ಬಿಲ್ವಪತ್ರಸ್ಯ ಪ್ಲವನಂ ದಂಡಂ ಹಿತ್ವಾ ಚ ಪ್ಲಾವಯೇತ್
ಬಿಳ್ವದ ಎಲೆ ತೇಲಿಸುವ ದಂಡವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಆ ಎಲೆಯನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ತೇಲಿಸಬೇಕು.
ಬಿಲ್ವಪತ್ರಸ್ಯ ಪೂರ್ವಾರ್ಧಪ್ರಾಪ್ತಮಾತ್ರೇಣ ಯೋಜ ಯೇತ್
ಬಿಳ್ವದ ಎಲೆ ಮುಂಭಾಗ ಮಾತ್ರ ನೀರನ್ನು ತಲುಪುವಂತೆ ಸೇರಿಸಬೇಕು.
ನ ದ್ವಿತ್ರಿಪ್ಲವನಂ ಕುರ್ಯಾತ್ಕೃತ್ವಾ ಯಾತಿ ರಸಾತಲಮ್
ಎಲೆಯನ್ನು ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ಬಾರಿ ತೇಲಿಸಬಾರದು; ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ಅದು ಪಾತಾಳಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ.
ಪೂರ್ವಾಶಾಭಿಮುಖೋ ಭೂತ್ವಾ ಪಾವಯೇಚ್ಚ ಯಥಾಕ್ರಮಾತ್ 2.1.18.
ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿಗೆ ಮುಖಮಾಡಿ, ಕ್ರಮವಾಗಿ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಮಾಡಬೇಕು.
ಪಾಯಸಾನ್ಯನ್ಯದೇವೇಷು ಯತ್ನೇನ ಪರಿವ ರ್ಜಯೇತ್
ಉಳಿದ ಪಾಯಸವನ್ನು ಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಇತರ ದೇವತೆಗಳ ಮೇಲೆ ಹಚ್ಚಬೇಕು.
ಕನಿಷ್ಠಾಂಗುಲಿಮಾಸಾದ್ಯ ಪ್ರಕುರ್ಯಾತ್ಪರ್ವಭೂಷಣಮ್
ಚಿಕ್ಕ ಬೆರಳನ್ನು ತೊಟ್ಟು, ಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಭರಣವನ್ನು ತಯಾರಿಸಬೇಕು.
ಅಂಗುಲೈರ್ದ್ವಿತ್ರಿಚತುರೈಃ ಪತ್ರಹೋಮಾಕೃತಿಕ್ರಮಾತ್
ಎಲೆ ಅರ್ಪಣೆಯ ವಿಧಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಎರಡು, ಮೂರು ಅಥವಾ ನಾಲ್ಕು ಬೆರಳುಗಳಿಂದ ಮಾಡಬೇಕು.
ಸ್ರುವದರ್ವೀನಿರ್ಣಯವರ್ಣನಮ್ ಸ್ರುವೇ ಪ್ರಶಸ್ತಾಸ್ತರವಃ ಸಿದ್ಧಿದಾ ಯಾಗಕರ್ಮಣಿ
ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಮರದಿಂದ ಮಾಡಿದವುಗಳು ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ನೀಡುವವು ಎಂದು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಯಾಂ ಪ್ರಶಸ್ತಾಸ್ತು ಧಾತ್ರೀಖದಿರಕೇಶರಾಃ
ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ ವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಧಾತ್ರೀ, ಖದಿರ ಮತ್ತು ಕೇಶರ ಮರಗಳು ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಸಂಪ್ರಾಶೇ ಯಃ ಸ್ರುವಃ ಪ್ರೋಕ್ತಃ ಸಂಸ್ಕಾರೇ ಯಜ್ಞಸಾಧನೇ
ಊಟ ಮಾಡುವ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಸಂಸ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.
ಸ್ರುವಂ ಸ್ರುಚಮಥೋ ವಕ್ಷ್ಯೇ ಯದಧೀನಶ್ಚ ಜಾಯತೇ
ಈಗ ನಾನು ಪಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ಚಮಚದ ವಿವರವನ್ನು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಅವಲಂಬಿತವಾದುದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.
ತಸ್ಯಾದೌ ಚ ಸ್ರುವಂ ವಕ್ಷ್ಯೇ ಯಚ್ಚ ಮಾನಂ ಯದಾಸ್ಪದಮ್
ಮೊದಲು ಆ ಪಾತ್ರೆಯ ವಿವರ, ಅದರ ಅಳತೆ ಮತ್ತು ಆಧಾರವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಸಮುಪೋಷ್ಯ ಚ ರಚಯೇದಾಮಿಷಾಣಿ ನ ಚ ಸ್ಮರೇತ್
ಉಪವಾಸ ಮಾಡಿ, ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಬೇಕು; ಬೇರೆ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು.
ಕಾಷ್ಠಂ ಗೃಹೀತ್ವಾ ವಿಭಜೇದ್ಭಾಗಾಂಸ್ತ್ರಿಂಶತ್ತಥಾ ಪುನಃ
ಮರವನ್ನು ತೆಗೆದು, ಅದನ್ನು ಮೂವತ್ತೊಂದು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಬೇಕು.
ಕಟಾಹಾಕಾರನಿಮ್ನಂ ಚ ಸ್ರುವಂ ಕುರ್ಯಾದ್ವಿಚಕ್ಷಣಃ
ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಬಟ್ಟಲು ಆಕಾರದ ಆಳವಿರುವಂತೆ ಕುಶಲತೆಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಬೇಕು.
ವೇದೀಂ ಶೂರ್ಪಾಕೃತಿಂ ಕುರ್ಯಾತ್ಕುಂಡಾನಿ ಪರಿಕಲ್ಪಯೇತ್
ವೇದಿಯನ್ನು ಚನ್ನಿ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕು; ಅಗ್ನಿಕುಂಡಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಜೋಡಿಸಬೇಕು.
ಸ್ರುವಂ ಚತುರ್ವಿಂಶತಿಭಿರ್ಭಾಗೈಶ್ಚ ರಚಯೇದ್ಧ್ರುವಮ್ 2.1.19.
ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಇಪ್ಪತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಿಂದ ದೃಢವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಬೇಕು.
ಚತುರ್ಭಿರಂಗೈರಾನಾಹಂ ಕರ್ಷಾದ್ಯಗ್ರಂ ತತಃ ಸ್ರುವಮ್
ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ, ಮೊದಲಿಗೆ ತೂಕ ಮತ್ತು ಮುನೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ನಂತರ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಬೇಕು.
ದಂಡಮೂಲಾಶ್ರಯೇ ದಂಡೀ ಭವೇತ್ಕಂಕಣಭೂಷಿತಃ
ದಂಡವನ್ನು ಆಧಾರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಕೈಯಲ್ಲಿ ದಂಡ ಹಿಡಿದು, ಕೈಗೆ ಕಂಕಣ ಧರಿಸಿ ನಡೆಯಬೇಕು.
ಶ್ರೈವರ್ಣಿಕೋದ್ಭವಂ ಯಚ್ಚ ಇಂದುವೃಕ್ಷಸಮುದ್ಭವಮ್
ಶ್ರೈವಣಿಕ ವೃಕ್ಷದಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದದು ಮತ್ತು ಚಂದ್ರವೃಕ್ಷದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದದು—
ದ್ವಯಂಗುಲಂ ಮಂಡಲಂ ತಸ್ಯ ದರ್ವೀ ಸಾ ಯಜ್ಞಸಾಧನೇ
ಅದರ ಪಾತ್ರೆ ಎರಡು ಬೆರಳಷ್ಟು ಅಗಲವಾಗಿರಬೇಕು; ಹೀಗೆ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ದರ್ವಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಪಂಚಾಂಗುಲಂ ಮಂಡಲಂ ಚ ಅಷ್ಟಹಸ್ತಂ ಚ ದಂಡಕಮ್
ಪಾತ್ರೆ ಐದು ಬೆರಳಷ್ಟು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ದಂಡ ಎಂಟು ಕೈಗಳಷ್ಟು ಉದ್ದವಾಗಿರಬೇಕು.
ದಶತೋಲಕಮಾನೇನ ಸಾ ಚ ದರ್ವೀ ಉದಾಹೃತಾ
ಆ ದರ್ವಿಯ ತೂಕ ಹತ್ತು ತೋಳಕಗಳಷ್ಟು ಇರಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಷೋಡಶಾಂಗುಲಮಾನೇನ ಸರ್ವಾಭಾವೇ ಚ ಪೈಪ್ಪಲೀಮ್
ಯಾವುದೂ ಸಿಗದಿದ್ದರೆ, ಹದಿನಾರು ಬೆರಳಷ್ಟು ಉದ್ದದ ಪಿಪ್ಪಲಿ ಮರವನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು.
ಅಥ ತಾಮ್ರಮಯೀ ಕಾರ್ಯಾ ನ ಚ ತಾಂ ತತ್ರ ಯೋಜಯೇತ್
ನಂತರ ತಾಮ್ರದಿಂದ ಕೂಡಾ ಮಾಡಬಹುದು, ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಾರದು.
ಇತಿ ಶ್ರೀಭವಿಷ್ಯೇ ಮಹಾಪುರಾಣೇ ಮಧ್ಯಮ ಪರ್ವಣಿ ಪ್ರಥಮಭಾಗೇ ಸ್ರುವದರ್ವೀನಿರ್ಣಯೋ ನಾಮೈಕೋನವಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ
ಇಂತಿ ಶ್ರೀಭವಿಷ್ಯ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಮಧ್ಯಮ ಪರ್ವದ ಮೊದಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ರುವ ಮತ್ತು ದರ್ವಿಯ ನಿರ್ಣಯ ಎಂಬ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಗಿಯಿತು.
ಪೂರ್ಣವಿಧಿವರ್ಣನಮ್ ಯಸ್ಯ ಸಮ್ಯಗನುಷ್ಠಾನಾತ್ಸಂಪೂರ್ಣಂ ಸ್ಯಾದಿತಿ ಸ್ಥಿತಿಃ
ಪೂರ್ಣ ವಿಧಿಯ ವರ್ಣನೆ: ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ವಿಧಿಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದರೆ ಪೂರ್ಣತೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಿಯಮ ಇದೆ.
ಹೋಮಪೂರ್ತೌ ಮೋಕ್ಷಕಲ್ಪಃ ಪೂಜಾಂತೇಽರ್ಘ್ಯಂ ವಿಧೀಯತೇ
ಹೋಮ ಮತ್ತು ಪೂರ್ಣಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ, ಪೂಜೆಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವುದು ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ.
ತಸ್ಮಾತ್ಸರ್ವಪ್ರಯತ್ನೇನ ಸ್ರುವಾಧೋ ವಿನ್ಯಸೇಚ್ಚರುಮ್
ಆದುದರಿಂದ, ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ದರ್ವಿಯನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಇಟ್ಟು, ಚಾರುವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.
ಗೃಹಂ ಪ್ರವಿಶ್ಯ ಚ ತತಃ ಕುಲಪೂಜಾಂ ಸಮಾಚರೇತ್
ನಂತರ ಮನೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಕುಟುಂಬದ ಪೂಜೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು.