ತದಾ ತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಯತ್ನಂ ಕಾರಯಾಮಾಸುರುತ್ತಮಮ್
ಆಗ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಿದರು.
ಹರಿಶರ್ಮಾ ತು ತತ್ಸರ್ವಂ ಕೃತ್ವಾ ವೇದವಿಧಾನತಃ
ಹರಿಶರ್ಮನು ಆ ಎಲ್ಲ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ವೇದದ ನಿಯಮದಂತೆ ನೆರವೇರಿಸಿದನು.
ತ್ರಿವಿಕ್ರಮಸ್ತು ಬಹುಧಾ ದುಃಖಂ ಕೃತ್ವಾ ಸ್ಮರಾನುಗಃ
ತ್ರಿವಿಕ್ರಮನು ಕಾಮದೇವನ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಹಲವಾರು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ದುಃಖ ಅನುಭವಿಸಿದನು.
ಕೇಶವಸ್ತು ಮಹಾದುಃಖೀ ಪ್ರಿಯಾಸ್ಥೀನಿ ಗೃಹೀತವಾನ್
ಕೇಶವನು ಭಾರೀ ದುಃಖದಿಂದ ಪ್ರಿಯೆಯ ಅಸ್ಥಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು.
ಭಸ್ಮಗ್ರಾಹೀ ವಾಮನಸ್ತು ವಿರಹಾಗ್ನಿಪ್ರಪೀಡಿತಃ
ವಾಮನನು ಬೂದಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ವಿಯೋಗದ ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಬಾಧೆಪಟ್ಟನು.
ಏಕದಾ ಸರಯೂತೀರೇ ಲಕ್ಷ್ಮಣಾಖ್ಯಪುರೇ ಶುಭೇ 3.2.2.
ಒಂದು ವೇಳೆ ಸರಯೂ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಎಂಬ ಪವಿತ್ರ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ.
ತಸ್ಮಿನ್ದಿನೇ ರಾಮಶರ್ಮಾ ಶಿವಧ್ಯಾನಪರಾಯಣಃ
ಆ ದಿನ ರಾಮಶರ್ಮನು ಶಿವನ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದನು.
ತಸ್ಯ ಪತ್ನೀ ವಿಶಾಲಾಕ್ಷೀ ರಚಿತ್ವಾ ಬಹುಭೋಜನಮ್
ಅವನ ಹೆಂಡತಿ ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಿ ಹಲವಾರು ಭೋಜನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದಳು.
ತಸ್ಮಿನ್ಕಾಲೇ ಚ ತದ್ಬಾಲೋ ಮೃತಃ ಪಾಪವಶಂಗತಃ
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಮಗನು ಪಾಪದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಸತ್ತನು.
ನ ರೋದನಂ ತ್ಯಕ್ತವತೀ ಪುತ್ರಶೋಕಾಗ್ನಿತಾಪಿತಾ
ಮಗನ ದುಃಖದಿಂದ ಬೆಂದುಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ಅವಳು ಅಳಲಿಲ್ಲ.
ಜಪಿತ್ವಾ ಮಾರ್ಜನಂ ಕೃತ್ವಾ ಜೀವಯಾಮಾಸ ಬಾಲಕಮ್
ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಜಪಿಸಿ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಮಾಡಿ ಅವಳು ಮಗನನ್ನು ಜೀವಂತಳಾಗಿಸಿದಳು.
ಭೋಜನಂ ಕಾರಯಿತ್ವಾ ತು ಮಂತ್ರಂ ಸಂಜೀವನಂ ದದೌ
ಭೋಜನವನ್ನು ಮಾಡಿಸಿ, ಜೀವಂತಗೊಳಿಸುವ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಳು.
ಪ್ರಾಪ್ತವಾನ್ಯತ್ರ ಸಾ ನಾರೀ ದಾಹಿತಾ ಹರಿಶರ್ಮಣಾ
ಆ ಹೆಂಗಸು ಬೇರೆಡೆಗೆ ಹೋಗಿ ಹರಿಶರ್ಮನಿಂದ ಸುಟ್ಟಳು.
ದಾಹಿತಸ್ತನಯಃ ಪಿತ್ರಾ ಶೋಕಕರ್ತ್ರಾ ತದಾಮುನಾ
ಆ ಮಗನನ್ನು ತಂದೆ ದುಃಖದಿಂದ ಸುಟ್ಟನು.
ಗುಣಾಧಿಪಸ್ಯ ತನಯೋ ರಾಜ್ಞೋ ಧರ್ಮಸ್ಥಲೀಪತೇಃ
ಅವನು ಗುಣಗಳಾಧಿಪತಿ, ಧರ್ಮಸ್ಥಳಿಯ ರಾಜನ ಮಗನು.
ಜೀವನಂ ದತ್ತವಾನ್ಮಹ್ಯಂ ವರಯಾದ್ಯ ವರಂ ಮಮ 3.2.2.
ಅವನು ನನಗೆ ಜೀವವನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು; ಈಗ ನೀನು ನನ್ನಿಂದ ಒಂದು ವರವನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡು.
ಗೃಹೀತ್ವಾಸ್ಥಿ ಗತಸ್ತೀರ್ಥೇ ತಮನ್ವೇಷಯ ಮಾ ಚಿರಮ್
ಅಸ್ಥಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅವನು ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಹೋದನು; ಅವನನ್ನು ಹುಡುಕಲು ವಿಳಂಬ ಮಾಡಬೇಡ.
ಪ್ರಾಪ್ತಸ್ತಂ ಕಥಯಾಮಾಸ ಯಥಾ ಪ್ರಾಪ್ತಂ ಹಿ ಜೀವನಮ್ ।। ಇತಿ ಶ್ರುತ್ವಾ ವಚಸ್ತಸ್ಯ ಕೇಶವೋಽಸ್ಥಿಸಮನ್ವಿತಃ
ಅವನನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮೇಲೆ ಜೀವ ಉಳಿದ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳಿದನು; ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಕೇಶವನು ಅಸ್ಥಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು,
ಪ್ರಗತ್ಯಾಸ್ಥೀನಿ ಸರ್ವಾಣಿ ದದೌ ತಸ್ಮೈ ದ್ವಿಜಾತಯೇ
ತಕ್ಷಣ ಎಲ್ಲಾ ಅಸ್ಥಿಗಳನ್ನು ಆ ದ್ವಿಜನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನು.
ಯೋಗ್ಯಾ ಧರ್ಮೇಣ ಯಸ್ಯಾಹಂ ತಸ್ಮೈ ಪ್ರಾಯಾಮಿ ಧರ್ಮಿಣೇ
ಯಾರು ಧರ್ಮದ ಮೂಲಕ ನನಗೆ ಯೋಗ್ಯನೋ, ಅವನ ಬಳಿಗೆ ನಾನು ಹೋಗುತ್ತೇನೆ.
ಅತಸ್ತ್ವಂ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ ಧರ್ಮಜ್ಞ ಕಥಯಸ್ವ ಮೇ
ಆದರಿಂದ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ, ನೀನು ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದವನು, ನನಗೆ ಹೇಳು.
ಯೋಗ್ಯಾ ಮಧುಮತೀ ನಾರೀ ವಾಮನಾಯ ದ್ವಿಜನ್ಮನೇ
ಮಧುಮತಿ ಎಂಬ ಯೋಗ್ಯ ಹೆಂಗಸು ವಾಮನ ಎಂಬ ದ್ವಿಜನಿಗೆ ಸರಿ.
ಪ್ರಾಣದಾತಾ ತು ಯೋ ವಿಪ್ರಃ ಪಿತೇವ ಗುಣತತ್ಪರಃ
ಯಾರು ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಕೊಡುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು, ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವನು, ಅವನು ತಂದೆಯಂತೆ.
ವೈತಾಲೋ ಭೂಪತಿಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಪುನರ್ವಿಕ್ರಮಮಬ್ರವೀತ್
ವೇಟಾಳನು ಮತ್ತೆ ರಾಜರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ವಿಕ್ರಮನಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದನು.
ವರ್ದ್ಧವನ್ನಗರೇ ರಮ್ಯೇ ನಾನಾಜನನಿಷೇವಿತೇ
ವರ್ಧವನ ಎಂಬ ಸುಂದರ ನಗರದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಜನರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
ವಿದ್ವನ್ಮಾಲಾ ಪ್ರಿಯಾ ತಸ್ಯ ಪತಿಸೇವಾಪರಾಯಣಾ
ಅಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಪಂಡಿತನಾದ ಹೂವಿನ ಗಾರನು ಇದ್ದನು; ಅವನಿಗೆ ಗಂಡನ ಸೇವೆಗೆ ಮನಸ್ಸಿಟ್ಟು ಇರುವ ಪ್ರಿಯವಾದ ಹೆಂಡತಿ ಇದ್ದಳು.
ಪುತ್ರಕನ್ಯಾಸಪತ್ನೀಕೋ ವೃತ್ತ್ಯರ್ಥಂ ಸಮುಪಾಗತಃ
ಆ ಹೂಗಾರನು ತನ್ನ ಮಗ, ಮಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಂಡತಿಯೊಂದಿಗೆ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದನು.
ಕಿಂಚಿಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ದದೌ ಸ್ವರ್ಣಂ ಸಹಸ್ರಂ ಪ್ರತ್ಯಹಂ ನೃಪ
ಅವನ ಕಥೆಯ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಾಗವನ್ನು ಕೇಳಿದ ರಾಜನು ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಅವನಿಗೆ ಸಾವಿರ ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು.
ವ್ಯಯಂ ಕೃತ್ವಾ ತು ತಚ್ಛೇಷಂ ಸ ಕುಲ್ಯೇ ಭುಕ್ತವಾನ್ಸ್ವಯಮ್
ಆ ಹಣದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪವನ್ನು ಖರ್ಚುಮಾಡಿ ಉಳಿದ ಹಣವನ್ನು ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ಸವಿದರು.
ಪರೀಕ್ಷಾರ್ಥಂ ಸ್ಮಶಾನೇ ಚ ರೋದನಂ ಬಹು ಕುರ್ವತೀ
ಪರೀಕ್ಷೆಗಾಗಿ ಆಕೆ ಶ್ಮಶಾನದಲ್ಲಿ ಬಹಳವಾಗಿ ಅಳುತ್ತಾ ಕುಳಿತಳು.