ಗ್ರಹಭೂತಃ ಸ್ಥಿತಸ್ತತ್ರ ನಭೋದೇವ್ಯಾಂ ತದುದ್ಭವಃ 3.4.17.
ನಾನು ಗ್ರಹವಾಗಿ ಆಕಾಶದೇವಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿ ಅಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡೆನು.
thumb|400px|ದಿಗ್ಗಜ1 ಪೂರ್ವಸ್ಯಾಂ ದಿಶಿ ವೈ ತಸ್ಮಾಜ್ಜಾತಶ್ಚೈರಾವತೋ ಗಜಃ
ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಐರಾವತನೆಂಬ ಗಜನು ಹುಟ್ಟಿದನು.
ವಾಮನಃ ಕುಮುದಶ್ಚೈವ ಪುಷ್ಪದಂತಃ ಕ್ರಮಾದ್ಗಜಾಃ ।। ಸಾರ್ವಭೌಮಃ ಸುಪ್ರತೀಕೋ ನಭೋದಿಕ್ಷು ತು ತತ್ಸುತಾಃ
ವಾಮನ, ಕುಮುದ, ಪುಷ್ಪದಂತ ಎಂಬ ಗಜಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಇದ್ದರು; ಸರ್ವಭೌಮ ಮತ್ತು ಸುಪ್ರತಿಕ ಹಾಗೂ ಅವರ ಪುತ್ರರು ಆಕಾಶದ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು.
ಅಭ್ರಮುಃ ಕಪಿಲಾ ಚೈವ ಪಿಂಗಲಾಖ್ಯಾ ಇಮಾಃ ಕ್ರಮಾತ್
ಅಭ್ರಮು, ಕಪಿಲ, ಪಿಂಗಲ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಇದ್ದರು.
ಭೂಮಿದಿಕ್ಷು ಕರಿಣ್ಯಶ್ಚ ಜಾತಾಸ್ತಸ್ಮಾತ್ತು ತತ್ಪ್ರಿಯಾಃ
ಭೂಮಿಯ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಗಜರಿಂದ ಅವರ ಪ್ರಿಯವಾದ ಹೆಣ್ಣು ಆನೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು.
ಪಶುಯೋನ್ಯುದ್ಭವಾನಾಂ ಚ ನೃಣಾಂ ತಾ ಯೋಷಿತಸ್ಸದಾ
ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಯೋನಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವರಲ್ಲಿ ಪುರುಷರ ನಡುವೆ ಹೆಂಗಸರು ಸದಾ ಇದ್ದಾರೆ.
ಮನುವಂಶೋದ್ಭವಾನಾಂ ಚ ನೃಣಾಂ ಚಾನ್ಯೋದ್ಭವಾಃ ಸ್ತ್ರಿಯಃ
ಮನುವಂಶದಿಂದ ಮತ್ತು ಇತರ ವಂಶಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಪುರುಷರಲ್ಲಿಯೂ ಹೆಂಗಸರು ಇದ್ದಾರೆ.
ದ್ವಿಧಾ ಧುವಸ್ಸ ವಿಜ್ಞೇಯೋ ಭೂಮೇರೂರ್ದ್ಧ್ವಮಧಸ್ತಥಾ
ಧ್ರುವನು ಎರಡು ವಿಧವಾಗಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು: ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಕೆಳಗೆ.
ಅಧೋಧ್ರುವೇ ಸದಾ ರಾತ್ರಿರ್ನಾರಕಾಸ್ತತ್ರ ವೈ ಸ್ಥಿತಾಃ
ಕೆಳಗಿನ ಧ್ರುವದಲ್ಲಿ ಸದಾ ರಾತ್ರಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ; ಅಲ್ಲಿ ನರಕದ ಜೀವಿಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಮಹೋ ಜನಸ್ತಪಸ್ಸತ್ಯಂ ತೇಷು ನಿತ್ಯಂ ದಿನಂ ಸ್ಮೃತಮ್ ತೇಷು ನಿತ್ಯಂ ಸ್ಮೃತಾ ರಾತ್ರಿಃ ಕಲ್ಪಮಾನಂ ಚ ಕೋವಿದೈಃ
ಮಹ, ಜನ, ತಪ, ಸತ್ಯ ಎಂಬ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಸದಾ ಹಗಲೇ ಎಂದು ಎಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಅಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿಯನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಒಂದು ಕಲ್ಪದಂತೆ ಎಣಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಸ ತು ಪೂರ್ವಭವೇ ಚಾಸೀದ್ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಮಾಧವಪ್ರಿಯಃ 3.4.17.
ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಅವನು ಮಾಧವನಿಗೆ ಪ್ರಿಯನಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾಗಿದ್ದನು.
ತೀರ್ಥ ಪುಣ್ಯಾತ್ಸ ವೈ ವಿಪ್ರೋ ಮಾಧವೋ ಮಾಧವಪ್ರಿಯಃ ಷಟ್ತ್ರಿಂಶಚ್ಚ ಸಹಸ್ರಾಬ್ದಂ ರಾಜ್ಯಂ ಕೃತ್ವಾ ಧ್ರುವೋಽಭವತ್
ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯ ಪುಣ್ಯದ ಫಲದಿಂದ, ಆ ಮಾಧವಪ್ರಿಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಮೂವತ್ತಾರು ಸಾವಿರ ವರ್ಷ ರಾಜ್ಯವಾಳಿಸಿ ಧ್ರುವನಾದನು.
ಸೂತ ಉವಾಚ ಇತಿ ಶ್ರುತ್ವಾ ಗುರೋರ್ವಾಕ್ಯಂ ಸ ಧ್ರುವಃ ಪಂಚಮೋ ವಸುಃ ನರಶ್ರೀರ್ನಾಮ ವಿಖ್ಯಾತೋ ಗುಣವೈಶ್ಯಸ್ಯ ವೈ ಸುತಃ
ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಗುರುನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಧ್ರುವನು ಐದನೇ ವಸು, ನರಶ್ರೀ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು; ಅವನು ಗುಣವೈಶ್ಯನ ಮಗನು.
ಕುಸೀದಗುಣಗುಪ್ತಶ್ಚ ನರಶ್ರೀಃ ಪುತ್ರವತ್ಸಲಃ
ನರಶ್ರೀ, ಕುಸೀದ ಮತ್ತು ಗುಣಗಳ ರಕ್ಷಕನಾಗಿದ್ದನು; ಅವನು ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತುಂಬಾ ಪ್ರೀತಿಯವನು.
ಪ್ರತ್ಯಹಂ ಸ ಹರೇಃ ಕ್ರೀಡಾಂ ವೃನ್ದಾವನಮಹೋತ್ತಮೇ
ಪ್ರತಿ ದಿನ ಅವನು ವೃಂದಾವನದ ಮಹಾ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಹರಿಯ ಆಟವನ್ನು ಆನಂದಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.
ಯಸ್ಯ ಪುತ್ರವಿವಾಹೇ ಚ ಭಗವಾನ್ಭಕ್ತವತ್ಸಲಃ
ಅವನ ಮಗನ ವಿವಾಹದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವ ಭಗವಂತನು ಹಾಜರಿದ್ದನು.
ಪುರೀಂ ಕಾಶೀಂ ಸಮಾಗಮ್ಯ ನರಶ್ರೀಭರ್ಕ್ತರಾಟ್ ಸ್ವಯಮ್
ಆ ಮಹಾನ್ ರಾಜನು ಸ್ವತಃ ಕಾಶಿ ನಗರಕ್ಕೆ ಬಂದುದನು.
ಸಾರ್ದ್ಧಂ ತಪೋ ಮಹತ್ಕುರ್ವನ್ಬ್ರಹ್ಮಧ್ಯಾನಪರೋಽಭವತ್
ಅವನು ಮಹಾ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ, ಬ್ರಹ್ಮನ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದನು.
ತದಾ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಹರಿಶ್ಶಂಭುಃ ಸ್ವಸ್ವವಾಹನಮಾಸ್ಥಿತಾಃ
ಆಗ ಬ್ರಹ್ಮ, ಹರಿಯು ಮತ್ತು ಶಂಕರನು ತಮ ತಮ್ಮ ವಾಹನಗಳ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಬಂದರು.
ಇತಿ ಶ್ರುತ್ವಾ ವಚ ಸ್ತೇಷಾಂ ಸ್ವಯಂಭೂತನಯೋ ಮುನಿಃ
ಅವರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಸ್ವಯಂಭುವಿನ ಪುತ್ರನಾದ ಮುನಿಯು ಸ್ವತಃ ಅಲ್ಲಿದ್ದನು.
ತಸ್ಯ ಭಾವಂ ಸಮಾಲೋಕ್ಯ ತ್ರಯೋ ದೇವಾಃ ಸನಾತನಾಃ 3.4.17.
ಅವನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ಆ ಮೂವರು ಶಾಶ್ವತ ದೇವರುಗಳು
ಲಿಂಗಹಸ್ತಃ ಸ್ವಯಂ ರುದ್ರೋ ವಿಷ್ಣುಸ್ತದ್ರಸವರ್ದ್ಧನಃ ರತಿಂ ದೇಹಿ ಮದಾಘೂರ್ಣೇ ನೋ ಚೇತ್ಪ್ರಾಣಾಂಸ್ತ್ಯಜಾಮ್ಯಹಮ್
ರುದ್ರನು ಲಿಂಗವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ವಿಷ್ಣುವು ಆಸೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿ, 'ಓ ಮದ್ಯಪಾನದಿಂದ ಮತ್ತನಾದವಳೇ, ನಮಗೆ ಸಂತೋಷ ಕೊಡು, ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ನಾನು ಪ್ರಾಣ ತ್ಯಜಿಸುತ್ತೇನೆ' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
ಪತಿವ್ರತಾಽನಸೂಯಾ ಚ ಶ್ರುತ್ವಾ ತೇಷಾಂ ವಚೋಽಶುಭಮ್
ಪತಿವ್ರತೆ ಅನಸೂಯೆಯವರು ಅವರ ಅಶುಭವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದರು.
ಮೋಹಿತಾಸ್ತತ್ರ ತೇ ದೇವಾ ಗೃಹೀತ್ವಾ ತಾಂ ಬಲಾತ್ತದಾ
ಆ ದೇವರುಗಳು ಅಲ್ಲೇ ಮೋಹಿತರಾಗಿ, ಆಕೆಯನ್ನು ಬಲವಂತದಿಂದ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡರು.
ತದಾ ಕ್ರುದ್ಧಾ ಸತೀ ಸಾ ವೈ ತಾಞ್ಛಶಾಪ ಮುನಿಪ್ರಿಯಾ
ಆಗ ಆ ಸತಿಪತ್ನಿ, ಮುನಿಗೆ ಪ್ರಿಯಳಾದವಳು, ಕೋಪಗೊಂಡು ಅವರನ್ನು ಶಪಿಸಿದರು.
ಮಹಾದೇವಸ್ಯ ವೈ ಲಿಂಗಂ ಬ್ರಹ್ಮಣೋಽಸ್ಯ ಮಹಾಶಿರಃ ಭವಿಷ್ಯಂತಿ ಸುರಶ್ರೇಷ್ಠಾ ಉಪಹಾಸೋಽಯಮುತ್ತಮಃ
'ಮಹಾದೇವನ ಲಿಂಗವೂ, ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಹಾ ತಲೆಯೂ ದೇವತೆಗಳೆಲ್ಲರಿಗೂ ಹಾಸ್ಯವಾಗುವುದು' ಎಂದು ಶಪಿಸಿದರು.
ಇತಿ ಶ್ರುತ್ವಾ ವಚೋ ಘೋರಂ ನಮಸ್ಕೃತ್ಯ ಮುನಿಪ್ರಿಯಾಮ್
ಆ ಭಯಾನಕವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅವರು ಮುನಿಯ ಪ್ರಿಯೆಗೆ ವಂದಿಸಿದರು.
ಅನಸೂಯಾ ತದಾ ಪ್ರಾಹ ಭವನ್ತೋ ಮಮ ಪುತ್ರಕಾಃ
ಆಗ ಅನಸೂಯೆ ಹೇಳಿದರು: 'ನೀವು ನನ್ನ ಮಗರಾಗಬೇಕು' ಎಂದು.
ಇತ್ಯುಕ್ತೇ ವಚನೇ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಚಂದ್ರಮಾಶ್ಚ ತದಾ ಹ್ಯಭೂತ್ ತತ್ಪಾಪಪರಿಹಾರಾರ್ಥಂ ಯೋಗವನ್ತೋ ಬಭೂವಿರೇ
ಅವರು ಹೀಗೆಂದಾಗ, ಬ್ರಹ್ಮನು ಚಂದ್ರನಾದನು; ಆ ಪಾಪವನ್ನು ತೊಲಗಿಸಲು, ಅವರು ಯೋಗಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದರು.
ಏತಸ್ಮಿನ್ನಂತರೇ ದೇವೀ ಪ್ರಕೃತಿಸ್ಸರ್ವ ಧರ್ಮಿಣೀ
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವಿಯು, ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮಗಳ ಮೂಲರೂಪಳಾದವಳು, ಅಲ್ಲಿದ್ದಳು.