ಸರ್ವಾಭರಣಸಂಪೂರ್ಣಂ ವಿಂಧ್ಯಾವಲ್ಯಾ ಸಹಾಸಿತಮ್
ಎಲ್ಲಾ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದವನಾಗಿ, ವಿಂಧ್ಯಾವಳಿಯ ಜೊತೆಗೆ ನಗುತ್ತಾ,
ಸಂಪೂರ್ಣಹೃಷ್ಟವದನಂ ಕಿರೀಟೋತ್ಕಟಕುಣ್ಡಲಮ್ 4.140.
ಮುಖದಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಸಂತೋಷವಿಟ್ಟು, ಅದ್ಭುತವಾದ ಕಿರೀಟ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಕಿವೊಲೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ,
ಗೃಹಸ್ಯ ಮಧ್ಯೇ ಶಾಲಾಯಾಂ ವಿಶಾಲಾಯಾಂ ತತೋಽರ್ಚಯೇತ್
ಮನೆಯ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ವಿಶಾಲವಾದ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಆತನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.
ಕಮಲೈಃ ಕುಮುದೈಃ ಪುಷ್ಪೈಃ ಕಹ್ಲಾರೈ ರಕ್ತಕೋತ್ಪಲೈಃ
ಕಮಲ, ಕಮಲದ ಹೂಗಳು, ಹಸಿರು ಹೂಗಳು, ಕಹ್ಲಾರ ಹೂಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಕಮಲಗಳಿಂದ,
ಮದ್ಯಮಾಂಸಸುರಾಲೇಹ್ಯದೀಪವರ್ತ್ಯುಪಹಾರಕೈಃ
ಮದ್ಯ, ಮಾಂಸ, ಮದ್ಯಪಾನ, ಮಿಠಾಯಿ, ದೀಪ ಮತ್ತು ಬತ್ತಿಯಿಂದ ಸಮರ್ಪಣೆ ಮಾಡಬೇಕು.
ಬಲಿರಾಜ ನಮಸ್ತುಭ್ಯಂ ವಿರೋಚನಸುತ ಪ್ರಭೋ
ಬಲಿರಾಜನೆ, ವಿರೋಚನನ ಮಗನೆ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು.
ಏವಂ ಪೂಜಾಂ ನೃಪಃ ಕೃತ್ವಾ ರಾತ್ರೌ ಜಾಗರಣಂ ತತಃ
ಈ ರೀತಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ರಾಜನು ರಾತ್ರಿ ಜಾಗರಣ ಮಾಡಬೇಕು.
ಲೋಕಶ್ಚಾಪಿ ಗೃಹಸ್ಯಾಂತೇ ಶಯ್ಯಾಯಾಂ ಶುಕ್ಲತಂಡುಲೈಃ
ಜನರು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ, ಬಿಳಿ ಅಕ್ಕಿಯಿಂದ,
ಬಲಿಮುದ್ದಿಶ್ಯ ದೀಯಂತೇ ದಾನಾನಿ ಕುರುನನ್ದನ
ಬಲಿಗೆ ಅರ್ಪಣೆ ಎಂದು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ದಾನಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ, ಕುರುಕುಲದವನೇ.
ಯದಸ್ಯಾಂ ದೀಯತೇ ದಾನಂ ಸ್ವಲ್ಪಂ ವಾ ಯದಿ ವಾ ಬಹು
ಇಲ್ಲಿ ಕೊಡುವ ದಾನವು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ದೊಡ್ಡದಾಗಿರಲಿ,
ವಿಷ್ಣುನಾ ವಸುಧಾ ಲಬ್ಧಾ ಪ್ರೀತೇನ ಬಲಯೇ ಪುನಃ
ವಿಷ್ಣುವು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಬಲಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಿದನು.
ತತಃ ಪ್ರಭೃತಿ ರಾಜೇನ್ದ್ರ ಪ್ರವೃತ್ತಾ ಕೌಮುದೀ ಪುನಃ 4.140.
ಆ ಸಮಯದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ, ರಾಜನೆ, ಕೌಮುದಿ ಹಬ್ಬ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.
ಲೋಕಶೋಕಹರೀ ಕಾಮ್ಯಾ ಧನಪುಷ್ಟಿಸುಖಾವಹಾ
ಇದು ಜನರ ದುಃಖವನ್ನು ದೂರಮಾಡುತ್ತದೆ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಇಷ್ಟವಾದದು, ಧನ, ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸಂತೋಷವನ್ನು ತರುತ್ತದೆ.
ಧಾತುಜ್ಞೈರ್ನೈಗಮಜ್ಞೈಶ್ಚ ತೇನೈಷಾ ಕೌಮುದೀ ಸ್ಮೃತಾ
ಧಾತುಗಳನ್ನು ತಿಳಿದವರು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಇದನ್ನು ಕೌಮುದಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಹೃಷ್ಟಾಸ್ತುಷ್ಟಾಃ ಸುಖಾಯತ್ತಾಸ್ತೇನೈಷಾ ಕೌಮುದೀ ಸ್ಮೃತಾ
ಜನರು ಸಂತೋಷದಿಂದ, ತೃಪ್ತಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ಸುಖದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಭರರಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಕೌಮುದಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಅರ್ಥಾರ್ಥೇ ಪಾರ್ಥ ಭೂಮೌ ಚ ತೇನೈಷಾ ಕೌಮುದೀ ಸ್ಮೃತಾ
ಪಾರ್ಥನೆ, ಸಂಪತ್ತಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕೌಮುದಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ದತ್ತಂ ದಾನವರಾಜಸ್ಯ ಆದರ್ಶಮಿವ ಭೂತಲೇ
ದಾನವರಾಜನಿಗೆ ನೀಡುವ ದಾನವು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡಿಯಂತಿದೆ.
ಕುತ ಈತಿ ಭಯಂ ತತ್ರ ನಾಸ್ತಿ ಮೃತ್ಯುಕೃತಂ ಭಯಮ್
ಅಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಭಯವಿಲ್ಲ, ಮರಣದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಭಯವೂ ಇಲ್ಲ.
ನೀರುಜಶ್ಚ ಜನಾಃ ಸರ್ವೇ ಸರ್ವೋಪದ್ರವವರ್ಜಿತಾಃ
ಎಲ್ಲರೂ ರೋಗರಹಿತರಾಗಿದ್ದು, ಯಾವ ಅಪಾಯವೂ ಅವರಿಗೆ ತಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಯೋ ಯಾದೃಶೇನ ಭಾವೇನ ತಿಷ್ಠತ್ಯಸ್ಯಾಂ ಯುಧಿಷ್ಠಿರ
ಯುಧಿಷ್ಠಿರಾ, ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಯಾರು ಯಾವ ಭಾವನೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೋ, ಅವರು ಹಾಗೆ ಇದ್ದಾರೆ.
ರುದಿತೇ ರೋದಿತಿ ವರ್ಷಂ ಹೃಷ್ಟೋ ವರ್ಷಂ ಪ್ರಹೃಷ್ಯತಿ
ಯಾರು ಅಳುತ್ತಾರೆಂದರೆ ಮಳೆ ಬರುತ್ತದೆ; ಯಾರು ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾರೆಂದರೆ ಆ ಮಳೆಯೂ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಸುರಿಯುತ್ತದೆ.
ತಸ್ಮಾತ್ಪ್ರಹೃಷ್ಟೈಸ್ತುಷ್ಟೈಶ್ಚ ಕರ್ತವ್ಯಾ ಕೌಮುದೀ ನರೈಃ 4.140.
ಆದುದರಿಂದ, ಸಂತೋಷದಿಂದ ಮತ್ತು ತೃಪ್ತಿಯಿಂದ ಜನರು ದೀಪೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು.
ಉಪಶಮಿತಮೇಘನಾದಂ ಪ್ರಜ್ವಲಿತದಶಾನನಂ ರಮಿತರಾಮಮ್
ಮೇಘಗಳ ಗುಡುಗು ಶಾಂತವಾದಾಗ, ಹತ್ತು ತಲೆಗಳವನು ಹೊಳಪಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವಾಗ ರಾಮನು ಸಂತೋಷಪಡುವನು.
ಕೂಷ್ಮಾಣ್ಡಾದಾನರಮ್ಯಂ ಕುವಲಯಖಣ್ಡೈಶ್ಚ ಧಾತುಕಾಭದ್ರಮ್
ಕೂಸುಮಂಡೆ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನೂ, ಸುಂದರವಾದ ನೀಲಕಮಲದ ತುಂಡುಗಳನ್ನೂ, ಶುಭವನ್ನು ತರುವ ಧಾತುಗಳನ್ನೂ ಅರ್ಪಿಸಿ,
ದೀಪೋತ್ಸವೇ ಜನಿತಸರ್ವಜನಪ್ರಮೋದಾಂ ಕುರ್ವಂತಿ ಯೇ ಸುಮನಸೋ ಬಲಿರಾಜಪೂಜಾಮ್
ಯಾರು ದೀಪೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಲಿರಾಜನ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಇತಿ ಶ್ರೀಭವಿಷ್ಯೇ ಮಹಾಪುರಾಣ ಉತ್ತರಪ ರ್ವಣಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣಯುಧಿಷ್ಠಿರಸಂವಾದೇ ದೀಪಾಲಿಕೋತ್ಸವವರ್ಣನಂ ನಾಮ ಚತ್ವಾರಿಂಶದುತ್ತರಶತತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ
ಶ್ರೀಭವಿಷ್ಯ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಉತ್ತರಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಯುಧಿಷ್ಠಿರರ ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ 'ದೀಪಾಲಿಕೋತ್ಸವವರ್ಣನೆ' ಎಂಬ ನೂರನಲವತ್ತನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.
ನವಗ್ರಹಲಕ್ಷಹೋಮವಿಧಿವರ್ಣನಮ್ ಸರ್ವಕಾಮಾಪ್ತಯೇ ಕೃತ್ಯಂ ಕಥಂ ಶಾಂತಿಕಪೌಷ್ಟಿಕಮ್
ಎಲ್ಲಾ ಇಚ್ಛೆಗಳು ಪೂರೈಸಲು ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಪೌಷ್ಟಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ದೃಷ್ಟ್ಯಾಯುಃ ಪುಷ್ಟಿಕಾಮೋ ವಾ ತಥೈವಾಭಿಚರನ್ಪುನಃ
ಯಾರು ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯವನ್ನು, ಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೋ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಕಾರ್ಯಮಾಡುತ್ತಾರೋ,
ಸರ್ವಶಾಸ್ತ್ರಾಣ್ಯನುಕ್ರಮ್ಯ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ಯ ಗ್ರನ್ಥವಿಸ್ತರಮ್
ಎಲ್ಲಾ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಗ್ರಂಥಗಳ ಸಾರಾಂಶವನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ತಿಳಿದು,
ಪುಣ್ಯೇಽಹ್ನಿ ವಿಪ್ರಕಥಿತೇ ಕೃತ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣವಾಚನಮ್
ಪವಿತ್ರ ದಿನದಲ್ಲಿ ಪಂಡಿತರ ಸಲಹೆ ಪಡೆದು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ವಚನವನ್ನು ಪಠಿಸಿ,