ಅಗರ್ಭಃ ಸ ಕಥಂ ಗರ್ಭಮುದರೇ ಯಾಚತೇ ವಿಭುಃ
ಜನ್ಮವಿಲ್ಲದವನು ಹೇಗೆ ಹೊಟ್ಟೆಯೊಳಗಿನ ಗರ್ಭವನ್ನು ಬೇಡಬಹುದು, ಪ್ರಭು?
ಯೋಽನ್ತಕಾಲೇ ಜಗತ್ಪೀತ್ವಾ ಕೃತ್ವಾ ವಜ್ರಮಯಂ ವಪುಃ
ಯಾವನು ಕಾಲಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತನ್ನೆಲ್ಲ ಕುಡಿಯುತ್ತಾ, ವಜ್ರದಂತೆ ಬಲವಾದ ದೇಹವನ್ನು ಧರಿಸಿದನು.
ಲೋಕಮೇಕಾರ್ಣವಂ ಚಕ್ರೇ ದೃಶ್ಯತೇ ಸ್ವೇನ ಕರ್ಮಣಾ
ತಾನೇ ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯದಿಂದ, ಜಗತ್ತನ್ನೆಲ್ಲ ಒಂದು ಸಮುದ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದನು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ.
ಅಪಿ ಸೃಷ್ಟ್ವಾ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ ಯಃ ಸಸರ್ಜ ವಸುಂಧರಾಮ್ 1.157.
ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಡಿದ ನಂತರವೂ, ಅವನು ಮತ್ತೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದನು.
ದದೌ ಕೃತ್ವಾ ವಸುಮತೀಂ ಸುರಾಣಾಂ ಸುರಸತ್ತಮಃ ಪಾತಾಲಸ್ಥೋರ್ಣವರಸಂ ಮಧ್ಯತೋಯಮಯಂ ಹವಿಃ
ದೇವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದವನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಅದನ್ನು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಹವನದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸಿದನು—ಅದು ಪಾತಾಳದೊಂದಿಗೆ, ನೀರಿನ ಸಾರದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೀರು ತುಂಬಿತ್ತು.
ಸಹಸ್ರಚರಣಂ ಬ್ರಹ್ಮನ್ಯಮಾಹುರ್ವೈ ಯುಗೇ ಯುಗೇ
ಸಹಸ್ರ ಪಾದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬ್ರಹ್ಮನು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಯುಗದಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಮುಖಾದ್ಯಸ್ಯ ಸಮುತ್ಪನ್ನೋ ವೇಧಾ ಲೋಕಪಿತಾಮಹಃ
ಯಾವನ ಮುಖದಿಂದ ಲೋಕಪಿತಾಮಹನಾದ ವೇಧನು ಹುಟ್ಟಿದನು.
ಯೇನ ತೇ ನಿಹತಾ ದೈತ್ಯಾ ಮಂದೇಹಾ ನಾಮ ನಾಮತಃ
ಯಾವನು ಮಂದೇಹ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ದೈತ್ಯರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು.
ಸರ್ವದೇವಮಯಂ ಕೃತ್ವಾ ಸರ್ವಾಯುಧಧರಂ ವಪುಃ
ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ರೂಪವನ್ನು, ಎಲ್ಲ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.
ಕರಾಂತೇ ಯೋ ಜಗತ್ಸರ್ವಂ ಸಹ ದಾನವರಾಕ್ಷಸಮ್
ಯಾವನು ತನ್ನ ಕೈಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತನ್ನೆಲ್ಲ ದಾನವರು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರೊಡನೆ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.
ಪೂರ್ವಾ ದಿಶಂ ಗತೋ ನಿತ್ಯಮುದಯಾಚಲಮಕ್ರಮಮ್
ಯಾವನು ಯಾವಾಗಲೂ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಉದಯಪರ್ವತವನ್ನು ಏರುತ್ತಾನೆ.
ನಾಶಯಿತ್ವಾ ತಮೋ ಯಸ್ತು ಕ್ರಿಯಾಃ ಸರ್ವಾಃ ಪ್ರವರ್ತಯೇತ್
ಯಾವನು ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿ, ಎಲ್ಲ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನೂ ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಗಾರ್ಹಪತ್ಯೇನ ವಿಧಿನಾ ತದ್ವದ್ಧಾರ್ಯೇಣ ಕರ್ಮಣಾ ಪ್ರೋಕ್ಷಣೀಯವ್ರತಂ ಚೈವ ಅವಭೃಥಂ ತಥೈವ ಚ
ಗೃಹಪತ್ಯಾಗ್ನಿಯ ವಿಧಿಯಿಂದ, ಹಾಗೆಯೇ ಆಚಾರ್ಯನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕರ್ಮದಿಂದ, ಪ್ರೋಕ್ಷಣಿಯ ವ್ರತ ಹಾಗೂ ಅವಭೃಥ ಸ್ನಾನದಿಂದ ಕೂಡಿದನು.
ಸರ್ವಾನಿಮಾಂಶ್ಚ ಯಶ್ಚಕ್ರೇ ಹವ್ಯಭಾಗಪ್ರದಾನ್ಮುಖೇ 1.157.
ಯಾವನು ಈ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಹವನದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಬಾಯಿಯ ಮೂಲಕ ನೀಡಿದನು.
ಭಾಗಾರ್ಥೇ ಮಧುಧಾನಾಯ ಚಕ್ರೇ ಯೋ ಯಜ್ಞಕರ್ಮಣಿ
ಯಾವನು ಭಾಗಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಮಧುಹವನಕ್ಕಾಗಿ ಯಜ್ಞಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡಿದನು.
ಯಜ್ಞಾನಿ ಚ ದ್ರವ್ಯಾಣಿ ಯಜ್ಞಾಂಶ್ಚಾಪಿ ಸಋತ್ವಿಜಃ
ಯಾವನು ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು, ಯಜ್ಞದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು, ಯಜ್ಞಗಳನ್ನೇ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞದ ಪುರೋಹಿತರನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.
ವಿಬಭಾಜ ಪುರಾ ಸರ್ವಂ ಪಾರಮೇಷ್ಠಯೇನ ಕರ್ಮಣಾ
ಬಹುಕಾಲ ಹಿಂದೆ, ಪರಮ ಕರ್ಮದಿಂದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿಭಜಿಸಿದನು.
ಕ್ಷಣಾನ್ಕಲಾಶ್ಚ ಕಾಷ್ಠಾಶ್ಚ ಕಾಲವೈಕಲ್ಯಮೇವ ಚ
ಕ್ಷಣಗಳು, ಕಾಲಗಳು, ಘಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲದ ವಿಭಜನೆಗಳನ್ನೂ ಅವನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.
ಋತವಃ ಕಾಲಯೋಗಾಶ್ಚ ಪ್ರಮಾಣಂ ವಿವಿಧಂ ನೃಷು
ಋತುಗಳು, ಕಾಲದ ಸಂಯೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಜನರಲ್ಲಿ ಬರುವ ವಿವಿಧ ಪ್ರಮಾಣಗಳು.
ಸೃಷ್ಟಾ ಲೋಕಾಸ್ತ್ರಯೋನಂತಾ ಯೇನ ಜ್ಞಾನೇನ ವರ್ತ್ಮನಾ
ಮೂರು ವಿಧದ ಹಾಗೂ ಅನಂತ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಜ್ಞಾನಮಾರ್ಗದಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಣಾಮತ್ರಯಪೂರ್ವೇಣ ಯೋಗೇನ ರಮತೇ ಚ ಯಃ
ಮೂರು ವಿಧದ ವಂದನೆಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಯೋಗದ ಮೂಲಕ ಆನಂದಿಸುವವನು.
ಯೋ ಗತಿರ್ವೃಷಯುಕ್ತಾನಾಂ ಗತಿರ್ಯೋಽಪಾಪಕರ್ಮಣಾಮ್
ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಬದ್ಧರಾದವರಿಗೂ, ಪಾಪಕರ್ಮ ಮಾಡಿದವರಿಗೂ ಮಾರ್ಗವನ್ನಾದವನು.
ಧಾತುವೈದ್ಯಸ್ಯ ಯೋ ವೇತ್ತಾ ಚತುರಾಶ್ರಮಸಂಶ್ರಯಃ
ಭೌತಿಕ ತತ್ತ್ವಗಳ ಸಾರವನ್ನು ಅರಿತವನು, ನಾಲ್ಕು ಆಶ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವವನು.
ಅಗ್ನೀಷೋಮಾತ್ಮಕಂ ಜ್ಯೋತಿರ್ಯೋಗೀಶಃ ಕ್ಷಣದಾಂತಕಃ 1.157.
ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಸೋಮನ ಸ್ವರೂಪದ ಪ್ರಕಾಶವಾಗಿರುವ ಯೋಗಿಗಳ ಅಧಿಪತಿ, ರಾತ್ರಿಯ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ತರುವವನು.
ಯಂ ಪರಂ ಪರಮಂ ಪ್ರಾಹುಃ ಪರಮಾತ್ಮಾನಮಚ್ಯುತಮ್
ಅವನನ್ನು ಪರಮ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ, ಅವಿನಾಶಿ ಪರಮಾತ್ಮ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಯುಗಾಂತೇಷ್ವತಂಕೋ ಯಸ್ತು ಯಶ್ಚ ಲೋಕಾಂತಕೋತ್ತಮಃ
ಯುಗಗಳ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಯಂಕರನಾಗಿರುವವನು, ಲೋಕಗಳ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗಿರುವವನು.
ವೇತ್ತಾ ಯೋ ವೇದವಿದುಷಾಂ ಪ್ರಭುರ್ಯಃ ಪ್ರಭವಿಷ್ಣುನಾಮ್
ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಹೊಂದಿರುವವರಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಿಯನ್ನು, ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಪತಿಯನ್ನು.
ಮಾನುಷಾಣಾಂ ಮನೋಭೂತಸ್ತಪೋಭೂತಸ್ತಪಸ್ವಿನಾಮ್
ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಾಗಿರುವವನು, ತಪಸ್ವಿಗಳಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸಾಗಿರುವವನು.
ವಿಗ್ರಹೋ ವಿಗ್ರಹಾಣಾಂ ಚ ಗತಿರ್ಗತಿಮತಾಮಪಿ ದೇವಾಹುತಿಪ್ರದಾನೋದ್ಯತ್ಪ್ರಾಣಾಗ್ನಿಸ್ತಮನಾಶನಃ
ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವರೂಪ, ಚಲಿಸುವವರಲ್ಲಿ ಚಲನೆ, ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಹೋಮವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುವ ಪ್ರಾಣಾಗ್ನಿ, ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸುವವನು.
ರಸಾದ್ಧಿ ಶೋಣಿತಂ ಭವತಿ ಶೋಣಿತಾನ್ಮಾಂಸಮುಚ್ಯತೇ
ರಸದಿಂದ ರಕ್ತ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ರಕ್ತದಿಂದ ಮಾಂಸ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.