ಜಾಯತೇ ವೇದನಾ ತಸ್ಯ ಊರ್ಧ್ವಂ ಚೈವ ನಿರೀಕ್ಷತೇ
ಅವನಿಗೆ ನೋವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ನೋಡುತ್ತಾನೆ.
ಅರ್ಕಮೂಲಮಪಾಮಾರ್ಗಂ ಪ್ರಿಯಂಗುಮಿನ್ದ್ರವಾರುಣೀಮ್ ಏತೇನೈವೋಪಚಾರೇಣ ಸುಖೀ ಭವತಿ ಮಾನವಃ ।। 1.36.
ಅರ್ಕದ ಬೇರು, ಅಪಾಮಾರ್ಗ, ಪ್ರಿಯಂಗು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರವಾರುಣಿಯನ್ನು ಈ ರೀತಿಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿದರೆ ಮನುಷ್ಯನು ಆರೋಗ್ಯವಾಗುತ್ತಾನೆ.
ವೈಶ್ಯೇನಾಪಿ ಹಿ ದಷ್ಟಸ್ಯ ಶೃಣು ರೂಪಾಣಿ ಯಾನಿ ತು
ವೈಶ್ಯನನ್ನು ಹಾವು ಕಚ್ಚಿದಾಗ ಇರುವ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಈಗ ಕೇಳು.
ಮೂರ್ಛಾ ಚ ಪ್ರಬಲಾ ಯಸ್ಯ ಆತ್ಮಾನಂ ನಾಭಿನಂದತಿ
ಅವನಿಗೆ ಭಾರೀ ಮೂರ್ಛೆ ಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆತನು ತಾನು ಯಾರು ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿಯಲಾಗದು.
ಅಶ್ವಗಂಧಾ ಸಗೋಮೂತ್ರಾ ಗೃಹ ಧೂಮಂ ಸಗುಗ್ಗುಲಮ್
ಅಶ್ವಗಂಧವನ್ನು ಗೋಮೂತ್ರದೊಂದಿಗೆ, ಮನೆ ಧೂಮವನ್ನು ಗುಗ್ಗುಳದೊಂದಿಗೆ ಬಳಸಬೇಕು.
ಗೋಮೂತ್ರೇಣ ಸಮಾಯುಕ್ತಂ ಪಾನಂ ನಸ್ಯಂ ಚ ದಾಪಯೇತ್
ಅದನ್ನು ಗೋಮೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಲಸಿ ಕುಡಿಯಲು ಮತ್ತು ಮೂಗಿನಲ್ಲಿ ಹಾಕಲು ಕೊಡಬೇಕು.
ಶೂದ್ರೇಣಾಪಿ ಹಿ ದಷ್ಟಸ್ಯ ಶೃಣು ತತ್ತ್ವೇನ ಗೌತಮ
ಗೌತಮ, ಶೂದ್ರನನ್ನು ಹಾವು ಕಚ್ಚಿದಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಈಗ ನಿಜವಾಗಿ ಕೇಳು.
ಅಂಗಾನಿ ಚುಲುಚುಲಾಯಂತೇ ಶೂದ್ರದಷ್ಟಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್
ಶೂದ್ರನ ಅಂಗಗಳು ಕಂಪಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ನಡುಗುತ್ತವೆ; ಇದು ಶೂದ್ರನನ್ನು ಹಾವು ಕಚ್ಚಿದ ಲಕ್ಷಣ.
ಪದ್ಮಂ ಚ ಲೋಧ್ರಕಂ ಚೈವ ಕ್ಷೌದ್ರಂ ಪದ್ಮಸ್ಯ ಕೇಸರಮ್
ತಾವರೆ, ಲೋಧ್ರ, ಜೇನು ಮತ್ತು ತಾವರೆಯ ಹೂವಿನ ರೇಷ್ಮೆಗಳು—
ಏತಾನಿ ಸಮಭಾಗಾನಿ ಪೇಷಯೇಚ್ಛೀತವಾರಿಣಾ
ಇವುಗಳನ್ನು ಸಮಾನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತಣಿದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಒರೆದು ಬೆರೆಸಬೇಕು.
ಪೂರ್ವಾಹ್ಣೇ ಚರತೇ ವಿಪ್ರೋ ಮಧ್ಯಾಹ್ನೇ ಕ್ಷತ್ರಿಯಶ್ಚರೇತ್
ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹೊರಡಬೇಕು; ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಕ್ಷತ್ರಿಯನು ಹೊರಡಬೇಕು.
ಆಹಾರೋ ವಾಯುಪುಷ್ಪಾಣಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಾಂ ವಿದುರ್ಬುಧಾಃ ವೈಶ್ಯಾ ಮಂಡೂಕಭಕ್ಷಾಶ್ಚ ಶೂದ್ರಾಃ ಸರ್ವಾಶಿನಸ್ತಥಾ ।।1.36.
ಬುದ್ಧಿವಂತರಿಗೆ ತಿಳಿದಿರುವುದು ಏನೆಂದರೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಗಾಳಿಯೂ ಹೂವುಗಳನ್ನೂ ತಿನ್ನುತ್ತಾರೆ; ವೈಶ್ಯರು ಕಪ್ಪೆಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಾರೆ; ಶೂದ್ರರು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿನ್ನುತ್ತಾರೆ.
ಅಗ್ರತೋ ದಶತೇ ವಿಪ್ರಃ ಕ್ಷತ್ರಿಯೋ ದಕ್ಷಿಣೇನ ತು
ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಚ್ಚುತ್ತಾನೆ; ಕ್ಷತ್ರಿಯನು ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಚ್ಚುತ್ತಾನೆ.
ಮದಕಾಲೇ ತು ಸಂಪ್ರಾಪ್ತೇ ಪೀಡ್ಯಮಾನಾ ಮಹಾವಿಷಾಃ
ಮದ್ಯಪಾನ ಸಮಯ ಬಂದಾಗ, ಮಹಾ ವಿಷಪೂರ್ಣರು ಪೀಡಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಪುಷ್ಪಗಂಧಾಃ ಸ್ಮೃತಾ ವಿಪ್ರಾಃ ಕ್ಷತ್ರಿಯಾಶ್ಚಂದನಾವಹಾಃ
ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಹೂವಿನ ಸುಗಂಧವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಕ್ಷತ್ರಿಯರಿಗೆ ಚಂದನದ ವಾಸನೆ ಇದೆ.
ವಾಸಂ ತೇಷಾಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಯಥಾವದನುಪೂರ್ವಶಃ ವಸಂತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಃ ಸರ್ಪಾ ಗ್ರಾಮದ್ವಾರೇ ಚತುಷ್ಪಥೇ
ನಾನು ಈಗ ಅವರ ವಾಸಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ: ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸರ್ಪಗಳು ಹಳ್ಳಿಯ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಚೌರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ.
ಆರಾಮೇಷು ಪವಿತ್ರೇಷು ಶುಚಿಷ್ವಾಯತನೇಷು ಚ
ಉದ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ, ಹಾಗೂ ಶುದ್ಧ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ.
ಶ್ಮಶಾನೇ ಭಸ್ಮಶಾಲಾಸು ಪಲಾಲೇಷು ತಟೇಷು ಚ
ಸ್ಮಶಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಭಸ್ಮದ ಗುಡ್ಡಗಳಲ್ಲಿ, ಒಣಗಿದ ಹುಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿಯೂ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ.
ಅವಿವಿಕ್ತೇಷು ಸ್ಥಾನೇಷು ನಿರ್ಜನೇಷು ವನೇಷು ಚ
ಏಕಾಂತವಾದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ, ಜನರಿಲ್ಲದ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ.
ಶ್ವೇತಾಶ್ಚ ಕಪಿಲಾಶ್ಚೈವ ಯೇ ಸರ್ಪಾಸ್ತ್ವನಲಪ್ರಭಾಃ
ಯಾವ ಸರ್ಪಗಳು ಬಿಳಿ, ಕಪಿಲ ಅಥವಾ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವವೆಯೋ—
ರಕ್ತವರ್ಣಾಃ ಸುವರ್ಣಾಭಾಃ ಪ್ರವಾಲಮಣಿಸಂನಿಭಾಃ
ಯಾವ ಸರ್ಪಗಳು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದವೆಯೋ, ಹೊಳಪು ಬಂಗಾರದ ಬಣ್ಣದವೆಯೋ, ಅಥವಾ ಪವಳು ಮತ್ತು ಮಣಿಯಂತೆ ಕಾಣುವವೆಯೋ—
ನಾನಾವಿಚಿತ್ರರಾಜೀಭಿರತಸೀವರ್ಣಸನ್ನಿಭಾಃ 1.36.
ಅನೇಕ ವಿಧದ ವಿಚಿತ್ರ ಗೆರೆಯುಳ್ಳವುಗಳು, ಅಥಸಿ ಹೂವಿನ ಬಣ್ಣದಂತಿರುವವುಗಳು—
ಕಾಕೋದರನಿಭಾಃ ಕೇಚಿದ್ಯೇ ಚ ಅಂಜನಸನ್ನಿಭಾಃ
ಕೆಲವುಗಳು ಕಾಗೆಯ ಹೊಟ್ಟೆಯಂತಿವೆ, ಕೆಲವುಗಳು ಅಂಜನದಂತೆ ಕಪ್ಪಾಗಿವೆ.
ಯಸ್ಯ ಸರ್ಪೇಣ ದಷ್ಟಸ್ಯ ದಂಶಮಂಗುಷ್ಠಮಂತರಮ್
ಯಾರನ್ನು ಸರ್ಪವು ಕಚ್ಚಿದಾಗ, ಕಚ್ಚಿದ ಗುರುತುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಒಂದು ಬೆರಳಿನ ಅಗಲವಿದ್ದರೆ—
ಯಸ್ಯ ಸರ್ಪೇಣ ದಷ್ಟಸ್ಯ ದಂಶಂ ದ್ವ್ಯಂಗುಲಮಂತರಮ್
ಯಾರನ್ನು ಸರ್ಪವು ಕಚ್ಚಿದಾಗ, ಕಚ್ಚಿದ ಗುರುತುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಎರಡು ಬೆರಳಿನ ಅಗಲವಿದ್ದರೆ—
ಯಸ್ಯ ಸರ್ಪೇಣ ದಷ್ಟಸ್ಯ ಸಾರ್ಧಂ ದ್ವ್ಯಂಗುಲಮzತರಮ್
ಯಾರನ್ನು ಸರ್ಪವು ಕಚ್ಚಿದಾಗ, ಕಚ್ಚಿದ ಗುರುತುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಎರಡು ಬೆರಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಗಲವಿದ್ದರೆ—
ಅನಂತಃ ಪ್ರೇಕ್ಷತೇ ಪೂರ್ವಂ ವಾಮಪಾರ್ಶ್ವೇ ತು ವಾಸುಕಿಃ
ಅನಂತನು ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ನೋಡುವನು, ವಾಮಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ವಾಸುಕಿಯಿದ್ದಾನೆ.
ಚಲತೇ ಭ್ರಮತೇ ಪದ್ಮೋ ಮಹಾಪದ್ಮೋ ನಿಮಜ್ಜತಿ
ಪದ್ಮನು ಚಲಿಸುತ್ತಾನೆ, ತಿರುಗಾಡುತ್ತಾನೆ; ಮಹಾಪದ್ಮನು ಕೆಳಗೆ ಮುಳುಗುತ್ತಾನೆ.
ಸರ್ವೇಷಾಂ ಕುರುತೇ ರೂಪಂ ಕುಲಿಕಃ ಪನ್ನಗೋತ್ತಮಃ
ಪನ್ನಗಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಕುಳಿಕನು ಎಲ್ಲರ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ.
ದಕ್ಷಿಣಾ ತಕ್ಷಕಸ್ಯೋಕ್ತಾ ಕರ್ಕೋಟಸ್ಯ ತು ನೈರ್ಋತೀ ಉತ್ತರಾ ಶಂಖಪಾಲಸ್ಯ ಐಶಾನೀ ಕಂಬಲಸ್ಯ ತು
ದಕ್ಷಿಣದಿಕ್ಕು ತಕ್ಷಕನದು, ದಕ್ಷಿಣಪಶ್ಚಿಮದಿಕ್ಕು ಕರ್ಕೋಟಕನದು; ಉತ್ತರದಿಕ್ಕು ಶಂಖಪಾಲನದು, ಈಶಾನ್ಯದಿಕ್ಕು ಕಂಬಲನದು.