ಅಷ್ಟಮೂರ್ತೇರಧಿಷ್ಠಾನಮತಃ ಪಾಹಿ ಸನಾತನ 4.150.
ಎಂಟು ರೂಪಗಳ ಆಶ್ರಯವಾದ ನಿತ್ಯನೇ, ಅದನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು.
ಸಪ್ತಜನ್ಮಕೃತಂ ಪಾಪಂ ವಾಙ್ಮನಃ ಕಾಯಕರ್ಮಜಮ್
ಏಳು ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತು, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ದೇಹದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಪಾಪಗಳು,
ಯಾನಂ ವೃಷಭಸಂಯುಕ್ತಂ ದೀಪ್ಯಮಾನಂ ಸುಶೋಭಿತಮ್
ಎಮ್ಮೆ ಜೋಡಿಸಿದ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ, ಸುಂದರವಾದ ರಥ,
ಯಾವಂತಿ ತಸ್ಯ ರೋಮಾಣಿ ಗೋವೃಷಸ್ಯ ಮಹೀಪತೇ
ರಾಜನೇ, ಆ ಹಸು ಮತ್ತು ಎಮ್ಮೆಯ ದೇಹದಲ್ಲಿರುವ ರೋಮಗಳಷ್ಟು,
ಗೋಲೋಕಾದವತೀರ್ಣಸ್ತು ಇಹಲೋಕೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಃ
ಗೋಲೋಕದಿಂದ ಇಳಿದು ಬಂದ ದ್ವಿಜರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾನೆ.
ತವೋಕ್ತಂ ವೈ ಮಹಾರಾಜ ಕಸ್ಯ ದೇಯೋ ವೃಷೋತ್ತಮಃ
ಮಹಾರಾಜನೇ, ನೀವು ಕೇಳಿದಂತೆ, ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಎತ್ತನ್ನು ಯಾರಿಗೆ ಕೊಡಬೇಕು ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದೀರಿ.
ಯೇಷಾಂ ಸದಾ ವೈ ಶ್ರುತಿಪೂರ್ಣಕರ್ಣಾ ಜಿತೇನ್ದ್ರಿಯಾಃ ಪ್ರಾಣಿವಧೇ ನಿವೃತ್ತಾಃ
ಯಾರ ಕಿವಿಗಳು ಸದಾ ವೇದಶ್ರವಣದಿಂದ ತುಂಬಿವೆ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಪ್ರಾಣಿಹಿಂಸೆಗೆ ದೂರವಿದ್ದಾರೆ—ಅವರಿಗೆ ಕೊಡಬೇಕು.
ಗಾತ್ರೇ ದೃಢಂ ಭಾರಸಹಂ ಸುಪುಷ್ಟಂ ಸುಶೃಙ್ಗಿಣಂ ಸರ್ವಗುಣೋಪಪನ್ನಮ್
ಯಾರ ದೇಹ ಬಲಿಷ್ಠವಾಗಿದೆ, ಭಾರವನ್ನು ತಾಳಬಲ್ಲದು, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪೋಷಿತವಾಗಿದೆ, ಸುಂದರ ಕೊಂಬುಗಳಿವೆ, ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳೂ ಇದ್ದವನು.
ಇತಿ ಶ್ರೀಭವಿಷ್ಯೇ ಮಹಾಪುರಾಣ ಉತ್ತರಪರ್ವಣಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣಯುಧಿಷ್ಠಿರಸಂವಾದೇ ವೃಷದಾನವಿಧಿವರ್ಣನಂ ನಾಮ ಪಂಚಾಶದುತ್ತರಶತತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ
ಇಂತಿ ಶ್ರೀಭವಿಷ್ಯ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಉತ್ತರಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಯುಧಿಷ್ಠಿರರ ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ 'ವೃಷದಾನ ವಿಧಿವರ್ಣನೆ' ಎಂಬ ನೂರ ಐದನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಕ್ತಾಯ.
ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಧೇನುದಾನವ್ರತವಿಧಿವರ್ಣನಮ್( ಅಥ ವಿವಿಧದಾನಾನಿ) ಸಂಸಾರಾಸಾರತಾಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಶ್ರುತಶ್ಚ ವ್ರತವಿಸ್ತರಃ
ಈ ಸಂಸಾರ ವ್ಯರ್ಥವೆಂದು ತಿಳಿದು, ವ್ರತದ ವಿವರವನ್ನು ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆ,
ಭೂಯಶ್ಚ ಶ್ರೋತುಮಿಚ್ಛಾಮಿ ದಾನಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಮುತ್ತಮಮ್
ನಾನು ಪುನಃ ದಾನದ ಮಹಿಮೆ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ.
ನಹಿ ದಾನಾತ್ಪರತರಮನ್ಯದಸ್ತೀತಿ ಮೇ ಮತಿಃ
ದಾನಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲೊಂದು ಇಲ್ಲವೆಂದು ನನಗೆ ನಂಬಿಕೆ.
ಅನೀತಂ ಯಾತಿ ಚಾಧ್ವಾನಂ ಧನಂ ವಿಪ್ರಕರಾರ್ಪಿತಮ್
ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ನೀಡಿದ ಧನವು ಪರಲೋಕದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮೊಡನೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ.
ಕಿಂ ಕಾಯೇನ ಸುಪುಷ್ಟೇನ ಬಲಿನಾ ಚಿರಜೀವಿನಾ
ಬಲಿಷ್ಠವಾಗಿ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪೋಷಿತವಾಗಿ, ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯವಿರುವ ದೇಹದಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ?
ಗ್ರಾಸಾದರ್ದ್ಧಮಪಿ ಗ್ರಾಸ ಮರ್ಥಿಭ್ಯಃ ಕಿಂ ನ ದೀಯತೇ
ಬೇಸರದಲ್ಲಿರುವವರಿಗೆ ಆಹಾರದ ಅರ್ಧ ಭಾಗವಾದರೂ ಯಾಕೆ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ?
ಏಕಸ್ಮಿನ್ನಪ್ಯತಿಕ್ರಾಂತೇ ದಿನೇ ದಾನವಿವರ್ಜಿತೇ
ಒಂದು ದಿನವೂ ದಾನವಿಲ್ಲದೆ ಹೋದರೆ,
ಯಸ್ಯ ತ್ರಿವರ್ಗಶೂನ್ಯಾನಿ ದಿನಾನ್ಯಾಯಾಂತಿ ಯಾಂತಿ ಚ
ಯಾರ ದಿನಗಳು ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮ ಎಂಬ ಮೂರು ಗುರಿಗಳಿಲ್ಲದೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ,
ಯೈರ್ನ ದತ್ತಂ ನ ಚ ಹುತಂ ನ ತೀರ್ಥೇ ಮರಣಂ ಕೃತಮ್
ಯಾರು ದಾನ ಕೊಡಲಿಲ್ಲ, ಹೋಮ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ, ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸಾಯಲಿಲ್ಲ,
ದೀನಾ ನಿರಶನಾ ರೂಕ್ಷಾಃ ಕಪಾಲಾಙ್ಕಿತಪಾಣಯಃ 4.151.
ಅವರು ಬಡವರು, ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬಳಲುವವರು, ಕಠಿಣರು, ಭಿಕ್ಷಾಪಾತ್ರೆ ಗುರುತುಬಿದ್ದ ಕೈಗಳಿರುವವರು.
ಆಯಾಸಶತಲಬ್ಧಸ್ಯ ಪ್ರಾಣೇಭ್ಯೋಪಿ ಗರೀಯಸಃ
ನೂರಾರು ಶ್ರಮದಿಂದ ಗಳಿಸಿದದ್ದು, ಜೀವಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮಹತ್ವವಾದದ್ದು.
ನೋಪಭೋಗೈಃ ಕ್ಷಯಂ ಯಾಂತಿ ನ ಪ್ರದಾನೈಃ ಸಮೃದ್ಧಯಃ
ಭೋಗಗಳಿಂದ ಅದು ಕಡಿಮೆಯಾಗದು, ದಾನದಿಂದ ಸಂಪತ್ತು ಕುಗ್ಗದು.
ಅದೃಷ್ಟಪರತತ್ತ್ವೋಪಿ ಪಾತ್ರೇಭ್ಯೋ ವಿಸೃಜೇದ್ಧನಮ್
ಪರಮತತ್ತ್ವವನ್ನು ಕಾಣದವನು ಕೂಡ ಯೋಗ್ಯರಿಗೆ ಧನವನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು.
ದಾನಾನಿ ಬಹುರೂಪಾಣಿ ಕಥಯಾಮಿ ತವಾನಘ
ಪಾಪವಿಲ್ಲದವನೇ, ನಾನಿನ್ನಿಗೆ ದಾನಗಳ ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಕಿಞ್ಚಿದ್ವ್ರತಂ ಯತ್ಕ್ರಿಯತೇ ಪೂಜ್ಯತೇ ಚ ತ್ರಿಲೋಚನಃ
ಯಾವುದೇ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದರೂ, ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಮೂರು ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವ ದೇವರನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಯಾನಿ ದಾನಾನಿ ದೇಯಾನಿ ತಾನ್ಯಾಚಕ್ಷ್ಯ ಯದೂತ್ತಮ
ಯಾದವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಯಾವ ಯಾವ ದಾನಗಳನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
ಯೇನ ಚೈವ ವಿಧಾನೇನ ದಾನಂ ಪುಣ್ಯಸುಖಾವಹಮ್
ಯಾವ ವಿಧಾನದಿಂದ ದಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಪುಣ್ಯವೂ ಸಂತೋಷವೂ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನೂ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
ಆಸಪ್ತಮಂ ಪುನಂತ್ಯೇತೇ ದೋಹವಾಹನವೇದನೈಃ
ಈ ದೋಹ, ವಾಹನ, ವಿದ್ಯೆಯ ಮೂಲಕ ಏಳನೇ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ತನಕ ಪವಿತ್ರತೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
ಗೋದಾನಮಾದೌ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಕ್ರಮಯೋಗತಃ
ಮೊದಲು, ಸರಿಯಾದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಹಸು ದಾನ ಮಾಡುವುದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.
ದೇಯಾಃ ಕಿಂಲಕ್ಷಣಾ ಗಾವಃ ಕಾಶ್ಚ ರಾಜನ್ವಿವರ್ಜಿತಾಃ 4.151.
ರಾಜನೇ, ಯಾವ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಹಸುಗಳನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು, ಯಾವ ಹಸುಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
ನ್ಯಾಯಾರ್ಜಿತಾ ಸವತ್ಸಾ ಚ ಪ್ರದೇಯಾ ಶ್ರೋತ್ರಿಯಾಯ ಗೌಃ
ನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಗಳಿಸಿದ, ಕರುವಿನೊಡನೆ ಇರುವ ಹಸುವನ್ನು ಪಾಂಡಿತ್ಯವಂತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಕೊಡಬೇಕು.