ತತ್ರ ಸರ್ವೇ ಸಮಾಧಿಸ್ಥಾ ಧ್ಯಾತ್ವಾ ಸರ್ವಮಯಂ ಹರಿಮ್ 3.4.6.೧
ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಧ್ಯಾನಸ್ಥರಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಆವರಿಸಿರುವ ಹರಿಯನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಿಸಿದರು.
ವ್ಯಾಸ ಉವಾಚ ವರ್ಣಿತಂ ಚ ಮಯಾ ತುಭ್ಯಂ ಕಿಮನ್ಯಚ್ಛ್ರೋತುಮಿಚ್ಛಸಿ
ವ್ಯಾಸನು ಹೇಳಿದನು: ನಾನು ಇದನ್ನು ನಿನಗೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಇನ್ನೇನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛೆ ಇದೆ?
ಅಹಂ ಮಾಯಾಭವೋ ಜಾತೋ ಭವಾನ್ವೇದಭವೋ ಭುವಿ
ನಾನು ಮಾಯೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ, ನೀನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವೇದದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ್ದವನು.
ಅವಿದ್ಯಯಾ ಚ ಸಕಲಂ ಮಮ ಜ್ಞಾನಂ ಸಮಾಹೃತಮ್
ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ನನ್ನೆಲ್ಲ ಜ್ಞಾನವೂ ಕಳೆದುಹೋಯಿತು.
ಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮೈವ ಕೃಪಯಾ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಮಾಂ ಮಂದಭಾಗಿನಮ್
ಪರಬ್ರಹ್ಮನು ದಯೆಯಿಂದ, ಕಡಿಮೆ ಪುಣ್ಯವಿರುವ ನನ್ನನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಂಡನು.
ನಮಸ್ತಸ್ಮೈ ಮುನೀಂದ್ರಾಯ ವೇದವ್ಯಾಸಾಯ ಸಾಕ್ಷಿಣೇ
ಆ ಮಹರ್ಷಿ ವೇದವ್ಯಾಸನಿಗೆ, ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿರುವ ಆ ಮಹಾತ್ಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು.
ಪುನರನ್ಯಚ್ಚ ಮೇ ಬ್ರೂಹಿ ಸೂತಾದ್ಯೈಃ ಕಿಂ ಕೃತಂ ಮುನೇ
ಮಹರ್ಷಿಯೇ, ಸೂತನು ಮತ್ತು ಇತರರು ಏನು ಮಾಡಿದರು ಎಂದು ಮತ್ತೆ ನನಗೆ ಹೇಳು.
ಅಹಂಕಾರೋ ಹಿ ಜೀವಾತ್ಮಾ ಸರ್ವಃ ಸ್ಯಾತ್ಕೋಟಿಹೀನಕಃ
ಅಹಂಕಾರವೇ ಜೀವಾತ್ಮ, ಎಲ್ಲರೂ ಅನೇಕರು, ಎಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಪುರಾಣೋಽಣೋರಣೀಯಾಂಶ್ಚ ಷೋಡಶಾತ್ಮಾ ಸನಾತನಃ
ಪುರಾಣವು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಹದಿನಾರು ರೂಪಗಳಿರುವ, ಶಾಶ್ವತವಾದದು.
ಜ್ಞೇಯೋ ಜೀವಃ ಶರೀರೇಽಸ್ಮಿನ್ಸ ಈಶಗುಣಬಂಧಿತಃ
ಈ ದೇಹದಲ್ಲಿರುವ ಆತ್ಮನನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಅವನು ಭಗವಂತನ ಗುಣಗಳಿಗೆ ಬಂಧಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.
ಬುದ್ಧಿರ್ಮನಶ್ಚ ವಿಷಯಾ ಇಂದ್ರಿಯಾಣಿ ತಥೈವ ಚ 3.4.6.
ಬುದ್ಧಿ, ಮನಸ್ಸು, ವಿಷಯಗಳು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಕೂಡ—
ಜೀವೋ ನಾರಾಯಣಸ್ಸಾಕ್ಷಾಚ್ಛಂಕರೇಣ ವಿಮೋಹಿತಃ
ಜೀವನೇ ನಾರಾಯಣನು, ಆದರೆ ಶಂಕರನಿಂದ ಮೋಹಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.
ಕಾಲಾತ್ಮಾ ಭಗವಾನೀಶೋ ಮಹಾಕಲ್ಪಸ್ವರೂಪಕಃ ಈಶನೇತ್ರಾಣಿ ತಾನ್ಯೇವ ಬನ್ಧಕಲ್ಪಶ್ಚತುರ್ಥಕಃ
ಕಾಲಸ್ವರೂಪನಾದ ಭಗವಂತನು, ಮಹಾಕಲ್ಪದ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವನು. ಅವನ ಶಕ್ತಿಗಳೇ ಆ ನಿಯಂತ್ರಣಶಕ್ತಿಗಳು; ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಬಂಧನಕಾಲದ ಚಕ್ರ.
ವಾಯುಕಲ್ಪೋ ವಹ್ನಿಕಲ್ಪೋ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡೋ ಲಿಂಗಕಲ್ಪಕಃ
ಅಲ್ಲಿ ವಾಯುಚಕ್ರ, ಅಗ್ನಿಚಕ್ರ, ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಮತ್ತು ಲಿಂಗಚಕ್ರಗಳಿವೆ.
ಭವಿಷ್ಯಕಲ್ಪಶ್ಚ ತಥಾ ತಥಾ ಗರುಡಕ ಲ್ಪಕಃ
ಹಾಗೆಯೇ ಭವಿಷ್ಯಚಕ್ರ ಮತ್ತು ಗರುಡಚಕ್ರವೂ ಇವೆ.
ವಾಮನಶ್ಚ ನೃಸಿಂಹಶ್ಚ ವರಾಹೋ ಮತ್ಸ್ಯಕೂರ್ಮಕೌ
ಅಲ್ಲದೆ ವಾಮನ, ನರಸಿಂಹ, ವರಾಹ, ಮತ್ಸ್ಯ ಮತ್ತು ಕೂರ್ಮ ಚಕ್ರಗಳೂ ಇವೆ.
ಅಷ್ಟಾದಶದಿನೇಷ್ವೇವ ಬ್ರಹ್ಮಣೋಽವ್ಯಕ್ತಜನ್ಮನಃ
ಅವ್ಯಕ್ತದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಹದಿನೆಂಟು ದಿನಗಳಷ್ಟೇ ಇವೆ.
ಕೂರ್ಮಕಲ್ಪಶ್ಚ ತತ್ರಾದ್ಯೋ ಮತ್ಸ್ಯಕಲ್ಪೋ ದ್ವಿತೀಯಕಃ
ಅಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು ಕೂರ್ಮಚಕ್ರ, ಎರಡನೆಯದು ಮತ್ಸ್ಯಚಕ್ರ.
ದ್ವಿಧಾ ಚ ಭಗವಾನ್ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮಃ ಸ್ಥೂಲೋಽಗುಣೋ ಗುಣೀ
ಭಗವಂತನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಎರಡು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾನೆ—ಒಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಮತ್ತೊಂದು ಸ್ಥೂಲ; ಗುಣಗಳಿಲ್ಲದವನು ಮತ್ತು ಗುಣವಂತನೂ ಹೌದು.
ನಿರ್ಗುಣೋವ್ಯಯರೂಪಶ್ಚಾವ್ಯಕ್ತಜನ್ಮಾ ಸ್ವಭೂಃ ಸ್ವಯಮ್
ಅವನು ಗುಣರಹಿತನು, ಕ್ಷಯವಾಗದ ರೂಪದವನು, ಅವ್ಯಕ್ತದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವನು, ಸ್ವತಃ ಹುಟ್ಟಿದವನು ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂ ಇರುವವನು.
ಊನವಿಂಶಸಹಸ್ರಾಣಿ ಲಕ್ಷೈಕೋ ಮಾನುಷಾಬ್ದಕೈಃ 3.4.6.
ಒಂಬತ್ತು ಸಾವಿರ ಒಂಬತ್ತು ನೂರು ಮಾನವ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ.
ನಿರ್ಗುಣೋಽವ್ಯಕ್ತಜನ್ಮಾ ಚ ಕಾಲಾತ್ಸರ್ವೇಶ್ವರಃ ಪರಃ
ಅವನು ಗುಣರಹಿತನು, ಅವ್ಯಕ್ತದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವನು, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪರಮೇಶ್ವರನು, ಕಾಲಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮೇಲಿರುವವನು.
ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಮನೋ ಬುದ್ಧಿರವ್ಯಕ್ತಸ್ಯ ಸ್ಮೃತಾನಿ ವೈ
ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿ ಅವ್ಯಕ್ತಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಯದಾ ವ್ಯಕ್ತೇ ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಾಪ್ತೋಽವ್ಯಕ್ತಜನ್ಮಾ ಹಿ ಸಂಸ್ಮೃತಃ
ಅವ್ಯಕ್ತದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವನು ವ್ಯಕ್ತವಾಗುವಾಗ, ಅವನನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
ಸೂಕ್ಷ್ಮೋ ಮನೋನಿಲೋ ಭೂತ್ವಾ ಗಚ್ಛೇದ್ವೈ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಪದಮ್
ಅವನು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ವಾಯುವಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ.
ತತ್ರ ಸ್ಥಾನೇ ತು ಮುನಯೋ ಗತಾಃ ಸರ್ವೇ ಸಮಾಧಿನಾ
ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಮುನಿಗಳು ಧ್ಯಾನದ ಮೂಲಕ ತಲುಪಿದ್ದಾರೆ.
ಸಚ್ಚಿದಾನಂದಘನಕಂ ತತಃ ಪ್ರಾಪ್ತಾಃ ಕಲೇವರೇ
ಅಲ್ಲಿ ದೇಹವನ್ನು ಪಡೆದು, ಸಚ್ಚಿದಾನಂದಘನವನ್ನು ಹೊಂದಿದರು.
ದದೃಶುರ್ಮನುಜಾನ್ಸರ್ವಾನ್ಪಶುತುಲ್ಯಾನ್ಹಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮಕಾನ್
ಅವರು ಎಲ್ಲಾ ಮಾನವರನ್ನು, ಪ್ರಾಣಿಗಳಂತೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ನೋಡಿದರು.
ಕ್ವಚಿತ್ಕ್ವಚಿತ್ಸ್ಥಿತಾ ವರ್ಣಾ ವರ್ಣಸಂಕರಸನ್ನಿಭಾಃ
ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಣಗಳು ಇದ್ದವು, ಅವು ವರ್ಣಸಂಕರದಂತಿದ್ದವು.
ತೀರ್ಥಾನಿ ಸಕಲಾ ವೇದಾಸ್ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಭೂಮಂಡಲಂ ತದಾ ।। ಗೋಪ್ಯೋ ಭೂತ್ವಾ ಚ ಹರಿಣಾ ಸಾರ್ದ್ಧಂ ಚಕ್ರುರ್ಮಹೋತ್ಸವಮ್
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ವೇದಗಳು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಅಡಗಿಹೋಗಿ, ಹರಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಮಹೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದವು.