ರಥ-ಯಾತ್ರಾವರ್ಣನಮ್ ಬ್ರಹ್ಮೋವಾಚ ಅನೇನ ವಿಧಿನಾ ಯಸ್ತು ಕುರ್ಯಾದ್ವಾ ಕಾರಯೇತ ವಾ । ಯಾತ್ರಾಂ ಭಗವತೋ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಭಾಸ್ಕರಸ್ಯಾಮಿತೌಜಸಃ । । ೧ ಸ ಪರಾರ್ಧಂ ತು ವರ್ಷಾಣಾಂ ಸೂರ್ಯಲೋಕೇ ಮಹೀಯತೇ । ಕುಲೇ ನ ಜಾಯತೇ ತಸ್ಯ ದರಿದ್ರೋ ವ್ಯಾಧಿತೋಽಪಿ ವಾ । । ೨ ಅಭ್ಯಙ್ಗಾಯ ಘೃತಂ ಯಸ್ತು ಭಾಸ್ಕರಾಯ ಪ್ರಯಚ್ಛತಿ । ಕೃತೇ ತು ವರ್ಣತಿಲಕೇ ಸ ಗಚ್ಛೇತ್ಸುರಭೀ ೧ ಪುರಮ್ । । ೩ ತೀರ್ಥೋದಕಂ ತು ಯೋ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಗಂಗಾಯಾಶ್ಚ ತಥೋದಕಮ್ । ಸ್ನಾನಾರ್ಥಮಾನಯೇದ್ಯಸ್ತು ಭಾಸ್ಕರಸ್ಯ ತ್ರಿಲೋಚನ । ।೪ ಭಕ್ತ್ಯಾ ವರ್ಣತ್ರಯಂ ದದ್ಯಾದ್ಭಾಸ್ಕರಸ್ಯ ತ್ರಿಲೋಚನ । ಸಮಾಪ್ಯೇಹಾಖಿಲಾನ್ಕಾಮಾನ್ಪ್ರಾಪ್ನುಯಾದ್ವರುಣಾಲಯಮ್ । । ೫ ರಕ್ತವರ್ಣಂ ತು ಯೋ ದದ್ಯಾದ್ಧವಿಷ್ಯಾನ್ನಂ ಗುಡೌದನಮ್ । ಸ ಗಚ್ಛೇದ್ದೀಪ್ತಿಮಾನ್ರುದ್ರ ಸೂರ್ಯಲೋಕಂ ಪುರಂ ವರಮ್ । । ೬ ಗಚ್ಛೇತ್ಪುರವರೇ ರುದ್ರ ಯತ್ರ ದೇವಃ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ । ಸ್ನಾಪಯೇದ್ಯಸ್ತು ವಾ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಭಾಸ್ಕರಂ ಪೂಜಯೇತ್ತಥಾ । । ೭ ಸ ಗಚ್ಛೇದ್ದೀಪ್ತಿಮಾನ್ರುದ್ರ ಸೂರ್ಯಲೋಕಂ ನ ಸಂಶಯಃ । ೨ರಥಮಾರೋಪಯೇದ್ಯಸ್ತು ರಥಮಾರ್ಗಂ ಪ್ರಮಾರ್ಜತಿ । । ೮ ಸ ಯಾತಿ ವಾತಸಾಲೋಕ್ಯಂ ವಾತತುಲ್ಯಪರಾಕ್ರಮಃ । ರಥಸ್ಯ ಗಚ್ಛತೋ ಯಸ್ತು ಮಾರ್ಗೇ ಕುರ್ಯಾತ್ಸುಮಣ್ಡಲಮ್ । । ೯ ಸ ಲೋಕಂ ಪ್ರಾಪ್ನುಯಾತ್ಪುಣ್ಯಂ ಮಾರುತಂ ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ । ಸೂರ್ಯಸ್ಯ ಗಚ್ಛತೋ ಯಸ್ತು ಮಾರ್ಗಂ ಕುರ್ಯಾತ್ಸುಮಣ್ಡಲಮ್ । । 1.58.೧೦ ಸ ಲೋಕಂ ಪ್ರಾಪ್ನುಯಾತ್ಪುಣ್ಯಂ ಯಃ ಕುರ್ಯಾನ್ಮಾರ್ಗಮಾದರಾತ್ । ಪುಷ್ಪಪ್ರಕರಶೋಭಾಢ್ಯಂ ೩ಶುಭತೋರಣಮಣ್ಡಿತಮ್ । । ೧೧ ಶಂಖತೂರ್ಯನಿನಾದಾಢ್ಯಂ ತಥಾ೪ ಪ್ರೇಕ್ಷಣಕಾನ್ವಿತಮ್ । ಸ ಯಾತಿ ಪರಮಂ ಸ್ಥಾನಂ ಯತ್ರ ದೇವೋ ವಿಭಾವಸುಃ । । ೧೨ ದೇವೇನ ಸಹಿತೋ ಯಸ್ತು ನೃತ್ಯನ್ಗಾಯಂಸ್ತಥಾರ್ಚಯನ್ । ಕುರ್ಯಾನ್ಮಹೋತ್ಸವಂ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಸ ಯಾತಿ ಪರಮಂ ಪದಮ್ । । ೧೩ ಪ್ರಜಾಗರಂ ಯಸ್ತು ಕುರ್ಯಾದ್ದೇವೇ ರಥಗತೇ ರವೌ । ಸ ಸುಖೀ ಪುಣ್ಯವಾನ್ನಿತ್ಯಂ ಮೋದತೇ ಶಾಶ್ವತೀಃ ಸಮಾಃ । । ೧೪ ಭಕ್ತದಾಸಾದಿಕಂ ೧ ಸರ್ವಂ ಯೋ ದದಾತಿ ರವೇರ್ನರಃ । ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ಯೇಹಾಖಿಲಾನ್ಕಾಮಾನ್ಸೂರ್ಯಲೋಕಮವಾಪ್ನುಯಾತ್ । । ೧೫ ರಥಾರೂಢಸ್ಯ ಸೂರ್ಯಸ್ಯ ಭ್ರಮತೋ ದರ್ಶನಂ ಹರ । ದುರ್ಲಭಂ ದೇವಶಾರ್ದೂಲ ವಿಶೇಷಾತ್ಪುರತೋ ವ್ರಜನ್ । । ೧೬ ಉತ್ತರಾಭಿಮುಖಂ ಯಾನ್ತಂ ತಥಾ ವೈ ದಕ್ಷಿಣಾಮುಖಮ್ । ಧನ್ಯಃ ಪಶ್ಯತಿ ದೇವೇಶಂ ಭಾಸ್ಕರಂ ಭಕ್ತವತ್ಸಲಮ್ । । ೧೭ ಅಥ ಸಂವತ್ಸರೇ ಪ್ರಾಪ್ಯೇ ಭಾನೋರ್ಯಾತ್ರಾದಿನೇ ಯದಿ । ರಥಪ್ರಕಮಣಂ ತತ್ರ ನ ಕಥಞ್ಚಿತ್ಕೃತಂ ಭವೇತ್ । । ೧೮ ತತೋ ವೈ ದ್ವಾದಶೇ ವರ್ಷೇ ಕರ್ತವ್ಯಂ ಭೂತಿಮಿಚ್ಛತಾ । ಇನ್ದ್ರಧ್ವಜಸ್ಯ ಚಾಪ್ಯೇವಂ ಯದಿ ನೋತ್ಥಾಪನಂ ಕೃತಮ್ । । ೧೯ ತತೋ ವೈ ದ್ವಾದಶೇ ವರ್ಷೇ ಕರ್ತವ್ಯಂ ನಾನ್ತರಾ ಪುನಃ । ಯಾತ್ರಾಯಾಶ್ಚಾಪಿ ಯೇ ಭಙ್ಗಂ ಕುರ್ವನ್ತಿ ವೃಷಭಧ್ವಜ । । 1.58.೨೦ ಮನ್ದೇಹಾ ನಾಮ ತೇ ಜ್ಞೇಯಾ ರಾಕ್ಷಸಾ ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ । ಯೇ ಕುರ್ವನ್ತಿ ತಥಾ ಯಾತ್ರಾಂ ನರಾ ಧರ್ಮಧ್ವಜಸ್ಯ ತು । । ೨೧ ಇನ್ದ್ರಾದಿದೇವಾಸ್ತೇ ಜ್ಞೇಯಾ ಗತಾಶ್ಚ ಪರಮಂ ಪದಮ್ । ಪುನರ್ಯಾತ್ರಾವಿಧಿಂ ಚೇಮಂ ಸಮಾಸಾತ್ಕಥಯಾಮಿ ತೇ । । ೨೨ ಯಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಸರ್ವಪಾಪೇಭ್ಯೋ ಮುಚ್ಯತೇ ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ । ವರ್ತಮಾನೇ ತು ವೈ ಮಾಘೇ ರಥೇ ೨ದೇವಗಣಾಶ್ರಿತೇ । । ೨೩ ಸ ತಸ್ಮಿನ್ನೇವ ಮನಸಾ ಸ್ಥಾಪನೀಯೋ ರಥೋಪರಿ । ದ್ಯೌರ್ಮಹೀ ಚ ದ್ವಿಮೂರ್ತಿಸ್ಥೇ ಯಥಾಪೂರ್ವಂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತೇ । । ೨೪ ತಥೈವ ರಾಜ್ಞೀ ದ್ಯೌರ್ಜ್ಞೇಯಾ ನಿಕ್ಷುಭಾ ಪೃಥಿವೀ ಸ್ಮೃತಾ । ಏತಾಭ್ಯಾಮಪಿ ದೇವೀಭ್ಯಾಂ ಯಥೈವ ಸವಿತುಸ್ತಥಾ । । ೨೫ ದಿಣ್ಡಿನಃ ಪಿಂಗಲಾದೀನಾಂ ಪೃಥುಃ ಕಾರ್ಯೋ ರಥಕ್ರಮಃ । ಮನಸಾ ಚಿನ್ತಯೇದನ್ಯಾಂ ಯಥಾಸ್ಥಾನೇಷು ದೇವತಾಮ್ । । ೨೬ ದಿಕ್ಪಾಲಾಂಲ್ಲೋಕಪಾಲಾಂಶ್ಚ ಕಲ್ಪಯೇತ್ಮನಸೈವ ತು । ದೇವೋ ವೇದಮಯಶ್ಚಾಯಂ ಸರ್ವದೇವಮಯಸ್ತಥಾ । । ೨೭ ಮಂಡಲಮೃಙ್ಮಯಂ ಚೈವ ಛನ್ದಾಂಸ್ಯಾಸ್ಯಂ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಮ್ । ಗಾಯತ್ರೀ ಚೈವ ತ್ರಿಷ್ಟುಪ್ಚ ಜಗತ್ಯನುಷ್ಟುಬೇವ ಚ । । ೨೮ ಪಂಕ್ತಿಶ್ಚ ಬೃಹತೀ ಚೈವ ಉಷ್ಣಿಗೇವ ಚ ಸಪ್ತಮೀ । ತತೋ ದೇವಮಯಾತ್ವಾಚ್ಚ ಚ್ಛನ್ದಸಾಂ ಚೈವ ಕಲ್ಪನಾತ್ । । ೨೯ ತತೋ ವೇದಮಯಾತ್ವಾಚ್ಚ ತರಣಿರ್ಲೋಕಪೂಜಿತಃ । ೧ರಥಪ್ರಕಮಣಾತ್ಸೂರ್ಯೋ ವೋಢವ್ಯೋ ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿಭಿಃ । । 1.58.೩೦ ಉಪವಾಸಪರೈರ್ಯುಕ್ತೈರ್ವೇದವೇದಾಂಗಪಾರಗೈಃ । ರಥಂ ತು ನಾರುಹೇಚ್ಛೂದ್ರೋ ಭಾಸ್ಕರಸ್ಯ ತ್ರಿಲೋಚನ । । ೩೧ ಆರುಹ್ಯ ತರಣೇರ್ಯಾನಂ ವ್ರಜೇಚ್ಛೂದ್ರೋ ಹ್ಯಧೋಗತಿಮ್ । ಯಥೋಕ್ತಕರಣಾದ್ರುದ್ರ ಸದಾ ಶಾನ್ತಿರ್ಭವೇನ್ನೃಣಾಮ್ । । ೩೨ ನಾಯಕಶ್ಚಾಪಿ ಸರ್ವೇಷಾಂ ದೇವಾನಾಂ ತು೨ ದಿವಾಕರಃ । ವಿನ್ಯಸೇತ್ತು ರಥಾನಾಂ ತು ದೇವತಾಯತನೇಷು ಚ । । ೩೩ ತತೋ ಧೂಪೋಪಹಾರೈಸ್ತು ಪೂಜಯೇತ್ಪ್ರಥಮಂ ರವಿಮ್ । ದಿಗ್ದೇವಾನುಚರಾಂಶ್ಚೈವ ಪೂಜಯೇತ್ಪೂಜ್ಯತೇ ಶ್ರಿಯಾ । । ೩೪ ಅಪೂಜ್ಯ ಪ್ರಥಮಂ ಸೂರ್ಯಮಪರಾನ್ಯಸ್ತು ಪೂಜಯೇತ್ । ೩ತತ್ತದ್ಭೂತಕೃತಂ ಪಾದ್ಯಂ ನ ಪ್ರಗೃಹ್ಣನ್ತಿ ದೇವತಾಃ । । ೩೫ ಯಾತ್ರಾಕಾಲೇ ತು ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತೇ ೪ಸವಿತುರ್ದೀಕ್ಷಿತಾಂ ತನುಮ್ । ಯೇ ದ್ರಕ್ಷ್ಯಂತಿ ನರಾ ಭಕ್ತ್ಯಾ ತೇ ಭವಿಷ್ಯನ್ತ್ಯಕಲ್ಮಷಾಃ । । ೩೬ ಪೌರ್ಣಮಾಸ್ಯಾಮಮಾಯಾಂ ಚ ದರ್ಶನಂ ಪುಣ್ಯದಂ ಸ್ಮೃತಮ್ । ಸಪ್ತಮ್ಯಾಂ ಚ ತಥಾ ಷಷ್ಠ್ಯಾಂ ದಿನೇ ತಸ್ಯ ರವೇಸ್ತಥಾ । । ೩೭ ಆಷಾಢೀ ಕಾರ್ತ್ತಿಕೀ ಮಾಘೀ ತಿಥ್ಯಃ ಪುಣ್ಯತಮಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ । ಮಹಾಭಾಗ್ಯಂ ತಿಥೇ ಪುಣ್ಯಂ ಯಥಾ ಶಾಸ್ತ್ರೇಷು ಗೀಯತೇ । । ೩೮ ಕಾರ್ತ್ತಿಕ್ಯಾಂ ತು ವಿಶೇಷೇಣ ಮಹಾಕಾರ್ತಿಕ್ಯುದಾಹೃತಾ । ಏವಂ ಕಾಲಸಮಾಯೋಗಾದ್ಯಾತ್ರಾಕಾಲೋ ವಿಶಿಷ್ಯತೇ । । ೩೯ ದರ್ಶನಂ ಚ ಮಹಾಪುಣ್ಯಂ ಸರ್ವಪಾಪಹರಂ ಭವೇತ್ । ಉಪವಾಸಪರೋ ಯಸ್ತು ತಸ್ಮಿನ್ಕಾಲೇ ಯತವ್ರತಃ । ।1.58.೪ ೦ ಪೂಜಯೇತ್ತು೧ ರವಿಂ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಸ ಗಚ್ಛೇತ್ಪರಮಾಂ ಗತಿಮ್ । ದೇವೋಽಯಂ ಯಜ್ಞಪುರುಷೋ ಲೋಕಾನುಗ್ರಹಕಾಂಕ್ಷಯಾ । । ೪೧ ಪ್ರತಿಮಾವಸ್ಥಿತೋ ಭೂತ್ವಾ ಪೂಜಾಂ ಗೃಹ್ಣಾತ್ಯನುಗ್ರಹಾತ್ । ಸ್ನಾನಾದ್ದಾನಾಜ್ಜಪಾದ್ಧೋಮಾತ್ಸಂಯೋಗಾದ್ದೇವಕರ್ಮಣಃ । । ೪೨ ಕೂರ್ಚಾನಾಂ ವಪನಾಚ್ಚೈವ ದೀಕ್ಷಿತಃ ಪುರುಷೋ ಭವೇತ್ । ಕಚಾನಾಂ ವಾಪನಂ ಕಾರ್ಯಂ ಸೂರ್ಯಭಕ್ತೈಃ ಸದಾ ನರೈಃ । । ೪೩ ಸೂರ್ಯಕ್ರತೌ ಶುಚಿಸ್ತ್ವೇವಂ ದೀಕ್ಷಿತಃ ಪುರುಷೋ ಭವೇತ್ । ಚತುರ್ಣಾಮಪಿ ವರ್ಣಾನಾಂ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಸೂರ್ಯಸ್ಯ ನಿತ್ಯದಾ । । ೪೪ ಏವಂ ಯೇಽತ್ರ ಕರಿಷ್ಯನ್ತಿ ತೇ ನರಾ ನಿತ್ಯದೀಕ್ಷಿತಾಃ । ಚೀರ್ಣವ್ರತಾ ಮಹಾತ್ಮಾನಸ್ತೇ ಯಾಸ್ಯನ್ತಿ ಪರಾಂ ಗತಿಮ್ । । ೪೫ ಇತ್ಯೇಷಾ ಕಥಿತಾ ರುದ್ರ ರಥಯಾತ್ರಾ ದಿವಸ್ಪತೇಃ । ಯಾಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ವಾಚಯಿತ್ವಾ ಸರ್ವರೋಗೈರ್ವಿಮುಚ್ಯತೇ । । ೪೬ ಕೃತ್ವಾ ಚ ವಿಧಿವದ್ಭಕ್ತ್ಯಾ ಯಾತಿ ಸೂರ್ಯಸದೋ ನರಃ । ರಥಾಹ್ವಾ ಕಥಿತಾ ರುದ್ರ ಸಮಾಸಾತ್ಸಪ್ತಮೀ ಶುಭಾ । । ೪೭ ಭೂಯೋಽಪಿ ಶ್ರೂಯತಾಂ ರುದ್ರ ಸಪ್ತಮೀ ಗದತೋ ಮಮ । ।೪೮ ಇತಿ ಶ್ರೀಭವಿಷ್ಯೇ ಮಹಾಪುರಾಣೇ ಶತಾರ್ದ್ಧಸಾಹಸ್ರ್ಯಾಂ ಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಬ್ರಾಹ್ಮೇ ಪರ್ವಣಿ ಸಪ್ತಮೀಕಲ್ಪೇ ರಥಯಾತ್ರಾ ವರ್ಣನಂ ನಾಮಾಷ್ಟಪಞ್ಚಾಶತ್ತಮೋಽಧ್ಯಾಯ
ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು: ಯಾರು ಈ ವಿಧಾನದಂತೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಭಾಸ್ಕರನ ರಥಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ನಡೆಸಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಸೂರ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ವರ್ಷಗಳು ಗೌರವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಬಡವರಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ರೋಗಿಗಳು ಆಗುವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಯಾರು ಭಾಸ್ಕರನಿಗೆ ಅಭ್ಯಂಗಕ್ಕಾಗಿ ತುಪ್ಪವನ್ನು, ಬಣ್ಣದ ತಿಲಕವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಸುಗಂಧ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಯಾರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ತೀರ್ಥಜಲವನ್ನು ಅಥವಾ ಗಂಗೆಯ ನೀರನ್ನು ಭಾಸ್ಕರನ ಸ್ನಾನಕ್ಕಾಗಿ ತರುತ್ತಾರೋ, ಯಾರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮೂರು ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಭಾಸ್ಕರನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಇಚ್ಛೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿಕೊಂಡು, ನಂತರ ವರుణನ ಮನೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಯಾರು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಗುಡಿನ ಅನ್ನವನ್ನು ಭಾಸ್ಕರನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಪ್ರಕಾಶಮಯವಾದ ಸೂರ್ಯಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಯಾರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಭಾಸ್ಕರನಿಗೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸುತ್ತಾರೋ, ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಕೂಡ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಸೂರ್ಯಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಯಾರು ದೇವರನ್ನು ರಥದ ಮೇಲೆ ಏರಿಸುತ್ತಾರೋ ಅಥವಾ ರಥದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ವಾಯುವಿನ ಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ರಥ ಸಾಗುವಾಗ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸುಂದರ ವೃತ್ತವನ್ನು ಮಾಡುವವರು ಪುಣ್ಯಮಯವಾದ ಮಾರುತಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹೂವಿನಿಂದ, ತೋರಣಗಳಿಂದ, ಶೋಭೆಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ, ಶಂಖ-ತೂರ್ಯಗಳ ಧ್ವನಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿದವರು ದೇವರ ಪರಮಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಯಾರು ದೇವರ ಜೊತೆಗೆ ನೃತ್ಯ, ಹಾಡು, ಪೂಜೆ, ಮಹೋತ್ಸವವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಪರಮಪದವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ರಥದ ಮೇಲೆ ಸೂರ್ಯನಿದ್ದಾಗ ಜಾಗರಣ ಮಾಡುವುದು, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು, ಎಲ್ಲ ಇಚ್ಛೆಗಳನ್ನು ಈ ಲೋಕದಲ್ಲೇ ಪೂರೈಸಿ, ಸೂರ್ಯಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ರಥಾರೂಢನಾದ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಎದುರಿನಿಂದ ನೋಡುವುದು ಅಪರೂಪ. ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸಾಗುತ್ತಿರುವ ಭಕ್ತವತ್ಸಲ ಭಾಸ್ಕರನನ್ನು ನೋಡುವವನು ಧನ್ಯನು. ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯಯಾತ್ರೆಯ ದಿನದಲ್ಲಿ ರಥಯಾತ್ರೆ ನಡೆಯದಿದ್ದರೆ, ಹನ್ನೆರಡನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ಇಂದ್ರಧ್ವಜವನ್ನು ಕೂಡ ಹನ್ನೆರಡನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಏರಿಸಬೇಕು. ಯಾರು ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಭಂಗಪಡಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಮಂದೇಹ ರಾಕ್ಷಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಧರ್ಮಧ್ವಜದ ಯಾತ್ರೆ ಮಾಡುವವರು ಇಂದ್ರಾದಿ ದೇವತೆಗಳಾಗಿ ಪರಮಪದವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಈಗ ಯಾತ್ರೆಯ ವಿಧಿಯನ್ನು ಪುನಃ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದವರು ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಮಾಘ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ರಥದ ಮೇಲೆ ಇರುತ್ತಾರೆ, ಅವರನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಭೂಮಿ ಎರಡು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಬೇಕು. ರಾಜ್ಞಿಯನ್ನು ಆಕಾಶವಾಗಿ, ಭೂಮಿಯನ್ನು ಚಲಿಸುವ ಭೂಮಿಯಾಗಿ ನೆನಪಿಸಬೇಕು. ದಿಂಡಿನ, ಪಿಂಗಲ ಮತ್ತು ಇತರರಿಗೆ ವಿಶಾಲವಾದ ರಥಕ್ರಮವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ದಿಕ್ಕುಗಳ ಪಾಳಕರು, ಲೋಕಪಾಲರು, ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. ಸೂರ್ಯನು ವೇದಮಯ, ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳ ರೂಪ. ರಿಗ್ವೇದದಿಂದ ರಥದ ವೃತ್ತ, ಗಾಯತ್ರಿ, ತ್ರಿಷ್ಟುಪ್, ಜಗತಿ, ಅನುಷ್ಟುಪ್, ಪಂಕ್ತಿ, ಬೃಹತಿ, ಉಷ್ಣಿಕ್, ಸಪ್ತಮಿ ಛಂದಸ್ಸುಗಳ mouth ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು. ಈ ರೀತಿ ದೇವಮಯತೆ, ಛಂದಸ್ಸಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ವೇದಮಯತೆ ಇವುಗಳಿಂದ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ರಥಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಉಪವಾಸ, ವೇದಾಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದವರು ಇದನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ಶೂದ್ರನು ಸೂರ್ಯರಥದ ಮೇಲೆ ಏರಬಾರದು. ಏರಿದರೆ ಅವನು ಕೆಳಗಿನ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಈ ವಿಧಾನದಂತೆ ಮಾಡಿದರೆ ಜನರಿಗೆ ಸದಾ ಶಾಂತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಸೂರ್ಯನು ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳ ನಾಯಕನು. ರಥದ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ದೇವರನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. ಮೊದಲು ಧೂಪ, ಹೂವಿನಿಂದ ರವಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ದಿಕ್ಕುಗಳ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಮೊದಲು ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಪೂಜಿಸದೆ ಇತರರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರೆ, ಅವರ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ದೇವತೆಗಳು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾತ್ರೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಿತ ರೂಪದ ಸವಿತೃನನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನೋಡುವವರು ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಪೌರ್ಣಮಿ, ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ, ಷಷ್ಠಿ, ಸಪ್ತಮಿ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ದರ್ಶನ ಪುಣ್ಯಕರ. ಆಷಾಢ, ಕಾರ್ತಿಕ, ಮಾಘ ಮಾಸದ ತಿಥಿಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಪುಣ್ಯಕರ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಮಹಾಕಾರ್ತಿಕಿಯೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಸೂರ್ಯನ ದರ್ಶನ ಮಹಾಪುಣ್ಯಕರ, ಪಾಪಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡುತ್ತದೆ. ಉಪವಾಸ, ವ್ರತಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ರವಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದವರು ಪರಮಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ದೇವರು ಯಜ್ಞಪುರುಷನು, ಲೋಕಗಳ ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರತಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸ್ನಾನ, ದಾನ, ಜಪ, ಹೋಮ, ದೇವಕರ್ಮ, ಕೂರ್ಚ ಕತ್ತರಿಸುವುದು, ಕೂದಲನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವುದು ಇವುಗಳಿಂದ ದೀಕ್ಷಿತನಾಗಬಹುದು. ಸೂರ್ಯಭಕ್ತರು ಸದಾ ಕೂದಲನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಬೇಕು. ಸೂರ್ಯಯಾಗದಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧನಾಗಿ ದೀಕ್ಷಿತನಾಗಬೇಕು. ನಾಲ್ಕು ವರ್ಣಗಳವರೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರೆ ಸದಾ ದೀಕ್ಷಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ವ್ರತಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಿದ ಮಹಾತ್ಮರು ಪರಮಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ರೀತಿ ಸೂರ್ಯನ ರಥಯಾತ್ರೆಯ ವರ್ಣನೆ ಹೇಳಿದೆ. ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಪಠಿಸಿದವರು ಎಲ್ಲ ರೋಗಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ವಿಧಿಯಂತೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದವರು ಸೂರ್ಯಸದನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ರಥಸಪ್ತಮಿ ಎಂಬ ಶುಭ ದಿನದ ವರ್ಣನೆ ಮುಗಿಯಿತು. ಈಗ ಮತ್ತೆ ಸಪ್ತಮಿಯ ಮಹಿಮೆ ಕೇಳು.
೧೬ ಸೋಽಹಮಿಚ್ಛಾಮಿ ದೇವೇಶ ತ್ವತ್ಪ್ರಸಾದಾದನಿರ್ಜಿತೈಃ । ರಾಗಾದಿಭಿರಮರ್ತ್ಯತ್ವಂ ಪ್ರಾಪುಃ ಪ್ರಕ್ಷೀಣಕಲ್ಮಷಾಃ । । ೧೭ ಆದಿತ್ಯ ಉವಾಚ ಯದ್ಯೇವಂ ಮುಕ್ತಿಕಾಮಸ್ತ್ವಂ ಗಣನಾಥ ಶೃಣುಷ್ವ ತಮ್ । ಕ್ರಿಯಾಯೋಗಂ ಸಮಸ್ತಾನಾಂ ಕ್ಲೇಶಾನಾಂ ಹಾನಿಕಾರಕಮ್
‘ಆದಕಾರಣ ದೇವರೇ, ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸದವರೂ ಕೂಡ, ರಾಗಾದಿ ಪಾಪಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗಲಿ, ಅಮರತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯಲಿ ಎಂದು ನಾನು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ’ ಎಂದು ದಿಂಡಿ ಹೇಳಿದನು. ಸೂರ್ಯನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು: ‘ನೀನು ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಯಸುವವನಾದರೆ, ಗಣನಾಯಕನೇ, ಕೇಳು. ನಾನು ಎಲ್ಲ ದುಃಖಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡುವ ಕ್ರಿಯಾಯೋಗವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.’
೧೮. ಮನ್ಮನಾ ಭವ ಮದ್ಭಕ್ತೋ ಮದ್ಯಾಜೀ ಮಾಂ ನಮಸ್ಕುರು । ಮಾಮೇವೈಷ್ಯಸಿ ಯುಕ್ತ್ವೈವಮಾತ್ಮಾನಂ ಮತ್ಪರಾಯಣಃ । । ೧೯ ಮದ್ಭಾವನಾ ಮದ್ಯಜನಾ ಮದ್ಭಕ್ತಾ ಮತ್ಪರಾಯಣಾಃ । ಮಮ ಪೂಜಾಕರಾಶ್ಚೈವ ಮಯಿ ಯಾನ್ತಿ ಲಯಂ ನರಾಃ । । 1.62.೨೦ ಸರ್ವಭೂತೇಷು ಮಾಂ ಪಶ್ಯನ್ಮಮವಸ್ಥಿತಮೀಶ್ವರಮ್
ಕರ್ತ್ತಾಸಿ ಕೇನ ಚೈವ ತ್ವಮೇವಂ ದೋಷಾನ್ಪ್ರಹಾಸ್ಯಸಿ
ನೀನು ಈ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿರುವವನು ನೀನೇ ಆಗಿದ್ದರೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ಯಾರು ಮತ್ತು ಹೇಗೆ ಬಿಟ್ಟು ಬಿಡುತ್ತೀಯೆ ಎಂಬುದು ನನಗೆ ತಿಳಿಸು.
೨೧ ಜಙ್ಗಮಾಜಙ್ಗಮೇ ಜ್ಞಾತೇ ಮಯ್ಯಾಸಕ್ತೇ ಸಮನ್ತತಃ । ರಾಗಲೋಭಾದಿನಾಶೇನ ಭವಿತ್ರೀ ಕೃತಕೃತ್ಯತಾ । । ೨೨ ಭಕ್ತ್ಯಾತಿಪ್ರಣಯಸ್ಯಾಪಿ ಚಞ್ಚಲತ್ವಾನ್ಮನೋ ಯದಿ । ಮಯ್ಯಾವೇಶಂ ದಧದ್ ಭೂಯಃ ಕುರು ಮದ್ರೂಪಿಣೀಂ ತನುಮ್ । । ೨೩ ಸುವರ್ಣರಜತಾದ್ಯೈಸ್ತ್ವಂ ಶೈಲಮೃದ್ದಾರುಲೇಖನಮ್ । ಪೂಜೋಪಹಾರೈರ್ವಿವಿಧೈಃ ಸಮ್ಪೂಜಯ ತ್ರಿಲೋಚನಮ್ । । ೨೪ ತಸ್ಯಾಶ್ರಿತಂ ಸಮಾವಿಶ್ಯ ಸರ್ವಭಾವೇನ ಸರ್ವದಾ । ಪೂಜಿತಾ ಸೈವ ತೇ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಧ್ಯಾತಾ ಚೈವೋಪಕಾರಿಣೀ । । ೨೫ ಗಚ್ಛಂಸ್ತಿಷ್ಠನ್ಸ್ವಪನ್ಭುಞ್ಜಸ್ತಾಮೇವಾಗ್ರೇ ಚ ಪೃಷ್ಠತಃ । ಉಪರ್ಯಧಸ್ತಥಾ ಪಾರ್ಶ್ವೇ ಚಿನ್ತಯಂಸ್ತನ್ಮಯಶ್ಚ ವೈ । । ೨೬ ಸ್ನಾನೈಸ್ತೀರ್ಥೋದಕೈರ್ಹದ್ಯೈಃ ೧ಪುಷ್ಪೈರ್ಗನ್ಧಾನುಲೇಪನೈಃ । ವಾಸೋಭಿರ್ಭೂಷಣೈರ್ಭಕ್ಷ್ಯೈರ್ಗೀತವಾದ್ಯೈರ್ಮನೋರಮೈಃ । । ೨೭ ಯಚ್ಚ ಯಚ್ಚ ತವೇಷ್ಟಂ ವೈ ಕಿಞ್ಚಿದ್ಭೋಜ್ಯಾದಿಕಂ ತವ । ಭಕ್ತಿನಮ್ರೋ ಗಣಶ್ರೇಷ್ಠ ಪ್ರೀಣಯಸ್ವ ಕೃತಿಂ೨ ಮಮ । । ೨೮ ರಾಗೇಣಾಕೃಷ್ಯತೇ ತಾತ ಗನ್ಧರ್ವಾಭಿಮುಖಂ ಯದಿ । ಮಯಿ ಬುದ್ಧಿಂ ಸಮಾವೇಶ್ಯ ಗಾಯೇಥಾ ಯಾಃ ಕಥಾ ಮಮ । । ೨೯ ಕಥಯಾ ರಮತೇ ಚೇತೋ ಯದಿ ತದ್ಭವತೋ ಮಮ । ಶ್ರೋತವ್ಯಾಃ ಪ್ರೀತಿಯೋಗೇನ ಮತ್ಸ್ವರೂಪೋದಯಾಃ ಕಥಾಃ । । 1.62.೩೦ ಏವಂ ಸಮರ್ಪಿತಮನಾಶ್ಚೇತಸೋ ಯೇಽಥ ಆಶ್ರಯಾಃ । ಹೇಯಾಸ್ತಾನ್ನಿಖಿಲಾನ್ದಿಣ್ಡೇ ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ ಸುಖೀ ಭವ । । ೩೧ ಅಕ್ಷೀಣರಾಗದ್ವೇಷೋಽಪಿ ಮತ್ಪ್ರಿಯಃ ಪರಮಃ ಪರಮ್ । ಪದಮಾಪ್ನೋಷಿ ಮಾ ಭೈಷೀರ್ಮಯ್ಯರ್ಪಿತಮನಾ ಭವ । । ೩೨ ಮಯಿ ಸಂನ್ಯಸ್ಯ ಸರ್ವಂ ತ್ವಮಾತ್ಮಾನಂ ಯತ್ನವಾನ್ಭವ । ಮದರ್ಥಂ ಕುರು ಕರ್ಮಾಣಿ ಮಾ ಚ ಧರ್ಮವ್ಯತಿಕ್ರಮಮ್ । । ೩೩ ಏವಂ ವ್ಯಪೋಹ್ಯ ಹತ್ಯಾಸ್ತ್ವಂ ಬ್ರಹ್ಮಣ ಮೋಕ್ಷ್ಯಸೇ ಭವಾತ್ । ಏತೇನೈವೋಪದೇಶೇನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತಮಖಿಲಂ ತವ । । ೩೪ ಕ್ರಿಯಾಯೋಗಂ ಸಮಾಸ್ಥಾಯ ಮದರ್ಪಿತಮನಾ ಭವ । । ೩೫ ದಿಣ್ಡಿರುವಾಚ ಮದ್ಧಿತಾಯ ಜಗನ್ನಾಥ ಕ್ರಿಯಾಯೋಗಾಮೃತಂ ಮಮ । ವಿಸ್ತರೇಣ ಸಮಾಖ್ಯಾಹಿ ಪ್ರಸನ್ನಸ್ತ್ವಂ ಹಿ ದುಃಖಹಾ । । ೩೬ ತ್ವಾಮೃತೇ ನ ಹಿ ತದ್ವಕ್ತುಂ ಸಮರ್ಥೋಽನ್ಯೋ೧ ಜಗದ್ಗುರೋ । ಗುಹ್ಯಮೇತತ್ಪವಿತ್ರಂ ಚ ತದಾಚಕ್ಷ್ವ ಪ್ರಸೀದ ಮೇ । । ೩೭ ಆದಿತ್ಯ ಉವಾಚ ಆಖ್ಯಾಸ್ಯತೇ ತದಖಿಲಂ ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪಂ ಗಣಾಧಿಪ । ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾನ್ತರ್ದಧೇ ದೇವಃ ಸರ್ವಲೋಕಪ್ರದೀಪಕಃ । । ೩೮ ಸ ಚ ದಿಣ್ಡಿರ್ಮಹಾತೇಜಾ ಜಗಾಮಾಶು ನಭೋಗತಿಮ್ । । ೩೯ ಇತಿ ಶ್ರೀಭವಿಷ್ಯೇ ಮಹಾಪುರಾಣೇ ಶತಾರ್ದ್ಧಸಾಹಸ್ರ್ಯಾಂ ಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಬ್ರಾಹ್ಮೇ ಪರ್ವಣಿ ದಿಣ್ಡ್ಯಾದಿತ್ಯಸಂವಾದವರ್ಣನಂ ನಾಮ ದ್ವಿಷಷ್ಟಿತಮೋಽಧ್ಯಾಯ
ಫಲಸಪ್ತಮೀವರ್ಣನಮ್ ದಿಣ್ಡಿರುವಾಚ ಉಪವಾಸೈಃ ಸುರಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಥಂ ತುಷ್ಯತಿ ಭಾಸ್ಕರಃ । ಪರಿಹಾರಾಂಸ್ತಥಾಚಕ್ಷ್ವ ಯೇ ತ್ಯಾಜ್ಯಾಶ್ಚೋಪವಾಸಿಭಿಃ । । ೧ ಯದ್ಯತ್ಕಾರ್ಯಂ ಯಥಾ ಚೈವ ಭಾಸ್ಕರಾರಾಧನೇ ನರೈ । ತತ್ಸರ್ವಂ ವಿಸ್ತರಾದ್ಬ್ರಹ್ಮನ್ಯಥಾವದ್ವಕ್ತುಮರ್ಹಸಿ । । ೨ ಬ್ರಹ್ಮೋವಾಚ ಸ್ಮೃತಃ ಸಮ್ಪೂಜಿತೋ ಧೂಪಪುಷ್ಪಾನ್ನೈರ್ಭಾನುರಾದರಾತ್ । ಭೋಗಿನಾಮುಪಕಾರಾಯ ಕಿಂ ಪುನಶ್ಚೋಪವಾಸಿನಾಮ್ । । ೩ ಉಪಾವೃತ್ತಸ್ಯ ಪಾಪೇಭ್ಯೋ ಯಸ್ತು ವಾಸೋ ಗುಣೈಃ ಸಹ । ಉಪವಾಸಃ ಸ ವಿಜ್ಞೇಯಃ ಸರ್ವಭೋಗವಿವರ್ಜಿತಃ । । ೪ ಏಕರಾತ್ರಂ ದ್ವಿರಾತ್ರಂ ವಾ ತ್ರಿರಾತ್ರಂ ನಕ್ತಮೇವ ಚ । ಉಪವಾಸೀ ರವಿಂ ಯಸ್ತು ಭಕ್ತ್ಯಾ ಧ್ಯಾಯತಿ ಮಾನವಃ । । ೫ ತನ್ನಾಮಜಾಪೀ ತತ್ಕರ್ಮರತಸ್ತದ್ಗತಮಾನಸಃ । ನಿಷ್ಕಾಮಃ ಪುರುಷೋ ದಿಣ್ಡೇ ಸ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಮಾಪ್ನುಯಾತ್ । । ೬ ಯಂ ಚ ಕಾಮಮಭಿಧ್ಯಾಯ ಮಾಸ್ಕರಾರ್ಪಿತಮಾನಸಃ । ಉಪೋಷತಿ ತಮಾಪ್ನೋತಿ ಪ್ರಸನ್ನೇ ಖಗಮೇಽಖಿಲಮ್ । । ೭ ದಿಣ್ಡಿರುವಾಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೈಃ ಕ್ಷತ್ರಿಯೈರ್ವೈಶ್ಯೈಃ ಶೂದ್ರೈಃ ಸ್ತ್ರೀಭಿಶ್ಚ ಕಞ್ಜಜ । ಸಂಸಾರಗರ್ತೇ ಪಙ್ಕಸ್ಥೇ ಸುಗತಿಃ ಪ್ರಾಪ್ಯತೇ ಕಥಮ್ । । ೮ ಬ್ರಹ್ಮೋವಾಚ ಅನಾರಾಧ್ಯ ಜಗನ್ನಾಥಂ ಗೋಪತಿಂ ಧ್ವಾನ್ತನಾಶನಮ್ । ನಿರ್ವ್ಯಲೀಕೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಕಃ ಪ್ರಯಾಸ್ಯತಿ ಸದ್ಗತಿಮ್ । । ೯ ವಿಷಯಗ್ರಾಹಿ ವೈ ಯಸ್ಯ ನ ಚಿತ್ತಂ ಭಾಸ್ಕರಾರ್ಪಿತಮ್ । ಸ ಕಥಂ ಪಾಪಪಙ್ಕಾಕ್ತೋ ನರೋ ಯಾಸ್ಯತಿ ಸದ್ಗತಿಮ್ । । 1.64.೧೦ ಯದಿ ಸಂಸಾರದುಃಖಾರ್ತಃ ಸುಗತಿಂ ಗನ್ತುಮಿಚ್ಛಸಿ । ತದಾರಾಧಯ ಸರ್ವೇಶಂ ಭಾಸ್ಕರಂ ಜ್ಯೋತಿಷಾಂ ಪತಿಮ್ । । ೧೧ ಪುಷ್ಪೈಃ ಸುಗನ್ಧೈರ್ಹದ್ಯೈಶ್ಚ ಧೂಪೈಃ ಸಾಗರುಚನ್ದನೈಃ । ವಾಸೋಭಿರ್ಭೂಷಣೈರ್ಭಕ್ಷ್ಯೈರುಪವಾಸಪರಾಯಣಃ । । ೧೨ ಯದಿ ಸಂಸಾರನಿರ್ವೇದಾದಭಿವಾಚ್ಛಸಿ ಸದ್ಗತಿಮ್ । ತದಾರಾಧಯ ಮಾರ್ತಣ್ಡಂ ಭಕ್ತಿಪ್ರವಣಚೇತಸಾ । । ೧೩ ಪುಷ್ಪಾಣಿ ಯದಿ ತೇ ನ ಸ್ನುಃ ಶಸ್ತಪಾದಪಪಲ್ಲವೈಃ । ದೂರ್ವಾಙ್ಕರೈರಪಿ ದಿಣ್ಡೇ ತದಭಾವೇಽರ್ಚಯಾರ್ಯಮಮ್ । । ೧೪ ಪುಷ್ಪಪತ್ರಾಮ್ಬುಭಿರ್ಧೂಪೈರ್ಯಥಾವಿಭವಮಾತ್ಮನಃ । ಪೂಜಿತಸ್ತುಷ್ಟಿಮತುಲಾಂ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಯಾತ್ಯೇಕಚೇತಸಾ । । ೧೫ ಯಃ ಸದಾಯತನೇ ಭಾನೋಃ ಕುರುತೇ ಮಾರ್ಜನಕ್ರಿಯಾಮ್ । ಸ ಯಾತ್ಯುತ್ತಮಕೇ ಸ್ಥಾನೇ ಸರ್ವಪಾಪಂ ವ್ಯಪೋಹತಿ । । ೧೬ ಯಾವತ್ಯಃ ಪಾಂಸುಕಣಿಕಾ ಮಾರ್ಜ್ಯನ್ತೇ ಭಾಸ್ಕರಾಲಯೇ । ದಿನಾನಿ ದಿವಿ ತಾವನ್ತಿ ತಿಷ್ಠತ್ಯರ್ಕಸಮೋ ನರಃ । । ೧೭ ಅಹನ್ಯಹನಿ ಯತ್ಪಾಪಂ ಕುರುತೇ ಗಣನಾಯಕ । ಗೋಚರ್ಮಮಾತ್ರಂ ಸಮ್ಮಾರ್ಜ್ಯ ಹನ್ತಿ ತದ್ಭಾಸ್ಕರಾಲಯೇ । । ೧೮ ಯಶ್ಚಾನುಲೇಪನಂ ಕುರ್ಯಾದ್ಭಾನೋರಾಯತನೇ ನರಃ । ಸೋಽಪಿ ಲೋಕಂ ಸಮಾಸಾದ್ಯ ಹಂಸೇನ ಸಹ ಮೋದತೇ । । ೧೯ ಮೃದಾ ಧಾತುವಿಕಾರೈರ್ವಾ ವರ್ಣಕೈರ್ಗೋಮಯೇನ ವಾ । ಉಪಲೇಪನಕೃದ್ಯಾತಿ ಮತ್ಪುರಂ ಯಾನಮಾಸ್ಥಿತಃ । । 1.64.೨೦ ಉದಕಾಭ್ಯುಕ್ಷಣಂ ಭಾನೋರ್ಯಃ ಕರೋತಿ ಸದಾ ಗೃಹೇ । ಸೋಽಪಿ ಗಚ್ಛತಿ ಯತ್ರಾಸ್ತೇ ಭಗವಾನ್ಯಾದಸಾಂ ಪತಿಃ । । ೨೧ ಪುಷ್ಪಪ್ರಕರಮತ್ಯರ್ಥಂ ಸುಗನ್ಧಂ ಭಾಸ್ಕರಾಲಯೇ । ಅನುಲಿಪ್ತೇ ನರೋ ದತ್ತ್ವಾ ನ ದುರ್ಗತಿಮವಾಪ್ನುಯಾತ್ । । ೨೨ ವಿಮಾನಮತಿಶೋಭಾಢ್ಯಂ ಸರ್ವರ್ತುಸುಖಭೂಷಿತಮ್ । ಸಮಾಪ್ನೋತಿ ನರೋ ದತ್ತ್ವಾ ದೀಪಕಂ ಭಾಸ್ಕರಾಲಯೇ । । ೨೩ ಯಸ್ತು ಸಂವತ್ಸರಂ ಪೂರ್ಣಂ ತಿಲಪಾತ್ರಪ್ರದೋ ನರಃ । ಧ್ವಜಂ ಚ ಭಾಸ್ಕರೇ ದದ್ಯಾತ್ಸಮಮತ್ರ ಫಲಂ ಲಭೇತ್ । । ೨೪ ವಿಧೂತೋ ಹನ್ತಿ ವಾತೇನ ದಾತುರಜ್ಞಾನತಃ ಕೃತಮ್ । ಪಾಪಂ ಕರ್ತುರ್ಗೃಹೇ ಭಾನೋರ್ದಿವಾ ರಾತ್ರೌ ನರಾಧಿಪ । । ೨೫ ಗೀತವಾದ್ಯಾದಿಭಿರ್ಭಾನುಂ ಯ ಉಪಾಸ್ತೇ ತಮೋಪಹಮ್ । ಗನ್ಧರ್ವೈರ್ನೃತ್ಯಗೀತೈಃ ಸ ವಿಮಾನಸ್ಥೋ ನಿಷೇವ್ಯತೇ । । ೨೬ ಜಾತಿಸ್ಮರತ್ವಂ ಮೇಧಾಂ ಚ ತಥೈವೋಪರಮೇ ಸ್ಮೃತಿಮ್ । ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ ಗಣಾಶಾರ್ದೂಲ ಕೃತ್ವಾ ಪುಸ್ತಕವಾಚನಮ್ । । ೨೭ ಏವಂ ಖಗೇಶ್ವರೋ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಯೇನ ಭಾನುರುಪಾಸಿತಃ । ಸ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ ಗತಿಂ ಶ್ಲಾಧ್ಯಾಂ ಯಾಂ ಯಾಮಿಚ್ಛತಿ ಚೇತಸಾ । । ೨೮ ದೇವತ್ವಂ ಮನುಜೈಃ ಕೈಶ್ಚಿದ್ಗನ್ಧರ್ವತ್ವಂ ತಥಾ ಪರೈಃ । ವಿದ್ಯಾಧರತ್ವಮಪರೈಃ ಸಂರಾಧ್ಯೇಹ ದಿವಾಕರಮ್ । । ೨೯ ಶಕ್ರಃ ೧ ಕ್ರತುಶತೇನೇಶಮಾರಾಧ್ಯ ಜ್ಯೋತಿಷಾಂ ಪತಿಮ್ । ದೇವೇನ್ದ್ರತ್ವಂ ಗತಸ್ತಸ್ಮಾನ್ನಾನ್ಯಃ೨ ಪೂಜ್ಯತಮಃ ಕ್ವಚಿತ್ । । 1.64.೩೦ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಗೃಹಸ್ಥಾನಾಂ ವನಸ್ಥಾನಾಂ ಗಣಾಧಿಪ । ನಾನ್ಯಃ ಪೂಜ್ಯಸ್ತಥಾ ಸ್ತ್ರೀಣಾಮೃತೇ ದೇವಂ ದಿವಾಕರಮ್ । । ೩೧ ಮಧ್ಯೇ ಪರಿವ್ರಾಜಕಾನಾಂ ಸಹಸ್ರಾಂಶುಂ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್ । ಮೋಕ್ಷದ್ವಾರಂ ವಿಶನ್ತೀಹ ತಂ ರವಿಂ ವಿಜಿತಾತ್ಮನಾಮ್ । । ೩೨ ಏವಂ ಸರ್ವಾಶ್ರಮಾಣಾಂ ಹಿ ಸಹಸ್ರಾಂಶುಃ ಪರಾಯಣಮ್ । ಸರ್ವೇಷಾಂ ಚೈವ ವರ್ಣಾನಾಂ ಗ್ರಹೇಶೋ ವೈ ಗತಿಃ ಪರಾ । । ೩೩ ಶೃಣುಷ್ವ ಗದತಃ ಕಾಮ್ಯಾನುಪವಾಸಾಂಸ್ತಥಾಪರಾನ್ । ಶೃಣು ದಿಣ್ಡೇ ಮಹಾಪುಣ್ಯಫಲಕಾಂ ಸಪ್ತಮೀಂ ಪರಾಮ್ । । ೩೪ ಆದಿತ್ಯಾರಾಧನಾಯೈನಾಂ ಸರ್ವಪಾಪಹರಾಂ ಶಿವಾಮ್ । ಯಾಮುಪೋಷ್ಯ ನರೋ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಮುಚ್ಯತೇ ಸರ್ವಪಾತಕೈಃ । । ೩೫ ತಥಾ ಲೋಕಮವಾಪ್ನೋತಿ ಸೂರ್ಯಸ್ಯಾಮಿತತೇಜಸಃ । ಅಥ ಭಾದ್ರಪದೇ ಮಾಸಿ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷೇ ಸಮಾಗತೇ । । ೩೬ ಸೋಪೋಷ್ಯಾ ಪ್ರಥಮಂ ತಾತ ವಿಧಾನಂ ಶೃಣು ತತ್ರ ವೈ । ಅಯಾಚಿತಂ ಚತುರ್ಥ್ಯಾಂ ತು ಪಞ್ಚಮ್ಯಾಮೇಕಭೋಜನಮ್ । । ೩೭ ಉಪವಾಸಪರಃ ಷಷ್ಠ್ಯಾಂ ಜಿತಕ್ರೋಧೋ ಜಿತೇನ್ದ್ರಿಯಃ । ಅರ್ಚಯಿತ್ವಾ ದಿನಕರಂ ಗನ್ಧಧೂಪನಿವೇದನೈಃ । । ೩೮ ಪುರತಃ ಸ್ಥಣ್ಡಿಲೇ ರಾತ್ರೌ ಸ್ವಪ್ಯಾದ್ದೇವಸ್ಯ ಪುತ್ರಕ । ಪ್ರಧ್ಯಾಯನ್ಮನಸಾ ದೇವಂ ಸರ್ವಭೂತಾರ್ತಿನಾಶನಮ್ । । ೩೯ ಸರ್ವದೋಷಪ್ರಶಮನಂ ಸರ್ವಪಾತಕನಾಶನಮ್ । ವಿಬುದ್ಧಸ್ತ್ವಥ ಸಪ್ತಮ್ಯಾಂ ಕುರ್ಯಾದ್ಬ್ರಾಹ್ಮಣಭೋಜನಮ್ । । 1.64.೪೦ ಪೂಜಯಿತ್ವಾ ದಿನಕರಂ ಪುಷ್ಪಧೂಪವಿಲೇಪನೈಃ । ನೈವೇದ್ಯಂ ತಾತ ದೇವಸ್ಯ ಫಲಾನಿ ಕಥಯನ್ತಿ೪ ಹಿ । ।೪ ೧ ಖರ್ಜೂರನಾಲಿಕೇರಾಣಿ ತಥಾ ಆಮ್ರಫಲಾನಿ ತು । ಮಾತುಲಿಙ್ಗಫಲಾನ್ಯೇವ ಕಥಿತಾನಿ ಮನೀಷಿಭಿಃ । । ೪೨ ಏತೈಶ್ಚ ಭೋಜಯೇದ್ವಿಪ್ರಾನಾತ್ಮನಾ ಚ ಪ್ರಭಕ್ಷಯೇತ್ । ತಥೈಷಾಂ ಚಾಪ್ಯಭಾವೇನ ಶೃಣು ಚಾನ್ಯಾನಿ ಸುವ್ರತ । ।೪ ೩ ಶಾಲಿಗೋಧೂಮಪಿಷ್ಟಾನಿ ಕಾರಯೇದ್ಗಣನಾಯಕ । ಗುಡಗರ್ಭಕೃತಾನೀಹ ಘೃತಪಾಕೇನ ಪಾವಯೇತ್ । ।೪೪ ಚಾತುರ್ಯಾವಕಮಿಶ್ರಾಣಿ ಆದಿತ್ಯಾಯ ನಿವೇದಯೇತ್ । ಅಗ್ನಿಕಾರ್ಯಮಥೋ ಕೃತ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನ್ಭೋಜಯೇತ್ತತಃ । ।೪೫ ಇತ್ಥಂ ದ್ವಾದಶ ವೈ ಮಾಸಾನ್ಕಾರ್ಯಂ ವ್ರತಮನುತ್ತಮಮ್ । ಮಾಸಿ ಮಾಸಿ ಫಲಾಹಾರಃ ಫಲದಾಯೀ ಫಲಾರ್ಚನಃ । ।೪೬ ವರ್ಷಾನ್ತೇ ತ್ವಥ ಕುರ್ವೀತ ಶಕ್ತ್ಯಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಭೋಜನಮ್ । ಸ್ನಾನಪ್ರಾಶನಯೋಶ್ಚಾಪಿ ವಿಧಾನಂ ಶೃಣು ಸುವ್ರತ । । ೪೭ ಗೋಮೂತ್ರಂ ಗೋಮಯಂ ಕ್ಷೀರಂ ದಧಿ ಸರ್ಪಿಃ ಕುಶೋದಕಮ್ । ತಿಲಸರ್ಷಪಯೋಃ ಕಲ್ಕಂ ಶ್ವೇತಾ ಮೃಚ್ಚಾಪಿ ಸುವ್ರತ । ।೪೮ ದೂರ್ವಾಕಲ್ಕಂ ಘೃತಂ ಚಾಪಿ ಗೋಶೃಂಗಕ್ಷಾಲಿತಂ ಜಲಮ್ । ಜಾತಿಗುಲ್ಮವಿನಿರ್ಯಾಸಃ ಪ್ರಶಸ್ತಃ ಸ್ನಾನಕರ್ಮಣಿ । । ೪೯ ಪ್ರಾಶನೇ ಚಾಪ್ಯಥೈತಾನಿ ಸರ್ವಪಾಪಹರಾಣಿ ವೈ । ಆದೌ ಕೃತ್ವಾ ಭಾದ್ರಪದಂ ಯಥಾ ಸಂಖ್ಯಂ ವಿದುರ್ಬುಧಾಃ । । 1.64.೫೦ ಇತ್ಥಂ ವರ್ಷಾನ್ತಮಾಸಾದ್ಯ ಭೋಜಯಿತ್ವಾ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಾನ್ । ದಿವ್ಯಾನ್ಭೋಗಾನ್ಮಹಾದೇವ ತತಸ್ತೇಭ್ಯೋ ನಿವೇದಯೇತ್ । । ೫೧ ಫಲಾನಿ ತಾತ೧ ಹೈಮಾನಿ ಯಥಾ ಶಕ್ತ್ಯಾ ಗಣಾಧಿಪ । ಸವತ್ಸಾಮಥ ವಾ ಧೇನುಂ ಭೂಮಿಂ ಸಸ್ಯಾನ್ವಿತಾಮಥ । । ೫೨ ಪ್ರಾಸಾದಮಥ ವಾ ಭೌಮಂ ಸರ್ವಧಾನ್ಯಸಮನ್ವಿತಮ್ । ದದ್ಯಾತ್ಛುಕ್ಲಾನಿ೨ ವಸ್ತ್ರಾಣಿ ತಾಮ್ರಪಾತ್ರಂ ೩ಸವಿದ್ರುಮಮ್ । । ೫೩ ಶಕ್ತಿಯುಕ್ತಸ್ಯ ಚೈತಾನಿ ದರಿದ್ರಸ್ಯ ತು ಮೇ ಶೃಣು । ಫಲಾನಿ ಪಿಷ್ಟಕಾನ್ಯೇಷಾಂ ತಿಲಚೂರ್ಣಾನ್ವಿತಾನಿ ತು । । ೫೪ ಭೋಜಯಿತ್ವಾ ದ್ವಿಜಾನ್ದದ್ಯಾದ್ರಾಜತಾನಿ೪ ಫಲಾನಿ ತು । ಧಾತುರಕ್ತಂ ವಸ್ತ್ರಯುಗಮಮಾಚಾರ್ಯಾಯ ನಿವೇದಯೇತ್ । । ೫೫ ಸಹಿರಣ್ಯಂ ಮಹಾದೇವ ಪಞ್ಚರತ್ನಸಮನ್ವಿತಮ್ । ಇತ್ಥಂ ಸಮಾಪ್ಯತೇ ತಾತ ಪಾರಣಂ ವಾರ್ಷಿಕಾನ್ತಿಕಮ್ । । ೫೬ ಇತ್ಯೇಷಾ ವೈ ಪುಣ್ಯತಮಾ ಸಪ್ತಮೀ ದುರಿತಾಪಹಾ । ಯಾಮುಪೋಷ್ಯ ನರಾಃ ಸರ್ವೇ ಯಾನ್ತಿ ಸೂರ್ಯಸಲೋಕತಾಮ್ । । ೫೭ ೧ಪೂಜ್ಯಮಾನಃ ಸದಾ ದೇವೈರ್ಗನ್ಧರ್ವಾಪ್ಸರಸಾಂ ಗಣೈಃ । ಅನಯಾ ಮಾನವೋ ನಿತ್ಯಂ ಪೂಜಯೇದ್ಭಾಸ್ಕರಂ ಸದಾ । । ೫೮ ದಾರಿದ್ಯದುಃಖದುರಿತೈರ್ಮುಕ್ತೋ ಯಾತಿ ದಿವಾಕರಮ್ । ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಮೋಕ್ಷಮಾಯಾತಿ ಕ್ಷತ್ರಿಯಶ್ಚೇನ್ದ್ರತಾಂ ವ್ರಜೇತ್ । । ೫೯ ವೈಶ್ಯೋ ಧನದಸಾಲೋಕ್ಯಂ ಶೂದ್ರೋ: ವಿಪ್ರತ್ವಮಾಪ್ನುಯಾತ್ । ಅಪುತ್ರೋ ಲಭತೇ ಪುತ್ರಂ ದುರ್ಭಗಾ ಸುಭಗಾ ಭವೇತ್ । । 1.64.೬೦ ಯಾಮುಪೋಷ್ಯ ಚ ನಾರೀಮಾಂ ಸಪ್ತಮೀಂ ಲೋಕಪೂಜಿತಾಮ್ । ವಿಧವಾ ವಾ ಸತೀ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಅನಯಾ ಪೂಜಯೇದ್ರವಿಮ್ । । ೬೧ ನಾನ್ಯಜನ್ಮನಿ ವೈಧವ್ಯಂ ನಾರೀ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ ಮಾನದ । ಚಿನ್ತಾಮಣಿಸಮಾ ಹ್ಯೇಷಾ ವಿಜ್ಞೇಯಾ ಫಲಸಪ್ತಮೀ । । ೬೨ ಪಠತಾಂ ಶೃಣ್ವತಾಂ ದಿಣ್ಡೇ ಸರ್ವಕಾಮಪ್ರದಾ ಸ್ಮೃತಾ । । ೬೩ ಇತಿ ಶ್ರೀಭವಿಷ್ಯೇ ಮಹಾಪುರಾಣೇ ಶತಾರ್ದ್ಧಸಾಹಸ್ರ್ಯಾಂ ಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಬ್ರಾಹ್ಮೇ ಪರ್ವಣಿ ಬ್ರಹ್ಮದಿಣ್ಡಿಸಂವಾದೇ ಸಪ್ತಮೀಕಲ್ಪೇ ಫಲಸಪ್ತಮೀವರ್ಣನಂ ನಾಮ ಚತುಃಷಷ್ಟಿತಮೋಽಧ್ಯಾಯ
೧೭ ಸಪ್ತಮ್ಯಾಂ ಸ್ಪೃಶತಸ್ತೈಲಮಿಷ್ಟಾ ಭಾರ್ಯಾ ವಿನಶ್ಯತಿ । ಇತ್ಯೇಷ ನೀಲೀತೈಲಸ್ಯ ದೋಷಸ್ತೇ ಕಥಿತೋ ಮಯಾ । । ೧೮ ನ ಚೈವ ಖಾದೇನ್ಮಾಂಸಾನಿ ಮದ್ಯಾನಿ ನ ಪಿಬೇದ್ಬುಧಃ । ನ ದ್ರೋಹಂ ಕಸ್ಯಚಿತ್ಕುರ್ಯಾನ್ನ ಪಾರುಷ್ಯಂ ಸಮಾಚರೇತ್ । । ೧೯ ನಾವಭಾಷೇತ ಚಾಣ್ಡಾಲಂ ಸ್ತ್ರಿಯಂ ನೈವ ರಜಸ್ವಲಾಮ್ । ನ ವಾಪಿ ಸಂಸ್ಪೃಶೇದ್ಧೀನಂ ಮೃತಕಂ ನಾವಲೋಕಯೇತ್ । । 1.65.೨೦ ನಾಸ್ಫೋಟಯೇನ್ನಾತಿಹಸೇದ್ಗಾಯೇಚ್ಚಾಪಿ ನ ಗೀತಕಮ್ । ನ ನೃತ್ಯೇದತಿರಾಗೇಣ ನ ಚ ವಾದ್ಯಾನಿ ವಾದಯೇತ್ । । ೨೧ ನ ಶಯೀತ ಸ್ತ್ರಿಯಾ ಸಾರ್ಧಂ ನ ಸೇವೇತ ದುರೋದರಮ್ । ನ ರುದ್ಯಾದಶ್ರುಪಾತೇನ ನ ಚ ವಾಚ್ಯಂ ಚ ಶೌಕಿಕಮ್ । । ೨೨ ಆಕೃಷೇನ್ನ ಶಿರೋಯೂಕಾ ನ ವೃಥಾವಾದಮಾಚರೇತ್ । ಪರಸ್ಯಾನಿಷ್ಟಕಥನಮತಿಶೋಕಂ ಚ ವರ್ಜಯೇತ್ । । ೨೩ ನ ಕಞ್ಚಿತ್ತಾಡಯೇಜ್ಜನ್ತುಂ ನ ಕುರ್ಯಾದತಿಭೋಜನಮ್ । ನ ಚೈವ ಹಿ ದಿವಾ ಸ್ವಪ್ನಂ ದಮ್ಭಂ ಶಾಠ್ಯಂ ಚ ವರ್ಜಯೇತ್ । । ೨೪ ರಥ್ಯಾಯಾಮಟನಂ ವಾಪಿ ಯತ್ನತಃ ಪರಿವರ್ಜಯೇತ್ । ಅಥಾಪರೋ ವಿಧಿಶ್ಚಾತ್ರ ಶ್ರೂಯತಾಂ ತ್ರಿಪುರಾನ್ತಕ । । ೨೫ ಚೈತ್ರಾತ್ಪ್ರಭೃತಿ ಕರ್ತವ್ಯಾ ಸರ್ವದಾ ನಾಮ ಸಪ್ತಮೀ । ಧಾತೇತಿ ಚೈತ್ರಮಾಸೇ ತು ಪೂಜನೀಯೋ ದಿವಾಕರಃ । । ೨೬ ಅರ್ಯಮೇತಿ ಚ ವೈಶಾಖೇ ಜ್ಯೇಷ್ಠೇ ಮಿತ್ರಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ । ಆಷಾಢೇ ವರುಣೋ ಜ್ಞೇಯ ಇನ್ದ್ರೋ ನಭಸಿ ಕಥ್ಯತೇ । । ೨೭ ವಿವಸ್ವಾಂಶ್ಚ ನಭಸ್ಯೇಽಥ ಪರ್ಜನ್ಯೋಶ್ವಯುಜಿ ಸ್ಮೃತಃ । ಪೂಷಾ ಕಾರ್ತ್ತಿಕಮಾಸೇ ತು ಮಾರ್ಗಶೀರ್ಷೇಷುರುಚ್ಯತೇ । । ೨೮ ಭಗಃ ಪೌಷೇ ಭವೇತ್ಪೂಜ್ಯಸ್ತ್ವಷ್ಟಾ ಮಾಘೇ ತು ಶಸ್ಯತೇ । ವಿಷ್ಣುಶ್ಚ ಫಾಲ್ಗುನೇ ಮಾಸಿ ಪೂಜ್ಯೋ ವನ್ದ್ಯಶ್ಚ ಭಾಸ್ಕರಃ । । ೨೯ ಸಪ್ತಮ್ಯಾಂ ಚೈವ ಸಪ್ತಮ್ಯಾಂ ಭೋಜಯೇದ್ಭೋಜಕಾನ್ಬುಧಃ
ಏಳನೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಹೆಂಡತಿ ದೂರವಾಗುತ್ತಾಳೆ. ನೀಲಿ ಎಣ್ಣೆಯ ದೋಷವನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ.
ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯವರ್ಣನಮ್ ಸುಮನ್ತುರುವಾಚ ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಭಗವಾನ್ಬ್ರಹ್ಮಾ ಜಗಾಮಾದರ್ಶನಂ ವಿಭೋಃ
ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿದ ನಂತರ, ಮಹಾ ಬ್ರಹ್ಮ ದೇವರು ಭಗವಂತನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅದೆಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅದೆಷ್ಟೋ ದೂರಕ್ಕೆ ಅಡಗಿಹೋದರು.
ಸೂರ್ಯಮಾರಾಧಯದ್ದಿಣ್ಡೀ೪ ಸೂರ್ಯಸ್ಯಾನುಚರೋಽಭವತ್ । । ೧ ಶತಾನೀಕ ಉವಾಚ ಭೂಯಃ ಕಥಯ ವಿಪ್ರೇನ್ದ್ರ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಂ ಭಾಸ್ಕರಸ್ಯ ಮೇ । ಶೃಣ್ವತೋ ನಾಸ್ತಿ ಮೇ ತೃಪ್ತಿರಮೃತಸ್ಯೇವ ಸುವ್ರತ । । ೨ ಸುಮನ್ತುರುವಾಚ ಶೃಣುಷ್ವಾವಹಿತೋ ರಾಜನ್ಸಮ್ವಾದಂ ದ್ವಿಜಶಙ್ಖಯೋಃ । ಯಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಸರ್ವಪಾಪೇಭ್ಯೋ ಮುಚ್ಯತೇ ಮಾನವೋ೧ ನೃಪ । । ೩ ಆಸೀನಮಾಶ್ರಮೇ ಶಂಖಂ ದ್ವಿಜೋ ದ್ರಷ್ಟುಂ ಜಗಾಮ ಹ । ಫಲಭಾರಾನತಚ್ಛಾಯೇ ವೃಕ್ಷವೃನ್ದಸಮಾಕುಲೇ । । ೪ ಪರಸ್ಪರಮೃಗಶೃಙ್ಗಕಣ್ಡೂಯಿತಮೃಗಾವೃತೇ । ಬರ್ಹಿರ್ವನಾಮ್ಬರಾನೀತತೀರ್ಥಕನ್ದೋಪಭೋಗಿನಿ । । ೫ ಪ್ರಭೂತಕುಸುಮಾಮೋದಷಟ್ಪದೋದ್ಗೀತಶಾಲಿನೀ । ಸಿದ್ಧದೇವರ್ಷಿಗನ್ಧರ್ವತೀರ್ಥಸೇವಿತವಾರಿಣಿ । । ೬ ಮುಣ್ಡೈಶ್ಚ ಜಟಿಲೈಶ್ಚೈವ ತಾಪಸೈರುಪಶೋಭಿತೇ । ಆಶ್ರಮೇ ತಂ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಶಂಖಾಹ್ವಂ ಸುಖಮಾಸ್ಥಿತಮ್ । । ೭ ಸ್ತೋತ್ರೈಃ ಸ್ತೋತುಂ ಸಹಸ್ರಾಂಶುಂ ತದ್ಭಕ್ತಂ ತತ್ಪರಾಯಣಮ್ । ತತಃ ಸಂಹತ್ಯ ಸಹಸಾ ತಂ ಭೋಜಕಕುಮಾರಕಾಃ । । ೮ ವಿನೀತಾ ಉಪಸಂಗಮ್ಯ ಯಥಾವದಭಿವಾದ್ಯ ಚ । ಆಸನೇಷೂಪವಿಷ್ಟಾಸ್ತ ಉಪವಿಷ್ಟಮಥಾಬ್ರುವನ್ । । ೯ ಭಗವನ್ತ್ಸರ್ವವೇದೇಷು೨ ಚ್ಛಿಂಧಿ ನಃ ಸಂಶಯೋ ಮಹಾನ್ । ವಿನಯೇನೋಪಪನ್ನಾನಾಂ ಕುಮಾರಾಣಾಂ ತತೋ ಮುನಿಃ । । 1.66.೧೦ ಅನಾದೀಂಶ್ಚತುರೋ ವೇದಾನುವಾಚ ಪ್ರೀತಮಾನಸಃ । ತೇಷಾಂ ತು ಪಠತಾಮೇವ ಆಶ್ರಮಂ ತು ಯದೃಚ್ಛಯಾ । । ೧೧ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠೋಽಥ ತಂ ದೇಶಮಾಜಗಾಮ ದ್ವಿಜೋ ನೃಪ । ಯಥಾವದರ್ಚಿತಸ್ತೇನ ಶಙ್ಖೇನಾಮಿತತೇಜಸಾ । । ೧೨ ವನ್ದಿತಶ್ಚ ಕುಮಾರೈಸ್ತೈರಭವತ್ಪ್ರೀತಮಾನಸಃ । ಅಥೈತಾನಬ್ರವೀಚ್ಛಂಖಸ್ತಾನ್ಭೋಜಕಕುಮಾರಕಾನ್ । । ೧೩ ಶಿಷ್ಟಾಗಮಾದನಧ್ಯಾಯಃ ಸ ಚ ಜಾತೋ ವಿರಮ್ಯತಾಮ್ । ಯಥಾಜ್ಞಾಪಯಸೀತ್ಯಾಹುಃ ಕುಮಾರಾಸ್ತೇ ಋಷಿಂ ತತಃ । । ೧೪ ಪ್ರಪಚ್ಛ ಸಿದ್ಧಿದಶ್ಚೈತಾನ್ಕೇ ಹ್ಯೇತೇ ಕಿಂ ಪಠನ್ತಿ ಚ । ಶಙ್ಖೋವಾಚ ಮಹಾರಾಜ ಕುಮಾರಾ ಭೋಜಕಾತ್ಮಜಾಃ । । ೧೫ ಸಸೂತ್ರಕಲ್ಪಾಂಶ್ಚತುರೋ ವಿಪ್ರ ವೇದಾನಧೀಯತೇ । ತಥೈವ ಸಪ್ತಮೀಕಲ್ಪೇ ಪರಿಚರ್ಯಾಂ ಚ ಭಾಸ್ವತಃ । । ೧೬ ಅಗ್ನಿಕಾರ್ಯವಿಧಾನಂ ಚ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಕಲ್ಪಮಾದಿತಃ । ಅಧ್ಯಙ್ಗಲಕ್ಷಣಂ ೧ ಬ್ರಹ್ಮನ್ ರಥಯಾತ್ರಾವಿಧಿಂ ತಥಾ । । ೧೭ ದ್ವಿಜ ಉವಾಚ ಕಥಂ ಕ್ರಿಯೇತ ಸಪ್ತಮ್ಯಾಂ ಕಭ್ರಾರ್ಚನವಿಧಿಕ್ರಮಃ । ಗನ್ಧಪುಷ್ಪಪ್ರದೀಪಾನಾಂ ಕಿಂ ಫಲಂ ರವಿಮನ್ದಿರೇ । । ೧೮ ಕೇನ ತುಷ್ಯತಿ ದಾನೇನ ವ್ರತೇನ ನಿಯಮೇನ ಚ । ಧೂಪಪುಷ್ಪೋಪಹಾರಾದಿ ಕಿಂ ಚ ದೇಯಂ ವಿವಸ್ವತೇ । । ೧೯ ಏತದಿಚ್ಛಾಮ್ಯಹಂ ಶ್ರೋತುಂ ತನ್ಮೇ ಬ್ರೂಹಿ ತಪೋಧನ । ವಿಶೇಷತಸ್ತು ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಂ ಬ್ರೂಹಿ ಮಾಂ ಭಾಸ್ಕರಸ್ಯ ಹಿ । । 1.66.೨೦ ಶಙ್ಖ ಉವಾಚ ಇಮಮರ್ಥಂ ವಶಿಷ್ಠೇನ ಪೃಷ್ಟಃ ಸಾಮ್ಬೋ ಯಥಾ ಪುರಾ । ಸ ಚೋವಾಚ ವಶಿಷ್ಠಾಯ ತದಹಂ ಕಥಯಾಮಿ ತೇ । । ೨೧ ಅತ್ರಾಶ್ರಮೇ ಪುಣ್ಯತಮೇ ತೀರ್ಥಾನಾಮುತ್ತಮೇ ಪ್ರಭುಃ । ವವನ್ದೇ ನಿಯತಾತ್ಮಾನಂ ವಶಿಷ್ಠಂ ಮುನಿಸತ್ತಮಮ್ । । ೨೨ ವಿನಯೇನೋಪಸಂಗಮ್ಯ ವವನ್ದೇ ಚರಣೌ ಮುನೇಃ । ಕೃತಪ್ರಣಾಮಂ ಸಾಮ್ಬಂ ತು ಭಕ್ತಿಪ್ರಹ್ವೀಕೃತಾನನಮ್ । । ೨೩ ವಿಲೋಕ್ಯ ಪರಮಪ್ರೀತೋ ಮುನಿಃ ಪಪ್ರಚ್ಛ ತಂ ತದಾ । ಸರ್ವತಃ ಸ್ಫುಟಿತಂ ಗಾತ್ರಂ ಕುಷ್ಠೇನ ಮಹತಾ ತವ । । ೨೪ ಘೋರರೂಪೇಣ ತೀವ್ರೇಣ ಕಥಂ ತದ್ವಿಗತಂ ತವ
ಕಥಂ ಚ ಲಕ್ಷ್ಮೀರಧಿಕಾ ರೂಪಂ ಚಾತಿಮನೋಹರಮ್ । । ೨೫ ತೇಜಸ್ವಿತಾತಿಮಹತೀ ತಥೈವ೨ ಸುಕುಮಾರತಾ । । ೨೬ ಸಾಮ್ಬ ಉವಾಚ ಸ್ತುತೋ ನಾಮಸಹಸ್ರೇಣ ಲೋಕನಾಥೋ ದಿವಾಕರಃ । ದರ್ಶನಂ ಚ ಗತಃ ಸಾಕ್ಷಾದ್ದತ್ತವಾಂಶ್ಚ ವರಾನ್ಮಮ । । ೨೭ ವಶಿಷ್ಠ ಉವಾಚ ಕಥಮಾರಾಧಿತಃ ಸೂರ್ಯಸ್ತ್ವಯಾ ಯಾದವನಂದನ । ಕೈಶ್ಚ ವ್ರತತಪೋದಾನೈರ್ದರ್ಶನಂ ಭಗವಾನ್ಗತಃ । । ೨೮ ಸಾಮ್ಬ ಉವಾಚ ಶೃಣುಷ್ವಾವಹಿತೋ ಬ್ರಹ್ಮನ್ಸರ್ವಮೇವ ಮಯಾ ಯಥಾ । ತೋಷಿತೋ ಭಗವಾನ್ಸೂರ್ಯೋ ವಿಧಿನಾ ಯೇನ ಸುವ್ರತ । । ೨೯ ಮೋಹಾನ್ಮಯೋಪಹಸಿತೋ೩ ದುರ್ವಾಸಾಃ ಕೋಪನೋ ಮುನಿಃ । ತತೋಽಹಂ ತಸ್ಯ ಶಾಪೇನ ಮಹಾಕುಷ್ಠಮವಾಪ್ತವಾನ್ । । 1.66.೩೦ ತತೋಽಹಂ ಪಿತರಂ ಗತ್ವಾ ಕುಷ್ಠಯೋಗಾಭಿಪೀಡಿತಃ । ಲಜ್ಜಮಾನೋಽತಿಗರ್ವೇಣ ಇದಂ ವಾಕ್ಯಮಥಾಬ್ರವಮ್ । । ೩೧ ತಾತ ಸೀದತಿ ಮೇ ಗಾತ್ರಂ ಸ್ವರಶ್ಚ ಪರಿಹೀಯತೇ । ಘೋರರೂಪೋ ಮಹಾವ್ಯಾಧಿರ್ವಪುರೇಷ ಜಿಘಾಂಸತಿ । । ೩೨ ಅಶೇಷವ್ಯಾಧಿರಾಜ್ಞಾಹಂ ಪೀಡಿತಃ ಕ್ರೂರಕರ್ಮಣಾ । ವೈದ್ಯೈರೋಷಧಿಭಿಶ್ಚೈವ ನ ಶಾನ್ತಿರ್ಮಮ ವಿದ್ಯತೇ । । ೩೩ ಸೋಽಹಂ ತ್ವಯಾ ಹ್ಯನುಜ್ಞಾತಸ್ತ್ಯಕ್ತುಮಿಚ್ಛಾಮಿ ಜೀವಿತಮ್ । ಯದಿ ವಾಹಮನುಗ್ರಾಹ್ಯಸ್ತತೋಽನುಜ್ಞಾತುಮರ್ಹಸಿ । । ೩೪ ಇತ್ಯುಕ್ತವಾಕ್ಯಃ ಸ ಪಿತಾ ಷುತ್ರಶೋಕಾಭಿಪೀಡಿತಃ । ಪಿತಾ ಕ್ಷಣಂ ತತೋ ಧ್ಯಾತ್ವಾ ಮಾಮೇವಂ ವಾಕ್ಯಮುಕ್ತವಾನ್ । । ೩೫ ಧೈರ್ಯಮಾಶ್ರಯತಾಂ೧ ಪುತ್ರ ಮಾ ಶೋಕೇ ಚ ಮನಃ ಕೃಥಾಃ । ಹನ್ತಿ ಶೋಕಾರ್ದಿತಂ ವ್ಯಾಧಿಃ ಶುಷ್ಕಂ ತೃಣಮಿವಾನಲಃ । । ೩೬ ದೇವತಾರಾಧನಪರೋ ಭವ ಪುತ್ರಕ ಮಾ ಶುಚಃ । ಇತ್ಯುಕ್ತೇ ಚ ಮಯಾ ಪ್ರೋಕ್ತೋ ದೇವಮಾರಾಧಯಾಮಿ ಕಮ್ । । ೩೭ ಕಮಾರಾಧ್ಯ ವಿಮುಚ್ಯೇಽಹಂ ತಾತ ರೋಗೈಃ ಸಮನ್ತತಃ । ಇತ್ಯೇವಮುಕ್ತೋ ಭಗವಾನ್ಮಾಮುವಾಚ ಪಿತಾ ಮಮ । । ೩೮ ಇಮಮರ್ಥಂ ಪುರಾ ಪೃಷ್ಟಃ ಪದ್ಮಯೋನಿಃ ಸನಾತನಃ । ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯೇನ ಋಷಿಣಾ ಯೋಗೀಶೇನ ಮಹಾತ್ಮನಾ
ಸುಮಂತುರು ಹೇಳಿದನು: ರಾಜನೇ, ಶಂಖ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಗಮನದಿಂದ ಕೇಳು. ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದವನು ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
೭೨ ಸೋಽಹಮಿಚ್ಛಾಮಿ ತಂ ದೇವಂ ಸಪ್ತಲೋಕಪರಾಯಣಮ್ । ಕಾಲಾಯನಮಶೇಷಸ್ಯ೧ ಜಗತೋ ಹದ್ಯವಸ್ಥಿತಮ್ । । ೭೩ ಆರಾಧಯಿತುಂ ಗೋಪಾಲಂ ಗ್ರಹೇಶಮಮಿತೌಜಸಮ್ । ಶಙ್ಕರಂ ಜಗತೋ ದೀಪಂ ಸ್ಮೃತಮಾತ್ರಾಘನಾಶನಮ್ । । ೭೪ ತಮನಾದ್ಯಂ ಸುರಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಪ್ರಸಾದಯಿತುಮಿಚ್ಛತಃ । ಉಪದೇಶಪ್ರದಾನೇನ ಪ್ರಸಾದಂ ಕರ್ತುಮರ್ಹಸಿ । । ೭೫ ತಸ್ಯೈತದ್ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ಯಾ ಭಕ್ತಿಮುದ್ವಹತೋ ರವೌ । ಜಗಾಮ ಪರಿತೋಷಂ ಸ ಪದ್ಮಯೋನಿರ್ಮಹಾತಪಾಃ । ।೭ ೬ ಬ್ರಹ್ಮೋವಾಚ ಯತ್ಪೃಚ್ಛಸಿ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ ಸೂರ್ಯಸ್ಯಾರಾಧನಂ ಪ್ರತಿ । ವ್ರತೋಪವಾಸಜಪ್ಯಾದಿ ತದಿಹೈಕಮನಾಃ ಶೃಣು । । ೭೭ ಅನಾದಿ ಯತ್ಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಸರ್ವಹೇಯವಿವರ್ಜಿತಮ್ । ವ್ಯಾಪ್ಯ ಯತ್ಸರ್ವಭೂತೇಷು ಸ್ಥಿತಂ ಸದಸತಃ ಪರಮ್ । । ೭೮ ಪ್ರಧಾನಪುಂಸೋರನಯೋರ್ಯತಃ ಕ್ಷೋಭಃ ಪ್ರವರ್ತತೇ । ನಿತ್ಯಯೋರ್ವ್ಯಾಪಿನೋಶ್ಚೈವ ಜಗದಾದೌ ಮಹಾತ್ಮನೋಃ । ।೭೯ ತತ್ಕ್ಷೋಭಕತ್ವಾದ್ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಂ ಸೃಷ್ಟೇರ್ಹೇತುರ್ನಿರಞ್ಜನಃ । ಅಹೇತುರಪಿ ಸರ್ವಾತ್ಮಾ ಜಾಯತೇ ಪರಮೇಶ್ವರಃ । । 1.66.೮೦ ಪ್ರಧಾನಪುರುಷತ್ವಂ ಚ ತಥೈವೇಶ್ವರಲೀಲಯಾ । ಸಮುಪೈತಿ ತತಶ್ಚೈವಂ ಬ್ರಹ್ಮತ್ವಂ ಛನ್ದತಃ ಪ್ರಭುಃ । । ೮೧ ತತಃ ಸ್ಥಿತೌ ಪಾಲಯಿತಾ ವಿಷ್ಣುತ್ವಂ ಜಗತಃ ಕ್ಷಯೇ । ರುದ್ರತ್ವಂ ಚ ಜಗನ್ನಾಥಃ ಸ್ವೇಚ್ಛಯಾ ಕುರುತೇ ರವಿಃ । । ೮೨ ತಮೇಕಮಕ್ಷರಂ ಧಾಮ ಸರ್ವದೇವನಮಸ್ಕೃತಮ್ । ಭೇದಾಭೇದಸ್ವರೂಪಂ ತಂ ಪ್ರಣಿಪತ್ಯ ದಿವಾಕರಮ್ । । ೩ವರ್ಣಯಿಷ್ಯೇಽಖಿಲಂ ವಿಪ್ರ ತಸ್ಯೈವಾರಾಧನಂ ರವೇಃ । । ೮೩ ಗುಹ್ಯಂ ಚಾಪಿ ತಥಾ ತಸ್ಯ ಭಾಸ್ಕರಸ್ಯ ಶೃಣುಷ್ವ ವೈ । ತುಷ್ಟೇನ ಹಿ ಪುರಾ ಮಹ್ಯಂ ಕಥಿತಂ ಭಾಸ್ಕರೇಣ ತು । । ೮೪ ಇತಿ ಶ್ರೀಭವಿಷ್ಯೇ ಮಹಾಪುರಾಣೇ ಶತಾರ್ದ್ಧಸಾಹಸ್ರ್ಯಾಂ ಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಬ್ರಾಹ್ಮೇ ಪರ್ವಣಿ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯಬ್ರಹ್ಮಸಂವಾದೇ ಸಪ್ತಮೀಕಲ್ಪೇ ಆದಿತ್ಯಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವರ್ಣನಂ ನಾಮ ಷಟ್ಷಷ್ಟಿತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ
ಬ್ರಹ್ಮಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯಸಮ್ವಾದವರ್ಣನಮ್ ಬ್ರಹ್ಮೋವಾಚ ಪ್ರಭಾತೇ ಸಂಸ್ತುತೋ ದೇವೋ ಮೂರ್ತಿಹೇತೋರ್ಮಯಾ ಪುರಾ । ಯಜನ್ತಂ ಚಾಪರಂ ದೇವಂ ಭಕ್ತಿನಮ್ರಂ ಮಹಾಮತಿಃ । । ೧ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷತ್ವಮಥೋ ಗತ್ವಾ ರಹಸ್ಯಂ ಪ್ರೋಕ್ತವಾನ್ಮಮ । ಅಹಂ ಚ ಕೃತವಾನ್ಪ್ರಶ್ನಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷತೋ ರವಿಮ್ । । ೨ ವೇದೇಷು೧ ಚ ಪುರಾಣೇಷು ಸಾಙ್ಗೋಪಾಙ್ಗೇಷು ಗೀಯಸೇ । ತ್ವಮಜಃ ಶಾಶ್ವತೋ ಧಾತಾ ಮಹಾಭೂತಮನುತ್ತಮಮ್
ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು: ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ನಾನು ರೂಪದ ಕಾರಣವಾದ ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದೆ. ಮತ್ತೊಬ್ಬ ದೇವರನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆರಾಧಿಸಿದೆ.
೩ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಂ ಭೂತಭವ್ಯಂ ತ್ವಯಿ ಸರ್ವಮಿದಂ ಜಗತ್ । ಚತ್ವಾರೋ ಹ್ಯಾಶ್ರಮಾ ದೇವ ಸರ್ವೇ ಗಾರ್ಹಸ್ಥ್ಯಮೂಲಕಾಃ । । ೪ ಯಜನ್ತೇ ತ್ವಾಮಹರಹರ್ನಾನಾಮೂರ್ತಿಸಮಾಶ್ರಿತಾಃ । ಪಿತಾ ಮಾತಾ ಹಿ ಸರ್ವಸ್ಯ ದೈವತಂ ತ್ವಂ ಹಿಂ ಶಾಶ್ವತಮ್ । । ೫ ಯಜಸೇ ಚೈವ ಕಂ ದೇವಮೇವ ಚಾಪಿ ನ ವಿದ್ಮಹೇ । ಕಥ್ಯತಾಂ ಮಮ ದೇವೇಶ ಪರಂ ಕೌತೂಹಲಂ ಹಿ ಮೇ । । ೬ ಇತ್ಥಂ ಮಯೋಕ್ತೋ ಭಗವಾನಿದಂ ವಚನಮಬ್ರವೀತ್ । ಅವಾಚ್ಯಮೇತದ್ವಕ್ತವ್ಯಮಾತ್ಮಗುಹ್ಯಂ ಸನಾತನಮ್ । । ೭ ತವ ಭಕ್ತಿಮತೋ ಬ್ರಹ್ಮನ್ವಕ್ಷ್ಯಾಮೀಹ ಯಥಾತಥಮ್ । ಯತಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮಮವಿಜ್ಞೇಯಮವ್ಯಕ್ತಮಚಲಂ ಧ್ರುವಮ್ । । ೮ ಇನ್ದ್ರಿಯೈರಿನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥೈಶ್ಚ ಸರ್ವಭೂತೈಶ್ಚ ವರ್ಜಿತಮ್ । ಸ ಹ್ಯನ್ತರಾತ್ಮಾ ಭೂತಾನಾಂ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞಶ್ಚೇತಿ ಕಥ್ಯತೇ । । ೯ ತ್ರಿಗುಣವ್ಯತಿರಿಕ್ತೋಽಸೌ ಪುರುಷಶ್ಚೇತಿ ಕಥ್ಯತೇ । ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭೋ ಭಗವಾನ್ಸೈವ೪ ಬುದ್ಧಿರಿತಿ ಸ್ಮೃತಃ । । 1.67.೧೦ ಮಹಾನಿತಿ ಚ ಯೋಗೇಷು ಪ್ರಧಾನಶ್ಚೇತಿ ಕಥ್ಯತೇ । ಸಾಂಖ್ಯೇ೫ ಚ ಪಠ್ಯತೇ ಶಾಸ್ತ್ರೇ ನಾಮಭಿರ್ಬಹುಭಿಃ ಸದಾ । । ೧೧ ವಿಶ್ವಗೋ ವಿಶ್ವಭೂತಶ್ಚ ವಿಶ್ವಾತ್ಮಾ ವಿಶ್ವಸಮ್ಭವಃ
ಈ ಜಗತ್ತಿನೆಲ್ಲವೂ ನಿನ್ನಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸಿದೆ. ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿವೆ, ನೀನು ಶಾಶ್ವತ ದೇವತೆ. ನಾಲ್ಕು ಆಶ್ರಮಗಳೂ ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿವೆ. ಪ್ರತಿದಿನವೂ ನಾನಾ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ನೀನು ಎಲ್ಲರ ಪೋಷಕ ಮತ್ತು ಶಾಶ್ವತ ದೇವತೆ.
ಧೃತಂ ಚೈವಾತ್ಮಕಂ ಯೇನ ಇದಂ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಮಾತ್ಮನಾ । । ೧೨ ಅಶರೀರಃ ಶರೀರೇಷು ಲಿಪ್ಯತೇ ನ ಚ ಕರ್ಮಭಿಃ । ಮಮಾನ್ತರಾತ್ಮಾ ತವ ಚ ಯೇ ಚಾನ್ಯೇ ದೇಹಸಂಜ್ಞಕಾಃ । । ೧೩ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಸಾಕ್ಷಿಭೂತೋಽಸೌ೨ ನ ಕರೋತಿ ನ ಲಿಪ್ಯತೇ । ಸಗುಣೋ ನಿರ್ಗುಣೋ ವಿಷ್ಣುರ್ಜ್ಞಾನಗಮ್ಯೋ ಹ್ಯಸೌ ಸ್ಮೃತಃ । । ೧೪ ಸರ್ವತಃ ಪಾಣಿಪಾದೋಽಸೌ ಸರ್ವತೋಽಕ್ಷಿಶಿರೋಮುಖಃ । ಸರ್ವತಃ ಶ್ರುತಿಯುಕ್ತೋಽಸೌ ಸರ್ವಮಾವೃತ್ಯ ತಿಷ್ಠತಿ । । ೧೫ ವಿಶ್ವಮೂರ್ಧಾ೪ ವಿಶ್ವಭುಜೋ ವಿಶ್ವಪಾದಾಕ್ಷಿನಾಸಿಕಃ । ಏಕಶ್ಚರತಿ ಕ್ಷೇತ್ರೇಷು ಸ್ವೈರಚಾರೀ ಯಥಾಸುಖಮ್ । । ೧೬ ಕ್ಷೇತ್ರಾಣ್ಯಸ್ಯ ಶರೀರಾಣಿ ಬೀಜಂ ಚಾಪಿ ಶುಭಾಶುಭಮ್ । ತಾನಿ ವೇತ್ತಿ ಸ ಯೋಗಾತ್ಮಾ ಅತಃ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞ ಉಚ್ಯತೇ । । ಅವ್ಯಕ್ತಕೇ ಪುರೇ ಶೇತೇ ತೇನಾಽಸೌ ಪುರುಷಃ ಸ್ಮೃತಃ । । ೧೭ ವಿಶ್ವಂ ಬಹುವಿಧಂ ಜ್ಞೇಯಂ ಸ ಚ ಸರ್ವತ್ರ ವಿದ್ಯತೇ । ತಸ್ಮಾತ್ಸ ಬಹುರೂಪತ್ವಾದ್ವಿಶ್ವರೂಪ ಇತಿ ಸ್ಮೃತಃ । । ೧೮ ಮಹಾಪುರುಷಶಬ್ದಂ ಹಿ ಬಿಭರ್ತ್ಯೇಷ ಸನಾತನಃ । ಸ ತು ವೈ ವಿಕ್ರಿಯಾಪನ್ನಃ ಸೃಜತ್ಯಾತ್ಮಾನಮಾತ್ಮನಾ । । ೧೯ ಆಕಾಶಾತ್ಪತಿತಂ ತೋಯಂ ಯಾತಿ ಸ್ವಾದ್ವನ್ತರಂ ಯಥಾ । ಭೂಮೇ ರಸವಿಶೇಷೇಣ ತಥಾ ಗುಣವಶಾತ್ತು ಸಃ । । 1.67.೨೦ ಏಕ ಏವ ಯಥಾ ವಾಯುರ್ದೇಹೇ ತಿಷ್ಠತಿ ಪಞ್ಚಧಾ । ಏಕತ್ವಂ ಚ ಪೃಥಕ್ತ್ವಂ ಚ ತಥಾ ತಸ್ಯ ನ ಸಂಶಯಃ । । ೨೧ ಸ್ಥಾನಾನ್ತರವಿಶೇಷೇಣ ಯಥಾಗ್ನಿರ್ಲಭತೇ ಪರಾಮ್ । ಸಂಜ್ಞಾಂ ದಾವಾಗ್ರಿಕಾದ್ಯೇಷು ತಥಾ ದೇವೋ ಹ್ಯಸೌ ಸ್ಮೃತಃ । । ೨೨ ಯಥಾ ದೀಪಸಹಸ್ರಾಣಿ ದೀಪ ಏಕಃ ಪ್ರಸೂಯತೇ । ತಥಾ ರೂಪಸಹಸ್ರಾಣಿ ಸ ಏವೈಕಃ ಪ್ರಸೂಯತೇ । । ೨೩ ಸ ಯದಾ ಬುಧ್ಯತೇತ್ಮಾನಂ ತದಾ ಭವತಿ ಕೇವಲಃ । ಏಕತ್ವಂ ಪ್ರಲಯೇ ಚಾಸ್ಯ ಬಹುತ್ವಂ ಸ್ಯಾತ್ಪ್ರವರ್ತನೇ । । ೨೪ ನಿತ್ಯಂ ಹಿ ನಾಸ್ತಿ ಜಗತಿ ಭೂತಂ ಸ್ಥಾವರಜಙ್ಗಮಮ್ । ಋತೇ೧ ತಮೇಕಮೀಶಾನಂ ಪುರುಷಂ ಬೀಜಸಂಜ್ಞಿತಮ್ । । ೨೫ ಅಕ್ಷಯಶ್ಚಾಪ್ರಮೇಯಧ್ರ ಸವರ್ಗಭ್ರ ಸ ಉಚ್ಯತೇ । ತಸ್ಮಾದವ್ಯಕ್ತಮುತ್ಪನ್ನಂ ತ್ರಿಗುಣಂ ಸರ್ವಕಾರಣಮ್ । । ೨೬ ಅವ್ಯಕ್ತಾವ್ಯಕ್ತಭಾವಸ್ಥಾ ಯಾ ಸಾ ಪ್ರಕೃತಿರುಚ್ಯತೇ । ತಾಂ ಯೋನಿಂ ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ವಿದ್ಧಿ ಯೋಽಸೌ ಸದಸದಾತ್ಮಕಃ । । ೨೭ ನಾಸ್ತಿ ತಸ್ಮಾತ್ಪರೋ ಹ್ಯನ್ಯಃ ಸ ಪಿತಾ ಸ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ । ಆತ್ಮಾ ಮಮ ಸ ವಿಜ್ಞೇಯಸ್ತತಸ್ತಂ ಪೂಜಯಾಮ್ಯಹಮ್ । । ೨೮ ಸ್ವರ್ಗತಾಶ್ಚಾಪಿ ಯೇ ಕೇಚಿತ್ತಂ ನಮಸ್ಯನ್ತಿ ದೇಹಿನಃ । ತೇ ತತ್ಪ್ರಸಾದಾದ್ಗಚ್ಛನ್ತಿ ತೇನಾದಿಷ್ಟಾಃ ಪರಾಂ ಗತಿಮ್ । । ೨೯ ತಂ ದೇವಾಶ್ಚಾಸುರಾಶ್ಚೈವ ನಾನಾಮತಸಮಾಶ್ರಿತಾಃ
ಸಿದ್ಧಾರ್ಥಸಪ್ತಮೀವ್ರತವರ್ಣನಮ್ ಬ್ರಹ್ಮೋವಾಚ ವಚ್ಮಿ ತೇ ಪರಮಂ ದೇವಂ ಸರ್ವದೇವೈಶ್ಚ ಪೂಜಿತಮ್ । ಆರಾಧಯನ್ತಿ ಯಂ ದೇವಂ ಬ್ರಹ್ಮವಿಷ್ಣುಮಹೇಶ್ವರಾಃ । । ೧ ಪದ್ಮಾಕೃತಿಂ ಸದಾ ಬ್ರಹ್ಮಾ ನಲಿನೈರ್ಗುಗ್ಗುಲೇನ ತು । ವ್ಯೋಮರೂಪಂ ಸದಾ ದೇವಂ ಮಹಾದೇವೋರ್ಚತೇ ರವಿಮ್ । । ೨ ಜಾತಿಪುಷ್ಪೈರ್ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ ಧೂಪೇನ ವಿಜಯೇನ ತು । ವೃಷಣಂ ಸಿಹ್ಲಕಂ ವಿಪ್ರ ಶ್ರೀಖಣ್ಡಮಗರುಸ್ತಥಾ । । ೩ ಕರ್ಪೂರಂ ಚ ತಥಾ ಮುಸ್ತಾ ಶರ್ಕರಾ ಸತ್ವಚಾ ದ್ವಿಜ । ಇತ್ಯೇಷ ವಿಜಯೋ ಧೂಪಃ ಸ್ವಯಂ ದೇವೇನ ನಿರ್ಮಿತಃ । । ೪ ಕೇಶವಶ್ಚಕ್ರರೂಪಂ ತು ಸದಾ ಸಮ್ಪೂಜಯೇದ್ರವಿಮ್ । ನೀಲೋತ್ಪಲದಲಶ್ಯಾಮೋ ನೀಲೋತ್ಪಲಕದಮ್ಬಕೈಃ । । ೫ ಧೂಪೇನಾಗುರುಸಂಜ್ಞೇನ ಭಕ್ತಿಶ್ರದ್ಧಾಸಮನ್ವಿತಃ । ಮಯಾ ಸ ಪೃಷ್ಟೋ ದೇವೇಶಸ್ತಸ್ಯೈವಾರಾಧನಾಯ ವೈ । । ೬ ಕಾನಿ ಪುಷ್ಪಾಣಿ ಚೇಷ್ಟಾನಿ ಸದಾ ಭಾಸ್ಕರಪೂಜನೇ । ತೇನ ಚೋಕ್ತಾನಿ ಪುಷ್ಪಾಣಿ ಸ್ವಯಂ ತಾನಿ ನಿಬೋಧ ಮೇ । । ೭ ಮಲ್ಲಿಕಾಯಾಸ್ತು ಕುಸುಮೈರ್ಭೋಗವಾಞ್ಜಾಯತೇ ನರಃ । ಸೌಭಾಗ್ಯಂ ಪುಣ್ಡರೀಕೈಶ್ಚ ಭಜತ್ಯೇವ ಚ ಶಾಶ್ವತಮ್ । । ೮ ೧ಗನ್ಧಕುಟಜಕೈಃ ಪುಷ್ಪೈಃ ಪರಮೈಶ್ವರ್ಯಮಶ್ನುತೇ । ಭವತ್ಯಕ್ಷಯಮತ್ಯನ್ತಂ ನಿತ್ಯಮರ್ಚಯತೋ ರವಿಮ್ । । ೯ ಮನ್ದಾರಪುಷ್ಪೈಃ ಪೂಜಾ ತು ಸರ್ವಕುಷ್ಠವಿನಾಶಿನೀ
ಸರ್ಷಪಸಪ್ತಮೀವರ್ಣನಮ್ ಬ್ರಹ್ಮೋವಾಚ ತತೋ ಮಧ್ಯಾಹ್ನಸಮಯೇ ಸ್ನಾತಃ ಪ್ರಯತಮಾನಸಃ । ತಥೈವ ದೇವಾನ್ವಿಧಿವತ್ಪೂಜಯಿತ್ವಾ ಯಥಾಸುಖಮ್
ನಂತರ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶುದ್ಧಪಡಿಸಿಕೊಂಡು, ದೇವತೆಗಳನ್ನು ವಿಧಿಯಂತೆ ಪೂಜಿಸಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಇರಬೇಕು.
ರಥಸಪ್ತಮೀಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವರ್ಣನಮ್ ಬ್ರಹ್ಮೋವಾಚ ಮಾಘೇ ಮಾಸಿ ತಥಾ ದೇವ ಸಿತೇ ಪಕ್ಷೇ ಜಿತೇನ್ದ್ರಿಯಃ । ಷಷ್ಠ್ಯಾಮುಪೋಷಿತೋ ಭೂತ್ವಾ ಗನ್ಧಪುಷ್ಪೋಪಹಾರತಃ । । ೧ ಪೂಜಯಿತ್ವಾ ದಿನಕರಂ ರಾತ್ರೌ ತಸ್ಯಾಗ್ರತಃ ಸ್ವಪೇತ್ । ವಿಬುದ್ಧಸ್ತ್ವಥ ಸಪ್ತಮ್ಯಾಂ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಭಾನುಂ ಸಮರ್ಚಯೇತ್ । । ೨ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನ್ಭೋಜಯೇತ್ಪಶ್ಚಾದ್ವಿತ್ತಶಾಠ್ಯಂ೧ ವಿವರ್ಜಯೇತ್ । ಖಣ್ಡವೇಷ್ಟೈರ್ಮೋದಕೈಶ್ಚ ತಥೇಕ್ಷುಗುಡಪೂಪಕೈಃ । । ೩ ಅಥ ಸಂವತ್ಸರೇ ಪೂರ್ಣೇ ಸಪ್ತಮ್ಯಾಂ ಕಾರಯೇದ್ಬುಧಃ । ದೇವದೇವಸ್ಯ ವೈ ಯಾತ್ರಾಂ ಪೂರ್ವೋಕ್ತವಿಧಿನಾ ಹರ । । ೪ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷೇ ತು ಯಃ ಕೃತ್ವಾ ರಥಮಾರೋಹಿತಂ ರವಿಮ್ । ಪಶ್ಯೇದ್ಭಕ್ತ್ಯಾ ಜಗನ್ನಾಥಂ ಸ ಯಾತಿ ಪರಮಾಂ ಗತಿಮ್ । । ೫ ತೃತೀಯಾಯಾಮೈಕಭಕ್ತಂ ಚತುರ್ಥ್ಯಾಂ ನಕ್ತಮುಚ್ಯತೇ । ಪಞ್ಚಮ್ಯಾಮಯಾಚಿತಂ ಸ್ಯಾತ್ಷಷ್ಠ್ಯಾಂ ಚೈವಮುಪೋಷಣಮ್ । । ೬ ಸಪ್ತಮ್ಯಾಂ ಪಾರಣಂ ಕುರ್ಯಾದ್ದೃಷ್ಟ್ವಾ ದೇವಂ ರಥೇ ಸ್ಥಿತಮ್ । ಪೂಜಯಿತ್ವಾ ಚ ವಿಧಿನಾ ಶಕ್ತ್ಯಾ ಭಕ್ತ್ಯಾ ತ್ರಿಲೋಚನ । । ೭ ಸೌವರ್ಣಂ ತು ರಥಂ ಕೃತ್ವಾ ತಾಮ್ರಪಾತ್ರೋಪರಿ ಸ್ಥಿತಮ್ । ರಥಮಧ್ಯೇ ನ್ಯಸೇದ್ವ್ಯೋಮ ಪೂಜಿತಂ ಮಣಿಭಿರ್ಹರ । । ೮ ಪದ್ಮರಾಗಂ ನ್ಯಸೇನ್ಮಧ್ಯೇ ಮೌಕ್ತಿಕಂ ಪೂರ್ವತೋ ನ್ಯಸೇತ್ । ಇಂದ್ರನೀಲಮಥೋ ಯಾಮ್ಯಾಂ ವಾರುಣ್ಯಾಂ ಮರಕತಂ ಹರ । । ೯ ಪ್ರವಾಲಮುತ್ತರೇ ರುದ್ರ ಸವಜ್ರಂ ವಿನ್ಯಸೇದ್ ಬುಧಃ । ಶ್ವೇತಂ ಪೀತಾಸಿತಂ ಚಾಪಿ ರಕ್ತಂ ಚಾನ್ಧಕಸೂದನ । । 1.59.೧೦ ಏತಾನಿ ತಾತ ವಸ್ತ್ರಾಣಿ ದಿಕ್ಷು ಸರ್ವಾಸು ವಿನ್ಯಸೇತ್ । ಪತಾಕಾಕಾರಸಂಸ್ಥಾನಂ ಘಣ್ಟಾಭರಣಭೂಷಿತಮ್ । । ೧೧ ಪುಷ್ಪೈರ್ದಾಮೈರಲಂಕೃತ್ಯ ರಥಂ ರುದ್ರ ಸಮನ್ತತಃ । ಯಥಾನ್ಯಾಯಂ ಪೂಜಯಿತ್ವಾ ಭಾಸ್ಕರಾಯ ನಿವೇದಯೇತ್ । । ೧೨ ಭೋಜಯಿತ್ವಾಥ ವಾ ವಿಪ್ರಾನಾಚಾರ್ಯಾಯ ನಿವೇದಯೇತ್ । ಯೋಽಧೀತೇ ಸಪ್ತಮೀಕಲ್ಪಂ ಸೋಪಾಖ್ಯಾನಂ ಚ ಭಾರತ । । ೧೩ ಆಚಾರ್ಯಃ ಸ ದ್ವಿಜೋ ಜ್ಞೇಯೋ ವರ್ಣಾನಾಮನುಪೂರ್ವಶಃ । ಸೌರಾಣಾಂ ವೈಷ್ಣವಾನಾಂ ತು ಶೈವಾನಾಂ ಪಾರ್ವತೀಪ್ರಿಯ । । ೧೪ ಅಲಾಭೇ ತು ಸುವರ್ಣಸ್ಯ ರಥಂ ರಾಜತಮಾದಿಶೇತ್ । ತದಲಾಭೇ ತಾಮ್ರಮಯಂ ರಥಂ ವ್ಯೋಮ ಚ ಕಾರಯೇತ್ । । ೧೫ ಅಭಾವೇ ಚಾಪಿ ತಾಮ್ರಸ್ಯ ರಥಃ ಪಿಷ್ಟಮಯಃ ಸ್ಮೃತಃ । ಸಹಿರಣ್ಯೋ ೧ಮಹಾದೇವ ತಾಮ್ರಭಾಜನಮಾಶ್ರಿತಃ । । ೧೬ ೨ಕೌಶೇಯಯುಗ್ಮಸಹಿತಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಯ ನಿವೇದಯೇತ್ । ಪೂರ್ವೋಕ್ತಾಯ ಮಹಾದೇವ ವಾಚಕಾಯ ಮಹಾತ್ಮನೇ । । ೧೭ ಪಞ್ಚರತ್ನಸಮಾಯುಕ್ತಂ ಗುಭಗನ್ಧಾಧಿವಾಸಿತಮ್ । ಸ್ವಶಕ್ತ್ಯಾ ತು ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ವಿತ್ತಶಾಠ್ಯಂ ವಿವರ್ಜಯೇತ್ । । ೧೮ ಏಷಾ ಪುಣ್ಯಾ ಪಾಪಹರಾ ರಥಾಹ್ವಾ ಸಪ್ತಮೀ ಹರ । ಕಥಿತಾ ತೇ ಮಯಾ ರುದ್ರ ಮಹತೀಯಂ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾ । । ೧೯ ಸ್ನಾನಂ ದಾನಮಥೋ ಹೋಮಃ ಪೂಜಾ ಗ್ರಹಪತೇರ್ಹರ । ಶತಸಾಹಸ್ರಂ ಭವೇದಸ್ಯಾಂ ಕೃತಂ ಭೂಧರವಿದ್ಯತೇ । । 1.59.೨೦ ಏವಮೇಷಾ ಪುಣ್ಯತಮಾ ಮಾಘೇ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ತು ಸಪ್ತಮೀ । ಯಾಮುಪೋಷ್ಯ ನರೋ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಸೂರ್ಯಸ್ಯಾನುಚರೋ ಭವೇತ್ । । ೨೧ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಯಾತಿ ದೇವತ್ವಂ ಕ್ಷತ್ರಿಯೋ ವಿಪ್ರತಾಂ ವ್ರಜೇತ್ । ವೈಶ್ಯಃ ಕ್ಷತ್ರಿಯತಾಂ ಯಾತಿ ಶೂದ್ರೋ ವೈಶ್ಯತ್ವಮೇತಿ ಚ । । ೨೨ ವಿದ್ಯಾವಿನಯಸಮ್ಪನ್ನಂ ಭರ್ತ್ತಾರಂ ೩ ಕನ್ಯಕಾ ಲಭೇತ್ । ಅಪುತ್ರಾ ಸ್ತ್ರೀ ಸುತಂ ವಿನ್ದೇತ್ಸೌಮಾಗ್ಯಂ ಚ ಗಣಾಧಿಪ । । ೨೩ ವಿಧವಾ ಚಾಪ್ಯುಪೋಷ್ಯೇಮಾಂ ಸಪ್ತಮೀಂ ತ್ರಿಪುರಾನ್ತಕ । ನಾನ್ಯಜನ್ಮಸು ವೈಧವ್ಯಂ ಪ್ರಾಪ್ನುಯಾತ್ಪಾರ್ವತೀಪ್ರಿಯ । । ೨೪ ಬಹುಪುತ್ರಾ ಬಹುಧನಾ ಪತ್ಯುರ್ವಲ್ಲಭತಾಂ ವ್ರಜೇತ್ । ಯಾವದ್ವೈ ಸಪ್ತ ಜನ್ಮಾನಿ ಸ್ತ್ರಿಯಸ್ತು ಪುರುಷಾಸ್ತಥಾ । । ೨೫ ಏವಂವಿಧಾ ಸಪ್ತಮೀ ತೇ ಕಥಿತಾ ವೃಷಭಧ್ವಜ । ಯಾಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಮಾನವೋ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಮುಚ್ಯತೇ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಯಾ । । ೨೬ ಇತಿ ಶ್ರೀಭವಿಷ್ಯೇ ಮಹಾಪುರಾಣೇ ಶತಾರ್ಧಸಾಹಸ್ರ್ಯಾಂ ಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಬ್ರಾಹ್ಮೇ ಪರ್ವಣಿ ಸಪ್ತಮೀಕಲ್ಪೇ ರಥಸಪ್ತಮೀಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವರ್ಣನಂ ನಾಮೈಕೋನಷಷ್ಟಿತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ
ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು: ಮಾಘ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ, ಷಷ್ಠಿಯಂದು ಉಪವಾಸ ಮಾಡಿ, ಸುಗಂಧ ಹೂವಿನಿಂದ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಆ ರಾತ್ರಿ ಸೂರ್ಯನ ಎದುರು ಮಲಗಬೇಕು. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಸಪ್ತಮಿಯಂದು ಎದ್ದು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಭಾನುಭಗವಂತನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಅನ್ನದಾನ ಮಾಡಬೇಕು, ದಾನದಲ್ಲಿ ಕಂಜೂಸತನವನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು. ಎಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಹಿತಿಂಡಿಗಳು, ಸಕ್ಕರೆ, ಗುಡಿನ ಪಾಕವಸ್ತುಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕು. ವರ್ಷ ಪೂರೈಸಿದ ಮೇಲೆ ಸಪ್ತಮಿಯಂದು, ಹಿಂದಿನಂತೆ ದೇವದೇವನ ರಥಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ನಡೆಸಬೇಕು. ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ರಥದ ಮೇಲೆ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನೋಡಿದವರು ಪರಮಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ತೃತೀಯೆಯಂದು ಒಂದು ಊಟ, ಚತುರ್ಥಿಯಂದು ರಾತ್ರಿ ಉಪವಾಸ, ಪಂಚಮಿಯಂದು ಭಿಕ್ಷೆ, ಷಷ್ಠಿಯಂದು ಉಪವಾಸ, ಸಪ್ತಮಿಯಂದು ದೇವರನ್ನು ರಥದ ಮೇಲೆ ನೋಡಿದ ನಂತರ ಉಪವಾಸ ಮುಗಿಸಬೇಕು. ಶಕ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಸುವರ್ಣದಿಂದ ರಥವನ್ನು ಮಾಡಿ, ತಾಮ್ರದ ಪಾತ್ರೆಯ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟು, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಣಿಗಳಿಂದ ಆಕಾಶವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಪದ್ಮರಾಗವನ್ನು, ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಮುತ್ತನ್ನು, ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಇಂದ್ರನೀಲವನ್ನು, ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಮಾರಕತವನ್ನು ಇಡಬೇಕು. ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಪ್ರವಾಳವನ್ನು, ವಜ್ರವನ್ನು ಇಡಬೇಕು. ಬಿಳಿ, ಹಳದಿ, ಕಪ್ಪು, ಕೆಂಪು ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಧ್ವಜದಂತೆ, ಗಂಟೆಗಳ ಅಲಂಕಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಇಡಬೇಕು. ಹೂವಿನ ಹಾರಗಳಿಂದ ರಥವನ್ನು ಸುತ್ತಲೂ ಅಲಂಕರಿಸಬೇಕು. ಯಥಾವಿಧಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ ಭಾಸ್ಕರನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಿ, ಆಚಾರ್ಯನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಯಾರು ಸಪ್ತಮಿಯ ವಿಧಿಯನ್ನು ಕಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಪಠಿಸುತ್ತಾರೋ, ಆ ಆಚಾರ್ಯನು, ಆ ದ್ವಿಜನು, ಸೌರ, ವೈಷ್ಣವ, ಶೈವ ಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು. ಸುವರ್ಣ ಸಿಗದಿದ್ದರೆ ಬೆಳ್ಳಿಯ ರಥ, ಅದು ಸಿಗದಿದ್ದರೆ ತಾಮ್ರದ ರಥ, ಅದು ಕೂಡ ಸಿಗದಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಹಿಟ್ಟಿನ ರಥವನ್ನು ತಾಮ್ರದ ಪಾತ್ರೆಯ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟು ಮಾಡಬೇಕು. ರಥದ ಜೊತೆಗೆ ರೇಷ್ಮೆ ಬಟ್ಟೆಯ ಜೋಡಿಯನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು, ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ ಮಹಾತ್ಮ ಆಚಾರ್ಯನಿಗೆ ನೀಡಬೇಕು. ಐದು ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ, ಸುಗಂಧದಿಂದ ಸುವಾಸನೆ ಮಾಡಿ, ಶಕ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು, ದಾನದಲ್ಲಿ ಕಂಜೂಸತನವನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು. ಈ ರಥಸಪ್ತಮಿ ಮಹಾಪುಣ್ಯಕರ, ಪಾಪಗಳನ್ನು ಹಾರಿಸುವುದು. ಸ್ನಾನ, ದಾನ, ಹೋಮ, ಗ್ರಹಪತಿಯ ಪೂಜೆ, ಈ ದಿನ ಮಾಡಿದರೆ ಲಕ್ಷಗಣನೆಗೆ ಸಮಾನ. ಮಾಘ ಮಾಸದ ಈ ಸಪ್ತಮಿ ಅತ್ಯಂತ ಪುಣ್ಯಕರ. ಯಾರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಉಪವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಸೂರ್ಯನ ಅನುಯಾಯಿಗಳಾಗುತ್ತಾರೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ದೇವತ್ವವನ್ನು, ಕ್ಷತ್ರಿಯನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣತ್ವವನ್ನು, ವೈಶ್ಯನು ಕ್ಷತ್ರಿಯತ್ವವನ್ನು, ಶೂದ್ರನು ವೈಶ್ಯತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಕನ್ಯೆಗೆ ವಿದ್ಯಾವಂತ, ವಿನಯಶೀಲ ಪತಿ ಸಿಗುತ್ತಾನೆ. ಮಗ ಇಲ್ಲದ ಹೆಂಗಸಿಗೆ ಮಗ ಸಿಗುತ್ತಾನೆ, ಭಾಗ್ಯ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ವಿಧವೆಯು ಈ ಸಪ್ತಮಿಯಲ್ಲಿ ಉಪವಾಸ ಮಾಡಿದರೆ, ಮುಂದಿನ ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ವಿಧವತ್ವ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಅವಳು ಬಹುಮಕ್ಕಳನ್ನು, ಬಹುದನವನ್ನು, ಪತಿಯ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಏಳು ಜನ್ಮಗಳವರೆಗೆ ಪಡೆಯುತ್ತಾಳೆ, ಪುರುಷರೂ ಹೀಗೆಯೇ. ಈ ರೀತಿ ಸಪ್ತಮಿಯ ಮಹಿಮೆ ಹೇಳಿದೆ. ಇದನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೇಳಿದವರು ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾ ಪಾಪದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.
ರಥಯಾತ್ರಾವರ್ಣನಮ್ ಸುಮನ್ತುರುವಾಚ ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಸ ಜಗಾಮಾಶು ಸುರಜ್ಯೇಷ್ಠಂ ತ್ರಿಲೋಚನಮ್ । ರಥಯಾತ್ರಾ ಮಹಾಬಾಹೋ ಸೂರ್ಯಸ್ಯೇತ್ಯಮಿತೌಜಸಃ । । ೧ ಶತಾನೀಕ ಉವಾಚ ಯಮಾರಾಧ್ಯ ಜಗನ್ನಾಥಂ ಮಮ ಪೂರ್ವಪಿತಾಮಹಾಃ । ತುಷ್ಟ್ಯರ್ಥಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಾಂ ತು ಅನ್ನಮಾಪುಶ್ಚತುರ್ವಿಧಮ್ । । ೨ ತಸ್ಯ ದೇವಸ್ಯ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಂ ಶ್ರುತಂ ಚ ಬಹುಶೋ ಮಯಾ । ದೇವರ್ಷಿಸಿದ್ಧಮನುಜೈಃ ಸ್ತುತಸ್ಯ ಹಿ ದಿನೇದಿನೇ । । ೨ ಕಃ ಸ್ತೋತುಮೀಶಸ್ತಮಜಂ೧ ಯಸ್ಯೈತತ್ಸಚರಾಚರಮ್ । ಅವ್ಯಯಸ್ಯಾಪ್ರಮೇಯಸ್ಯ ವಿಬುಧ್ಯೇತೋದಯಾಜ್ಜಗತ್ । । ೪ ಕರಾಭ್ಯಾಂ ಯಸ್ಯ ದೇವೇಶೌ ಕವಿಷ್ಣೂ ಲೋಕಪೂಜಿತೌ । ಉತ್ಪನ್ನೌ ದ್ವಿಜಶಾರ್ದೂಲ ಲಲಾಟಾತ್ತ್ರಿಪುರಾನ್ತಕಃ । । ೫ ತಸ್ಯ ದೇವಸ್ಯ ಕೈಃ ಶಕ್ಯಾ ವಕ್ತುಂ ಸರ್ವಾ ವಿಭೂತಯಃ । ಸೋಽಹಮಿಚ್ಛಾಮಿ ದೇವಸ್ಯ ತಸ್ಯ ಸರ್ವಾತ್ಮನಾ ದ್ವಿಜ । । ೬ ಶ್ರೋತುಮಾರಾಧನಂ ಯೇನ ನಿಸ್ತರೇಯಂ ಭವಾರ್ಣವಮ್ । ಕೇನೋಪಾಯೇನ ಮನ್ತ್ರೈರ್ವಾ ರಹಸ್ಯೈಃ ಪರಿಚರ್ಯಯಾ । । ೭ ದಾನೈರ್ವೃತೋಪವಾಸೈರ್ವಾ ಹೋಮೈರ್ಜಾಪ್ಯೈರಥಾಪಿ ವಾ । ಆರಾಧಿತಃ ಸಮಸ್ತಾನಾಂ ಕ್ಲೇಶಾನಾಂ ಹಾನಿದೋ ಭವೇತ್ । । ೮ ಸೈಕಾ ವಿದ್ಯಾ ಹಿ ವಿದ್ಯಾನಾಂ ಯಯಾ ತುಷ್ಯತಿ ಸರ್ವಕೃತ್ । ಶ್ರುತಾನಾಮಪಿ ತತ್ಪುಣ್ಯಂ ಯತ್ರ ಭಾನೋಃ ಪ್ರಕೀರ್ತನಮ್ । । ೯ ರಹಸ್ಯಾನಾಂ ರಹಸ್ಯಂ ತದ್ಯೇನ ಹಂಸಃ ಪ್ರಸೀದತಿ । ಏಕಃ ಶ್ರೇಷ್ಠತಮೋ ಮಂತ್ರಸ್ತದೇಕಂ ಪರಮಂ ವ್ರತಮ್ । । 1.60.೧೦ ಉಪೋಷಿತಂ ಚ ತಚ್ಛ್ರೇಷ್ಠಂ ಯೇನ ಭಾನುಃ ಪ್ರಸೀದತಿ । ಸಾ ಚೈಕಾ ರಸನಾ ಧನ್ಯಾ ಮಾರ್ತಣ್ಡಂ ಸ್ತೌತಿ ಯಾ ಸದಾ । । ೧೧ ತದೇಕಂ ನಿರ್ಮಲಂ ಚಿತ್ತಂ ೧ಯದ್ಗತಂ ಸತತಂ ರವೌ । ಶ್ಲಾಘ್ಯಾನಾಮಪಿ ತೌ ಶ್ಲಾಘ್ಯಾವಿಹ ಲೋಕೇ ಪರತ್ರ ಚ । । ೧೨ ಯೋ ಸದಾ ದ್ವಿಜಶಾರ್ದೂಲ ಭಾನೋಃ ಪೂಜಾಕರೌ ಕರೌ । ತದೇಕಂ ಕೇವಲಂ ಧನ್ಯಂ ಶರೀರಂ ಸರ್ವಜನ್ತುಷು । । ೧೩ ಯದೇವ ಪುಲಕೋದ್ಭಾಸಿ ಭಾನೋರ್ನಾಮಾನುಕೀರ್ತನೇ । ಸಾ ಜಿಹ್ವಾ ಕಣ್ಠತಾಲೂಕಮಥ ವಾ ಪ್ರತಿಜಿಹ್ವಿಕಾ । । ೧೪ ಅಥ ವಾ ಸಾಪರೋ ರೋಗೋ ಯಾ ನ ವಕ್ತಿ ರವೇರ್ಗುಣಮ್ । ನವದ್ವಾರಾಣಿ ಸನ್ತ್ಯಸ್ಮಿನ್ಪುರೇ ಪುರುಷಸತ್ತಮ । । ೧೫ ಪ್ರಾಕಾರೈಸ್ತ್ವಾವೃತೇ ವಿಷ್ವಗ್ವೃಥಾ ತಾನಿ ವಿದುರ್ಬುಧಾಃ । ದತ್ತ್ವಾವಧಾನಂ ಯಚ್ಛಬ್ದೇ ವಿನೈವ ರವಿಸಂಸ್ತುತಿಮ್ । । ೧೬ ಶ್ರೇಯಸಾಂ ನ ಹಿ. ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತೌ ಪುರುಷಾಣಾಂ ವಿಚೇಷ್ಟಿತಮ್ । ಜನ್ಮನ್ಯವಿಫಲಾ ಸೇವಾ ಕೃತಾ ಯಾಶ್ರಿತ್ಯ ಭಾಸ್ಕರಮ್ । । ೧೭ ದುರ್ಗಸಂಸಾರಕಾಂತಾರಮಪಾರಮಭಿಧಾವತಾಮ್ । ಏಕೋ ಭಾನುನಮಸ್ಕಾರಃ ಸಂಸಾರಾರ್ಣವತಾರಕಃ । । ೧೮ ರತ್ನಾನಾಮಾಕರೋ ಮೇರುಃ ಸರ್ವಾಶ್ಚರ್ಯಮಯಂ ನಭಃ । ತೀರ್ಥಾನಾಮಾಶ್ರಯೋ ಗಂಗಾ ದೇವಾನಾಮಾಶ್ರಯೋ ರವಿಃ । । ೧೯ ಏವಮಾದಿಗುಣೋ ಭೋಗೋ ಭಾನೋರಮಿತತೇಜಸಃ । ಶ್ರುತೋ ಮೇ ಬಹುಶಃ ಸಿದ್ಧೈರ್ಗೀಯಮಾನೈಸ್ತಥಾಮರೈಃ । । 1.60.೨೦ ಸೋಽಹಮಿಚ್ಛಾಮಿ ತಂ ದೇವಂ ಸಪ್ತಲೋಕಪರಾಯಣಮ್ । ದಿವಾಕರಮಶೇಷಸ್ಯ ಜಗತೋ ಹೃದ್ಯವಸ್ಥಿತಮ್ । । ೨೧ ಆರಾಧಯಿತುಮೀಶೇಶಂ ಭಾಸ್ಕರಂ ಚಾಮಿತೌಜಸಮ್ । ಮಾರ್ತಣ್ಡಂ ಭುವನಾಧಾರಂ ಸ್ಮೃತಮಾತ್ರಾಘದಾರಿಣಮ್ । । ೨೨ ಇತಿ ಶ್ರೀಭವಿಷ್ಯೇ ಮಹಾಪುರಾಣೇ ಶತಾರ್ದ್ಧಸಾಹಸ್ರ್ಯಾಂ ಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಬ್ರಾಹ್ಮೇ ಪರ್ವಣಿ ಸಪ್ತಮೀಕಲ್ಪೇ ಸೂರ್ಯಪರಿಚರ್ಯಾವರ್ಣನಂ ನಾಮ ಷಷ್ಟಿತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ
ಸುಮಂತುರು ಹೇಳಿದನು: ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಅವನು ತಕ್ಷಣ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯನಾದ ತ್ರಿಲೋಚನನ ಬಳಿಗೆ, ಅಮಿತತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಸೂರ್ಯನ ರಥಯಾತ್ರೆಗೆ ಹೋದನು. ಶತಾನಿಕನು ಹೇಳಿದನು: ನನ್ನ ಪೂರ್ವಜರು ಜಗನ್ನಾಥನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ತೃಪ್ತಿಗಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ವಿಧದ ಅನ್ನವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಆ ದೇವರ ಮಹಿಮೆ ನಾನು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ, ದೇವತೆಗಳು, ಋಷಿಗಳು, ಸಿದ್ಧರು, ಮಾನವರಿಂದ ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಡುವ ದೇವರು. ಅವನನ್ನು ಯಾರು ಸ್ತುತಿಸಬಲ್ಲರು? ಅವನು ಜನನರಹಿತನು, ಈ ಜಗತ್ತಿನೆಲ್ಲಾ ಚರಾಚರ ಅವನಿಂದಲೇ ಇದೆ, ಅವನು ಅವಿನಾಶಿ, ಅಳವಡಿಸಲಾಗದವನು, ಅವನಿಂದಲೇ ಜಗತ್ತು ಉದಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನ ಲಲಾಟದಿಂದ ದೇವೇಶರಾದ ಕವಿ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು ಜನಿಸಿದರು. ಅವನ ಮಹಿಮೆ ಯಾರು ವಿವರಿಸಬಲ್ಲರು? ಆದರೂ ನಾನು ಆ ದೇವರ ಆರಾಧನೆಯನ್ನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ, ಅದರಿಂದ ನಾನು ಭವಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟಬಹುದು. ಯಾವ ಉಪಾಯದಿಂದ, ಮಂತ್ರದಿಂದ, ರಹಸ್ಯದಿಂದ, ಸೇವೆಯಿಂದ, ದಾನದಿಂದ, ವ್ರತದಿಂದ, ಉಪವಾಸದಿಂದ, ಹೋಮದಿಂದ, ಜಪದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದರೆ ಎಲ್ಲ ದುಃಖಗಳು ದೂರವಾಗುತ್ತವೆಯೋ ಅದನ್ನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛೆ ಇದೆ. ಎಲ್ಲ ವಿದ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಒಂದು ವಿದ್ಯೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಅದರಿಂದ ಸರ್ವಕರ್ಮಕರ್ತನು ತೃಪ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಎಲ್ಲ ಪವಿತ್ರ ಶ್ರವಣಗಳ ಫಲವೂ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುವಲ್ಲಿದೆ. ಅದು ರಹಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಹಸ್ಯ, ಅದರಿಂದ ಹಂಸನು ತೃಪ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಒಂದು ಮಂತ್ರವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಒಂದು ವ್ರತವೇ ಪರಮ. ಭಾನು ತೃಪ್ತನಾಗುವ ಉಪವಾಸವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ. ಯಾವ ನಾಲಿಗೆ ಸದಾ ಮಾರ್ತಂಡನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೋ ಅದು ಧನ್ಯ. ಯಾವ ಮನಸ್ಸು ಸದಾ ರವಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆಯೋ ಅದು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ಲಾಘ್ಯ. ಯಾವ ಕೈಗಳು ಸದಾ ಭಾನುಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತರೋ ಅವು ಧನ್ಯ. ಯಾವ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನಾಮಸ್ಮರಣೆಗೆ ರೋಮಾಂಚನವಾಗುತ್ತದೋ ಅದು ಧನ್ಯ. ಯಾವ ನಾಲಿಗೆ, ಕಂಠ, ತಾಲು ಅಥವಾ ಜಿಹ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯಸ್ತುತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೋ ಅದು ಧನ್ಯ. ಆದರೆ ರವಿಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೇಳದ ನಾಲಿಗೆ ರೋಗಭರಿತ. ಈ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ಬಾಗಿಲುಗಳಿವೆ, ಅವು ಗೋಡೆಗಳಿಂದ ಸುತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಶಬ್ದದಲ್ಲಿ ಗಮನವಿದ್ದರೂ ರವಿಸ್ತುತಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಪುರುಷನಿಗೆ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಸಿಗದು. ಭಾಸ್ಕರನನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸದೆ ಮಾಡಿದ ಸೇವೆ ವ್ಯರ್ಥ. ದುರ್ಗಮವಾದ ಸಂಸಾರ ಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟಲು ಭಾನುನಿಗೆ ಒಂದು ನಮಸ್ಕಾರವೇ ಸಾಕು. ಮೇರುವು ರತ್ನಗಳ ನಿಲಯ, ಆಕಾಶವು ಆಶ್ಚರ್ಯಗಳ ಮನೆ, ಗಂಗೆಯು ತೀರ್ಥಗಳ ಆಶ್ರಯ, ರವಿಯು ದೇವತೆಗಳ ಆಶ್ರಯ. ಈ ರೀತಿ ಅಮಿತತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಭಾನುನ ಮಹಿಮೆ ನಾನು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಸಿದ್ಧರು, ಅಮರರು ಹಾಡಿದಂತೆ ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಆ ದೇವರನ್ನು ಆರಾಧಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ, ಏಳು ಲೋಕಗಳ ಗುರಿಯಾದ, ಎಲ್ಲ ಜಗತ್ತಿನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಸೂರ್ಯನನ್ನು. ಭಾಸ್ಕರನನ್ನು, ಮಾರ್ತಂಡನನ್ನು, ಭುವನಾಧಾರನನ್ನು, ಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಪಾಪವನ್ನು ಹಾರಿಸುವವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಲು ಇಚ್ಛೆ ಇದೆ.
ಸೂರ್ಯ-ಮಹಿಮಾವರ್ಣನಮ್ ಸುಮನ್ತುರುವಾಚ ತಮೇಕಮಕ್ಷರಂ ಧಾಮ ಪರಂ ಸದಸತೋರ್ಮಹತ್ । ಭೇದಾಭೇದಸ್ವರೂಪಸ್ಥಂ ಪ್ರಣಿಪತ್ಯ ರವಿಂ ನೃಪ । । ೧ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಯಥಾಪೂರ್ವಂ ವಿರಿಞ್ಚೇನ ಮಹಾತ್ಮನಾ । ಋಷೀಣಾಂ ಕಥಿತಂ ಪೂರ್ವಂ ತಂ ನಿಬೋಧ ನರಾಧಿಪ । । ೨ ಆರಾಧನಾಯ ಸವಿತುರ್ಮಹಾತ್ಮಾ ಪದ್ಮಸಂಭವಃ । ಯೋಗಂ ಬ್ರಹ್ಮಪರಂ ಪ್ರಾಹ ಮಹರ್ಷೀಣಾಂ ಯಥಾ ಪ್ರಭುಃ । । ೩ ಸಮಸ್ತವೃತ್ತಿಸಂರೋಧಾತ್ಕೈವಲ್ಯಪ್ರತಿಪಾದಕಮ್ । ತದಾ ಜಗತ್ಪತಿರ್ಬ್ರಹ್ಮಾ ಪ್ರಣಿಪತ್ಯ ಮಹರ್ಷಿಭಿಃ । ।೪ ಸರ್ವೈಃ ಕಿಲೋಕ್ತೋ ಭಗವಾನಾತ್ಮಯೋನಿಃ ಪ್ರಜಾಹಿತಮ್ । ಯೋಯಂ ಯೋಗೋ ಭಗವತಾ ಪ್ರೋಕ್ತೋ ವೃತ್ತಿನಿರೋಧಜಃ । । ೫ ಪ್ರಾಪ್ತುಂ ಶಕ್ಯಃ ಸ ತ್ವನೇಕೈರ್ಜನ್ಮಭಿರ್ಜಗತಃ ಪತೇ । ವಿಷಯಾ ದುರ್ಜಯಾ ನೄಣಾಮಿನ್ದ್ರಿಯಾಕರ್ಷಿಣಃ ಪ್ರಭೋ । । ೬ ವೃತ್ತಯಶ್ಚೇತಸಶ್ಚಾಪಿ ಚಞ್ಚಲಸ್ಯಾಪಿ ದುರ್ಧರಾ । ರಾಗಾದಯಃ ಕಥಂ ಜೇತುಂ ಶಕ್ಯಾ ವರ್ಷಶತೈರಪಿ । । ೭ ನ ಯೋಗಯೋಗ್ಯಂ ಭವತಿ ಮನ ಏಭಿರನಿರ್ಜಿತೈಃ । ಅಲ್ಪಾಯುಷಶ್ಚ ಪುರುಷಾ ಬ್ರಹ್ಮನ್ಕೃತಯುಗೇಪ್ಯಮೀ । । ೮ ತ್ರೇತಾಯಾಂ ದ್ವಾಪರೇ ಚೈವ ಕಿಮು ಪ್ರಾಪ್ತೇ ಕಲೌ ಯುಗೇ । ಭಗವಂಸ್ತ್ವಾಮುಪಾಸೀನಾನ್ಪ್ರಸನ್ನೋ ವಕ್ತುಮರ್ಹಸಿ । । ೯ ಅನಾಯಾಸೇನ ಯೇನೈವ ಉತ್ತರೇಮ ಭವಾರ್ಣವಮ್ । ದುಃಖಾಮ್ಬುಮಗ್ನಾಃ ಪುರುಷಾಃ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮನ್ಮಹಾಪ್ಲವಮ್ । । 1.61.೧೦ ಉತ್ತರೇಮ ಭವಾಮ್ಭೋಧಿಂ ತಥಾ ತ್ವಮನುಚಿಂತಯ । ಏವಮುಕ್ತಸ್ತದಾ ಬ್ರಹ್ಮಾಕ್ರಿಯಾಯೋಗಂ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್ । । ೧೧ ತೇಷಾಮೃಷೀಣಾಮಾಚಷ್ಟ ನರಾಣಾಂ ಹಿತಕಾಮ್ಯಯಾ । ಆರಾಧಯತ ವಿಶ್ವೇಶಂ ದಿವಾಕರಮತನ್ದ್ರಿತಾಃ । । ೧೨ ಬಾಹ್ಯಾಲಮ್ಬನಸಾಪೇಕ್ಷಾಸ್ತಮಜಂ ಜಗತಃ ಪತಿಮ್ । ಇಜ್ಯಾಪೂಜಾನಮಸ್ಕಾರಶುಶ್ರೂಷಾಭಿರಹರ್ನಿಶಮ್ । । ೧೩ ವ್ರತೋಪವಾಸೈರ್ವಿವಿಧೈರ್ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಾಂ ಚ ತರ್ಪಣಂ । ತೈಸ್ತೈಶ್ಚಾಭಿಮತೈಃ ಕಾಮೈರ್ಯೇ ಚ ಚೇತಸಿ ತುಷ್ಟಿದಾಃ । । ೧೪ ಅಪರಿಚ್ಛೇದ್ಯಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಮಾರಾಧಯತ ಭಾಸ್ಕರಮ್ । ತನ್ನಿಷ್ಠಾಸ್ತದ್ಗತಧಿಯಸ್ತತ್ಕರ್ಮಾಣಸ್ತದಾಶ್ರಯಾಃ । । ೧೫ ತದ್ದೃಷ್ಟಯಸ್ತನ್ಮನಸಃ ಸರ್ವಸ್ಮಿನ್ತ್ಸ೧ ಇತಿ ಸ್ಥಿತಾಃ । ಸಮಸ್ತಾನ್ಯಥ ಕರ್ಮಾಣಿ ತತ್ರ ಸರ್ವಾತ್ಮನಾತ್ಮನಿ । । ೧೬ ಸಂನ್ಯಸಧ್ವಂ ಸ ವಃ ಕರ್ತ್ತಾ ಸಮಸ್ತಾವರಣಕ್ಷಯಮ್ । ಏತತ್ತದಕ್ಷರಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪ್ರಧಾನಪುರುಷಾವುಭೌ । । ೧೭ ೨ಯತೋ ಯಸ್ಮಿನ್ಯಥಾ ಚೋಭೌ ಸರ್ವಯ್ಯಾಪಿನ್ಯವಸ್ಥಿತೌ । ಪರಃ ಪರಾಣಾಂ ಪರಮಃ ಸೈಕಃ ಸುಮನಸಾಂ ಪರಃ । । ೧೮ ಯಸ್ಮಾದ್ಭಿನ್ನಮಿದಂ ಸರ್ವಂ ೩ಯಚ್ಚೇದಂ ಯಚ್ಚ ನೇಙ್ಗತಿ । ಮೋಕ್ಷಕಾರಣಮವ್ಯಕ್ತಮಚಿನ್ತ್ಯಮಪರಿಗ್ರಹಮ್ । । ಸಮಾರಾಧ್ಯ ಜಗನ್ನಾಥಂ ಕ್ರಿಯಾಯೋಗೇನ ಮುಚ್ಯತೇ । । ೧೯ ಇತಿ ತೇ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ರಹಸ್ಯಮೃಷಿಸತ್ತಮಾಃ । । 1.61.೨೦ ನರಾಣಾಮುಪಕಾರಾಯ ಯೋಗಶಾಸ್ತ್ರಾಣಿ ಚಕ್ರಿರೇ । ಕ್ರಿಯಾಯೋಗಪರಾಣೀಹ ಮುಕ್ತಿಕಾರೀಣ್ಯನೇಕಶಃ । । ೨೧ ಆರಾಧ್ಯತೇ ಜಗನ್ನಾಥಸ್ತದನುಷ್ಠಾನತತ್ಪರೈಃ । ಪರಮಾತ್ಮಾ ಸ ಮಾರ್ತಣ್ಡಃ ಸರ್ವೇಶಃ ಸರ್ವಭಾವನಃ । । ೨೨ ಯಾನ್ಯುಕ್ತಾನಿ ಪುರಾ ತೇನ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಕುರುನನ್ದನ । ತಾನಿ ತೇ ಕುರುಶಾರ್ದೂಲ ಸರ್ವಪಾಪಹರಾಣ್ಯಹಮ್ । । ೨೩ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಶ್ರೂಯತಾಮದ್ಯ ರಹಸ್ಯಮಿದಮುತ್ತಮಮ್ । ಸಂಸಾರಾರ್ಣವಮಗ್ನಾನಾಂ ವಿಷಯಾಕ್ರಾಂತಚೇತಸಾಮ್ । । ೨೪ ಹಂಸಪೋತಂ ವಿನಾ ನಾನ್ಯತ್ಕಿಂಚಿದಸ್ತಿ ಪರಾಯಣಮ್ । ಉತ್ತಿಷ್ಠಂಶ್ಚಿಂತಯ ರವಿಂ ವ್ರಜಂಶ್ಚಿಂತಯ ಗೋಪತಿಮ್ । । ೨೫ ಭುಞ್ಜಂಶ್ಚಿಂತಯ ಮಾರ್ತಂಡಂ ಸ್ವಪಾಂಶ್ಚಿಂತಯ ಭಾಸ್ಕರಮ್ । ಏವಮೇಕಾಗ್ರಚಿತ್ತಸ್ತ್ವಂ ಸಂಶ್ರಿತಃ ಸತತಂ ರವಿಮ್ । । ೨೬ ಜನ್ಮಮೃತ್ಯುಮಹಾಗ್ರಾಹಂ ಸಂಸಾರಾಮ್ಭಸ್ತರಿಷ್ಯಸಿ । । ೨೭ ಗ್ರಹೇಶಮೀಶಂ ವರದಂ ಪುರಾಣಂ ಜಗದ್ವಿಧಾತಾರಮಜಂ ಚ ನಿತ್ಯಮ್ । ಸಮಾಶ್ರಿತಾ ಯೇ ರವಿಮೀಶಿತಾರಂ ತೇಷಾಂ ಭವೋ ನಾಸ್ತಿ ವಿಮುಕ್ತಿಭಾಜಾಮ್ । । ೨೮ ಇತಿ ಶ್ರೀಭವಿಷ್ಯೇ ಮಹಾಪುರಾಣೇ ಶತಾರ್ದ್ಧಸಾಹಸ್ರ್ಯಾಂ ಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಬ್ರಾಹ್ಮೇ ಪರ್ವಣಿ ಸಪ್ತಮೀಕಲ್ಪೇ ಸೂರ್ಯಯೋಗಮಹಿಮವರ್ಣನಂ ನಾಮೈಕಷಷ್ಟಿತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ
ಸುಮಂತುರು ಹೇಳಿದನು: ಆ ಒಂದು ಅಕ್ಷರವಾದ, ಪರಮವಾದ, ಸದುಸದುಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಮೇಲಿರುವ, ಭಿನ್ನತೆ-ಅಭಿನ್ನತೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇರುವ ರವಿಯನ್ನು ವಂದಿಸಿ, ರಾಜನೇ, ನಾನು ಈಗ ಬ್ರಹ್ಮನು ಮಹಾತ್ಮನಿಂದ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿದ ವಿಷಯವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ಸವಿತೃನ ಆರಾಧನೆಗಾಗಿ, ಪದ್ಮಜನನನು ಮಹರ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಪರವಾದ ಯೋಗವನ್ನು ಹೇಳಿದನು. ಎಲ್ಲ ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವುದರಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ಆಗ ಬ್ರಹ್ಮನು ಮಹರ್ಷಿಗಳೊಂದಿಗೆ ವಂದಿಸಿ, ಆತ್ಮಯೋನಿಯಾದ ಭಗವಂತನನ್ನು ಪ್ರಜಾಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಕೇಳಿದನು: "ಈ ಯೋಗವನ್ನು ಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದನು, ಅದು ವೃತ್ತಿನಿಗ್ರಹದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಅನೇಕ ಜನ್ಮಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ಪಡೆಯಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಬಹಳ ಕಠಿಣವಾಗಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ. ಮನಸ್ಸಿನ ವೃತ್ತಿಗಳು ಚಂಚಲವಾದರೂ ನಿಗ್ರಹಿಸಲು ಕಷ್ಟ. ರಾಗಾದಿಗಳು ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳಾದರೂ ಜಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಈ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಜಯಿಸದಿದ್ದರೆ ಮನಸ್ಸು ಯೋಗಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗದು. ಪುರುಷರು ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿಯೂ ಅಲ್ಪಾಯುಷ್ಯರು. ತ್ರೇತಾ, ದ್ವಾಪರಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಗಿರಬಹುದು, ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಹೇಗಿರಬಹುದು? ಭಗವಂತನೇ, ನಿನ್ನನ್ನು ಆರಾಧಿಸುವವರಿಗೆ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ದುಃಖಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟಲು ಯಾವ ಉಪಾಯವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳು. ನಿನ್ನನ್ನು ಚಿಂತಿಸುವುದರಿಂದ ನಾವು ಭವಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟಬಹುದು. ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ ಬ್ರಹ್ಮನು ಮಹರ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಕ್ರಿಯಾಯೋಗವನ್ನು ಕಲಿಸಿದನು, ಅದು ಮಾನವರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ. ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನಾದ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ನಿರಂತರ ಆರಾಧಿಸಬೇಕು. ಬಾಹ್ಯ ಆಧಾರಗಳೊಂದಿಗೆ, ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಕರ್ತನಾದ ಜನನರಹಿತನನ್ನು ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಪೂಜೆ, ನಮಸ್ಕಾರ, ಸೇವೆ, ವ್ರತ, ಉಪವಾಸಗಳಿಂದ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ತೃಪ್ತಿ ನೀಡುವುದರಿಂದ, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ಇಚ್ಛೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವುದರಿಂದ ಭಾಸ್ಕರನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಬೇಕು. ಅವನ ಮಹಿಮೆ ಅಳವಡಿಸಲಾಗದು. ಅವನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾದವರು, ಅವನನ್ನು ನೆನೆಸುವವರು, ಅವನ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡುವವರು, ಅವನನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುವವರು, ಅವನನ್ನು ನೋಡುವವರು, ಅವನಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಇಡುವವರು ಎಲ್ಲರೂ ಅವನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲಾ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಅವನಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಅವನೇ ಕರ್ತ, ಅವನೇ ಎಲ್ಲ ಅಡ್ಡಿಗಳನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುವವನು. ಇದು ಅಕ್ಷರ ಬ್ರಹ್ಮ, ಪ್ರಧಾನ-ಪುರುಷರೂ ಅವನಲ್ಲೇ ಇದೆ. ಎಲ್ಲವೂ ಅವನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ಅವನು ಪರಮ, ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಉತ್ತಮ. ಅವನಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲವೂ ವಿಭಿನ್ನ, ಅವನಲ್ಲೇ ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಅವನು ಮೋಕ್ಷದ ಕಾರಣ, ಅವ್ಯಕ್ತ, ಅಚಿಂತ್ಯ, ಅಪ್ರಾಪ್ಯ. ಜಗನ್ನಾಥನನ್ನು ಕ್ರಿಯಾಯೋಗದಿಂದ ಆರಾಧಿಸಿದರೆ ಮುಕ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಕೇಳಿದ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಮಾನವರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಯೋಗಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಕ್ರಿಯಾಯೋಗದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದವರು ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಜಗನ್ನಾಥನಾದ ಪರಮಾತ್ಮ, ಮಾರ್ತಂಡ, ಸರ್ವೇಶ್ವರ, ಸರ್ವಭಾವನನು. ಹಿಂದೆ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದ ಎಲ್ಲವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಅದು ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಹಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಈಗ ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಕೇಳು. ಸಂಸಾರ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವ, ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ತೊಡಗಿರುವವರಿಗೆ ಹಂಸಪೋಟವನ್ನೇ ಆಶ್ರಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು. ನೀನು ನಿಂತಾಗ ರವಿಯನ್ನು ನೆನೆ, ನಡೆಯುವಾಗ ಗೋಪಾಲನನ್ನು ನೆನೆ, ಊಟ ಮಾಡುವಾಗ ಮಾರ್ತಂಡನನ್ನು ನೆನೆ, ನಿದ್ರಿಸುವಾಗ ಭಾಸ್ಕರನನ್ನು ನೆನೆ. ಹೀಗೆ ಏಕಾಗ್ರ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಸದಾ ರವಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದರೆ, ಜನನ-ಮರಣದ ಮಹಾಗ್ರಾಹವನ್ನು, ಸಂಸಾರ ಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟಬಹುದು. ಗ್ರಹಾಧಿಪತಿಯಾದ, ವರಪ್ರದನಾದ, ಪುರಾತನನಾದ, ಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ, ಜನನರಹಿತ, ನಿತ್ಯನಾದ ರವಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದವರಿಗೆ ಪುನರ್ಜನ್ಮವಿಲ್ಲ, ಅವರು ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಸೂರ್ಯದಿಣ್ಡೀಸಂವಾದಮ್ ಸುಮನ್ತುರುವಾಚ ಅಥಾನ್ಯಂ ಸರಹಸ್ಯಂ ತು ಸಂವಾದಂ ವಚ್ಮಿ ತೇಽಖಿಲಮ್ । ಸೂರ್ಯಸ್ಯ ದಿಣ್ಡಿನಾ ಸಾರ್ಧಂ ಸರ್ವಪಾಪಪ್ರಣಾಶನಮ್ । । ೧ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾಭಿಭೂತಸ್ತು ಪರಾ ದಿಂಡಿರ್ಮಹಾತಪಾಃ । ಆರಾಧನಾಯ ದೇವಸ್ಯ ಸ್ತೋತ್ರಂ ಚಕ್ರೇ ಮಹಾತ್ಮನಃ । । ೨ ಶ್ರುತ್ವಾ ತಸ್ಯಾರ್ಥತಃ ಸ್ತೋತ್ರಂ ತುತೋಷ ಭಗವಾನ್ರವಿಃ । ಉವಾಚ ದೇವದೇವಸ್ತಂ ದಿಣ್ಡಿನಂ ಗಣನಾಯಕಮ್ । । ೩ ಆದಿತ್ಯ ಉವಾಚ ಹಂತ ದಿಣ್ಡೇ ಪ್ರಸನ್ನೋಽಸ್ಮಿ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಸ್ತೋತ್ರೇಣ ತೇಽನಘ
ಸುಮಂತುರು ಹೇಳಿದನು: ಈಗ ನಾನು ಮತ್ತೊಂದು ಗುಪ್ತವಾದ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಅದು ಸೂರ್ಯನೂ ದಿಂಡಿಯೂ ನಡೆಸಿದ ಮಾತುಕತೆ, ಇದು ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಹತ್ಯೆಯ ಮಹಾಪಾಪದಿಂದ ಬಾಧಿತನಾದ ದಿಂಡಿ, ಮಹಾತ್ಮನಾದ ದೇವರನ್ನು ಆರಾಧಿಸಲು ಒಂದು ಸ್ತುತಿ ರಚಿಸಿದನು. ಆ ಸ್ತುತಿಯ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕೇಳಿದ ಸೂರ್ಯ ದೇವರು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳ ದೇವರು ಆ ಗಣನಾಯಕ ದಿಂಡಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: 'ದಿಂಡಿ, ನಿನ್ನ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ಈ ಸ್ತುತಿಯ ಮೂಲಕ ನಾನು ಸಂತೋಷಗೊಂಡಿದ್ದೇನೆ, ಪಾಪರಹಿತನೇ.'
ವರಂ ವೃಣೀಷ್ವ ಧರ್ಮಜ್ಞ ಯತ್ತೇ ಮನಸಿ ವರ್ತತೇ । । ೪ ದಿಣ್ಡಿರುವಾಚ ಏಷ ಏವ ವರಃ ಶ್ಲಾಘ್ಯೋ ಯತ್ಪ್ರಾಪ್ತೋಽಸಿ ಮಮಾನ್ತಿಕಮ್ । ತ್ವದ್ದರ್ಶನಮಪುಣ್ಯಾನಾಂ ಸ್ವಪ್ನೇಷ್ವಪಿ ಚ ದುರ್ಲಭಮ್ । । ೫ ಯಥೈಷಾ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾ ಮೇ ಆಗತಾ ಲೋಕಗರ್ಹಿತಾ । ಭವಾಞ್ಜಾನಾತಿ ಸರ್ವೇಶೋ ಹದಿಸ್ಥಃ ಸರ್ವದೇಹಿನಾಮ್ । । ೬ ತ್ವತ್ಪ್ರಸಾದಾನ್ಮಮೇಶಾನ೩ ನಾಶಮಾಶು ಪ್ರಯಾತು ವೈ । ತಥಾ ಚ ದುರಿತಂ ಸರ್ವಂ ಯಚ್ಚಾನ್ಯಲ್ಲೋಕಗರ್ಹಿತಮ್ । । ೭ ಯದ್ಯದಿಚ್ಛಾಮ್ಯಹಂ ತತ್ತತ್ಸರ್ವಮಸ್ತು ದಿವಸ್ಪತೇ । ಏತೇನೈವಾನುಮಾನೇನ ಪ್ರಸನ್ನೋ ಭಗವನ್ನಿತಿ । । ೮ ಜ್ಞಾತಂ ಮಯಾ ಹಿ ಮಾರ್ತಣ್ಡೇ ನಾಪ್ರಸನ್ನೇ ವಿಭೂತಯಃ । ಏವಂ ಸರ್ವಸುಖಾಹ್ಲಾದಮಧ್ಯಸ್ಥೋಽಪಿ ಹಿ ಭಾನುಮಾನ್ । । ೯ ತ್ವಂ ಮಾಮಗಾಧೇ ಸಂಸಾರೇ ಮಗ್ನಮುದ್ಧರ್ತುಮರ್ಹಸಿ । ಸುಖಾನಿ ತಾನಿ ಚೈವಾನ್ತೇ ತೇಷಾಂ ದುಃಖಂ ನ ತತ್ಸುಖಮ್ । । 1.62.೧೦ ಯದಾ ತು ದುಃಖಮಾಗಾಮಿ ಕಿಂ೪ ವಾ ಕಸ್ಯೈವ ಭಕ್ಷಣಾತ್ । ತತ್ಪ್ರಸಾದಂ ಕುರು ವಿಭೋ ಜಗತಾಂ ತ್ವಂ ಜಗತ್ಪತೇ । । ೧೧ ಜ್ಞಾನದಾನೇನ ಯೇನೈವಮುತ್ತರೇಯಂ ಭವಾರ್ಣವಮ್ । ಇತ್ಯುಕ್ತಸ್ತೇನ ಮಾರ್ತಣ್ಡಃ ಕಥಯಾಮಾಸ ಯೋಗವಿತ್ । । ೧೨ ಯೋಗಂ ನಿರ್ಬೀಜಮತ್ಯನ್ತಂ ದುಃಖಸಂಯೋಗಭೇಷಜಮ್ । ಶ್ರುತ್ವಾ ಯೋಗಂ ತು ತಂ ದಿಣ್ಡಿರ್ನಿರ್ಬೀಜಂ ನಿಷ್ಕಲಂ ಬಭೌ । । ೧೩ ಪ್ರಣಿಪತ್ಯ ಮಹಾತೇಜಾ ಇದಂ ವಚನಮಬ್ರವೀತ್ । ದೇವದೇವ ತ್ವಯಾ ಯೋಗೋ ಯಃ ಪ್ರೋಕ್ತೋ ಧ್ವಾನ್ತನಾಶನ । । ನೈಷ ಪ್ರಾಪ್ಯೋ ಮಯಾ ನಾನ್ಯೈರ್ಮಾನವೈರಜಿತೇನ್ದ್ರಿಯೈಃ । । ೧೪ ವಿಷಯಾ ದುರ್ಜಯಾಃ ಪುಂಭಿರಿನ್ದ್ರಿಯಾಕರ್ಷಿಣಃ ಸದಾ । ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಂ ಜಯೋ ಯುಕ್ತಃ ಕಃ ಶಕ್ತಾನಾಂ ಕರಿಷ್ಯತಿ । । ೧೫ ಅಹಂಮಮೇತಿವಿಖ್ಯಾತಿರ್ದುರ್ಜಯಂ ಚಞ್ಚಲಂ ಮನಃ । ರಾಗಾದಯಸ್ತಥಾ ತ್ಯಕ್ತುಂ ಶಕ್ಯಾ ಜನ್ಮಾನ್ತರೈರ್ಯದಿ
‘ಧರ್ಮವನ್ನು ಅರಿತವನೇ, ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಏನು ಆಸೆಯಿದೆಯೋ, ಅದನ್ನು ವರವಾಗಿ ಕೇಳು’ ಎಂದು ಸೂರ್ಯನು ಹೇಳಿದನು. ದಿಂಡಿ ಉತ್ತರಿಸಿದನು: ‘ನೀನು ನನ್ನ ಮುಂದೆ ಬಂದಿರುವುದೇ ನನಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ವರ. ಪಾಪಿಗಳಾದವರಿಗೆ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಕೂಡ ನಿನ್ನನ್ನು ನೋಡುವುದು ಅಪರೂಪ. ನಾನು ಮಾಡಿದ ಈ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಹತ್ಯೆ, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಿಂದಿತವಾದ ಪಾಪ, ನಿನಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಗೊತ್ತಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ನೀನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಳಗಿರುವ ದೇವರು. ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಈ ಪಾಪವೂ ಕೂಡ ಬೇಗನೆ ನಾಶವಾಗಲಿ; ಹಾಗೆಯೇ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಿಂದಿತವಾದ ಬೇರೆ ಎಲ್ಲಾ ದೋಷಗಳೂ ಹೋಗಲಿ. ನಾನು ಏನು ಬಯಸುತ್ತೇನೆವೆಯೋ, ಸೂರ್ಯ ದೇವಾ, ಅದನ್ನೆಲ್ಲಾ ನನಗೆ ದೊರಕಿಸು. ನಿನ್ನ ಈ ಅನುಮೋದನೆಯಿಂದ ನೀನು ನನಗೆ ಸಂತೋಷಗೊಂಡಿರುವೆ ಎಂಬುದು ನನಗೆ ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಸೂರ್ಯ ದೇವಾ, ನೀನು ಸಂತೋಷಗೊಂಡಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಯಾವುದೇ ಐಶ್ವರ್ಯವೂ ಸಿಗದು ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ನೀನು ಎಲ್ಲ ಸಂತೋಷಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ಭಾನುಮಂತನೇ, ನಿರ್ಲಿಪ್ತನಾಗಿ ಇರುವೆ. ನಾನು ಈ ಭವಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವವನನ್ನು ನೀನು ಉದ್ಧರಿಸಬೇಕು. ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಆ ಸೌಖ್ಯಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನೋವೇ ಬರುವದು, ಅದು ನಿಜವಾದ ಸಂತೋಷವಲ್ಲ. ನೋವು ಬಂದಾಗ ಅದು ಹೇಗೆ ಬರುತ್ತದೆ, ಯಾರಿಂದ ಆಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಜಗತ್ತಿನ ಒಡೆಯನಾದ ನೀನು ನನಗೆ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ಕೊಡು. ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೀಡುವುದರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಈ ಭವಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟಬಹುದು. ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ ಸೂರ್ಯನು, ಯೋಗವನ್ನು ತಿಳಿದವನು, ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಬೀಯವಿಲ್ಲದ ಯೋಗವನ್ನು, ಇದು ದುಃಖದ ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಔಷಧಿ ಎಂದು ಬೋಧಿಸಿದನು. ಆ ಬೀಯವಿಲ್ಲದ, ರೂಪರಹಿತ ಯೋಗವನ್ನು ಕೇಳಿದ ದಿಂಡಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾದನು. ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಅವನು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: ‘ದೇವತೆಗಳ ದೇವಾ, ನೀನು ಬೋಧಿಸಿದ ಯೋಗವು, ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ದೂರಮಾಡುವದು, ಅದನ್ನು ನಾನು ಅಥವಾ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸದ ಬೇರೆ ಮನುಷ್ಯರು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಆಕರ್ಷಣೆಗೆ ಮನುಷ್ಯರು ಯಾವಾಗಲೂ ಒಳಗಾಗಿರುವರು, ಅವುಗಳನ್ನು ಜಯಿಸುವುದು ಬಹಳ ಕಷ್ಟ. ಬಲಶಾಲಿಗಳಾದವರಲ್ಲಿ ಯಾರು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಬಹುದು? ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ಮಮಕಾರವನ್ನು ಜಯಿಸುವುದು ಬಹಳ ಕಷ್ಟ, ಮನಸ್ಸು ಚಂಚಲವಾಗಿದೆ. ರಾಗಾದಿಗಳು ಜನ್ಮಾಂತರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ತ್ಯಜಿಸಲು ಬಹಳ ಕಷ್ಟ.’
‘ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನನ್ನಲ್ಲೇ ಇಡು, ನನ್ನ ಭಕ್ತನಾಗು, ನನಗೆ ಅರ್ಪಣೆ ಮಾಡು, ನನಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸು. ಹೀಗೆ ನನ್ನನ್ನು ಪರಮ ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡರೆ ನೀನು ಖಂಡಿತ ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬರುವೆ. ನನ್ನನ್ನು ಸದಾ ನೆನೆಸುವವರು, ನನ್ನ ಜನರು, ನನ್ನ ಭಕ್ತರು, ನನ್ನನ್ನು ಪರಮ ಗುರಿಯಾಗಿ ಆರಾಧಿಸುವವರು, ನನ್ನ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವವರು—all ಅವರು ನನ್ನಲ್ಲೇ ಲೀನರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲೂ ನನ್ನನ್ನು, ಈಶ್ವರನನ್ನು ನೆನೆಸುವವನು—’
ಚಲಿಸುವ ಮತ್ತು ಅಚಲ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಅರಿತು, ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡು, ಕಾಮ, ಲೋಭ ಮತ್ತು ಇತರ ದುಷ್ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ದೂರ ಮಾಡಿದಾಗ, ಸಂಪೂರ್ಣ ತೃಪ್ತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
ಆದಿತ್ಯಮಹಿಮಾವರ್ಣನಮ್ ಸುಮನ್ತುರುವಾಚ ಪ್ರಣಮ್ಯ ಶಿರಸಾ ದೇವಂ ಸುರಜ್ಯೇಷ್ಠಂ ಚತುರ್ಮುಖಮ್ । ಉವಾಚ ಸ ಮಹಾತೇಜಾ ದಿಣ್ಡಿರ್ಲೋಕೇಶಮಾದರಾತ್ । । ೧ ದೇವದೇವೇನ ಭವತಾದಿಷ್ಟೋಽಸ್ಮಿ ಚ ಮಹಾತ್ಮನಾ । ಕ್ರಿಯಾಯೋಗಾಮೃತಂ೨ ಸರ್ವಮಾಖ್ಯಾಸ್ಯತಿ ಭವಾನ್ಕಿಲ । । ೨ ಸ ತ್ವಾಂ ಪೃಚ್ಛಾಮ್ಯಹಂ ಬ್ರಹ್ಮನ್ಕ್ರಿಯಾಯೋಗಂ ನಿರನ್ತರಮ್ । ಸನ್ತೋಷಯಿತುಮೀಶೇಹಂ ಯಥಾವದ್ವಕ್ತುಮರ್ಹಸಿ । । ೩ ಬ್ರಹ್ಮೋವಾಚ ಏಹ್ಯೇಹಿ ಮತ್ಸಕಾಶಂ ಚ ಮತ್ಸಮೀಪೇ ಗಣಾಧಿಪ । ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾ ಪ್ರಣಷ್ಟಾ ತೇ ದರ್ಶನಾದೇವ ತಸ್ಯ ತು । । ೪ ಅನುಗ್ರಾಹ್ಯೋಽಸಿ ಭೂತೇಶ ಭಾಸ್ಕರಸ್ಯಾಮಿತೌಜಸಃ । ಆರಾಧನಾಯ ಭೂತೇಶ ಯದೀಶೇ ಪ್ರವಣಂ ಮನಃ । । ೫ ಯದಿ ದೇವಪತಿಂ ಭಾನುಮಾರಾಧಯಿತುಮಿಚ್ಛಸಿ । ಭಗವನ್ತಮನಾದ್ಯನ್ತಂ ಭವ ದೀಕ್ಷಾಗುಣಾನ್ವಿತಃ । । ೬ ನ ಹ್ಯದೀಕ್ಷಾನ್ವಿತೈರ್ಭಾನುರ್ಜ್ಞಾತು ಸ್ತೋತುಂ ಚ ತತ್ತ್ವತಃ । ದ್ರಷ್ಟುಂ ವಾ ಶಕ್ಯತೇ ಮೂಢೈಃ ಪ್ರವೇಷ್ಟುಂ ಕುತ ಏವ ಹಿ । । ೭ ಜನ್ಮಭಿರ್ಬಹುಭಿಃ ಪೂತಾ ನರಾಸ್ತದ್ಗತಚೇತಸಃ । ಭವನ್ತಿ ಭಗವನ್ಸೌರಾಸ್ತದಾ ದೀಕ್ಷಾಗುಣಾನ್ವಿತಾಃ । । ೮ ಅನೇಕಜನ್ಮಸಂಸಾರಚಿತೇ ಪಾಪಸಮುಚ್ಚಯೇ । ನಾಕ್ಷೀಣೇ ಜಾಯತೇ ಪುಂಸಾಂ ಮಾರ್ತಣ್ಡಾಭಿಮುಖೀ ಮತಿಃ । । ೯ ಪ್ರದ್ವೇಷಂ ಯಾತಿ ಮಾರ್ತಣ್ಡೇ ದ್ವಿಜಾನ್ವೇದಾಂಶ್ಚ ನಿನ್ದತಿ । ಯೋ ನರಸ್ತಂ ವಿಜಾನೀಯಾತ್ಪಾಪಬೀಜಸಮುದ್ಭವಮ್
ಸೂರ್ಯನ ಮಹಿಮೆ ವಿವರಿಸುವ ಅಧ್ಯಾಯ. ಸುಮಂತುರು ಮಾತಾಡಿದನು: ಮೂರ್ಖರಿಗೂ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ, ನಾಲ್ಕು ಮುಖಗಳಿರುವ ದೇವರನ್ನು ನಾನು ಶಿರಸಾ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಮಹಾ ತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ದಿಂಡಿರನು ಲೋಕನಾಥನನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಕೇಳಿದನು: 'ದೇವದೇವನಾದ ಭಗವಂತನು ನನಗೆ ಆದೇಶಿಸಿದ್ದಾನೆ. ನೀನು ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಯಾಯೋಗದ ಅಮೃತವನ್ನು ವಿವರಿಸಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಬ್ರಹ್ಮನೆ, ನಿರಂತರವಾದ ಕ್ರಿಯಾಯೋಗವನ್ನು ವಿವರಿಸು. ನಾನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ, ನೀನು ಸರಿಯಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕು.' ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು: 'ಬಾ, ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಾ ಗಣಾಧಿಪತಿ. ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆ ದೋಷವು ನನ್ನ ದರ್ಶನದಿಂದಲೇ ಹೋಗಿದೆ. ಭೂತೇಶನಾದ ಭಾಸ್ಕರನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಲು ಮನಸ್ಸು ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ ನೀನು ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನು. ದೇವಪತಿಯಾದ ಭಾನುಮಂತನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದರೆ, ಅವನನ್ನು ಆದ್ಯಂತವಿಲ್ಲದ ಭಗವಂತನೆಂದು ತಿಳಿದು, ದೀಕ್ಷೆಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. ದೀಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದವರು ಭಾನುಮಂತನನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಅರಿಯಲು, ಸ್ತುತಿಸಲು, ನೋಡಲು ಅಥವಾ ಅವನೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅನೇಕ ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರರಾದವರು ಭಗವಂತನಾದ ಸೂರ್ಯನಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡಾಗ ದೀಕ್ಷೆಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ. ಅನೇಕ ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಪಾಪಗಳು ಇನ್ನೂ ಉಳಿದಿದ್ದರೆ, ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಸೂರ್ಯನ ಕಡೆ ಮನಸ್ಸು ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸೂರ್ಯನಲ್ಲಿ ದ್ವೇಷ ಮಾಡುವವನು, ದ್ವಿಜರನ್ನು ಮತ್ತು ವೇದಗಳನ್ನು ನಿಂದಿಸುವವನು ಪಾಪದ ಬೀಜದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವನೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.'
1.63.೧೦ ಪಾಖಣ್ಡೇಷು ರತಿಃ ಪುಂಸಾಂ ಹೇತುವಾದಾನುಕೂಲತಾ । ಜಾಯತೇ ವಿಷ್ಣುಮಾಯಾಮ್ಭಃ ಪತಿತಾನಾಂ ದುರಾತ್ಮನಾಮ್ । । ೧೧ ಯದಾ ಪಾಪಕ್ಷಯಃ ಪುಂಸಾಂ ತದಾ ವೇದದ್ವಿಜಾದಿಷು । ರವೌ ಚ ದೇವದೇವೇಶೇ ಶ್ರದ್ಧಾಂ ಭವತಿ ನಿಶ್ಚಲಾ । । ೧೨ ಯದಾ ಸ್ವಲ್ಪಾವಶೇಷಸ್ತು ನರಾಣಾಂ ಪಾಪಸಞ್ಚಯಃ । ತದಾ ದೀಕ್ಷಾಗುಣಾನ್ಸರ್ವೇ ಭಜನ್ತೇ ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ । । ೧೩ ಭ್ರಮತಾಮತ್ರ ಸಂಸಾರೇ ನರಾಣಾಂ ಪಾಪದುರ್ಗಮೇ । ಹಸ್ತಾವಲಮ್ಬದೋಪ್ಯೇಕೋ ಭಕ್ತಿಪ್ರೀತೋ ದಿವಾಕರಃ । । ೧೪ ಸರ್ವಭಾಗವತೋ ಭೂತ್ವಾ ಸರ್ವಪಾಪಹರಂ ರವಿಮ್ । ಆರಾಧಯೇಹ ತಂ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಪ್ರೀತಿಮೇಷ್ಯತಿ ಭಾಸ್ಕರಃ । । ೧೫ ದಿಣ್ಡಿರುವಾಚ ಕಿಂ ಲಕ್ಷಣಾ ನರಾ ದೀಕ್ಷಾಮರ್ಹನ್ತಿ ಪದ್ಮಸಮ್ಭವ । ಯಚ್ಚ ದೀಕ್ಷಾನ್ವಿತೈಃ ಕಾರ್ಯಂ ತನ್ಮೇ ಕಥಯ ಪದ್ಮಜ । । ೧೬ ಬ್ರಹ್ಮೋವಾಚ ಕರ್ಮಣಾ ಮನಸಾ ವಾಚಾ ಪ್ರಾಣಿನಾಂ ಯೋ ನ ಹಿಂಸಕಃ । ಭಾವಭಕ್ತಶ್ಚ ಮಾರ್ತಣ್ಡೇ ತಸ್ಯ ದೀಕ್ಷಾ ಗುಣಾನ್ವಿತಾ । । ೧೭ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಂಶ್ಚೈವ ದೇವಾಂಶ್ಚ ನಿತ್ಯಮೇವ ನಮಸ್ಯತಿ । ನ ಚ ದ್ರೋಗ್ಧಾ೧ ಪರಂ ವಾದೇ ಸ ಮಾರ್ತಣ್ಡಂ ಸಮರ್ಚತಿ । । ೧೮ ಸರ್ವಾನ್ದೇವಾನ್ ರವಿಂ ವೇತ್ತಿ ಸರ್ವಲೋಕಾಂಶ್ಚ ಭಾಸ್ಕರಮ್ । ತೇಭ್ಯಶ್ಚ ನಾನ್ಯಮಾತ್ಮಾನಂ ಸ ನರಃ ಸೌರತಾಂ ವ್ರಜೇತ್ । । ೧೯ ದೇವಂ ಮನುಷ್ಯಮನ್ಯಂ ವಾ ಪಶುಪಕ್ಷಿಪಿಪೀಲಿಕಾನ್ । ತರುಪಾಷಾಣಕಾಷ್ಠಾನಿ ಭೂಮ್ಯಂಭೋ ಗಗನಂ ದಿಶಃ । । 1.63.೨೦ ಆತ್ಮಾನಂ ಚಾಪಿ ದೇವೇಶಾದ್ವ್ಯತಿರಿಕ್ತಂ ದಿವಾಕರಾತ್ । ಯೋ ನ ಜಾನಾತಿ ಯತಿಷು ಸ ವೈ ದೀಕ್ಷಾಗುಣಾನ್ಭಜೇತ್ । । ೨೧ ಭಾವಂ ನ ಕುರುತೇ ಯಸ್ತು ಸರ್ವಭೂತೇಷು ಪಾಪಕಮ್ । ಕರ್ಮಣಾ ಮನಸಾ ವಾಚಾ ಸ ತು ದೀಕ್ಷಾಂ ಸಮರ್ಹತಿ । । ೨೨ ಸುತಪ್ತೇನೇಹ ತಪಸಾ ಯಥೈರ್ವಾ ಬಹುದಕ್ಷಿಣೈಃ । ತಾಂ ಗತಿಂ ನ ನರಾ ಯಾನ್ತಿ ಯಾಂ ಗತಾಃ ಸೂರ್ಯಮಾಶ್ರಿತಾಃ । ೨೩ ಯೇನ ಸರ್ವಾತ್ಮನಾ ಭಾನೌ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಭಾವೋ ನಿವೇಶಿತಃ । ಗಣೇಶ್ವರ ಕೃತಾರ್ಥತ್ವಾಚ್ಛ್ಲಾಘ್ಯಃ ಸೌರಃ ಸ ಮಾನವಃ । । ೨೪ ಅಪಿ ನ: ಸ ಕುಲೇ ಧನ್ಯೋ ಜಾಯತೇ ಕುಲಪಾವನಃ । ಭಗವಾನ್ಭಕ್ತಿಭಾವೇನ ಯೇನ ಭಾನುರುಪಾಸಿತಃ । । ೨೫ ಯಃ ಕಾರಯತಿ - ದೇವಾರ್ಚಾಂ ಹೃದಯಾಲಮ್ಬನಂ ರವೇಃ । ಸ ನರೋ ಭಾನುಸಾಲೋಕ್ಯಮಾಪ್ನೋತಿ ಧುತಕಲ್ಮಷಃ । । ೨೬ ಯಸ್ತು ದೇವಾಲಯಂ ಭಾನೋರ್ಭಕ್ತ್ಯಾ ಕಾರಯತಿ ಧ್ರುವಮ್ । ಸ ಸಪ್ತ ಪುರುಷಾಁಲ್ಲೋಕಂ ಭಾನೋರ್ನಯತಿ ಮಾನವಃ । । ೨೭ ಯಾವನ್ತ್ಯಾಬ್ದಾನಿ ದೇವಾರ್ಚಾ ರವೇಸ್ತಿಷ್ಠತಿ ಮನ್ದಿರೇ । ತಾವದ್ವರ್ಷಸಹಸ್ರಾಣಿ ಸೂರ್ಯಲೋಕೇ ಮಹೀಯತೇ । । ೨೮ ದೇವಾರ್ಚಾ ಲಕ್ಷಣೋಪೇತಾ ತದ್ಗೃಹೇ ಸನ್ತತೋ ವಿಧಿಃ । ನಿಷ್ಕಾಮಂ ಚ ಮನೋ ಯಸ್ಯ ಸ ಯಾತ್ಯಕ್ಷರಸಾಮ್ಯತಾಮ್ । । ೨೯ ಪುಷ್ಪಾಣಿ ಚ ಸುಗನ್ಧೀನಿ ಮನೋಜ್ಞಾನಿ ಚ ಯಃ ಪುಮಾನ್ । ಪ್ರಯಚ್ಛತಿ ಸಹಸ್ರಾಂಶೋಃ ಸದಾ ಪ್ರಯತಮಾನಸಃ । । 1.63.೩೦ ಧೂಪಾಂಶ್ಚ ತಾಂಸ್ತಾನ್ವಿವಿಧಾನ್ಗನ್ಧಾಢ್ಯಂ ಚಾನುಲೇಪನಮ್ । ನರಃ ಸೋಽನುದಿನಂ ಯಜ್ಞಂ ಕರೋತ್ಯಾರಾಧನಂ ರವೇಃ । । ೩೧ ಯಜ್ಞೇಶೋ ಭಗವಾನ್ಪೂಷಾ ಸದಾ ಕ್ರತುಭಿರಿಜ್ಯತೇ । ಬಹೂಪಕರಣಾ ಯಜ್ಞಾ ನಾನಾಸಮ್ಭಾರವಿಸ್ತರಾಃ । । ೩೨ ನ ತೇ ದಿಣ್ಡಿನ್ನವಾಪ್ಯನ್ತೇ ಮನುಷ್ಯೈರಲ್ಪಸಞ್ಚಯೈಃ । ಭಕ್ತ್ಯಾ ತು ಪುರುಷೈಃ ಪೂಜಾ ಕೃತಾ ದೂರ್ವಾಙ್ಕುರೈರಪಿ । । ಭಾನೋರ್ದದಾತಿ ಹಿ ಫಲಂ ಸರ್ವಯಜ್ಞೈಃ ಸುದುರ್ಲಭಮ್ । । ೩೩ ಯಾನಿ ಪುಷ್ಪಾಣಿ ಹೃದ್ಯಾನಿ ಧೂಪಗನ್ಧಾನುಲೇಪನಮ್ । ದಯಿತಂ ಭೂಷಣಂ ಯಚ್ಚ ಪ್ರೀತಯೇ ಚೈವ ವಾಸಸೀ । । ೩೪ ಯಾನಿ ಚಾಭ್ಯವಹಾರ್ಯಾಣಿ ಭಕ್ಷಾಾಣಿ ಚ ಫಲಾನಿ ವೈ । ಪ್ರಯಚ್ಛ ತಾನಿ ಮಾರ್ತಣ್ಡೇ ಭವೇಥಾಶ್ಚೈವ ತನ್ಮನಾಃ । । ೩೫ ಆದ್ಯಂ ತಂ ಭುವನಾಧಾರಂ ಯಥಾಶಕ್ತ್ಯಾ ಪ್ರಸಾದಯ । ಆರಾಧ್ಯ ಯಾತಿ ತಂ ದೇವಂ ತಸ್ಮಿನ್ನೇವ ನರೋ ಲಯಮ್ । । ೩೬ ಪುಷ್ಪೈಸ್ತೀರ್ಥೋದಕೈರ್ಗನ್ಧೈರ್ಮಧುನಾ ಸರ್ಪಿಷಾ ತಥಾ । ಕ್ಷೀರೇಣ ಸ್ನಾಪಯೇದ್ಭಾನುಂ ಗ್ರಹೇಶಂ ಗೋಪತಿಂ ಖಗಮ್ । । ೩೭ ದಧಿಕ್ಷೀರಹ್ರದಾನ್ಪುಣ್ಯಾಂಸ್ತತೋ ಲೋಕಾನ್ಮಧುಚ್ಯುತಃ । ಪ್ರಯಾಸ್ಯತಿ ಗಣಶ್ರೇಷ್ಠ ನಿರ್ವೃತ್ತಿಂ ಚ ವಿಲಕ್ಷಣಾಮ್ । । ೩೮ ಸ್ತೋತ್ರೈರ್ಗೀತೈಸ್ತಥಾ ವಾದ್ಯೈರ್ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಾಂ ಚ ತರ್ಪಣೈಃ । ಮನಸಶ್ಚೈವ ಯೋಗೇನ ಆರಾಧಯ ದಿವಾಕರಮ್ । । ೩೯ ಆರಾಧ್ಯ ತಂ ಜಗನ್ನಾಥಂ ಮಯಾ ಸರ್ಗಃ ಪ್ರವರ್ತಿತಃ । ವಿಷ್ಣುಶ್ಚ ಪಾಲಯೇಲ್ಲೋಕಾಂಸ್ತಮಾರಾಧ್ಯ ದಿವಾಕರಮ್ । । 1.63.೪೦ ರುದ್ರಶ್ಚ ಪ್ರಾಪ್ತವಾನ್ದೇವೀಂ ಭವಾನೀಂ ತತ್ಪ್ರಸಾದತಃ । ದೀಪ್ಯನ್ತೇ ಋಷಯಶ್ಚಾಪಿ ತಮಾರಾಧ್ಯ ದಿವಾಕರಮ್ । । ೪೧ ಸ ತ್ವಮೇಭಿಃ ಪ್ರಕಾರೈಸ್ತಮುಪವಾಸೈಶ್ಚ ಭಾಸ್ಕರಮ್ । ತೋಷಯಾಬ್ದಂ ಹಿ ತುಷ್ಟೋಽಸೌ ಭಾನುರ್ದ್ವಂದ್ವಪ್ರಶಾನ್ತಿದಃ । । ೪೨ ಇತಿ ಶ್ರೀಭವಿಷ್ಯೇ ಮಹಾಪುರಾಣೇ ಶತಾರ್ದ್ಧಸಾಹಸ್ರ್ಯಾಂ ಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಬ್ರಾಹ್ಮೇ ಪರ್ವಣಿ ಸಪ್ತಮೀಕಲ್ಪೇ ಬ್ರಹ್ಮದಿಣ್ಡಿಸಂವಾದೇ ಆದಿತ್ಯಕ್ರಿಯಾಯೋಗವರ್ಣನಂ ನಾಮ ತ್ರಿಷಷ್ಟಿತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ
ಪಾಕಂಡ ಮತಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ವಾದಪ್ರಿಯತೆ ದುಷ್ಟ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳವರು ವಿಷ್ಣುಮಾಯೆಯ ಜಲದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಬಿದ್ದಾಗ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಮನುಷ್ಯರ ಪಾಪಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವಾಗ ಮಾತ್ರವೇ ವೇದ, ದ್ವಿಜರು ಮತ್ತು ದೇವದೇವನಾದ ಸೂರ್ಯನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾದ ಭಕ್ತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಪಾಪ ಸಂಚಯ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದ್ದರೂ, ಅವರು ದೀಕ್ಷೆಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಈ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಪಾಪಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ಭಕ್ತಿಪೂರ್ಣನಾದ ಸೂರ್ಯನು ಕೈಹಿಡಿದು ಕಾಪಾಡುತ್ತಾನೆ. ಎಲ್ಲ ಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನಾಗಿ, ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳನ್ನು ದೂರ ಮಾಡುವ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆರಾಧಿಸಬೇಕು; ಆಗ ಭಾಸ್ಕರನು ಸಂತೋಷಪಡುವನು. ದಿಂಡಿರನು ಕೇಳಿದನು: 'ಪದ್ಮಸಂಭವ, ಯಾವ ಲಕ್ಷಣಗಳಿರುವವರು ದೀಕ್ಷೆಗೆ ಅರ್ಹರು? ದೀಕ್ಷೆಯುಳ್ಳವರು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ನನಗೆ ವಿವರಿಸು.' ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು: 'ಯಾರು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಮಾತಿನಿಂದ, ಕರ್ಮದಿಂದ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾಣಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲವೋ, ಅವರು ಭಾವಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸೂರ್ಯನಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ ಅವರಿಗೆ ದೀಕ್ಷೆಯ ಗುಣಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಯಾವನು ಯಾವಾಗಲೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾನೋ, ಪರರಿಗೆ ವಾದದಲ್ಲಿ ಹಾನಿ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲವೋ, ಅವನು ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾನೆ. ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ಸೂರ್ಯನಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ಭಾಸ್ಕರನಲ್ಲಿ ನೋಡುತ್ತಾನೆ; ಅವನಿಗೆ ಅವುಗಳ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ. ದೇವತೆ, ಮನುಷ್ಯ, ಪ್ರಾಣಿ, ಹಕ್ಕಿ, ಹುಳು, ಮರ, ಕಲ್ಲು, ಮರದ ತುಂಡು, ಭೂಮಿ, ನೀರು, ಆಕಾಶ, ದಿಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ತನ್ನನ್ನೂ ಕೂಡ ದೇವಾಧಿದೇವನಾದ ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಬೇರೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯದ ಯತಿಗಳು ದೀಕ್ಷೆಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ. ಯಾವನು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪಾಪದ ಭಾವನೆ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲವೋ, ಅವನು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಮಾತಿನಿಂದ, ಕರ್ಮದಿಂದ ಹಾನಿ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲವೋ, ಅವನು ದೀಕ್ಷೆಗೆ ಅರ್ಹನು. ಭಾರೀ ತಪಸ್ಸು ಅಥವಾ ಬಹಳ ದಾನಗಳಿಂದಲೂ ಸೂರ್ಯನ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದವರಂತೆ ಫಲ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾರು ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸೂರ್ಯನಲ್ಲಿ ಭಾವವನ್ನು ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೋ, ಆ ಗಣೇಶ್ವರ, ಅವರು ಸೂರ್ಯಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ಶ್ಲಾಘ್ಯರು. ಅವರ ಮನೆತನದಲ್ಲಿ ಧನ್ಯತೆ ಬರುತ್ತದೆ, ಅವರ ಮನೆತನ ಪವಿತ್ರವಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾರು ಹೃದಯದಿಂದ ಸೂರ್ಯನ ಆರಾಧನೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿ ಸೂರ್ಯನ ಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಯಾರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸೂರ್ಯನ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಏಳು ಪೀಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಸೂರ್ಯಲೋಕಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾರೆ. ಎಷ್ಟು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸೂರ್ಯನ ಆರಾಧನೆ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೋ, ಅಷ್ಟು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳು ಸೂರ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ದೇವಾರ್ಚನೆಯ ಲಕ್ಷಣವಿರುವ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸದಾ ವಿಧಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ; ಯಾರ ಮನಸ್ಸು ನಿರ್ಲೋಭವೋ, ಅವನು ಅಕ್ಷರ ಸಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಯಾರು ಸುಗಂಧಿ ಹೂವುಗಳನ್ನು, ಮನೋಹರ ಹೂವುಗಳನ್ನು, ಧೂಪ, ಗಂಧ, ಅಲಂಕಾರಗಳನ್ನು, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು, ಆಹಾರ, ಫಲಗಳನ್ನು ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಸದಾ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡಿರಬೇಕು. ಹೂವು, ತೀರ್ಥದ ನೀರು, ಗಂಧ, ತುಪ್ಪ, ಹಾಲಿನಿಂದ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು. ದಧಿ, ಹಾಲು, ತುಪ್ಪದ ದಾನಗಳಿಂದ ಪುಣ್ಯ ಲೋಕಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಸ್ತೋತ್ರ, ಗಾನ, ವಾದ್ಯ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ತರ್ಪಣ, ಮನಸ್ಸಿನ ಯೋಗದಿಂದ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಬೇಕು. ಆ ಜಗನ್ನಾಥನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ ನಾನು ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ; ವಿಷ್ಣುವು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ, ರುದ್ರನು ದೇವಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು, ಋಷಿಗಳು ಪ್ರಕಾಶಮಾನರಾಗಿದ್ದಾರೆ—all ಸೂರ್ಯನ ಆರಾಧನೆಯಿಂದ. ನೀನು ಈ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಗಳಿಂದ ಉಪವಾಸದಿಂದ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸು; ಅವನು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರೆ, ಎಲ್ಲ ದ್ವಂದ್ವಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತಾನೆ.'
ಫಲ ಸಪ್ತಮಿಯ ವಿವರಣೆ
ಆದಿತ್ಯಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವರ್ಣನಮ್ ಬ್ರಹ್ಮೋವಾಚ ಅತಃ ಪರಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ರಹಸ್ಯಾಂ ನಾಮ ಸಪ್ತಮೀಮ್ । ಸಪ್ತಮೀ ಕೃತಮಾತ್ರೇಯಂ ನರಾಂಸ್ತಾರಯತೇ ಭವಾತ್ । । ೧ ಸಪ್ತಾಪರಾನ್ಸಪ್ತ ಪೂರ್ವಾನ್ಪಿತೄಂಶ್ಚಾಪಿ ನ ಸಂಶಯಃ । ರೋಗಾಂಶ್ಛಿನತ್ತಿ ದುಶ್ಛೇದ್ಯಾನ್ದುರ್ಜಯಾಞ್ಜಯತೇ ಹ್ಯರೀನ್ । । ೨ ಅರ್ಥಾನ್ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ ದುಷ್ಪ್ರಾಪಾನ್ಯಃ ಕುರ್ಯಾನ್ನಾಮ ಸಪ್ತಮೀಮ್ । ಕನ್ಯಾರ್ಥೀ ಲಭತೇ ಕನ್ಯಾಂ ಧನಾರ್ಥೀ ಲಭತೇ ಧನಮ್ । । ೩ ಪುತ್ರಾರ್ಥೀ ಲಭತೇ ಪುತ್ರಾನ್ಧರ್ಮಾರ್ಥೀ ಧರ್ಮಮಾಪ್ನುಯಾತ್ । ಸಮಯಾನ್ಪಾಲಯನ್ಸರ್ವಾನ್ಕುರ್ಯಾಚ್ಚೇಮಾಂ ವಿಚಕ್ಷಣಃ । ।೪ ಸಮಯಾಞ್ಛೃಣು ಭೂತೇಶ ಶ್ರೇಯಸೇ ಗದತೋ ಮಮ । ಆದಿತ್ಯಭಕ್ತಃ ಪುರುಷಃ ಸಪ್ತಮ್ಯಾಂ ಗಣನಾಯಕ । । ೫ ಮೈತ್ರೀಂ ಸರ್ವತ್ರ ವೈ ಕುರ್ಯಾದ್ಭಾಸ್ಕರಂ ವಾಪಿ ಚಿಂತಯೇತ್ । ಸಪ್ತಮ್ಯಾಂ ನ ಸ್ಪೃಶೇತ್ತೈಲಂ ನೀಲಂ ವಸ್ತ್ರಂ ನ ಧಾರಯೇತ್ । । ನ ಚಾಪ್ಯಾಮಾಲಕೈಃ ಸ್ನಾನಂ ನ ಕುರ್ಯಾತ್ಕಲಹಂ ಕ್ವಚಿತ್ । । ೬ ದಿಣ್ಡಿರುವಾಚ ಕಿಮರ್ಥಂ ನ ಸ್ಪಶೇತ್ತೈಲಂ ಸಪ್ತಮ್ಯಾಂ ಪದ್ಮಸಂಭವ । । ೭ ಕಶ್ಚ ದೋಷೋ ಭವೇದ್ದೇವ ನೀಲವಸ್ತ್ರಸ್ಯ ಧಾರಣಾತ್ । ಬ್ರಹ್ಮೋವಾಚ ಶೃಣು ದಿಣ್ಡೇ ಮಹಾಬಾಹೋ ನೀಲವಸ್ತ್ರಸ್ಯ ಧಾರಣೇ । । ೮ ದೂಷಣಂ ಗಣಶಾರ್ದೂಲ ಗದತೋ ಮಮ ಕೃತ್ಸ್ನಶಃ । ಪಾಲನಂ ವಿಕ್ರಯಶ್ಚೈವ ಸದ್ವೃತ್ತಿರುಪಜೀವನಮ್ । । ೯ ಪತಿತಸ್ತು ಭವೇದ್ವಿಪ್ರಸ್ತ್ರಿಭಿಃ ಕೃಚ್ಛೈರ್ವಿಶುದ್ಧ್ಯತಿ । ನೀಲೀರಕ್ತೇನ ವಸ್ತ್ರೇಣ ಯತ್ಕರ್ಮ ಕುರುತೇ ದ್ವಿಜಃ । । 1.65.೧೦ ಸ್ನಾನಂ ದಾನಂ ಜಪೋ ಹೋಮಃ ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯಃ ಪಿತೃತರ್ಪಣಮ್ । ವೃಥಾ ತಸ್ಯ ಮಹಾಯಜ್ಞಾ ನೀಲಸೂತ್ರಸ್ಯ ಧಾರಣಾತ್ । । ೧೧ ನೀಲೀರಕ್ತಂ ಯದಾ ವಸ್ತ್ರಂ ವಿಪ್ರಸ್ತ್ವಙ್ಗೇಷು ಧಾರಯೇತ್ । ಅಹೋರಾತ್ರೋಷಿತೋ ಭೂತ್ವಾ ಪಞ್ಚಗವ್ಯೇನ ಶುದ್ಧ್ಯತಿ । । ೧೨ ರೋಮಕೂಪೇ ಯದಾ ಗಚ್ಛೇದ್ರಕ್ತಂ ನೀಲಸ್ಯ೧ ಕಸ್ಯಚಿತ್ । ಪತಿತಸ್ತು ಭವೇದ್ವಿಪ್ರಸ್ತ್ರಿಭಿಃ ಕೃಚ್ಛ್ರೈರ್ವಿಶುದ್ಧ್ಯತಿ । । ೧೩ ನೀಲೀಮಧ್ಯಂ ಯದಾ ಗಚ್ಛೇತ್ಪ್ರಮಾದಾದ್ಬ್ರಾಹ್ಮಣಃ ಕ್ವಚಿತ್ । ಅಹೋರಾತ್ರೋಷಿತೋ ಭೂತ್ವಾ ಪಞ್ಚಗವ್ಯೇನ ಶುದ್ಧ್ಯತಿ । । ೧೪ ನೀಲೀದಾರು ಯದಾ ಭಿಂದ್ಯಾದ್ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಾಂ ಶರೀರಕೇ । ಶೋಣಿತಂ ದೃಶ್ಯತೇ ಯತ್ರ ದ್ವಿಜಶ್ಚಾನ್ದ್ರಾಯಣಂ ಚರೇತ್ । । ೧೫ ಕುರ್ಯಾದಜ್ಞಾನತೋ ಯಸ್ತು ನೀಲೇರ್ವಾ ದನ್ತಧಾವನಮ್ । ಕೃತ್ವಾ ಕೃಚ್ಛ್ರದ್ವಯಂ ದಿಣ್ಡೇ ವಿಶುದ್ಧಃ ಸ್ಯಾನ್ನ ಸಂಶಯಃ । । ೧೬ ವಾಪಯೇದ್ಯತ್ರ ನೀಲೀಂ ತು ಭವೇತ್ತತ್ರಾಶುಚಿರ್ಮಹೀ । ಪ್ರಮಾಣದ್ವಾದಶಾಬ್ದಾನಿ ತತ ಊರ್ಧ್ವಂ ಶುಚಿರ್ಭವೇತ್
ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು: ಇಗೋ, ನಾನು ಈಗ ರಹಸ್ಯವಾದ ಸಪ್ತಮಿಯ ಮಹಿಮೆ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಸಪ್ತಮಿಯನ್ನು ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಆಚರಿಸಿದವರು ಭವಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟುತ್ತಾರೆ. ಈ ವ್ರತವನ್ನು ಮಾಡಿದವರು ತಮ್ಮ ಏಳು ಪೀಳಿಗೆ ಪೂರ್ವಜರನ್ನೂ, ಏಳು ಪೀಳಿಗೆ ಮುಂದಿನವರನ್ನೂ ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವೇ ಇಲ್ಲ. ಈ ವ್ರತವು ದುಷ್ಟ ರೋಗಗಳನ್ನು ದೂರ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಗೆಲ್ಲಲಾಗದ ಶತ್ರುಗಳನ್ನೂ ಜಯಿಸಲು ಸಹಾಯಮಾಡುತ್ತದೆ. ದುಷ್ಟರಿಗೂ ದೊರೆಯದ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ಈ ವ್ರತದಿಂದ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಯಾರು ಸಪ್ತಮಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೋ ಅವರು ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಬಯಸಿದರೆ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು, ಧನವನ್ನು ಬಯಸಿದರೆ ಧನವನ್ನು, ಪುತ್ರರನ್ನು ಬಯಸಿದರೆ ಪುತ್ರರನ್ನು, ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಯಸಿದರೆ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ವ್ರತವನ್ನು ಜಾಣತನದಿಂದ ಆಚರಿಸುವವರು ಎಲ್ಲಾ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು. ಭೂತೇಶ್ವರನೇ, ನಾನು ಹೇಳುವ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಕೇಳು. ಸಪ್ತಮಿಯಂದು ಆದಿತ್ಯಭಕ್ತನು ಎಲ್ಲರೊಡನೆ ಸ್ನೇಹದಿಂದ ವರ್ತಿಸಬೇಕು, ಅಥವಾ ಭಾಸ್ಕರನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು. ಆ ದಿನ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಬಾರದು, ನೀಲಿ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಧರಿಸಬಾರದು, ಆಮಲಕಿಯಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಬಾರದು, ಎಲ್ಲಿಯೂ ಜಗಳವಾಡಬಾರದು. ದಿಂಡಿರನು ಕೇಳಿದನು: ಪದ್ಮಸಂಭವನೇ, ಸಪ್ತಮಿಯಂದು ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಬಾರದು ಎಂಬುದು ಏಕೆ? ನೀಲಿ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸುವುದರಿಂದ ಯಾವ ದೋಷ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ? ಬ್ರಹ್ಮನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು: ದಿಂಡಿರೇ, ನೀಲಿ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸುವುದರಿಂದ ಯಾವ ದೋಷಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ನೀಲಿ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದು, ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದು, ಅಥವಾ ಅದರಿಂದ ಜೀವನ ನಡೆಸುವುದು—allವು ತಪ್ಪು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಇದನ್ನು ಮಾಡಿದರೆ ಪತನವಾಗುತ್ತದೆ; ಮೂರು ಬಾರಿ ಕೃಚ್ಛ್ರವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಶುದ್ಧಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ನೀಲಿ ಅಥವಾ ಕೆಂಪು ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿ ಮಾಡಿದ ಸ್ನಾನ, ದಾನ, ಜಪ, ಹೋಮ, ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ, ಪಿತೃತರ್ಪಣ—allವು ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ನೀಲಿ ಅಥವಾ ಕೆಂಪು ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿದರೆ, ಒಂದು ದಿನ-ರಾತ್ರಿ ಉಪವಾಸವಿದ್ದು, ಪಂಚಗವ್ಯ ಸೇವಿಸಿದರೆ ಶುದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ನೀಲಿ ಬಟ್ಟೆಯ ರಕ್ತವು ದೇಹದ ರೋಮಕೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರೆ, ಮೂರು ಬಾರಿ ಕೃಚ್ಛ್ರವ್ರತ ಮಾಡಿದರೆ ಶುದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ತಪ್ಪಾಗಿ ನೀಲಿ ಬಟ್ಟೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೋದರೂ, ಒಂದು ದಿನ-ರಾತ್ರಿ ಉಪವಾಸವಿದ್ದು, ಪಂಚಗವ್ಯ ಸೇವಿಸಿದರೆ ಶುದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ನೀಲಿ ಮರವನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಒಡೆದು, ರಕ್ತ ಬರುವಷ್ಟು ಮಾಡಿದರೆ, ಚಾಂದ್ರಾಯಣ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಯಾರಾದರೂ ತಿಳಿಯದೆ ನೀಲಿ ಮರದಿಂದ ಹಲ್ಲು ತೊಳೆದರೆ, ಎರಡು ಬಾರಿ ಕೃಚ್ಛ್ರವ್ರತ ಮಾಡಿದರೆ ಶುದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ನೀಲಿ ಮರವನ್ನು ಎಲ್ಲಿ ಹಾಯಿಸಿದರೂ, ಆ ಭೂಮಿ ಹದಿನೆರಡು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಅಶುದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ನಂತರ ಮಾತ್ರ ಶುದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಘೃತಂ ಭೋಜನಂ ದೇಯಂ ಭೋಜಯಿತ್ವಾ ವಿಧಾನತಃ । । 1.65.೩೦ ಭೋಜಕಾಯೈವ ವಿಪ್ರಾಯ ದಕ್ಷಿಣಾಂ ಸ್ವರ್ಣಮಾಷಕಮ್ । ಸಘೃತಂ ಭೋಜನಂ ದೇಯಂ ರಕ್ತವಸ್ತ್ರಾಣಿ ಚೈವ ಹಿ । । ೩೧ ಅಭಾವೇ ಭೋಜಕಾನಾಂ ತು ದಕ್ಷಿಣೀಯಾ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಾಃ । ತಥೈವ ಭೋಜನೀಯಾಶ್ಚ ಶ್ರದ್ಧಯಾ ಪರಯಾ ವಿಭೋ । । ೩೨ ವಿಶೇಷತೋ ವಾಚಕಶ್ಚ ಬಾಹ್ಮಣಃ ಕಲ್ಪವಿತ್ಸದಾ । ಇತ್ಯೇಷಾ ಕಥಿತಾ ತುಭ್ಯಂ ಸಪ್ತಮೀ ಗಣನಾಯಕ । । ೩೩ ಶ್ರುತಾ ಸತೀ ಪಾಪಹರಾ ಸೂರ್ಯಲೋಕಪ್ರದಾಯಿನೀ । । ೩೪ ಇತಿ ಶ್ರೀಭವಿಷ್ಯೇ ಮಹಾಪುರಾಣೇ ಶತಾರ್ದ್ಧಸಾಹಸ್ರ್ಯಾಂ ಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಬ್ರಾಹ್ಮೇ ಪರ್ವಣಿ ಬ್ರಹ್ಮದಿಣ್ಡಿಸಂವಾದೇ ಸಪ್ತಮೀಕಲ್ಪೇ ಆದಿತ್ಯಮಹಾತ್ಮ್ಯವರ್ಣನೇ ಸಪ್ತಮೀವರ್ಣನಂ ನಾಮ ಪಞ್ಚಷಷ್ಟಿತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ
ಹಸಿವಿದ್ದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಗೀದ ಹಿಟ್ಟು ಹಾಕಿದ ಅನ್ನವನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಊಟಕ್ಕೆ ಕೊಡಬೇಕು. ಊಟದ ನಂತರ ಆಹ್ವಾನಿತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯವನ್ನು ದಕ್ಷಿಣೆಯಾಗಿ ನೀಡಬೇಕು. ಹಸಿವಿದ್ದವರಿಗೆ ಹಸಿರು ಬಟ್ಟೆ ಕೂಡ ಕೊಡಬೇಕು. ಆಹ್ವಾನಿತವರು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗೆ ಊಟ ಮಾಡಿಸಬೇಕು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವೇದಪಾಠ ಮಾಡುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಸದಾ ಗೌರವಪಾತ್ರನು. ಈ ರೀತಿ ಸಪ್ತಮೀ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದರೆ ಪಾಪಗಳು ದೂರವಾಗಿ, ಸೂರ್ಯಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಅವನು ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ, ಸೂರ್ಯನ ಸೇವಕನಾದನು. ಶತಾನಿಕನು ಕೇಳಿದನು: ಮಹಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ಭಾಸ್ಕರನ ಮಹಿಮೆ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತೆ ಹೇಳು. ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದರೂ ನನಗೆ ತೃಪ್ತಿ ಇಲ್ಲ, ಅಮೃತವನ್ನು ಕುಡಿಯುವವನಿಗೆ ತೃಪ್ತಿ ಇಲ್ಲದಂತೆ.
ನಾನು ಆ ದೇವರನ್ನು ಆರಾಧಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ, ಯಾರು ಏಳು ಲೋಕಗಳ ಸಾರರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ, ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವವರು. ಆ ಅನಂತ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು, ಜಗತ್ತಿನ ಆಧಾರವಾದ ದೇವರನ್ನು ಆರಾಧಿಸಲು ನನಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮಾಡು ಎಂದು ಕೇಳಿಕೊಂಡೆ.
ಯಾವನು ಈ ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ತನ್ನ ಆತ್ಮದಿಂದ ಧರಿಸಿದ್ದಾನೋ, ಅವನು ದೇಹವಿಲ್ಲದೆ ದೇಹಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವವನು, ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳದವನು. ಅವನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿರುವ ಆತ್ಮ, ಅವನು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಅವನು ಗುಣಗಳಿಗಿಂತಲೂ ದೂರವಾದ ಪರುಷನು, ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮಾತ್ರ ತಿಳಿಯಬಹುದಾದ ವಿಷ್ಣುವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು: ನಾನು ನಿನಗೆ ಪರಮ ದೇವರನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಆ ದೇವರನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ಮಹೇಶ್ವರರು ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬ್ರಹ್ಮನು ಸದಾ ಕಮಲದ ಹೂವಿನಿಂದ, ಗಂಧದಿಂದ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮಹಾದೇವನು ಆಕಾಶರೂಪಿಯಾದ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಗಂಧ, ಹೂವು, ಧೂಪಗಳಿಂದ ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಬಿಲ್ವಪತ್ರೈಶ್ಚ ಕುಸುಮೈರ್ಮಹತೀಂ ಶ್ರಿಯಮಶ್ನುತೇ । । 1.68.೧೦ ಅರ್ಕಸ್ರಜಾ ಭವತ್ಯರ್ಥಂ ಸರ್ವಕಾಮಫಲಪ್ರದಃ । ಪ್ರದದ್ಯಾದೂಪಿಣೀಂ ಕನ್ಯಾಮರ್ಚಿತೋ ಬಕುಲಸ್ರಜಾ । । ೧೧ ಕಿಂಶುಕೈರರ್ಚಿತೋ ದೇವೋ ನ ಪೀಡಯತಿ ಭಾಸ್ಕರಃ । ಪೂಜಿತೋಽಗಸ್ತ್ಯಕುಸುಮೈರಾನುಕೂಲ್ಯಂ ಪ್ರಯಚ್ಛತಿ । । ೧೨ ಕರವೀರೈಸ್ತು ವಿಪ್ರೇನ್ದ್ರ ಸೂರ್ಯಸ್ಯಾನುಚರೋ ಭವೇತ್ । ತಥಾ ೧ಮುದ್ಗರಪುಷ್ಪೈಶ್ಚ ಸಮಭ್ಯರ್ಚ್ಯ ದಿವಾಕರಮ್ । । ೧೩ ಹಂಸಯುಕ್ತೇನ ಯಾನೇನ ರವೇಃ ಸಾಲೋಕ್ಯತಾಂ ವ್ರಜೇತ್ । ಶತಪುಷ್ಪಸಹಸ್ರೈಸ್ತು ಪೂಷಸಾಲೋಕ್ಯತಾಂ ವ್ರಜೇತ್ । । ಬಕಪುಷ್ಪೈರ್ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ ಯಾತಿ ಭಾನುಸಲೋಕತಾಮ್ । । ೧೪ ಚತುಃಸಮೇನ ಗನ್ಧೇನ ಸಮಭ್ಯರ್ಚ್ಯ ದಿವಾಕರಮ್ । ಪಞ್ಚಭೂತಾಲಯಸ್ಥಾನಮಾಪ್ನುಯಾನ್ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ । । ೧೫ ದೇವಾಗಾರಂ ತು ಸಮ್ಮಾರ್ಜ್ಯ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಯಸ್ತು ಪ್ರಲೇಪಯೇತ್ । ಸ ರೋಗಾನ್ಮುಚ್ಯತೇ ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ದ್ರವ್ಯಲಾಭಂ ಚ ವಿನ್ದತಿ । । ೧೬ ತಸ್ಯ ಚಾಯತನಂ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಗೈರಿಕೇಣೋಪಲೇಪಯೇತ್ । ಪ್ರಾಪ್ನುಯಾನ್ಮಹತೀಂ ಲಕ್ಷ್ಮೀಂ ರೋಗೈಶ್ಚಾಪಿ ಪ್ರಮುಚ್ಯತೇ । । ೧೭ ಅಷ್ಟಾದಶೇಹ ಕುಷ್ಠಾನಿ ಯೇ ಚಾನ್ಯೇ ವ್ಯಾಧಯೋ ನೃಣಾಮ್ । ಪ್ರಲಯಂ ಯಾನ್ತಿ ತೇ ಸರ್ವೇ ಮೃದಾ ಯದ್ಯುಪಲೇಪಯೇತ್ । । ೧೮ ವಿಲೇಪನಾನಾಂ ಸರ್ವೇಷಾಂ ರಕ್ತಚನ್ದನಮುತ್ತಮಮ್ । ಪುಷ್ಪಾಣಾಂ ಕರವೀರಾಣಿ ಪ್ರಶಸ್ತಾನಿ ಪ್ರಚಕ್ಷತೇ । । ೧೯ ನಾತಃ ಪರತರಂ ಕಿಂಚಿದ್ಭಾಸ್ವತಸ್ತುಷ್ಟಿಕಾರಕಮ್ । ಕಿಂ ತಸ್ಯ ನ ಭವೇಲ್ಲೋಕೇ ಯಸ್ತ್ವೇಭಿಃ ಸ್ವರ್ಚಯೇದ್ರವಿಮ್ । । 1.68.೨೦ ಕರವೀರೈಃ ಪೂಜಯೇದ್ಯೋ ಭಾಸ್ಕರಂ ಶ್ರದ್ಧಯಾನ್ವಿತಃ । ಸರ್ವಕಾಮಸಮೃದ್ಧೋಽಸೌ ಸೂರ್ಯಕಾಮಮವಾಪ್ನುಯಾತ್ । । ೨೧ ವಿಲೇಪ್ಯಾಯತನಂ೩ ಯಸ್ತು ಕುರ್ಯಾನ್ಮಣ್ಡಲಕಂ ಶುಭಮ್ । ಸ ಸೂರ್ಯಲೋಕಮಾಸಾದ್ಯ ಮೋದತೇ ಶಾಶ್ವತೀಃ ಸಮಾಃ । । ೨೨ ಏಕೇನಾಸ್ಯ ಭವೇದರ್ಥೋ ದ್ವಾಭ್ಯಾಮಾರೋಗ್ಯಮಶ್ನುತೇ । ತ್ರಿಭಿಃ ಸನ್ತತ್ಯವಿಚ್ಛಿನ್ನಾ ಚತುರ್ಭಿರ್ಭಾರ್ಗವೀಂ೪ ಲಭೇತ್ । । ೨೩ ಪಞ್ಚಭಿರ್ವಿಪುಲಂ ಧಾನ್ಯಂ ಷಡ್ಭಿರಾಯುರ್ಬಲಂ ಯಶಃ । ಸಪ್ತಮಣ್ಡಲಕಾರೀ ಸ್ಯಾನ್ಮಂಡಲಾಧಿಪತಿರ್ನರ । । ೨೪ ಆಯುರ್ಧನಸುತೈರ್ಯುಕ್ತಃ ಸೂರ್ಯಲೋಕೇ ಮಹೀಯತೇ । ಘೃತಪ್ರದೀಪದಾನೇನ ಚಕ್ಷುಷ್ಮಾಞ್ಜಾಯತೇ ನರಃ । । ೨೫ ಕಟುತೈಲಪ್ರದಾನೇನ ಸ ಶತ್ರೂಞ್ಜಯತೇ ನರಃ । ತಿಲತೈಲಪ್ರದಾನೇನ ಸೂರ್ಯಲೋಕೇ ಮಹೀಯತೇ । । ೨೬ ಮಧೂಕತೈಲದಾನೇನ ಸೌಭಾಗ್ಯಂ ಪರಮಂ ವ್ರಜೇತ್ । ಸಂಪೂಜ್ಯ ವಿಧಿವದ್ದೇವಂ ಪುಷ್ಪಧೂಪಾದಿಭಿರ್ಬುಧಃ । । ೨೭ ಯಥಾಶಕ್ತ್ಯಾ ತತಃ ಪಶ್ಚಾನ್ನೈವೇದ್ಯಂ ಭಕ್ತಿತೋ ನ್ಯಸೇತ್ । ಪುಷ್ಪಾಣಾಂ ಪ್ರವರಾ ಜಾತೀ ಧೂಪಾನಾಂ ವಿಜಯಃ ಪರಃ । । ೨೮ ಗನ್ಧಾನಾಂ ಕುಙ್ಕುಮಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಲೇಪಾನಾಂ ರಕ್ತಚನ್ದನಮ್ । ದೀಪದಾನೇ ಘೃತಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ನೈವೇದ್ಯೇ ಮೋದಕಃ ಪರಃ । । ೨೯ ಏತೈಸ್ತುಷ್ಯತಿ ದೇವೇಶಃ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯಂ ಚಾಧಿಗಚ್ಛತಿ । ಏವಂ ಸಂಪೂಜ್ಯ ವಿಧಿವತ್ಕೃತ್ವಾ ಚಾಪಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಮ್ । । 1.68.೩೦ ಪ್ರಣಮ್ಯ ಶಿರಸಾ ದೇವಂ ದೇವದೇವಂ ದಿವಾಕರಮ್ । ಸುಖಾಸೀನಸ್ತತಃ ಪಶ್ಯೇದ್ರವೇರಭಿಮುಖೇ ಸ್ಥಿತಃ । । ೩೧ ಏಕಂ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥಕಂ ಕೃತ್ವಾ ಹಸ್ತೇ ಪಾನೀಯಸಂಯುತಮ್ । ಕಾಮಂ ಯಥೇಷ್ಟಂ ಹೃದಯೇ ಕೃತ್ವಾ ತಂ ವಾಞ್ಛಿತಂ ನರಃ । । ೩೨ ಪಿಬೇತ್ಸತೋಯಂ ತಂ ವಿಪ್ರ ಅಸ್ಪೃಷ್ಟಂ ದಶನೈಃ ಸಕೃತ್ । ದ್ವಿತೀಯಾಯಾಂ ತು ಸಪ್ತಮ್ಯಾಂ ದ್ವೌ ಗೃಹೀತ್ವಾ ತು ಸುವ್ರತ । । ೩೩ ತೃತೀಯಾಯಾಂ ತು ಸಪ್ತಮ್ಯಾಂ ಗ್ರಹೀತವ್ಯಾಸ್ತ್ರಯೋಽಪಿ ಚ । ಜ್ಞೇಯಾಶ್ಚತುರ್ಥ್ಯಾಂ ಚತ್ವಾರಃ ಪಞ್ಚಮ್ಯಾಂ ಪಞ್ಚ ಏವ ಹಿ । । ೩೪ ಷಟ್ ಪಿಬೇಚ್ಚಾಪಿ ಷಷ್ಠ್ಯಾಂ ತು ಇತೀಯಂ ವೈದಿಕೀ ಶ್ರುತಿಃ । ಸಪ್ತಮ್ಯಾಂ ಸಪ್ತಮಾಯಾಂ ತು ಸಪ್ತ ಚೈವ ಪಿಬೇನ್ನರಃ । । ೩೫ ಆದೌ ಪ್ರಭೃತಿ ವಿಜ್ಞೇಯೋ ಮನ್ತ್ರೋಽಯಮಭಿಮನ್ತ್ರಣೇ । ಸಿದ್ಧಾರ್ಥಕಸ್ತ್ವಂ ಹಿ ಲೋಕೇ ಸರ್ವತ್ರ ಶ್ರೂಯಸೇ ಯಥಾ । । ತಥಾ ಮಾಮಪಿ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥಮರ್ಥತಃ ಕುರುತಾಂ ರವಿಃ । । ೩೬ ತತೋ ಹವಿರುಪಸ್ಪೃಶ್ಯ ಜಪಂ ಕುರ್ಯಾದ್ಯಥೇಪ್ಸಿತಮ್ । ಹುತಾಶನಂ ಚ ಜುಹುಯಾದ್ವಿಧಿದೃಷ್ಟೇನ ಕರ್ಮಣಾ । । ೩೭ ಏವಮೇವ ಪರಾಃ ಕಾರ್ಯಾ ಸಪ್ತಮ್ಯಃ ಸಪ್ತ ಸರ್ವದಾ । ಏಕಾತ್ಪ್ರಭೃತಿ ಕಾರ್ಯಾ ಸಾ ಸರ್ವದೋದಕಸಪ್ತಮೀ । । ೩೮ ಏಕಂ ತೋಯೇನ ಸಹಿತಂ ದ್ವೌ ಚಾಪಿ ಘೃತಸಂಯುತೌ । ತ್ರೀಂಸ್ತಥಾ ಮಧುನಾ ಸಾರ್ಧಂ ದಧ್ನಾ ಚತುರ ಏವ ಚ । । ೩೯ ಯುಕ್ತಾನ್ನಪಯಸಾ ಪಞ್ಚ ಷಟ್ ಚ ಗೋಮಯಸಂಯುತಾನ್ । ಪಞ್ಚಗವ್ಯೇನ ವೈ ಸಪ್ತ ಪಿಬೇತ್ಸಿದ್ಧಾರ್ಥಕಾನ್ದ್ವಿಜ । । 1.68.೪೦ ಅನೇನ ವಿಧಿನಾ ಯಸ್ತು ಕುರ್ಯಾತ್ಸರ್ಷಪಸಪ್ತಮೀಮ್ । ಬಹುಪುತ್ರೋ ಬಹುಧನಃ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥಶ್ಚಾಪಿ ಸರ್ವದಾ । । ೪೧ ಇಹ ಲೋಕೇ ನರೋ ವಿಪ್ರ ಪ್ರೇತ್ಯಯಾತಿ ವಿಭಾವಸುಮ್ । ತಸ್ಮಾತ್ಸಮ್ಪೂಜಯೇದ್ದೇವಂ ವಿಧಿನಾನೇನ ಭಾಸ್ಕರಮ್ । । ೪೨ ಇತಿ ಶ್ರೀಭವಿಷ್ಯೇ ಮಹಾಪುರಾಣೇ ಶತಾರ್ದ್ಧಸಾಹಸ್ರ್ಯಾಂ ಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಬ್ರಾಹ್ಮೇ ಪರ್ವಣಿ ಸಪ್ತಮೀಕಲ್ಪೇ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥಸಪ್ತಮೀವ್ರತವರ್ಣನಂ ನಾಮಾಷ್ಟಷಷ್ಟಿತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ
ಬಿಲ್ವದ ಎಲೆ ಮತ್ತು ಹೂವಿನಿಂದ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದರೆ ಮಹಾ ಐಶ್ವರ್ಯ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಅರ್ಕದ ಹಾರದಿಂದ ಎಲ್ಲ ಇಚ್ಛೆಗಳು ಪೂರೈಸುತ್ತವೆ. ಬಕೂಲದ ಹಾರದಿಂದ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದರೆ ಉತ್ತಮ ವಧುವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ಕಿಂಶುಕ ಹೂವಿನಿಂದ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದರೆ ಭಾಸ್ಕರನು ಯಾವುದೇ ಕಷ್ಟವನ್ನು ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅಗಸ್ತ್ಯ ಹೂವಿನಿಂದ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದರೆ ಅನುಕೂಲತೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಕರವೀರ ಹೂವಿನಿಂದ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದರೆ ಸೂರ್ಯನ ಸೇವಕನಾಗಬಹುದು. ಈ ರೀತಿ ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದರೆ ಎಲ್ಲ ಇಚ್ಛೆಗಳು ಪೂರೈಸುತ್ತವೆ.
ಸ್ವಪ್ನದರ್ಶನವರ್ಣನಮ್ ಬ್ರಹ್ಮೋವಾಚ ಸಪ್ತಮ್ಯಾಮುಷಿತೋ ವಿಪ್ರಃ ಸ್ವಪ್ನದರ್ಶನಮುಚ್ಯತೇ । ಸ್ವಪ್ನೇ ದೃಷ್ಟೇ ಚ ಸಪ್ತಮ್ಯಾಂ ಪುರುಷೋ ನಿಯತವ್ರತಃ । । ೧ ಸಮಾಪ್ಯ ವಿಧಿವತ್ಸರ್ವಂ ಜಪಹೋಮಾದಿಕಂ ಕ್ರಮಾತ್ । ಪೂಜಯಿತ್ವಾ ದಿನೇಶಂ ತು ಯಥಾವಿಭವಮಾತ್ಮನಃ । । ೨ ತತಃ ಶಯೀತ ಶಯನೇ ದೇವದೇವಂ ವಿಚಿನ್ತಯನ್ । ಸಮ್ಪ್ರಸುಪ್ತೋ ಯದಾ ಪಶ್ಯೇದುದಯನ್ತಂ ದಿವಾಕರಮ್ । । ೩ ಶಕ್ರಧ್ವಜಂ ತಥಾ ಚನ್ದ್ರಂ ತಸ್ಯ ಸರ್ವಾಃ ಸಮೃದ್ಧಯಃ । ದೃಶ್ಯಂ ಜನಂ ತಥಾ ಶಕ್ತಿಂ೧ ಸ್ರಗ್ವಿಗೋವೇಣುನಿಸ್ವನಾಃ । । ೪ ಶ್ವೇತಾಬ್ಜಚಾಮರಾದರ್ಶಕನಕಾಸಿಸುತೋದ್ಭವಮ್ । ರುಧಿರಸ್ಯ ಸ್ರುತಿಂ ಸೇಕಂ ಪಾನಂ ಚೈಶ್ವರ್ಯಕಾರಕಮ್ । । ೫ ಶ್ವೇತಾಯಾಃ ಪಞ್ಚಪೂತಾಯಾ ದರ್ಶನಂ ವೃದ್ಧಿಕಾರಕಮ್ । ಪ್ರಜಾಪತೇರ್ಘೃತಾಕ್ತಸ್ಯ ದರ್ಶನಂ ಪುತ್ರದಂ ಸ್ಮೃತಮ್ । । ೬ ಶಸ್ತವೃಕ್ಷಾಭಿರೋಹಶ್ಚ ಕ್ಷಿಪ್ರಮೈಶ್ವರ್ಯಕಾರಕಃ । ದೋಹನಂ ಮಹಿಷೀಸಿಂಹೀಗೋಧೇನೂನಾಂ ಸ್ವಕೇ ಮುಖೇ । । ೭ ಧನುಷಾಂ ಚ ಶರಾಣಾಂ ಚ ನಾಭೌ ಚ ದ್ರುತನಿರ್ಗತಿಃ । ಅಭಿಹನ್ಯಾತ್ಸ್ವಯಂ ಖಾದೇತ್ಸಿಂಹಾನ್ಗಾ ಭುಜಗಾಂಸ್ತಥಾ । । ೮ ಸ್ವಾಂಗಶೀರ್ಷಂ೨ ಹುತವಹೇ ತಸ್ಯ ಶ್ರೀರಗ್ರತಃ ಸ್ಥಿತಾ । ರಾಜತೇ ಹೈಮನೇ ಪಾತ್ರೇ ಯೋ ಭುಂಕ್ತೇ ಪಾಯಸಂ ದ್ವಿಜಃ । । ೯ ಪದ್ಮಪತ್ರೇ ಯಥಾ ವಿಪ್ರಸ್ತಸ್ಯ ಜನ್ತೋರ್ಬಲಂ ಭವೇತ್ । ದ್ಯೂತೇ ವಾದೇಽಥ ವಾ ಯುದ್ಧೇ ವಿಜಯೋ ಹಿ ಸುಖಾವಹಃ । । 1.69.೧೦ ಅಗ್ನೇಸ್ತು ಗ್ರಸನಂ ವಿಪ್ರ ಆಗ್ರೇಯಂ ವೃದ್ಧಿಕಾರಕಮ್ । ಗಾತ್ರಸ್ಯ ಜ್ವಲನಂ ವಿಪ್ರ ಶಿರೋವೇಧಶ್ಚ ಭೂತಯೇ । । ೧೧ ಮಾಲ್ಯಾಮ್ಬರಾಣಾಂ೪ ಯುಕ್ತಾನಾಂ ಶಸ್ತಾನಾಂ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷಿಣಾಮ್ । ಸದಾ ಲಾಭಂ ಪ್ರಶಂಸನ್ತಿ ತಥಾ ವಿಷ್ಠಾನುಲೇಪನಮ್ । । ೧೨ ಸ್ವಾಙ್ಗಸ್ಯ ಕರ್ತನೇ ಕ್ಷೇಪೇ ರಥಯಾನೇ ಪ್ರಜಾಗಮಃ । ನಾನಾಶಿರೋಬಾಹುತಾ ಚ ಹಸ್ತಾನಾಂ ಕುರುತೇ ಶ್ರಿಯಮ್ । । ೧೩ ಅಗಮ್ಯಾಗಮನಂ ಚೈವ ಶೋಕಮಧ್ಯಯನಂ ತಥಾ । ದೇವದ್ವಿಜಜನಾಚಾರ್ಯಗುರುವೃದ್ಧತಪಸ್ವಿನಃ । । ೧೪ ಯದ್ಯದ್ವದನ್ತಿ ತತ್ಸರ್ವಂ ಸತ್ಯಮೇವ ಹಿ ನಿರ್ದಿಶೇತ್ । ಪ್ರಶಸ್ತದರ್ಶನಂ ಚೈವ ಅಭಿಷೇಕೋ ನೃಪಶ್ರಿಯಾಃ । । ೧೫ ಸ್ಯಾದ್ರಾಜ್ಯಂ ಶಿರಶ್ಛೇದೇನ ಬಹುಧಾ ಸ್ಫುಟಿತೇನ ತು । ರುದಿತಂ ಹರ್ಷಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತ್ಯೈ ರಾಜ್ಯಂ ನಿಗಡಬನ್ಧನೇ । । ೧೬ ತುರಙ್ಗಂ ವೃಷಭಂ ಪದ್ಮಂ ರಾಜಾನಾಂ ಶ್ವೇತಕುಞ್ಜರಮ್ । ಮಹದೈಶ್ವರ್ಯಮಾಪ್ನೋತಿ ಯೋಭೀಕಶ್ಚಾಧಿರೋಹತಿ । । ೧೭ ಗ್ರಸಮಾನೋ ಗ್ರಹಾಂಸ್ತಾರಾ ಮಹೀಂ ಚ ಪರಿವರ್ತಯನ್ । ಉನ್ಮೂಲಯನ್ಪರ್ವತಾಂಶ್ಚ ರಾಜ್ಯಲಾಭಮವಾಪ್ನುಯಾತ್ । । ೧೮ ದೇಹಾನ್ನಿಷ್ಕ್ರಾನ್ತಿರನ್ತ್ರಾಣಾಂ ತೈರ್ವಾ ವೃಕ್ಷಸ್ಯ ವೇಷ್ಟನಮ್ । ಪಾತಃ ಸಮುದ್ರಸರಿತಾಮೈಶ್ವರ್ಯಾಣಿ ಸುಖಾನಿ ಚ । । ೧೯ ಉದಧಿಂ ಸರಿತಂ ವಾಪಿ ತೀರ್ತ್ವಾ ಪಾರಂ ಪ್ರಯಾತಿ ಚ । ಅದ್ರಿಂ ಲಙ್ಘಯತೇಶ್ಚಾಪಿ ಭವನ್ತ್ಯರ್ಥಜಯಾಯುಷಃ । । 1.69.೨೦ ಉಜ್ಜ್ವಲಾ ಸ್ತ್ರೀ ವಿಶೇದಙ್ಕಮಾಶೀರ್ವಾದಪರಾಃ ಸ್ತ್ರಿಯಃ । ಭವತ್ಯರ್ಥಾಗಮಃ ಶೀಘ್ರಂ ಕೃಮಿಭಿರ್ಯದಿ ಭಕ್ಷ್ಯತೇ । । ೨೧ ಸ್ವಪ್ನೇ ಸ್ವಪ್ನ ಇತಿ ಜ್ಞಾತಂ ದೃಷ್ಟಪ್ರಕಥನಂ ತಥಾ । ಮಙ್ಗಲಾನಾಂ ಚ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಶುಭಂ ದರ್ಶನಮೇವ ಚ । । ೨ ೨ ಸಂಯೋಗಶ್ಚೈವ ಮಙ್ಗಲ್ಯೈರಾರೋಗ್ಯಧನಕಾರಕಃ । ಐಶ್ವರ್ಯರಾಜ್ಯಲಾಭಾಯ ಯಸ್ಮಿನ್ಸ್ವಪ್ನ ಉದಾಹೃತಃ । । ೨೩ ತೈರ್ದೃಷ್ಟೈ ರೋಗಿಣೋ ರೋಗಾನ್ಮುಚ್ಯನ್ತೇ ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ । ನ ಸ್ವಪ್ನಂ ಶೋಭನಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸ್ವಪ್ಯಾತ್ಪ್ರಾತಶ್ಚ ಕೀರ್ತಯೇತ್ । । ರಾಜಭೋಜಕವಿಪ್ರೇಭ್ಯಃ ಶುಚಿಭ್ಯಶ್ಚ ಶುಚಿರ್ನರಃ । । ೨೪ ಇತಿ ಶ್ರೀಭವಿಷ್ಯೇ ಮಹಾಪುರಾಣೇ ಶತಾರ್ದ್ಧಸಾಹಸ್ರ್ಯಾಂ ಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಬ್ರಾಹ್ಮೇ ಪರ್ವಣಿ ಸಪ್ತಮೀಕಲ್ಪೇ ಸ್ವಪ್ನದರ್ಶನವರ್ಣನಂ ನಾಮೈಕೋನಸಪ್ತತಿಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ
ಸಪ್ತಮೀ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸುವವನು, ಸ್ವಪ್ನದಲ್ಲಿ ದೇವರನ್ನು ಕಂಡರೆ, ಪೂಜೆಯನ್ನೂ ಜಪ, ಹೋಮಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ ದೇವರನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ ಮಲಗಬೇಕು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯೋದಯ, ಇಂದ್ರಧ್ವಜ, ಚಂದ್ರನನ್ನು ಕಂಡರೆ, ಎಲ್ಲ ಐಶ್ವರ್ಯಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಹಾಲು, ಹೂವು, ಚಿನ್ನ, ರಕ್ತದ ಹರಿವು, ಶುಭವಾದ ಹಕ್ಕಿಗಳು, ಹಸುವಿನ ಹಾಲು, ಧನುಸ್ಸು, ಬಾಣ, ಸಿಂಹ, ಹಾವು, ಪಾದುಕಗಳು, ಪಾಯಸ, ಪದ್ಮಪತ್ರ, ಹೂವಿನ ಹಾರ, ಶ್ವೇತ ವಸ್ತ್ರ, ರಥಯಾನ, ರಾಜಾಭಿಷೇಕ, ಆನಂದಭರಿತವಾದ ಅಶ್ರು, ಶ್ವೇತ ಕುದುರೆ, ಎಮ್ಮೆ, ಪದ್ಮ, ಶ್ವೇತ ಎಲೆphant, ಗ್ರಹಗಳು, ನಕ್ಷತ್ರಗಳು, ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ಕಂಡರೆ, ಎಲ್ಲವೂ ಶುಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿ ಸ್ವಪ್ನದಲ್ಲಿ ಶುಭದೃಶ್ಯ ಕಂಡರೆ, ಅದನ್ನು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ರಾಜ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಗುರು, ಹಿರಿಯರಿಗೆ ಹೇಳಬೇಕು.
೨ ತಥಾ ಪುರಾಣವಿದುಷ ಇತಿಹಾಸವಿದೋ ದ್ವಿಜಾನ್ । ತಥಾ ವೇದವಿದಶ್ಚೈವ ದಿವ್ಯಾನ್ಭೌಮಾಂಶ್ಚ ಸುವ್ರತ । । ೩ ರಕ್ತಾನಿ ವಸ್ತ್ರಾಣಿ ತಥಾ ಚ ಗಾವಃ ಸುಗನ್ಧಮಾಲ್ಯಾದಿ ಹವಿಷ್ಯಮನ್ನಮ್ । ಪಯಸ್ವಿನೀ ಚಾಪ್ಯಥ ಭೋಜಕಾಯ ದೇಯಾ ತಥಾನ್ಯತ್ಪ್ರಿಯಮಾತ್ಮನೋ ಯತ್ । । ೪ ಭವೇದಲಾಭೋ ಯದಿ ಭೋಜಕಾನಾಂ ವಿಪ್ರಾಸ್ತದಾರ್ಹನ್ತಿ ಜಯೋಪಜೀವಿನಃ । ಯೇ ಮನ್ತ್ರವಿದ್ಬ್ರಾಹ್ಮಣಪಾಠಕಾಶ್ಚ ಯೇ ಯೇಽಪಿ ಸಾಮಾಧ್ಯಯನೇಷು ಯುಕ್ತಾಃ । । ೫ ಪ್ರಥಮಂ ಭೋಜಕಾ ಭೋಜ್ಯಾಃ ಪುರಾಣವಿದುಷೈಃ೨ ಸಹ । ತೇಷಾಮೃತೇ ಮನ್ತ್ರವಿದಸ್ತಥಾ ವೇದವಿದೋ ದ್ವಿಜಾಃ । । ೬ ಕೃತ್ವೈವಂ ಸಪ್ತಮೀ ಸಪ್ತ ನರೋ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಸಮನ್ವಿತಃ । ಶ್ರದ್ದಧಾನೋಽನಸೂಯಶ್ಚ ಅನನ್ತಂ ಪ್ರಾಪ್ನುಯಾತ್ಸುಖಮ್
ಹಾಗೆಯೇ ಪುರಾಣ, ಇತಿಹಾಸ ತಿಳಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ವೇದಪಾಠ ಮಾಡುವವರು, ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ರಕ್ತವರ್ಣದ ಬಟ್ಟೆ, ಹಸು, ಸುಗಂಧ ಹೂಹಾರ, ಹವಿಷ್ಯ ಅನ್ನ, ಹಾಲು ಹಸು ಇವುಗಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಆಹ್ವಾನಿತರು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ವೇದಪಾಠ ಮಾಡುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ, ಮಂತ್ರಪಾಠ ಮಾಡುವವರಿಗೆ, ಸಾಮಗಾನ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಕೊಡಬೇಕು. ಮೊದಲಿಗೆ ಆಹ್ವಾನಿತರಿಗೆ ಊಟ ಮಾಡಿಸಬೇಕು. ಅವರಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ವೇದಪಾಠ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಊಟ ಮಾಡಿಸಬೇಕು. ಈ ರೀತಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಪ್ತಮೀ ವ್ರತವನ್ನು ಏಳು ಬಾರಿ ಆಚರಿಸಿದವನು ಅನಂತ ಸುಖವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
೭ ದಶಾನಾಮಶ್ವಮೇಧಾನಾಂ ಕೃತಾನಾಂ ಯತ್ಫಲಂ ಲಭೇತ್ । ತತ್ಫಲಂ ಸಪ್ತಮೀ೨ ಸಪ್ತ ಕೃತ್ವಾ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ ಮಾನವಃ । । ೮ ದುಷ್ಪ್ರಾಪಂ ನಾಸ್ತಿ ತಲ್ಲೋಕೇ ಅನಯಾ ಯನ್ನ ಲಭ್ಯತೇ । ನ ಚ ರೋಗೋಸ್ತ್ಯಸೌ ಲೋಕೇ ಅನಯಾ ಯೋ ನ ಶಾಮ್ಯತಿ । । ೯ ಕುಷ್ಠಾನಿ ಚಾಪಿ ಸರ್ವಾಣಿ ದುರುಚ್ಛೇದ್ಯಾನ್ಯಪಿ ಧ್ರುವಮ್ । ಅಪಯಾನ್ತಿ ಯಥಾ ನಾಗಾ ಗರುಡಸ್ಯ ಭಯಾರ್ದಿತಾಃ । । 1.70.೧೦ ವ್ರತನಿಯಮತಪೋಭಿಃ ಸಪ್ತಮೀಃ ಸಪ್ತಏವಂ ವಿಧಿವದಿಹ ಹಿ ಕೃತ್ವಾ ಮಾನವೋ ಧರ್ಮಶೀಲಃ । ಶ್ರುತಧನಸುತಭಾಗ್ಯಾರೋಗ್ಯಪುಣ್ಯೈರುಪೇತೋ ವ್ರಜತಿ ತದನುಲೋಕಂ ಶಾಶ್ವತಂ ತಿಗ್ಮರಶ್ಮೇಃ । । ೧೧ ಇಮಂ ವಿಧಿಂ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ ಶ್ರುತ್ವಾ ಕೃತ್ವಾ ಚ ಮಾನವಃ । ಸಹಸ್ರರಶ್ಮಿಂ ಸ ವಿಶೇಷಾನ್ನಾತ್ರ ಕಾರ್ಯಾ ವಿಚಾರಣಾ । । ೧೨ ಸುರೈರ್ವಾ ಮುನಿಭಿರ್ವಾಪಿ ಪುರಾಣಜ್ಞೈರಿದಂ ಶ್ರುತಮ್ । ಸರ್ವೇ ತೇ ಪರಮಾತ್ಮಾನಂ ಪೂಜಯನ್ತಿ ದಿವಾಕರಮ್ । । ೧೩ ಇದಮಾಖ್ಯಾನಮಾರ್ಷೇಯಂ ಯನ್ಮಯಾಭಿಹಿತಂ ತವ । ಸೂರ್ಯಭಕ್ತಾಯ ದಾತವ್ಯಂ ನೇತರಾಯ ೧ ಕದಾಚನ । । ೧೪ ಯಶ್ಚೈತಚ್ಛ್ರಾವಯೇನ್ನಿತ್ಯಂ ಯಶ್ಚೈತಚ್ಛೃಣುಯಾನ್ನರಃ । ಸ ಸಹಸ್ರಾರ್ಚಿಷಂ ದೇವಂ ಪ್ರವಿಶೇನ್ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ । । ೧೫ ಮುಚ್ಯೇದಾರ್ತಸ್ತಥಾ ರೋಗಾಚ್ಛ್ರುತ್ವೇಮಾಮಾದಿತಃ ಕಥಾಮ್ । ಜಿಜ್ಞಾಸುರ್ಲಭತೇ ಕಾಮಾನ್ಭಕ್ತಃ ಸೂರ್ಯಗತಿಂ ಲಭೇತ್ । । ೧೬ ಕ್ಷೇಮೇಣ ಗಚ್ಛತೇಽಧ್ವಾನಂ ಯಸ್ತ್ವಿದಂ ಪಠತೇಧ್ವನಿ । ಯೋ ಯಂ ಪ್ರಾರ್ಥಯತೇ ಕಾಮಂ ಸ ತಂ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ ಚ ಧ್ರುವಮ್ । । ೧೭ ಏಕಾನ್ತಭಾವೋಪಗತ ಏಕಾನ್ತೇ ಸುಸಮಾಹಿತಃ । ಪ್ರಾಪ್ಯೈತತ್ಪರಮಂ ಗುಹ್ಯಂ ಭೂತ್ವಾ ಸೂರ್ಯವ್ರತೋ ನರಃ । । ೧೮ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ ಪರಮಂ ಸ್ಥಾನಂ ಭಾಸ್ಕರಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ । ಲಗ್ನಗರ್ಭಾ ಪ್ರಮುಚ್ಯೇತ ಗರ್ಭಿಣೀ ಜನಯೇತ್ಸುತಮ್ । । ೧೯ ವನ್ಧ್ಯಾ ಪ್ರಸವಮಾಪ್ನೋತಿ ಪುತ್ರಪೌತ್ರಸಮನ್ವಿತಮ್ । ಏವಮೇತನ್ಮಮಾಖ್ಯಾತಂ ಭಾಸ್ಕರೇಣಾಮಿತೌಜಸಾ । । ಮಯಾಪಿ ತವ ಮಾಖ್ಯಾತಂ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಭಾನೋರಿದಂ ದ್ವಿಜ । । 1.70.೨೦ ಪೂಜನೀಯಸ್ತ್ವಯಾ ಭಾನುಃ ಸರ್ವಪಾಪೋಪಶಾನ್ತಯೇ । ಸ ಹಿ ಧಾತಾ೪ ವಿಧಾತಾ ಚ ಸರ್ವಸ್ಯ ಜಗತೋ ಗುರುಃ । । ೨೧ ಉದ್ಯನ್ಯಃ ಕುರುತೇ ನಿತ್ಯಂ ಜಗದ್ವಿತಿಮಿರಂ ಕರೈಃ । ದ್ವಾದಶಾತ್ಮಾ ಸ ದೇವೇಶಃ ಪ್ರೀಯತಾಂ ತೇಽದಿತೇಃ ಸುತಃ । । ೨೨ ಇತಿ ಶ್ರೀಭವಿಷ್ಯೇ ಮಹಾಪುರಾಣೇ ಶತಾರ್ದ್ಧಸಾಹಸ್ರ್ಯಾಂ ಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಬ್ರಾಹ್ಮೇ ಪರ್ವಣಿ ಸಪ್ತಮೀಕಲ್ಪೇ ಆದಿತ್ಯಮಾಹಾತ್ಮ್ಯೇ ಸರ್ಷಪಸಪ್ತಮೀವರ್ಣನಂ ನಾಮ ಸಪ್ತತಿತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ
ಹತ್ತು ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗಗಳ ಫಲವನ್ನು ಸಪ್ತಮೀ ವ್ರತವನ್ನು ಏಳು ಬಾರಿ ಆಚರಿಸಿದವನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಈ ವ್ರತದಿಂದ ದೊರೆಯದದು ಏನೂ ಇಲ್ಲ. ಈ ವ್ರತದಿಂದ ಶಮನವಾಗದ ರೋಗವೇ ಇಲ್ಲ. ಕುಷ್ಠಾದಿ ಕಷ್ಟಕರ ರೋಗಗಳೂ ಕೂಡ ಈ ವ್ರತದಿಂದ ದೂರವಾಗುತ್ತವೆ. ಸಪ್ತಮೀ ವ್ರತವನ್ನು ವಿಧಿಯಂತೆ ಆಚರಿಸಿದವನು ವಿದ್ಯೆ, ಧನ, ಸಂತಾನ, ಭಾಗ್ಯ, ಆರೋಗ್ಯ, ಪುಣ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದನು ಆಗಿ ಸೂರ್ಯಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಈ ವಿಧಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ ಆಚರಿಸಿದವನು ಸೂರ್ಯ ದೇವರನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಇದನ್ನು ದೇವತೆಗಳು, ಋಷಿಗಳು, ಪುರಾಣಜ್ಞರು ಕೂಡ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಸೂರ್ಯಭಕ್ತರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಹೇಳಬೇಕು. ಇದನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಕೇಳುವವನು ಅಥವಾ ಓದುವವನು ಸೂರ್ಯ ದೇವರನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದವನು ಅಥವಾ ಓದಿದವನು ಎಲ್ಲ ಕಷ್ಟಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ, ಭಕ್ತನು ಸೂರ್ಯಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಏಕಾಗ್ರ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಈ ಗುಪ್ತ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದವನು ಭಾಸ್ಕರನ ಪರಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಗರ್ಭಿಣಿಯ ಗರ್ಭದೋಷ ದೂರವಾಗುತ್ತದೆ, ಸಂತಾನಹೀನರಿಗೆ ಸಂತಾನ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿ ಭಾಸ್ಕರನು ನನಗೆ ಹೇಳಿದಂತೆ ನಾನೂ ನಿನಗೆ ವಿವರಿಸಿದೆ. ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರೆ ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳು ದೂರವಾಗುತ್ತವೆ. ಅವನು ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ, ಪೋಷಕ, ಜಗತ್ತಿನ ಗುರು. ಅವನು ಪ್ರತಿದಿನವೂ ತನ್ನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಜಗತ್ತಿನ ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ದೂರಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಹನ್ನೆರಡು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳೆಲ್ಲರಿಗೂ ಪ್ರಿಯನು.
ಬ್ರಹ್ಮಪ್ರೋಕ್ತಸೂರ್ಯನಾಮವರ್ಣನಮ್ ಬ್ರಹ್ಮೋವಾಚ ನಾಮಭಿಃ ಸಂಸ್ತುತೋ ದೇವೋ ಯೈರರ್ಕಃ ಪರಿತುಷ್ಯತಿ । ತಾನಿ ತೇ ಕೀರ್ತಯಾಮ್ಯೇಷ ಯಥಾವದನುಪೂರ್ವಶಃ । । ೧ ನಮಃ ಸೂರ್ಯಾಯ ನಿತ್ಯಾಯ ರವಯೇ ಕಾರ್ಯಭಾನವೇ । ಭಾಸ್ಕರಾಯ ಮತಙ್ಗಾಯ ಮಾರ್ತಣ್ಡಾಯ ವಿವಸ್ವತೇ । । ೨ ಆದಿತ್ಯಾಯಾದಿದೇವಾಯ ನಮಸ್ತೇ ರಶ್ಮಿಮಾಲಿನೇ । ದಿವಾಕರಾಯ ದೀಪ್ತಾಯ ಅಗ್ನಯೇ ಮಿಹಿರಾಯ ಚ । । ೩ ಪ್ರಭಾಕರಾಯ ಮಿತ್ರಾಯ ನಮಸ್ತೇಽದಿತಿಸಮ್ಭವ । ನಮೋ ಗೋಪತಯೇ ನಿತ್ಯಂ೧ ದಿಶಾಂ ಚ ಪತಯೇ ನಮಃ । ।೪ ನಮೋ ಧಾತ್ರೇ ವಿಧಾತ್ರೇ ಚ ಅರ್ಯಮ್ಣೇ ವರುಣಾಯ ಚ । ಪೂಷ್ಣೇ ಭಗಾಯ ಮಿತ್ರಾಯ ಪರ್ಜನ್ಯಾಯಾಂಶವೇ ನಮಃ । । ೫ ನಮೋ ಹಿತಕೃತೇ ನಿತ್ಯಂ ಧರ್ಮಾಯ ತಪನಾಯ ಚ । ಹರಯೇ೨ ಹರಿತಾಶ್ವಾಯ ವಿಶ್ವಸ್ಯ ಪತಯೇ ನಮಃ । । ೬ ವಿಷ್ಣವೇ ಬ್ರಹ್ಮಣೇ ನಿತ್ಯಂ ತ್ರ್ಯಮ್ಬಕಾಯ ತಥಾತ್ಮನೇ । ನಮಸ್ತೇ ಸಪ್ತಲೋಕೇಶ ನಮಸ್ತೇ ಸಪ್ತಸಪ್ತಯೇ । । ೭ ಏಕಸ್ಮೈ ಹಿ ನಮಸ್ತುಭ್ಯಮೇಕಚಕ್ರರಥಾಯ ಚ । ಜ್ಯೋತಿಷಾಂ ಪತಯೇ ನಿತ್ಯಂ ಸರ್ವಪ್ರಾಣಭೃತೇ ನಮಃ । । ೮ ಹಿತಾಯ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ ಶಿವಾಯಾರ್ತಿಹರಾಯ ಚ । ನಮಃ ಪದ್ಮಪ್ರಬೋಧಾಯ ನಮೋ ವೇದಾದಿಮೂರ್ತಯೇ । । ೯ ಕಾಧಿಜಾಯ೪ ನಮಸ್ತುಭ್ಯಂ ನಮಸ್ತಾರಾಸುತಾಯ ಚ । ಭೀಮಜಾಯ ನಮಸ್ತುಭ್ಯಂ ಪಾವಕಾಯ ಚ ವೈ ನಮಃ । । 1.71.೧೦ ಧಿಷಣಾಯ೫ ನಮೋನಿತ್ಯಂ ನಮಃ ಕೃಷ್ಣಾಯ ನಿತ್ಯದಾ । ನಮೋಽಸ್ತ್ವದಿತಿಪುತ್ರಾಯ ನಮೋ ಲಕ್ಷ್ಯಾಯ ನಿತ್ಯಶಃ । । ೧೧ ಏತಾನ್ಯಾದಿತ್ಯನಾಮಾನಿ ಮಯಾ ಪ್ರೋಕ್ತಾನಿ ವೈ ಪುರಾ । ಆರಾಧನಾಯ ದೇವಸ್ಯ ಸರ್ವಕಾಮೇನ ಸುವ್ರತ । । ೧೨ ಸಾಯಂ ಪ್ರಾತಃ ಶುಚಿರ್ಭೂತ್ವಾ ಯಃ ಪಠೇತ್ಸುಸಮಾಹಿತಃ । ಸ ಪ್ರಾಪ್ನೋತ್ಯಖಿಲಾನ್ಕಾಮಾನ್ಯಥಾಹಂ ಪ್ರಾಪ್ತವಾನ್ಪುರಾ । । ೧೩ ಪ್ರಸಾದಾತ್ತಸ್ಯ ದೇವಸ್ಯ ಭಾಸ್ಕರಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ । ಶ್ರೀಕಾಮಃ ಶ್ರಿಯಮಾಪ್ನೋತಿ ಧರ್ಮಾರ್ಥೀ ಧರ್ಮಮಾಪ್ನುಯಾತ್ । । ೧೪ ಆತುರೋ ಮುಚ್ಯತೇ ರೋಗಾದ್ಬದ್ಧೋ ಮುಚ್ಯೇತ ಬನ್ಧನಾತ್ । ರಾಜ್ಯಾರ್ಥೀ ರಾಜ್ಯಮಾಪ್ನೋತಿ ಕಾಮಾರ್ಥೀ ಕಾಮಮಾಪ್ನುಯಾತ್ । । ೧೫ ಏತಜ್ಜಪ್ಯಂ ರಹಸ್ಯಂ ಚ ಸಂಧ್ಯೋಪಾಸನಮೇವ ಚ । ಏತೇನ ಜಪಮಾತ್ರೇಣ ನರಃ ಪಾಪಾತ್ಪ್ರಮುಚ್ಯತೇ । । ೧೬ ಇತಿ ಶ್ರೀಭವಿಷ್ಯೇ ಮಹಾಪುರಾಣೇ ಶತಾರ್ದ್ಧಸಾಹಸ್ರ್ಯಾಂ ಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಬ್ರಾಹ್ಮೇ ಪರ್ವಣಿ ಸಪ್ತಮೀಕಲ್ಪೇ ಬ್ರಹ್ಮಪ್ರೋಕ್ತಸೂರ್ಯನಾಮವರ್ಣನಂ ನಾಮೈಕಸಪ್ತತಿತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ
ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು: ಯಾವ ನಾಮಗಳಿಂದ ಸೂರ್ಯ ದೇವರನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರೆ ಅವನು ಸಂತೋಷಪಡುವನೋ, ಆ ನಾಮಗಳನ್ನು ನಾನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಸೂರ್ಯ, ರವಿ, ಭಾಸ್ಕರ, ಮಾರತಾಂಡ, ವಿವಸ್ವಾನ್, ಆದಿತ್ಯ, ದಿವಾಕರ, ಅಗ್ನಿ, ಮಿಹಿರ, ಪ್ರಭಾಕರ, ಮಿತ್ರ, ಅಧಿತಿಸಂಭವ, ಗೋಪತಿ, ದಿಶಾಪತಿ, ಧಾತೃ, ವಿಧಾತೃ, ಅರ್ಯಮ, ವರुण, ಪೂಷ, ಭಗ, ಪರ್ಜನ್ಯ, ಆಂಶು, ಧರ್ಮ, ತಪನ, ಹರ, ಹರಿತಾಶ್ವ, ವಿಶ್ವಪತಿ, ವಿಷ್ಣು, ಬ್ರಹ್ಮ, ತ್ರಯಂಬಕ, ಆತ್ಮ, ಸಪ್ತಲೋಕೇಶ, ಸಪ್ತಸಪ್ತಿ, ಏಕಚಕ್ರರಥ, ಜ್ಯೋತಿಷ್ಪತಿ, ಪ್ರಾಣಭೃತ್, ಹಿತಕೃತ್, ಶಿವ, ಪದ್ಮಪ್ರಬೋಧ, ವೇದಾದಿಮೂರ್ತಿ, ಕಾದಿಜ, ತಾರಾಸುತ, ಭೀಮಜ, ಪಾವಕ, ಧಿಷಣ, ಕೃಷ್ಣ, ಅದಿತಿಪುತ್ರ, ಲಕ್ಷ್ಯ—ಈ ನಾಮಗಳನ್ನು ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಜಪಿಸಿದರೆ ಎಲ್ಲ ಇಚ್ಛೆಗಳು ಪೂರೈಸುತ್ತವೆ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಈ ನಾಮಗಳನ್ನು ಪಠಿಸಿದವನು ಎಲ್ಲ ಇಚ್ಛೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಭಾಸ್ಕರನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಶ್ರೀಕಾಮಿಗೆ ಶ್ರೀ, ಧರ್ಮಕಾಮಿಗೆ ಧರ್ಮ, ಕಾಯಿಲೆ ಇದ್ದವನಿಗೆ ಆರೋಗ್ಯ, ಬಂಧನದಲ್ಲಿದ್ದವನಿಗೆ ಮುಕ್ತತೆ, ರಾಜ್ಯಕಾಮಿಗೆ ರಾಜ್ಯ, ಇಚ್ಛೆಗಿದ್ದವನಿಗೆ ಇಚ್ಛಿತ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಜಪವು ಗುಪ್ತವಾದದ್ದು, ಸಂಧ್ಯೋಪಾಸನೆಯಲ್ಲಿ ಜಪಿಸಿದರೆ ಪಾಪಗಳು ದೂರವಾಗುತ್ತವೆ.