ಹಂಸಸ್ವರಾಮೇಕವರ್ಣಾಂ ಮಧುಪಿಂಗಲಲೋಚನಾಮ್
ಹಂಸದಂತೆ ಮೃದುವಾದ ಧ್ವನಿ ಇರುವವಳನ್ನು, ಒಂದು ಅಕ್ಷರದ ಹೆಸರಿರುವವಳನ್ನು, ಜೇನುಬಣ್ಣದ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವವಳನ್ನು—
ದಾರಾಗ್ನಿಹೋತ್ರಸಂಯೋಗಂ ಕುರುತೇ ಯೋಽಗ್ರಜೇ ಸ್ಥಿತೇ
ಹಿರಿಯ ತಮ್ಮ ಇದ್ದಾಗಲೇ ಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಯ ಸಂಯೋಗವನ್ನು ಮಾಡುವವನು—
ಪರಿವಿತ್ತಿಃ ಪರಿವೇತ್ತಾ ಚ ಯಯಾ ಸ ಪರಿವಿದ್ಯತೇ
ಯಾರು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ, ಯಾರು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಯಾರ ಮೂಲಕ ಅದು ನಡೆಯುತ್ತದೆ—
ಕ್ಲೀಬೇ ದೇಶಾಂತರಸ್ಥೇ ವಾ ಪತಿತೇ ವ್ರಜಿತೇ ತಥಾ
ಹಿರಿಯ ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಹೀನನಾಗಿದ್ದರೆ, ದೂರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಪತನಗೊಂಡಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ—
ಖಂಜವಾಮನಕುಬ್ಜೇಷು ಗದ್ಗದೇಷು ಜಡೇಷು ಚ
ಕುಂಟರು, ಕುಡಿದವರು, ಕುಬ್ಬರು, ತುಂಟುರು, ಅಥವಾ ಮೂರ್ಖರ ನಡುವೆ—
ನ ಶ್ರಾದ್ಧಂ ತು ಕನಿಷ್ಠಸ್ಯ ವಿಕುಲಾಯ ಚ ಕನ್ಯಕಾ ನ ಮಂತ್ರಾಃ ಕಾರಣಂ ತತ್ರ ನ ಚ ಕನ್ಯಾ ವೃತಾ ಭವೇತ್
ಕಿರಿಯವನಿಗೆ ಅಥವಾ ಕುಟುಮ್ಬದಿಂದ ದೂರವಾದ ಹುಡುಗಿಗೆ ಪಿಂಡದ ವಿಧಿ ಇಲ್ಲ; ಅಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಗಳೂ ಇಲ್ಲ, ಆ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬಾರದು.
ಉದ್ವಾಹಿತಾ ತು ಯಾಕನ್ಯಾ ನ ಚ ಪ್ರಾಪ್ತಾ ತು ಮೈಥುನಮ್
ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ ದಾಂಪತ್ಯ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದದ ಹುಡುಗಿ—
ಸಮಾಕ್ಷಿಪ್ಯ ಮತಾಂ ಕನ್ಯಾಂ ಪಿತಾ ತ್ವಕ್ಷತಯೋನಿಕಾಮ್ 1.182.
ಹುಡುಗಿಯ ಗರ್ಭ ಶುದ್ಧವಾಗಿದ್ದರೆ, ತಂದೆ ಆಕೆಯನ್ನು ಮರಳಿ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಬಹುದು.
ಲಕ್ಷಣಂ ಬ್ರೂಹಿ ಚೈತೇಷಾಂ ಸಮಾಸಾತ್ತಿಮಿರಾಪಹ
ಈ ಎಲ್ಲರ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳಿ, ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ದೂರಮಾಡುವವನೇ.
ಅಲಂಕೃತ್ಯಾರ್ಹತೇ ದಾನಂ ವಿವಾಹೋ ಬ್ರಾಹ್ಮ ಉಚ್ಯತೇ
ಅಲಂಕಾರ ಧರಿಸಿ, ದಾನಕ್ಕೆ ಅರ್ಹಳಾದಾಗ ವಿವಾಹವನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮVivaha ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಸಹ ಧರ್ಮಕ್ರಿಯಾಹೇತೋರ್ದಾನಂ ಸಮಯಬಂಧನಾತ್
ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ಒಪ್ಪಂದದ ಮೂಲಕ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕೊಡಲಾಗುವುದು.
ಪ್ರದಾನಂ ಯತ್ರ ಕನ್ಯಾಯಾಃ ಸಹಗೋಮಿಥುನೇನ ತು
ಒಬ್ಬ ಹೆಂಗಸನ್ನು ಎರಡು ಹಸುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನೀಡುವ ವಿವಾಹ.
ಅಂತರ್ವೇದ್ಯಾಂ ಸಮಾನೀಯ ಕನ್ಯಾಂ ಕನಕಮಂಡಿತಾಮ್
ಬಂಗಾರದ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಹೆಂಗಸನ್ನು ಯಜ್ಞ ವೇದಿಗೆ ತಂದು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದು.
ಏತೇ ವಿವಾಹಾಶ್ಚತ್ವಾರೋ ಧರ್ಮಕಾಮಾರ್ಥದಾಯಕಾಃ
ಈ ನಾಲ್ಕು ವಿಧದ ವಿವಾಹಗಳು ಧರ್ಮ, ಕಾಮ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಕೊಡುತ್ತವೆ.
ಚತುರ್ಷ್ವೇತೇಷು ದತ್ತಾಯಾಮುತ್ಪನ್ನೋ ಯಃ ಸುತಃ ಸ್ತ್ರಿಯಾಮ್
ಈ ನಾಲ್ಕು ವಿವಾಹಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ಹೆಂಗಸಿಗೆ ಕೊಟ್ಟರೂ ಅವಳಿಗೆ ಹುಟ್ಟುವ ಮಗನು—
ವಿವಿಕ್ತೇ ಸ್ವಯಮನ್ಯೋಽನ್ಯಂ ಸ್ತ್ರೀಪುಂಸೋರ್ಯಃ ಸಮಾಗಮಃ
ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಇಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ಇಷ್ಟದಿಂದ ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವುದು—
ಹತ್ವಾ ಚ್ಛಿತ್ತ್ವಾ ಚ ಭಿತ್ತ್ವಾ ಚ ಕ್ರೋಶಂತೀಂ ರುದತೀಂ ಗೃಹಾತ್
ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿ, ಕತ್ತರಿಸಿ, ಹೊಡೆದು, ಅಳುತ್ತಿರುವ ಹೆಂಗಸನ್ನು ಮನೆಯಿಂದ ಎಳೆದೊಯ್ಯುವುದು—
ಶುಲ್ಕಂ ಪ್ರದಾಯ ಕನ್ಯಾಯಾ ಹರಣಂ ವ್ಯಸನಾದಪಿ 1.182.
ಹೆಂಗಸಿಗೆ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಕೊಟ್ಟು, ಬಲವಂತದಿಂದ ಅವಳನ್ನು ಅಪಹರಿಸುವುದು.
ಸುಪ್ತಾಂ ಮತ್ತಾಂ ಪ್ರಮತ್ತಾಂ ವಾ ರಹೋ ಯತ್ರೋಪಗಚ್ಛತಿ
ಹೆಂಗಸು ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಮದ್ಯಪಾನ ಮಾಡಿದಾಗ ಅಥವಾ ಅಜಾಗರೂಕಳಾಗಿದ್ದಾಗ, ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಹತ್ತಿರ ಹೋಗುವುದು—
ಏತಾನ್ಸಶುಲ್ಕಾನ್ಸಾಮಾನ್ಯಾನ್ವಿವಾಹಾಂಶ್ಚತುರೋ ವಿದುಃ
ಈ ನಾಲ್ಕು ವಿವಾಹಗಳು ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ನಡೆಯುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿವಾಹಗಳು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಾಪ್ತೇ ಪೂರ್ವವಿವಾಹೇ ತು ವಿಧಿರ್ವೈವಾಹಿಕಃ ಶಿವಃ
ಹಿಂದೆ ವಿವಾಹವಾಗಿದ್ದರೆ, ವಿವಾಹ ವಿಧಿಯು ಪೂರ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
ದೋಷವತ್ಯಾಃ ಪ್ರದಾನೇ ತು ದಾತುಃ ಷಣ್ಣವತಿರ್ದಮಃ
ದೋಷವಿರುವ ಹೆಂಗಸನ್ನು ಕೊಟ್ಟರೆ, ಕೊಡುವವನಿಗೆ ತೊಂಬತ್ತಾರು ನಾಣ್ಯಗಳ ದಂಡ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಮೋಕ್ಷೋಪವರ್ತನಂ ದ್ವೇಷಃ ಸ್ತ್ರೀಧನಸ್ಯ ನಿವರ್ತನಮ್
ವಿಚ್ಛೇದನೆ, ವೈಷಮ್ಯ ಮತ್ತು ಹೆಂಗಸಿನ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸುವುದು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.
ಪರಸ್ಪರಸ್ಯ ಸಂಬಂಧಾನ್ಮೋಕ್ಷಃ ಸ್ತ್ರೀಪುಂಸಯೋಃ ಸ್ಮೃತಃ
ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣಿನ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗುವುದು ವಿಚ್ಛೇದನೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಬಾಧತೇ ಚೇತ್ಪತಿರ್ಭಾರ್ಯಾಂ ಸ ತು ದ್ವೇಷ ಇತಿ ಸ್ಮೃತಃ
ಗಂಡನು ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಹಿಂಸಿಸಿದರೆ, ಅದನ್ನು ವೈಷಮ್ಯ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಭೋಕ್ತೃಸ್ತು ಸ್ವಯಮೇವೇದಂ ಪ್ರತಿಜ್ಞಾಹನನಂ ಭವೇತ್
ಆದರೆ ಗಂಡನೇ ಸ್ವತಃ ಅವಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದರೆ, ಅದು ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಆಪತ್ತಿಸಮಯೇ ಜಾತೇ ಸ್ತ್ರೀಧನಂ ಭೋಕ್ತುಮರ್ಹತಿ
ಆಪತ್ತಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವನು ಹೆಂಗಸಿನ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು.
ಜಾಯನ್ತೇ ಯದಿ ನೋ ಪುತ್ರಾಸ್ತಸ್ಯಾಂ ಯತ್ನೇ ಮಹತ್ಯಪಿ 1.182.
ಬಹಳ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದರೂ ಅವಳಿಗೆ ಮಕ್ಕಳಾಗದಿದ್ದರೆ—
ಪುತ್ರಲಾಭಾತ್ಪರಂ ಲೋಕೇ ನಾಸ್ತಿ ಹಿ ಪ್ರಸವಾರ್ಥಿನಃ ಸಮಸ್ತಾಸ್ತೋಷಯಿತ್ವಾರ್ಥೈಃ ಸೂರ್ಯೋಢಾಂ ಪರಮಾಂ ವರೇತ್
ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಬಯಸುವವರಿಗೆ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮಗುವನ್ನು ಹೊಂದುವುದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡದು ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಎಲ್ಲರನ್ನು ಉಡುಗೊರೆಗಳಿಂದ ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿ, ಬೆಳಗಿನ ಸೂರ್ಯೋದಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಧುವನ್ನು ಆರಿಸಬೇಕು.
ಏಕಾ ಶೂದ್ರಸ್ಯ ವೈಶ್ಯಸ್ಯ ದ್ವೇ ತಿಸ್ರಃ ಕ್ಷತ್ರಿಯಸ್ಯ ತು
ಒಬ್ಬ ಶೂದ್ರನಿಗೆ ಒಂದು ಹೆಂಡತಿ, ವೈಶ್ಯನಿಗೆ ಎರಡು, ಕ್ಷತ್ರಿಯನಿಗೆ ಮೂರು ಹೆಂಡತಿಗಳು ಇರಬಹುದು.