ಧರ್ಮಸ್ತ್ವಂ ವೃಷರೂಪೇಣ ಜಗದಾನನ್ದಕಾರಕಃ
ನೀನು ಧರ್ಮವೇ ಎತ್ತಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಜಗತ್ತಿಗೆ ಆನಂದವನ್ನು ನೀಡುವವನಾಗಿದ್ದೀಯೆ.
ದತ್ತ್ವೈವಂ ದಕ್ಷಿಣಾಯುಕ್ತಂ ಪ್ರಣಿಪತ್ಯ ವಿಸರ್ಜಯೇತ್ ತತ್ಸರ್ವಂ ವಿಲಯಂ ಯಾತಿ ಗೋದಾನಸುಕೃತೇನ ಚ ।। 4.160.
ಹೀಗೆ ದಕ್ಷಿಣೆಯೊಂದಿಗೆ ನೀಡಿ, ವಂದಿಸಿ ಎತ್ತನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು; ಹೀಗೆ ಹಸು ನೀಡಿದ ಪುಣ್ಯದಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ದೋಷಗಳು ದೂರವಾಗುತ್ತವೆ.
ಯಾನಂ ವೃಷಭಸಂಯುಕ್ತಂ ದೀಪ್ಯಮಾನಂ ಸುಶೋಭನಮ್
ಎತ್ತನ್ನು ಜೂತ ಹಾಕಿದ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ, ಸುಂದರವಾದ ವಾಹನ—
ಯಾವಂತಿ ತಸ್ಯ ರೋಮಾಣಿ ಗೋವೃಷಸ್ಯ ಮಹೀಪತೇ
ಅಯ್ಯಾ, ಆ ಎತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಎಷ್ಟು ರೋಮಗಳಿವೆಯೋ—
ಗೋಲೋಕಾದವತೀರ್ಣಸ್ತು ಇಹ ಲೋಕೇ ದ್ವಿಜೋ ಭವೇತ್
ಗೋಲೋಕದಿಂದ ಇಳಿದು, ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನು ದ್ವಿಜನಾಗುತ್ತಾನೆ.
ಯಥೋಕ್ತಂ ತೇ ಮಹಾರಾಜ ಕಸ್ಯ ದೇಯೋ ವೃಷೋತ್ತಮಃ
ಹೇ ಮಹಾರಾಜ, ನಾನು ಹೇಳಿದಂತೆ, ಯಾರು ಯೋಗ್ಯರು ಅವರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಎತ್ತನ್ನು ನೀಡಬೇಕು?
ಯೇ ಕ್ಷಾಂತದಾಂತಾಃ ಶ್ರುತಿಪೂರ್ಣಕರ್ಣಾ ಜಿತೇಂದ್ರಿಯಾಃ ಪ್ರಾಣಿವಧಾನ್ನಿವೃತ್ತಾಃ
ಯಾರು ಕ್ಷಮಾಶೀಲರು, ಆತ್ಮನಿಗ್ರಹ ಹೊಂದಿರುವವರು, ವೇದಶ್ರವಣದಿಂದ ಕಿವಿಗಳು ತುಂಬಿರುವವರು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದವರು, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹಾನಿಯಿಂದ ದೂರವಿರುವವರೋ—
ಊರ್ಜಸ್ವಿನಂ ಭರಸಹಂ ದೃಢಕಂಧರಂ ಚ ಯಚ್ಛಂತಿ ಯೇ ವೃಷಮಶೇಷಗುಣೋಪಪನ್ನಮ್
ಅಂತಹವರಿಗೆ, ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಬಲಿಷ್ಠ, ಭಾರ ಹೊರುವ, ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಎತ್ತನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ.
ಇತಿ ಶ್ರೀಭವಿಷ್ಯೇ ಮಹಾಪುರಾಣ ಉತ್ತರಪರ್ವಣಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣಯುಧಿಷ್ಠಿರಸಂವಾದೇ ವೃಷಭದಾನವ್ರತವರ್ಣನಂ ನಾಮ ಷಷ್ಟಯುತ್ತರಶತತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ
ಇಂತಾಗಿ ಶ್ರೀಭವಿಷ್ಯ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಉತ್ತರಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಯುಧಿಷ್ಠಿರರ ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ ವೃಷಭದಾನ ವ್ರತದ ವಿವರಣೆಯೆಂಬ ನೂರ ಅರವತ್ತುನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಗಿಯಿತು.
ಕಪಿಲಾದಾನಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವರ್ಣನಮ್ ಪುಣ್ಯಂ ಯತ್ಸರ್ವದಾನಾನಾಂ ಸರ್ವಪಾತಕನಾಶನಮ್
ಕಪಿಲಾ ದಾನದ ಮಹಿಮೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲ ದಾನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ, ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಕಥಿತಂ ಕಪಿಲಾದಾನಂ ತಚ್ಛೃಣುಷ್ವ ಮಹಾಮತೇ
ಕಪಿಲಾ ದಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಈಗ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಮಹಾಮತಿವಂತನೇ, ಇದನ್ನು ಕೇಳು.
ವಿಧಾನಂ ಯದ್ವರಾಹೇಣ ಧರಣ್ಯೈ ಕಥಿತಂ ಪುರಾ
ಈ ಹಿಂದೆ ವರಾಹ ದೇವರು ಭೂಮಿಗೆ ಹೇಳಿದ ಕ್ರಮವನ್ನು ಈಗ ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ, ಅದರ ಹೊಸ ಪುಣ್ಯ ಫಲಗಳೊಂದಿಗೆ.
ತದಹಂ ಸಂಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ನವಪುಣ್ಯಫಲಂ ಚ ಯತ್ ಧರಣ್ಯುವಾಚ ಯತ್ತ್ವಯಾ ಕಪಿಲಾ ನಾಮ ಪೂರ್ವಮುತ್ಪಾವಿತಾ ಪ್ರಭೋ
ಭೂಮಿ ಹೇಳಿದಳು: ಪ್ರಭುವೇ, ನೀವು ಹಿಂದೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಆ ಕಪಿಲಾ ಎತ್ತಿನ ಬಗ್ಗೆ—
ಹೋಮಧೇನುಃ ಸದಾ ಪುಣ್ಯಾ ಧೇನುರ್ಯಜ್ಞಾವತಾರಭೂಃ
ಹೋಮದ ಎತ್ತು ಯಾವಾಗಲೂ ಪವಿತ್ರವಾದದು; ಎತ್ತು ಯಜ್ಞಗಳ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ.
ಕೀದೃಶಾಯ ಚ ವಿಪ್ರಾಯ ದಾತವ್ಯಾ ಪುಣ್ಯಲಕ್ಷಣಾ
ಅಂತಹ ಪುಣ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳಿರುವ ಎತ್ತನ್ನು ಯಾವ ವಿಧದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಕೊಡಬೇಕು?
ತಾಸಾಂ ಪ್ರಯತ್ನಾದ್ದಾನೇನ ಕಿಂ ಪುಣ್ಯಂ ಸ್ಯಾಚ್ಚ ಮಾಧವ
ಮಾಧವನೇ, ಶ್ರಮಪಟ್ಟು ಇಂತಹ ಎತ್ತುಗಳನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಯಾವ ಪುಣ್ಯ ಸಿಗುತ್ತದೆ?
ಕೃತ್ವಾ ಯತ್ಸರ್ವಪಾಪೇಭ್ಯೋ ಮುಚ್ಯತೇ ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ
ಇದನ್ನು ಮಾಡಿದರೆ ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.
ಕಪಿಲಾ ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರಾರ್ಥಂ ಯಜ್ಞಾರ್ಥೇ ಚ ವರಾನನೇ
ಕಪಿಲಾ ಎತ್ತು ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಗಳಿಗಾಗಿ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಸುಂದರಿಯೇ.
ಪವಿತ್ರಾಣಾಂ ಪವಿತ್ರಂ ಚ ಮಙ್ಗಲಾನಾಂ ಚ ಮಂಗಲಮ್ 4.161.
ಇದು ಪವಿತ್ರವಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ, ಶುಭಕರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಶುಭಕರವಾಗಿದೆ.
ತಪಸಸ್ತಪ ಏವಾಗ್ರ್ಯಂ ವ್ರತಾನಾಮುತ್ತಮಂ ವ್ರತಂ
ತಪಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ತಪಸ್ಸು, ವ್ರತಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ವ್ರತ.
ಪೃಥಿವ್ಯಾಂ ಯಾನಿ ತೀರ್ಥಾನಿ ಗುಹ್ಯಾನ್ಯಾಯತನಾನಿ ಚ
ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಎಲ್ಲ ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಗುಪ್ತವಾದ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳಗಳು—
ಹೋತವ್ಯಾನ್ಯಗ್ನಿಹೋತ್ರಾಣಿ ಸಾಯಂ ಪ್ರಾತರ್ದ್ವಿಜಾತಿಭಿಃ
ದ್ವಿಜಾತಿಗಳು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರ ಯಜ್ಞಗಳು—
ಯಜಂತೇ ಯೇಽಗ್ನಿಹೋತ್ರಾಣಿ ಅನ್ನೈಶ್ಚ ವಿವಿಧೈಃ ಸದಾ
ಯಾರು ಯಾವಾಗಲೂ ವಿವಿಧ ವಿಧದ ಆಹಾರಗಳಿಂದ ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ—
ತೇಷಾಂ ತ್ವಾದಿತ್ಯವರ್ಣೈಶ್ಚ ವಿಮಾನೈರ್ಜಾಯತೇ ಗತಿಃ
ಅವರಿಗೆ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ದಿವ್ಯ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಗುವ ಮಾರ್ಗ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ಕಪಿಲಾಯಾಃ ಶಿರೋ ಗ್ರೀವಾಂ ಸರ್ವ ತೀರ್ಥಾನಿ ಭಾಮಿನಿ
ಸುಂದರಿಯೇ, ಕಪಿಲಾ ಎತ್ತಿನ ತಲೆ ಮತ್ತು ಕುತ್ತಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರಗಳೂ ಇದ್ದವೆ.
ಪ್ರಾತರುತ್ಥಾಯ ಯೋ ಮರ್ತ್ಯಃ ಕಪಿಲಾ ಗಲಮಸ್ತಕಾತ್
ಯಾರು ಪ್ರಾತಃಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಕಪಿಲಾ ಎತ್ತಿನ ತಲೆ ಮತ್ತು ಕುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೋ—
ಸ ತೇನ ಪುಣ್ಯೇನೋಪೇತಸ್ತತ್ಕ್ಷಣಾದ್ಗತಕಿಲ್ವಿಷಃ
ಆ ಪುಣ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದವನು ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲೇ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
ಕಲ್ಯ ಉತ್ಥಾಯ ಯೋ ಮರ್ತ್ಯಃ ಕುರ್ಯಾತ್ತಾಸಾಂ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಮ್
ಯಾರು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎದ್ದು ಅವುಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ,
ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಯಾಂ ಚೈಕಾಯಾಂ ಕೃತಾಯಾಂ ಚ ವಸುನ್ಧರೇ 4.161.
ಮಾತೃಭೂಮಿಯ ಸುತ್ತ ಒಂದು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿದರೂ,
ಕಪಿಲಾಯಾಸ್ತು ಮೂತ್ರೇಣ ಸ್ನಾಯಾದ್ವೈ ಯಃ ಶುಚಿವ್ರತಃ
ಯಾರು ಶುದ್ಧತೆಯ ವ್ರತದಿಂದ ಕಪಿಲಾ ಹಸುವಿನ ಮೂತ್ರದಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ,