ಮೋಕ್ಷಚಿನ್ತಾಮತಿಕ್ರಮ್ಯ ಯೋಽನ್ಯಚಿನ್ತಾಪರಿಶ್ರಮಃ 2.1.5.
ಯಾರು ಮೋಕ್ಷದ ಚಿಂತೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಾನೋ—
ಪ್ರಯಾಗೇ ವಿದ್ಯಮಾನೇಽಪಿ ಯೋಽನ್ಯತ್ರ ಸ್ನಾನಮಾಚರೇತ್
ಪ್ರಯಾಗದಲ್ಲೇ ಇದ್ದರೂ, ಯಾರು ಬೇರೆಡೆ ಸ್ನಾನಮಾಡುತ್ತಾನೋ—
ಆಯುಷಸ್ತು ಕ್ಷಯಾರ್ಥಾಯ ಶಾಸ್ತ್ರೇಯಮೃಷಿಸಂಮತಃ
ಇದು ಆಯುಷ್ಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗಲು ಕಾರಣ, ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಋಷಿಗಳ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಂತೆ.
ಬಹೂನಿ ಪುಸ್ತಕಾನೀಹ ಶಾಸ್ತ್ರಾಣಿ ವಿವಿಧಾನಿ ಚ
ಇಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಿವೆ.
ಬಲೇನ ಚ್ಛಲಛದ್ಮೇನ ಉಪಾಯೇನ ಪ್ರಬಂಧನಮ್
ಬಲದಿಂದ, ಮೋಸದಿಂದ, ಉಪಾಯದಿಂದ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ.
ಮಧುರಾನ್ನಂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪ್ಯ ದೈವೇ ಪಿತ್ರ್ಯೇ ಚ ಕರ್ಮಣಿ
ದೈವಿಕ ಹಾಗೂ ಪಿತೃ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಧುರವಾದ ಅನ್ನವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವುದು.
ಕೃಪಣಃ ಸ ತು ವಿಜ್ಞೇಯೋ ನ ಸ್ವರ್ಗೀ ನ ಚ ಮೋಕ್ಷಭಾಕ್
ಅವನು ಕೃಪಣನೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಅವನು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನೂ ಮೋಕ್ಷವನ್ನೂ ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.
ಸ ಏವ ಕೃಪಣಃ ಖ್ಯಾತಃ ಸರ್ವಧರ್ಮಬಹಿಷ್ಕೃತಃ
ಅವನನ್ನೇ ಕೃಪಣನೆಂದು ಹೆಸರಿಸಿ, ಎಲ್ಲಾ ಧರ್ಮಗಳಿಂದ ಹೊರಗಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪಿತೃಮಾತೃಗುರುತ್ಯಾಗೀ ಶೌಚಾಚಾರವಿವರ್ಜಿತಃ
ತಂದೆ, ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಗುರುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಶುದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಸರಿ ನಡೆ ಇಲ್ಲದವನು.
ಜೀವತ್ಪಿತೃಪರಿತ್ಯಕ್ತಂ ಸುತಂ ಸೇವನ್ನ ವಾ ಕ್ವಚಿತ್
ತಂದೆ ತಾಯಿ ಜೀವಂತವಾಗಿರುವಾಗ ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವವನು, ಯಾವಾಗಲಾದರೂ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದರೂ ಅಥವಾ ಮಾಡದಿದ್ದರೂ.
ಸಾಧ್ವಾಚಾರಂ ಚ ಪ್ರಚ್ಛಾಯ ಸೇವನಂ ಚಾಪಿ ದರ್ಶಯೇತ್ 2.1.5.
ಒಬ್ಬನು ಸದಾಚಾರವನ್ನು ತೋರಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಸೇವೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಗೌರವವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬೇಕು.
ಜೀವೇದ್ದೇವಲವೃತ್ತಿರ್ಯಃ ಭಾರ್ಯಾವಿಪಣಜೀವಕಃ
ಯಾರು ದೇವಾಲಯದ ಸೇವೆಯಿಂದ ಅಥವಾ ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಹಾಕಿ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಾನೋ ಅವನು.
ಷಡೇವ ನಷ್ಟಾಃ ಶಾಸ್ತ್ರೇ ಚ ನ ಸ್ವರ್ಗಮೋಕ್ಷಭಾಗಿನಃ
ಈ ಆರು ಜನರು ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾರೆ, ಸ್ವರ್ಗವನ್ನೂ ಮೋಕ್ಷವನ್ನೂ ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.
ಭ್ರುಕುಟೀಕುಟಿಲಃ ಕ್ರುದ್ಧೋ ರುಷ್ಟಃ ಪಂಚವಿಧೋದಿತಃ
ಯಾರು ಕೋಪದಿಂದ ಭ್ರುಕೂಟ ಹಾಕಿ, ವಕ್ರವಾಗಿ, ಕೋಪಗೊಂಡು ಐದು ವಿಧದ ರೋಷವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವನು.
ನಿದ್ರಾಲುರ್ವ್ಯಸನಾಸಕ್ತೋ ಮದ್ಯಪಃ ಸ್ರ್ತ್ರೀನಿಷೇವಕಃ
ಯಾರು ನಿದ್ರೆಗೆ ಆಸಕ್ತನಾಗಿದ್ದಾನೆ, ದುರ್ವ್ಯಸನಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದಾನೆ, ಮದ್ಯಪಾನಿಯೂ, ಸ್ತ್ರೀಯರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುವವನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.
ಏಕಾಕೀ ಮಿಷ್ಟಮಶ್ನಾತಿ ವಂಚಕಃ ಸಾಧುನಿಂದಕಃ
ಯಾರು ಒಬ್ಬನೇ ಮಧುರ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುತ್ತಾನೆ, ಮೋಸಗಾರನು, ಸಜ್ಜನರನ್ನು ನಿಂದಿಸುವವನು.
ನಿಗಮಾಗಮತಂತ್ರಾಣಿ ನಾಧ್ಯಾಪಯತಿ ಯೋ ದ್ವಿಜಃ
ಯಾವ ದ್ವಿಜನು ವೇದ, ಆಗಮ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬೋಧಿಸುವುದಿಲ್ಲವೋ ಅವನು.
ಶ್ರುತಿಃ ಸ್ಮೃತಿಶ್ಚ ವಿಪ್ರಾಣಾಂ ನಯನೇ ದ್ವೇ ವಿನಿರ್ಮಿತೇ
ವೇದ ಮತ್ತು ಸ್ಮೃತಿ ಎಂಬ ಎರಡು ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗಿದೆ.
ವಿವಾದಃ ಸೋದರೈಃ ಸಾರ್ದ್ಧಂ ಪಿತ್ರೋರಪ್ರಿಯಕೃದ್ವದೇತ್
ತಮ್ಮ ತಮ್ಮಂದಿರೊಂದಿಗೆ ಜಗಳವಾಡುವವನು, ತಾಯಿತಂದೆಗೆ ಅಪ್ರಿಯವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳುವವನು.
ಪಿಶುನೋ ರಾಜಗಾಮೀ ಚ ಶೂದ್ರಸೇವಕ ಏವ ಚ
ಪಿತೂರಿ ಹೇಳುವವನು, ರಾಜನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುವವನು, ಶೂದ್ರನ ಸೇವೆ ಮಾಡುವವನು.
ಪಕ್ವಾನ್ನಂ ಶೂದ್ರಗೇಹೇ ಚ ಯೋ ಭುಂಕ್ತೇ ಸಕೃದೇವ ವಾ ।। 2.1.5.
ಯಾರು ಶೂದ್ರನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆಯಾದರೂ ಪಾಕವನ್ನಾದರೂ ತಿನ್ನುತ್ತಾನೋ ಅವನು.
ಅಷ್ಟಕುಷ್ಠಾನ್ವಿತಃ ಕುಷ್ಠೀ ತ್ರಿಕುಷ್ಠೀ ಶಾಸ್ತ್ರನಿನ್ದಿತಃ
ಎಂಟು ವಿಧದ ಕುಷ್ಠರೋಗದಿಂದ ಬಾಧಿತನಾದವನು, ಕುಷ್ಠಿ, ಮೂರು ವಿಧದ ಕುಷ್ಠಿ ಹೊಂದಿರುವವನು, ಶಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ನಿಂದಿತನಾದವನು.
ಕೀಟವದ್ಭ್ರಮಣಂ ಯಸ್ಯ ಕುವ್ಯಾಪಾರೀ ಕುಪಂಡಿತಃ
ಯಾರ ಪ್ರವರ್ತನೆ ಹುಳಿನಂತೆ ಅಲೆಯುವುದು, ಕೆಟ್ಟ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುವವನು, ನಕಲಿ ಪಂಡಿತನಾದವನು.
ಅವಿಮುಕ್ತಂ ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ ಯೋಽನ್ಯದೇಶೇ ವಸೇಚ್ಚಿರಮ್
ಯಾರು ಅವಿಮುಕ್ತ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಬೇರೆ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಬಹುಕಾಲ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೋ ಅವನು.
ಕಪೋಲೇನ ಹಿ ಸಂಯುಕ್ತೋ ಭ್ರುಕುಟೀಕುಟಿಲಾನನಃ
ಯಾರ ಮುಖ ಭ್ರುಕೂಟದಿಂದ ವಕ್ರವಾಗಿದೆ, ಬಾಯಿ ಊದಿದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವಹರಣಂ ಕೃತ್ವಾ ನೃಪದೇವ ಸ್ವಮೇವ ಚ
ಯಾರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಸ್ವತ್ತು, ರಾಜನದು, ದೇವರದು ಅಥವಾ ತನ್ನದೇ ಆದದನ್ನು ಕಳವು ಮಾಡುತ್ತಾನೋ ಅವನು.
ಸಂತರ್ಪಯತಿ ಯೋಽಶ್ನಾತಿ ಯಃ ಪ್ರಯಚ್ಛತಿ ವಾ ಕ್ವಚಿತ್
ಯಾರು ಯಾವಾಗಲಾದರೂ ಅನ್ನವನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ಹಂಚುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಇತರರನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಅಕ್ಷರಾಭ್ಯಾಸನಿರತಃ ಪಠತ್ಯೇವ ನ ಬುಧ್ಯತೇ
ಯಾರು ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಪಠಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ತೊಡಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಓದುತ್ತಾರೆ ಆದರೆ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.
ವದತ್ಯನ್ಯತ್ಕರೋತ್ಯನ್ಯದ್ಗುರುದೇವಾಗ್ರತೋ ಯತಃ
ಯಾರು ಗುರು ಹಾಗೂ ದೇವರುಗಳ ಮುಂದೆ ಒಂದನ್ನು ಹೇಳಿ, ಮತ್ತೊಂದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಷಡ್ಗುಣಾಲಂಕೃತೇಃ ಸಾಧೋರ್ದೋಷಾನ್ಮೃಗಯತೇ ಖಲಃ
ಯಾರು ದುಷ್ಟರು, ಅವರು ಆರು ಗುಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಸದ್ಗುಣಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ದೋಷಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾರೆ.