ಶ್ರವಣಾದಸ್ಯ ಪಾಪೇಭ್ಯೋ ಮುಚ್ಯತೇ ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ
ಇದನ್ನು ಕೇಳುವುದರಿಂದ ಆ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.
ಇತಿಹಾಸಮಿಮಂ ಪುಣ್ಯಮಗ್ನಿಕಾರ್ಯಮನುತ್ತಮಮ್
ಈ ಪವಿತ್ರ ಇತಿಹಾಸವು ಅಗ್ನಿಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿದೆ.
ಸೂರ್ಯಭಕ್ತೇ ಸದಾ ದೇಯಂ ಸೂರ್ಯೇಣ ಕಥಿತಂ ಪುರಾ 1.180.
ಇದು ಸದಾ ಸೂರ್ಯಭಕ್ತರಿಗೆ ನೀಡಬೇಕು; ಇದನ್ನು ಪುರಾತನದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನೇ ಹೇಳಿದ್ದನು.
ಗರುಡೇನ ಪುರಾ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಭೋಜಕಾನಾಂ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್
ಈದು ಪುರಾತನದಲ್ಲಿ ಗರುಡನು ಮಹಾತ್ಮರಾದ ಭೋಜಕರಿಗೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದನು.
ತೈಶ್ಚಾಪಿ ಕಥಿತಂ ಪುಣ್ಯಂ ಮುನೇರ್ವ್ಯಾಸಸ್ಯ ಧೀಮತಃ
ಆ ಭೋಜಕರು ಇದನ್ನು ಧೀಮಂತನಾದ ವ್ಯಾಸ ಮುನಿಗೆ ಹೇಳಿದ್ದರು.
ಸ್ಮೃತಿಭೇದವರ್ಣನಮ್ ಕೌತುಕಂ ಪೃಚ್ಛ ತೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್ಸಮಾಸವ್ಯಾಸಯೋಗತಃ
ಸ್ಮೃತಿಭೇದಗಳ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಕೇಳಲು ಕುತೂಹಲದಿಂದ ನಿಮಗೆ ಕೇಳುತ್ತೇನೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆ, ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿಯೂ ವಿವರವಾಗಿಯೂ ಹೇಳಿ.
ಯಥೋಕ್ತಂ ಭಾಸ್ಕರೇಣೇಹ ಅರುಣಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ
ಇಲ್ಲಿ ಭಾಸ್ಕರನು, ಅರುಣ ಮಹಾತ್ಮನು ಹೇಳಿದಂತೆ,
ಸಹಸ್ರಕಿರಣಂ ಭಾನುಮುದಯಸ್ಥಂ ದಿವಾಕರಮ್
ಸಾವಿರ ಕಿರಣಗಳಿರುವ ಭಾನು, ಉದಯವಾಗುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಸೂರ್ಯನು,
ಭಗವನ್ದೇವದೇವೇಶ ಸಹಸ್ರಕಿರಣೋಜ್ಜ್ವಲ
ಭಗವಂತ ದೇವತೆಗಳ ದೇವ, ಸಾವಿರ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾದವ,
ಏವಂ ಪೃಷ್ಟಸ್ತು ಭಗವಾನರುಣೇನ ಖಗಾಧಿಪಃ
ಅರುಣನು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ, ಪಕ್ಷಿರಾಜನು, ಭಗವಂತನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು.
ಭಾಸ್ಕರ ಉವಾಚ ಸ್ಮೃತಿಧರ್ಮಂ ವೇದಮೂಲಂ ಶೃಣು ತ್ವಂ ಗರುಡಾಗ್ರಜ
ಭಾಸ್ಕರನು ಹೇಳಿದನು: ಗರುಡನ ಹಿರಿಯನಾದವನೇ, ವೇದದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಸ್ಮೃತಿ ಧರ್ಮವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುವುದನ್ನು ನೀನು ಕೇಳು.
ಧರ್ಮಃ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಃ ಶ್ರೇಯೋಭ್ಯುದಯಲಕ್ಷಣಃ
ಧರ್ಮವೆಂದರೆ ಕಾರ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುವದು, ಅದು ಹಿತ ಮತ್ತು ಉನ್ನತಿಯ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಅಸ್ಯ ಶಬ್ದಸ್ಯಾನುಷ್ಠಾನಾತ್ಸ್ವರ್ಗೋ ಮೋಕ್ಷಶ್ಚ ಜಾಯತೇ
ಈ ಧರ್ಮದಂತೆ ನಡೆದುಕೊಂಡರೆ ಸ್ವರ್ಗವೂ ಮುಕ್ತಿಯೂ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.
ಕಸ್ಯ ಭೇದಾಸ್ತು ತೇ ಪಂಚ ಬ್ರೂಹಿ ಮೇ ದೇವಸತ್ತಮ
ಯಾವುದರಲ್ಲಿ ಐದು ವಿಧದ ಭೇದಗಳಿವೆ? ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದವನೇ, ಅದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು.
ಭಾಸ್ಕರ ಉವಾಚ ವೇದಧರ್ಮಃ ಸ್ಮೃತಸ್ತ್ವೇಕ ಆಶ್ರಮಾಣಾಂ ಸ ತತ್ಪರಃ 1.181.
ಭಾಸ್ಕರನು ಹೇಳಿದನು: ವೇದಧರ್ಮವೆಂದರೆ ಒಂದೇ ಒಂದು, ಅದು ಆಶ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದುದು.
ವರ್ಣತ್ವಮೇಕಮಾಶ್ರಿತ್ಯ ಅಧಿಕಾರೇ ಪ್ರವರ್ತತೇ
ಒಂದು ವರ್ಣವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಅರ್ಹತೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ವರ್ಣಾಶ್ರಮಾಶ್ರಮತ್ವಂ ಚ ಯೋಧಿಕೃತ್ಯ ಪ್ರವರ್ತತೇ
ವರ್ಣ ಮತ್ತು ಆಶ್ರಮಗಳ ವಿಭಜನೆ ಅವರ ಅವರ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಪ್ರಕಾರ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಯೋ ಗುಣೇನ ಪ್ರವರ್ತೇತ ಸ ಗುಣೋ ಧರ್ಮ ಉಚ್ಯತೇ
ಯಾವುದು ಗುಣದಂತೆ ನಡೆಯುತ್ತದೋ, ಅದೇ ಆ ಗುಣದ ಧರ್ಮವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ನಿಮಿತ್ತಮೇಕಮಾಶ್ರಿತ್ಯ ಯೋ ಧರ್ಮಃ ಸಂಪ್ರವರ್ತತೇ
ಒಂದು ಕಾರಣವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ನಡೆಯುವ ಧರ್ಮವೇ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗುತ್ತದೆ.
ಏಷ ತು ದ್ವಿವಿಧಃ ಪ್ರೋಕ್ತಃ ಸಮಾಸಾದವಿಶೇಷತಃ
ಇದು ಎರಡು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ: ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿಯೂ ವಿವರವಾಗಿಯೂ.
ಸ ಚತುರ್ಧಾ ನಿರೂಪ್ಯಸ್ತು ಸ್ವರೂಪಫಲಸಾಧನೈಃ
ಇದು ನಾಲ್ಕು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಬಹುದು: ಸ್ವರೂಪ, ಫಲ, ಸಾಧನ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶದಿಂದ.
ಶ್ರುತ್ಯಾ ಸಹ ವಿರೋಧೇ ತು ಬಾಧ್ಯತೇ ವಿಷಯಂ ವಿನಾ
ಶ್ರುತಿಯೊಡನೆ ವಿರೋಧವಾದಾಗ, ವಿಷಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಉಳಿದವುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು.
ಸ್ಮೃತ್ಯಾ ಸಹ ವಿರೋಧೇನ ಚಾರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಸ್ಯ ಸಾಧನಮ್
ಸ್ಮೃತಿಯೊಡನೆ ವಿರೋಧವಾದಾಗ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಾಧನವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಅದೃಷ್ಟಾರ್ಥೇ ವಿಕಲ್ಪಸ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥಾಸಂಭವೇ ಸತಿ
ಅರ್ಥ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗದಿದ್ದಾಗ, ನಿರ್ಧಾರ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಪರ್ಯಾಯವನ್ನು ಅನುಮತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ವೇದಮೂಲೇ ಸ್ಥಿತಂ ತ್ವೇತದನುಷ್ಠಾನಂ ಕ್ರಿಯಾ ಸತೀ 1.181.
ಈ ಆಚರಣೆ ವೇದವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದು, ಸತ್ಯವಾದ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ.
ನಿಷೇಧವಿಧಿರೂಪಂ ತು ದ್ವಿಧಾ ಶಾಸ್ತ್ರಂ ಖಗಾಧಿಪ
ಪಕ್ಷಿರಾಜನೇ, ಶಾಸ್ತ್ರವು ವಿಧಿ ಮತ್ತು ನಿಷೇಧ ಎಂಬ ಎರಡು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಇದೆ.
ಪಂಚಪ್ರಕಾರಾಃ ಸ್ಮೃತಯ ಏವಂ ಶಿಷ್ಯವ್ಯವಸ್ಥಿತಾಃ
ಹೀಗೆ, ಸ್ಮೃತಿಗಳು ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಐದು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ.
ದೃಷ್ಟಾರ್ಥಾ ತು ಸ್ಮೃತಿಃ ಕಾಚಿದದೃಷ್ಟಾರ್ಥಾ ತಥಾಪರಾ ಸರ್ವಾ ಏತಾ ವೇದಮೂಲಾಃ ಸ್ಮೃತಾ ವೈ ಋಷಿಭಿಃ ಸ್ವಯಮ್
ಕೆಲವು ಸ್ಮೃತಿಗಳು ಕಾಣುವ ಫಲವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ, ಇನ್ನಾವುವು ಕಾಣದ ಫಲವನ್ನು; ಈ ಎಲ್ಲವೂ ಋಷಿಗಳು ವೇದಮೂಲವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಅರುಣ ಉವಾಚ ಯಾ ಏತಾ ಭವತಾ ಪ್ರೋಕ್ತಾಃ ಸ್ಮೃತಯಃ ಪರ್ವಗೋಪನೇ
ಅರುಣನು ಹೇಳಿದನು: ಭಗವಂತನೇ, ನೀನು ಹಬ್ಬಗಳ ಆಚರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೇಳಿದ ಸ್ಮೃತಿಗಳು—
ದೃಷ್ಟಾರ್ಥಾ ಕಾ ಮತಾ ದೇವ ಅದೃಷ್ಟಾರ್ಥಾ ಚ ಕಾ ಭವೇತ್ ಅನುವಾದಸ್ಮೃತಿಃ ಕಾ ಸ್ಯಾದೃಷ್ಟಾದೃಷ್ಟಾ ತು ಕಾ ಭವೇತ್
ಈ ಸ್ಮೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಈ ಲೋಕದಲ್ಲೇ ಫಲಕೊಡುವದು, ದೇವರೇ, ಯಾವುದು ಪರಲೋಕದ ಫಲ ಕೊಡುತ್ತದೆ? ಅನುವಾದ ಸ್ಮೃತಿ ಎಂದರೆ ಯಾವುದು? ಎರಡೂ ಫಲಗಳನ್ನು ಕೊಡುವದು ಯಾವುದು?