ಧರ್ಮೇಣ ಧಾರ್ಯತೇ ಸರ್ವಂ ಜಗತ್ಸ್ಥಾವರಜಂಗಮಮ್
ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿರುವ ಚರಾಚರ ಎಲ್ಲವೂ ಧರ್ಮದಿಂದಲೇ ನಿಂತಿದೆ.
ಕರ್ಮಣಾ ಪ್ರಾಪ್ಯತೇ ಧರ್ಮೋ ಜ್ಞಾನೇನ ಚ ನ ಸಂಶಯಃ
ಧರ್ಮವನ್ನು ಕರ್ಮದಿಂದಲೂ, ಜ್ಞಾನದಿಂದಲೂ ಪಡೆಯಬಹುದು; ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.
ಪ್ರವೃತ್ತಿಶ್ಚ ನಿವೃತ್ತಿಶ್ಚ ದ್ವಿವಿಧಂ ಕರ್ಮ ವೈದಿಕಮ್
ವೇದದ ಕರ್ಮಗಳು ಎರಡು ವಿಧವಾದವು — ಪ್ರವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ನಿವೃತ್ತಿ.
ನಿವೃತ್ತಿಂ ಸೇವಮಾನಸ್ತು ಯಾತಿ ತತ್ಪರಮಂ ಪದಮ್
ನಿವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸುವವನು ಆ ಪರಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
ಶಮೋ ದಮೋ ದಯಾ ದಾನಮಲೋಭಸ್ತ್ಯಾಗ ಏವ ಚ 2.1.1.
ಶಾಂತಿ, ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹ, ದಯೆ, ದಾನ, ಲೋಭವಿಲ್ಲದ ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ತ್ಯಾಗ —
ಸತ್ಯಂ ಸಂತೋಷ ಆಸ್ತಿಕ್ಯಂ ಶ್ರದ್ಧಾ ಚೇನ್ದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹಃ
ಸತ್ಯ, ಸಂತೋಷ, ದೇವರ ಮೇಲಿನ ನಂಬಿಕೆ, ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣ —
ಅಹಿಂಸಾ ಸತ್ಯವಾದಿತ್ವಮಪೈಶುನ್ಯಂ ಸುಕಲ್ಪತಾ
ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಬಿಡುವುದು, ಸತ್ಯವಾಡುವುದು, ಪರನಿಂದೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಮತ್ತು ಒಳ್ಳೆಯ ಸಂಕಲ್ಪ —
ಶ್ರದ್ಧಾಪೂರ್ವಾಃ ಸ್ಮೃತಾ ಧರ್ಮಾಃ ಶ್ರದ್ಧಾಮಧ್ಯೇ ತು ಸಂಸ್ಥಿತಾಃ
ಧರ್ಮಗಳು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಾಂ ಶ್ರುತಂ ಸ್ಥಾನಂ ಕ್ರಿಯಾವತಾಮ್
ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಪಿತೃಗಳ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ವೇದಗಳ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.
ವೈಶ್ಯಾನಾಮಮೃತಂ ಸ್ಥಾನಂ ಸ್ವಧರ್ಮಮನುವರ್ತತಾಮ್
ಸ್ವಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ವೈಶ್ಯರಿಗೆ ಅಮೃತದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಅಷ್ಟಾಶೀತಿ ಸಹಸ್ರಾಣಾಂ ಮುನೀನಾಮೂರ್ಧ್ವರೇತಸಾಮ್
ಎಂಭತ್ತೆಂಟು ಸಾವಿರ ಊರ್ಧ್ವರೇತಸ್ಸು ಮುನಿಗಳಿಗೆ,
ಸಪ್ತರ್ಷೀಣಾಂ ತು ಯತ್ಸ್ಥಾನಂ ಶ್ರುತಂ ತದ್ವೈ ವನೌಕಸಾಮ್
ಏಳು ಋಷಿಗಳ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅರಣ್ಯವಾಸಿಗಳ ಸ್ಥಾನವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಯತೀನಾಂ ಯತಚಿತ್ತಾನಾಂ ತದೇವ ವನವಾಸಿನಾಮ್
ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದ ಯತಿಗಳಿಗೆ, ಅದೇ ಅರಣ್ಯವಾಸಿಗಳ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ.
ಯೋಗಿನಾಮಮೃತಂ ಸ್ಥಾನಂ ವ್ಯೋಮಾಖ್ಯಂ ಪರಮಾಕರಮ್
ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಅಮೃತದ ಸ್ಥಾನವೆಂದರೆ, ಆಕಾಶವೆಂಬ ಪರಮ ಸ್ಥಾನ.
ಸೃಷ್ಟಿವರ್ಣನಮ್ ವಕ್ಷ್ಯೇ ಕಲ್ಪಾನುಸಾರೇಣ ಮನ್ವತರಶತಾನುಗಮ್
ನಾನು ಕಾಲಚಕ್ರದಂತೆ, ಅನೇಕ ಮನ್ವಂತರಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಕಥೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಆಸೀತ್ತಮೋಮಯಂ ಸರ್ವಮಪ್ರಜ್ಞಾತಮಲಕ್ಷಣಮ್
ಆಗಲೂ ಎಲ್ಲವೂ ಕತ್ತಲಿನಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು, ಯಾವುದಕ್ಕೂ ರೂಪವೂ ಲಕ್ಷಣವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ.
ಆತ್ಮನಾ ಸ್ವಯಮಾತ್ಮಾನಂ ಸಞ್ಚಿತ್ಯ ಭಗವಾನ್ವಿಭುಃ
ಭಗವಂತನು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ತಾನೇ ತನ್ನನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ, ತಾನೇ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು.
ಅಹಂಕಾರಾತ್ಪ್ರಜಾನಾತಿ ಮಹಾಭೂತಾನಿ ಪಞ್ಚ ಚ
ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು ಐದು ಮಹಾಭೂತಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದನು.
ಶಬ್ದಃ ಸ್ಪರ್ಶಶ್ಚ ರೂಪಂ ಚ ರಸೋ ಗಂಧಸ್ತಥೈವ ಚ
ಶಬ್ದ, ಸ್ಪರ್ಶ, ರೂಪ, ರುಚಿ ಮತ್ತು ಗಂಧ ಕೂಡ ಅವನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.
ಸತ್ತ್ವಂ ರಜಸ್ತಮಶ್ಚೈವ ಗುಣಾಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾಸ್ತು ತೇ ತ್ರಯಃ
ಸತ್ತ್ವ, ರಜಸ್ ಮತ್ತು ತಮಸ್ ಎಂಬ ಮೂರು ಗುಣಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಬ್ರಹ್ಮವಿಷ್ಣುಮೋಹನಾರ್ಥಂ ತತಃ ಶಂಭುಸ್ತು ತೇಜಸಾ
ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸಲು, ಶಂಭು ತನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದನು.
ವ್ಯಾಮೋಹಯಿತ್ವಾ ತತ್ಸರ್ವಂ ತೇಜಸಾಽಮೋಹಯಜ್ಜಗತ್
ಅವನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮೋಹಗೊಳಿಸಿ, ಜಗತ್ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಮರುಳುಮಾಡಿದನು.
ಬ್ರಹ್ಮಾ ವಿಷ್ಣುಶ್ಚ ದ್ವಾವೇತಾವುದ್ಭೂತೌ ಭಗವತ್ಸುತೌ
ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು ಎಂಬ ಇಬ್ಬರೂ ಭಗವಂತನ ಪುತ್ರರಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷರಾದರು.
ಉಪಸಂಹರತೇ ಚೈವ ನಾನಾಭೂತಾನಿ ಸರ್ವಶಃ 2.1.2.
ಅವನು ಎಲ್ಲ ವಿಧವಾದ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಿಂಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
ಚತುರ್ದಶ ತು ತಾನ್ಯೇವಂ ಕಲ್ಪ ಇತ್ಯಭಿಧೀಯತೇ
ಈ ಹದಿನಾಲ್ಕನ್ನು 'ಕಲ್ಪ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಏವಂ ಮಾಸಶ್ಚ ವರ್ಷಶ್ಚ ತಥಾ ಚಾಷ್ಟಶತಂ ದ್ವಿಜಾಃ
ಹೀಗೆ ತಿಂಗಳು, ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಎಂಟು ನೂರನ್ನು ಕೂಡ, ದ್ವಿಜರೆ, ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಸ್ತಂಬಪರ್ಯಂತಂ ನಿಮೇಷಶ್ಚ ಧ್ರುವಸ್ಯ ವೈ
ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸ್ಥಂಭವರೆಗೆ, ಧ್ರುವನ ಕ್ಷಣವನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಭೂರ್ಲೋಕೋಽಥ ಭುವರ್ಲೋಕಃ ಸ್ವರ್ಲೋಕಶ್ಚ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ
ಭೂಲೋಕ, ಭುವರ್ಲೋಕ ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಗಲೋಕ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.
ಪಾತಾಲಂ ವಿತಲಂ ತದ್ಧಿ ಅತಲಂ ತಲಮೇವ ಚ
ಪಾತಾಳ, ವಿಟಲ, ಅತಲ ಮತ್ತು ತಲ ಎಂಬ ಲೋಕಗಳೂ ಇವೆ.
ಏತೇಷು ಸಪ್ತವಿಖ್ಯಾತಾ ಅಧಃಪಾತಾಲವಾಸಿನಃ
ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಏಳು ಲೋಕಗಳು ಪಾತಾಳಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಿನ ವಾಸಸ್ಥಳಗಳೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.