ಪುತ್ರೋ ವರರುಚಿಃ ಶ್ರೇಷ್ಠೋಽಥರ್ವಣಸ್ಯ ನೃಪಪ್ರಿಯಃ ।। ತೇ ಗತಾ ಮಾಗಧೇಶಸ್ಯ ಚನ್ದ್ರಗುಪ್ತಸ್ಯ ವೈ ಸಭಾಮ್ 3.2.30.
ಅಥರ್ವಣನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪುತ್ರನು ವರರುಚಿ, ರಾಜರಿಗೆ ಪ್ರಿಯನಾಗಿದ್ದನು; ಅವರು ಮಾಗಧ ದೇಶದ ಚಂದ್ರಗುಪ್ತನ ಸಭೆಗೆ ಹೋದರು.
ನೃಪಸ್ತಾನ್ಪೂಜಯಾಮಾಸ ಬಹುಮಾನಪುರಃಸರಮ್
ಅವನು ಅವರನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವದಿಂದ ಸನ್ಮಾನಿಸಿದನು.
ವ್ಯಾಡಿರಾಹ ಮಹಾರಾಜ ಯಃ ಸ್ತುತೌ ತತ್ಪರಃ ಪುಮಾನ್
ವ್ಯಾಡಿ ಹೇಳಿದನು: 'ಮಹಾರಾಜನೇ, ಯಾರು ಸ್ತೋತ್ರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವನೋ—'
ಮೀಮಾಂಸಶ್ಚಾಹ ಭೋ ರಾಜನ್ಯಜ್ಞೇ ಯೋ ಹಿ ಪುಮಾನ್ಪರಃ
ಮಿಮಾಂಸನು ಹೇಳಿದನು: 'ರಾಜನೇ, ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದವನೋ—'
ಹವನಂ ತರ್ಪಣಂ ಕೃತ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಕಸುರಾನ್ಪ್ರತಿ
ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಹವನ ಮತ್ತು ತರ್ಪಣ ಮಾಡಿದವನೋ—'
ಶ್ರುತ್ವೇದಂ ಪಾಣಿನಿಶ್ಚಾಹ ಚನ್ದ್ರಗುಪ್ತ ಶೃಣುಷ್ವ ಭೋಃ
ಶ್ರುತ್ವೇದ ಮತ್ತು ಪಾಣಿನಿಯೂ ಹೇಳಿದರು: 'ಚಂದ್ರಗುಪ್ತನೇ, ಕೇಳಿ—'
ತಥೈವ ಸೂತ್ರಪಾಠೈಶ್ಚ ಲಿಂಗಧಾತುಗಣಾವೃತೈಃ
ಹಾಗೆಯೇ, ಸೂತ್ರಗಳ ಪಠಣ, ಧಾತು ಮತ್ತು ಲಿಂಗಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಸಹಿತವಾಗಿ—
ಶ್ರುತ್ವಾ ವರರುಚಿಶ್ಚಾಹ ಶೃಣು ಮಾಗಧಭೂಪತೇ
ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದ ವರರುಚಿ ಹೇಳಿದನು: 'ಮಾಗಧರಾಜನೇ, ಕೇಳಿ—'
ದಂಡಲೋಮನಖಾಧಾರೀ ಭಿಕ್ಷಾರ್ಥೀ ವೇದತತ್ಪರಃ
ದಂಡ, ಕೂದಲು, ನಖಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಭಿಕ್ಷೆ ಯಾಚಿಸಿ, ವೇದದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವನು—
ಇತಿ ತೇಷಾಂ ವಚಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ಪಿತೃಶರ್ಮಾಬ್ರವೀದಿದಮ್
ಅವರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಪಿತೃಶರ್ಮನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು—
ಗಾಮೀ ಪಾಣಿಗೃಹೀತಾಯಾಮೃತುಕಾಲೇ ಯತೇಂದ್ರಿಯಃ 3.2.30.
ಯಾವನು ತನ್ನ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿಕೊಂಡು, ಸೂಕ್ತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೆಂಡತಿಯ ಕೈ ಹಿಡಿಯುತ್ತಾನೋ—
ಸ್ವಾಮಿನ್ಯದ್ಭವತಾ ಚೋಕ್ತಂ ಧರ್ಮಜ್ಞೇನ ಯಶಸ್ವಿನಾ
ಸ್ವಾಮಿಯೇ, ನೀವನು ಹೇಳಿದದು ಸತ್ಯ, ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದ ಮಹಾತ್ಮನೇ.
ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ತಸ್ಯ ಶಿಷ್ಯೋಽಭೂದ್ಗುರುವಾಕ್ಯಪರಾಯಣಃ
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಅವನು ತನ್ನ ಗುರುದೇವರ ಮಾತುಗಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಕ್ತನಾದ ಶಿಷ್ಯನಾದನು.
ಪಿತೃಶರ್ಮಾಪಿ ಮನಸಾ ಧ್ಯಾತ್ವಾ ದಾಮೋದರಂ ಹರಿಮ್
ಪಿತೃಶರ್ಮನು ಕೂಡ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ದಾಮೋದರ ಹರಿಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದನು.
[https://sa.wikisource.org/s/d7d ಪೂರ್ವಪುಟಮ್] ಯತ್ಕೃತ್ವಾ ಚ ಕಲೌ ಘೋರೇ ಪರಾಂ ನಿರ್ವೃತಿಮಾಪ್ನುಯಾತ್
ಇದನ್ನು ಮಾಡಿದರೆ, ಈ ಭಯಾನಕ ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲೂ ಪರಮ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು.
ಕಣಭುಗ್ವರಶಿಷ್ಯೈಶ್ಚ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೈಃ ಸ ಪರಾಜಿತಃ
ಕಣಭುಗ್ವರರ ಶಿಷ್ಯರು, ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಂಡಿತರಾಗಿದ್ದವರು, ಅವನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು.
ಲಜ್ಜಿತಃ ಪಾಣಿನಿಸ್ತತ್ರ ಗತಸ್ತೀರ್ಥಾನ್ತರಂ ಪ್ರತಿ
ಅವಮಾನಗೊಂಡ ಪಾಣಿನಿ, ಅಲ್ಲಿ ನಾಚಿಕೊಂಡು ಮತ್ತೊಂದು ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳದತ್ತ ಹೊರಟನು.
ಕೇದಾರಮುದಕಂ ಪೀತ್ವಾ ಶಿವಧ್ಯಾನಪರೋಽಭವತ್
ಕೇದಾರದಲ್ಲಿ ನೀರು ಕುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಅವನು ಶಿವನ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದನು.
ತತೋ ದಶದಿನಾನ್ತೇ ಸ ವಾಯುಭಕ್ಷೋ ದಶಾಹನಿ
ಆಮೇಲೆ ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಅವನು ಹತ್ತು ದಿನ ಹವೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸೇವಿಸಿ ಉಳಿದನು.
ಶ್ರುತ್ವಾಮೃತಮಯಂ ವಾಕ್ಯಮಸ್ತೌದ್ಗದ್ಗದಯಾ ಗಿರಾ
ಅಮೃತದಂತೆ ಮಧುರವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಭಾವೋದ್ರೇಕದಿಂದ ಅವನು ಕಂಠವು ಬಿಗಿದು ಹೊಗಳಿದನು.
ನನ್ದೀಸಂಸ್ಥಾಯ ದೇವಾಯ ವಿದ್ಯಾಭಯಕರಾಯ ಚ
ನಂದೀ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇರುವ ದೇವರಿಗೆ, ವಿದ್ಯೆ ಮತ್ತು ಭಯವಿಲ್ಲದಿಕೆಯನ್ನು ಕೊಡುವವನಿಗೆ,
ಪಾಪಾನ್ತಕಾಯ ಭರ್ಗಾಯ ನಮೋನನ್ತಾಯ ವೇಧಸೇ
ಪಾಪಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಭರ್ಗನಿಗೆ, ಅನಂತ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಿಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಯದಿ ಪ್ರಸನ್ನೋ ದೇವೇಶ ವಿದ್ಯಾಮೂಲಪ್ರದೋ ಭವ
ದೇವೇಶನೇ, ನೀನು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟಿದ್ದರೆ, ಜ್ಞಾನ ಮೂಲವನ್ನು ನನಗೆ ದಯಪಾಲಿಸು.
ಸರ್ವವರ್ಣಮಯಾನ್ಯೇವ ಅಇಉಣಾದಿಶುಭಾನಿ ವೈ ।। 3.2.31.
'ಅ', 'ಇ', 'ಉ' ಮೊದಲಾದ ಶುಭಕರ ಅಕ್ಷರಗಳು ಎಲ್ಲ ವರ್ಣಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದ್ದವೆ.
ಜ್ಞಾನಹ್ರದೇ ಸತ್ಯಜಲೇ ರಾಗ ದ್ವೇಷಮಲಾಪಹೇ
ಜ್ಞಾನ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ, ಸತ್ಯಜಲದಿಂದ, ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷದ ಮಲವನ್ನು ತೊಳೆದುಹಾಕುತ್ತದೆ.
ಮಾನಸಂ ಹಿ ಮಹತ್ತೀರ್ಥ ಬ್ರಹ್ಮದರ್ಶನಕಾರಕಮ್
ಮನಸ್ಸೇ ಮಹಾ ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥ, ಅದು ಬ್ರಹ್ಮನ ದರ್ಶನವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾಂತರ್ದಧೇ ರುದ್ರಃ ಪಾಣಿನಿಃ ಸ್ವಗೃಹಂ ಯಯೌ
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ರುದ್ರನು ಅಂತರಧಾನವಾದನು; ಪಾಣಿನಿ ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದನು.
ಲಿಂಗಸೂತ್ರಂ ತಥಾ ಕೃತ್ವಾ ಪರಂ ನಿರ್ವಾಣಮಾಪ್ತ ವಾನ್
ಲಿಂಗಸೂತ್ರವನ್ನು ರಚಿಸಿ, ಅವನು ಪರಮ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು.
ಯತೋ ಯಾತಾ ಸ್ವಯಂ ಗಂಗಾ ಸರ್ವತೀರ್ಥಮಯೀ ಶಿವಾ
ಅಲ್ಲಿಂದ ಗಂಗೆಯೇ ಎಲ್ಲ ತೀರ್ಥಗಳ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ಶುಭವಾಗಿ ಹರಿದುಹೋದಳು.
ಬಭೂವ ಕೃಷ್ಣಭಕ್ತಶ್ಚ ವೇದವೇದಾಂಗಪಾರಗಃ
ಅವನು ಕೃಷ್ಣಭಕ್ತನಾಗಿ, ವೇದ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತನಾದನು.