ಶೂದ್ರೇಣಾಪಿ ಹಿ ದಷ್ಟಸ್ಯ ಶೃಣು ತತ್ತ್ವೇನ ಗೌತಮ
ಗೌತಮ, ಈಗ ಶೂದ್ರನನ್ನು ಸರ್ಪ ಕಚ್ಚಿದಾಗ ಸತ್ಯವಾದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕೇಳು.
ಅಂಗಾನಿ ಚುಲುಚುಲಾಯಂತೇ ಶೂದ್ರದಷ್ಟಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್
ಶೂದ್ರನನ್ನು ಸರ್ಪ ಕಚ್ಚಿದರೆ ಅವನ ಅಂಗಗಳು ಕಂಪಿಸುತ್ತವೆ, ಇದು ಅದರ ಲಕ್ಷಣ.
ಪದ್ಮಂ ಚ ಲೋಧ್ರಕಂ ಚೈವ ಕ್ಷೌದ್ರಂ ಪದ್ಮಸ್ಯ ಕೇಸರಮ್
ಪದ್ಮ, ಲೋಧ್ರ, ಜೇನು, ಮತ್ತು ಪದ್ಮದ ರೇಣುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
ಏತಾನಿ ಸಮಭಾಗಾನಿ ಪೇಷಯೇಚ್ಛೀತವಾರಿಣಾ
ಈ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಸಮಾನವಾಗಿ ತೆಗೆದು ತಂಪಾದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಒರೆದು ಬೆರೆಸಬೇಕು.
ಪೂರ್ವಾಹ್ಣೇ ಚರತೇ ವಿಪ್ರೋ ಮಧ್ಯಾಹ್ನೇ ಕ್ಷತ್ರಿಯಶ್ಚರೇತ್
ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ನಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಕ್ಷತ್ರಿಯನು ಹೊರಡುತ್ತಾನೆ.
ಆಹಾರೋ ವಾಯುಪುಷ್ಪಾಣಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಾಂ ವಿದುರ್ಬುಧಾಃ ವೈಶ್ಯಾ ಮಂಡೂಕಭಕ್ಷಾಶ್ಚ ಶೂದ್ರಾಃ ಸರ್ವಾಶಿನಸ್ತಥಾ ।।1.36.
ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಆಹಾರವು ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಹೂವಿನಂತೆ ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ; ವೈಶ್ಯರು ಕಪ್ಪೆಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಶೂದ್ರರು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿನ್ನುತ್ತಾರೆ.
ಅಗ್ರತೋ ದಶತೇ ವಿಪ್ರಃ ಕ್ಷತ್ರಿಯೋ ದಕ್ಷಿಣೇನ ತು
ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಮುಂದೆ ಕಚ್ಚುತ್ತಾನೆ; ಕ್ಷತ್ರಿಯನು ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಚ್ಚುತ್ತಾನೆ.
ಮದಕಾಲೇ ತು ಸಂಪ್ರಾಪ್ತೇ ಪೀಡ್ಯಮಾನಾ ಮಹಾವಿಷಾಃ
ಮದ್ಯಪಾನ ಸಮಯ ಬಂದಾಗ, ಮಹಾ ವಿಷವಂತರು ಬಾಧೆ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಪುಷ್ಪಗಂಧಾಃ ಸ್ಮೃತಾ ವಿಪ್ರಾಃ ಕ್ಷತ್ರಿಯಾಶ್ಚಂದನಾವಹಾಃ
ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಹೂವಿನ ವಾಸನೆ, ಕ್ಷತ್ರಿಯರಿಗೆ ಚಂದನದ ಸುಗಂಧ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.
ವಾಸಂ ತೇಷಾಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಯಥಾವದನುಪೂರ್ವಶಃ ವಸಂತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಃ ಸರ್ಪಾ ಗ್ರಾಮದ್ವಾರೇ ಚತುಷ್ಪಥೇ
ನಾನು ಅವರ ವಾಸಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ: ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸರ್ಪಗಳು ಹಳ್ಳಿ ಬಾಗಿಲಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದಾರಿಗಳ ಚೌಕದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ.
ಆರಾಮೇಷು ಪವಿತ್ರೇಷು ಶುಚಿಷ್ವಾಯತನೇಷು ಚ
ಅವರು ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ, ಪರಿಶುದ್ಧ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಚ್ಛ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಶ್ಮಶಾನೇ ಭಸ್ಮಶಾಲಾಸು ಪಲಾಲೇಷು ತಟೇಷು ಚ
ಸ್ಮಶಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಬೂದಿಯ ಕೋಣೆಗಳಲ್ಲಿ, ಹುಲ್ಲಿನ ರಾಶಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿಯೂ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಅವಿವಿಕ್ತೇಷು ಸ್ಥಾನೇಷು ನಿರ್ಜನೇಷು ವನೇಷು ಚ
ಅವರು ಒಂಟಿಯಾದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ, ನಿರ್ಜನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಶ್ವೇತಾಶ್ಚ ಕಪಿಲಾಶ್ಚೈವ ಯೇ ಸರ್ಪಾಸ್ತ್ವನಲಪ್ರಭಾಃ
ಹುಡಗಿನ ಬಣ್ಣದವರು, ಬಿಳಿಯವರು ಮತ್ತು ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಸರ್ಪಗಳು.
ರಕ್ತವರ್ಣಾಃ ಸುವರ್ಣಾಭಾಃ ಪ್ರವಾಲಮಣಿಸಂನಿಭಾಃ
ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದವರು, ಚಿನ್ನದ ಹೊಳಪಿನವರು, ಪವಳ ಮತ್ತು ರತ್ನದಂತಿರುವವರು.
ನಾನಾವಿಚಿತ್ರರಾಜೀಭಿರತಸೀವರ್ಣಸನ್ನಿಭಾಃ 1.36.
ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾದ ಹಾಳುಗಳಿರುವವರು, ಆತಸಿಹೂ ಬಣ್ಣದಂತಿರುವವರು.
ಕಾಕೋದರನಿಭಾಃ ಕೇಚಿದ್ಯೇ ಚ ಅಂಜನಸನ್ನಿಭಾಃ
ಕೆಲವರು ಕಾಗೆಯ ಹೊಟ್ಟೆಯಂತೆ ಕಾಣುವರು, ಕೆಲವರು ಆಂಜನದ ಬಣ್ಣದಂತಿರುವರು.
ಯಸ್ಯ ಸರ್ಪೇಣ ದಷ್ಟಸ್ಯ ದಂಶಮಂಗುಷ್ಠಮಂತರಮ್
ಯಾರನ್ನು ಸರ್ಪ ಕಚ್ಚಿದರೆ, ಆ ಕಚ್ಚು ಒಂದು ಬೆರಳಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದರೆ,
ಯಸ್ಯ ಸರ್ಪೇಣ ದಷ್ಟಸ್ಯ ದಂಶಂ ದ್ವ್ಯಂಗುಲಮಂತರಮ್
ಯಾರನ್ನು ಸರ್ಪ ಕಚ್ಚಿದರೆ, ಆ ಕಚ್ಚು ಎರಡು ಬೆರಳಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದರೆ,
ಯಸ್ಯ ಸರ್ಪೇಣ ದಷ್ಟಸ್ಯ ಸಾರ್ಧಂ ದ್ವ್ಯಂಗುಲಮzತರಮ್
ಯಾರನ್ನು ಸರ್ಪ ಕಚ್ಚಿದರೆ, ಆ ಕಚ್ಚು ಎರಡು ಬೆರಳೂ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದರೆ,
ಅನಂತಃ ಪ್ರೇಕ್ಷತೇ ಪೂರ್ವಂ ವಾಮಪಾರ್ಶ್ವೇ ತು ವಾಸುಕಿಃ
ಅನಂತನು ಮೊದಲು ಎಡಬದಿಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾನೆ; ವಾಸುಕಿಯು ಎಡಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಚಲತೇ ಭ್ರಮತೇ ಪದ್ಮೋ ಮಹಾಪದ್ಮೋ ನಿಮಜ್ಜತಿ
ಪದ್ಮನು ಚಲಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅಲೆಮಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತಾನೆ; ಮಹಾಪದ್ಮನು ಕೆಳಗೆ ಮುಳುಗುತ್ತಾನೆ.
ಸರ್ವೇಷಾಂ ಕುರುತೇ ರೂಪಂ ಕುಲಿಕಃ ಪನ್ನಗೋತ್ತಮಃ
ಕುಲಿಕ ಎಂಬ ಮಹಾನ್ ನಾಗನು ಎಲ್ಲರ ರೂಪವನ್ನು ತಾಳುತ್ತಾನೆ.
ದಕ್ಷಿಣಾ ತಕ್ಷಕಸ್ಯೋಕ್ತಾ ಕರ್ಕೋಟಸ್ಯ ತು ನೈರ್ಋತೀ ಉತ್ತರಾ ಶಂಖಪಾಲಸ್ಯ ಐಶಾನೀ ಕಂಬಲಸ್ಯ ತು
ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕನ್ನು ತಕ್ಷಕನಿಗೆ, ದಕ್ಷಿಣ ಪಶ್ಚಿಮವನ್ನು ಕರ್ಕೋಟಕನಿಗೆ, ಉತ್ತರವನ್ನು ಶಂಖಪಾಲನಿಗೆ, ಈಶಾನ್ಯವನ್ನು ಕಂಬಲನಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ಅನಂತಸ್ಯ ಭವೇತ್ಪದ್ಮಂ ವಾಸುಕೇಃ ಸ್ಯಾತ್ತಥೋತ್ಪಲಮ್
ಅನಂತನ ಚಿಹ್ನೆ ಕಮಲವಾಗಿದ್ದು, ವಾಸುಕಿಯ ಚಿಹ್ನೆ ನೀಲಕಮಲವಾಗಿದೆ.
ಪದ್ಮಸ್ಯ ತು ಭವೇತ್ಪದ್ಮಂ ಶೂಲಂ ಪದ್ಮೇತರಸ್ಯ ತು 1.36.
ಪದ್ಮನ ಚಿಹ್ನೆ ಕಮಲವಾಗಿದ್ದು, ಪದ್ಮನ ಪರ್ಯಾಯನ ಚಿಹ್ನೆ ತ್ರಿಶೂಲವಾಗಿದೆ.
ಅನಂತಕಪಿಲೌ ವಿಪ್ರೌ ಕ್ಷತ್ರಿಯೌ ಶಂಖವಾಸುಕೀ ಪದ್ಮಕರ್ಕೋಟಕೌ ಶೂದ್ರೌ ಸದಾ ಜ್ಞೇಯೌ ಮನೀಷಿಭಿಃ
ಅನಂತ ಮತ್ತು ಕಪಿಲ ಇಬ್ಬರೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಶಂಖ ಮತ್ತು ವಾಸುಕಿಯವರು ಕ್ಷತ್ರಿಯರು, ಪದ್ಮ ಮತ್ತು ಕರ್ಕೋಟಕ ಇಬ್ಬರೂ ಶೂದ್ರರು ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಅನಂತಕುಲಿಕೌ ವರ್ಣತೋ ಬ್ರಹ್ಮಸಂಭವೌ
ಅನಂತ ಮತ್ತು ಕುಲಿಕ ಇಬ್ಬರೂ ವರ್ಣದ ಪ್ರಕಾರ ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವರು.
ತಕ್ಷಕಶ್ಚ ಮಹಾಪದ್ಮ ಈಷತ್ಪೀತೌ ಬಭೂವತುಃ
ತಕ್ಷಕ ಮತ್ತು ಮಹಾಪದ್ಮ ಇಬ್ಬರೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಳದಿ ವರ್ಣ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಹಯಂ ಯಾನಂ ವೃಷಂ ಛತ್ರಂ ರಾಜಾನಮಥ ಪಾವಕಮ್
ಕುದುರೆ, ವಾಹನ, ಎತ್ತು, ಹತ್ತಿರ, ರಾಜನು ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿ.