ಛಾತ್ರಂ ದ್ವಾದಶಮಂ ಶುಕ್ಲಂ ಧ್ವಜದೀರ್ಘಂ ತ್ರಯೋದಶಮ್
ಹನ್ನೆರಡನೆಯದು ಬಿಳಿ ಛತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಹದಿಮೂರನೆಯದು ಉದ್ದವಾದ ಧ್ವಜವಾಗಿದೆ.
ಬನ್ಧಯಿತ್ವಾ ಚನ್ದ್ರಪಾದೈ ರಜ್ಜುಭಿಃ ಸ್ಥೂಣಿಕಾಂ ನರೈಃ
ಚಂದ್ರಾಕಾರದ ಪಾದಗಳಿರುವ ಕಂಬವನ್ನು ಪುರುಷರು ಹಗ್ಗಗಳಿಂದ ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಕಟ್ಟುತ್ತಾರೆ.
ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಶ್ಚ ಸಂಪೂಜ್ಯ ಗುಡಪಾಯಸಪೂಪಕೈಃ
ಮಧುರ ಅನ್ನ, ಪಾಯಸ ಮತ್ತು ಹಿತವಾದ ದಾನಗಳಿಂದ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು.
ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯೈರ್ಮಹಾದಾನೈರ್ನಟೈಗೀತೈಃ ಕಥಾನಕೈಃ
ಅದ್ಭುತವಾದ ದಾನಗಳು, ನೃತ್ಯಗಾರರು, ಗಾಯಕರು ಮತ್ತು ಕಥೆ ಹೇಳುವವರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಿಂದ ಆಚರಿಸಬೇಕು.
ವೇಶ್ಯಾಂಗನಾನರೈರ್ಹೃಷ್ಟೈರ್ದ್ಯೂತಕ್ರೀಡಾಮಹೋತ್ಸವೈಃ
ಹರ್ಷಭರಿತ ವೇಶ್ಯೆಯರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು, ಜೂಜು ಮತ್ತು ಆಟಗಳ ಮಹೋತ್ಸವಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಭ್ರಮಿಸಬೇಕು.
ರಾತ್ರೌ ಪ್ರಜಾಗರಃ ಕಾರ್ಯೋ ರಕ್ಷಣಾಯ ಪ್ರಯತ್ನತಃ
ರಾತ್ರಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಜಾಗರಣೆ ಮಾಡಬೇಕು.
ಕಾಕಾದ್ಭವತಿ ದುರ್ಭಿಕ್ಷಂ ಕೌಶಿಕಾನ್ಮ್ರಿಯತೇ ನೃಪಃ
ಕಾಗೆಗಳಿಂದ ದುರ್ಭಿಕ್ಷ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಗೂಬೆಗಳಿಂದ ರಾಜನು ಮೃತ್ಯುವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.
ಶೈಥಿಲ್ಯಾದ್ಗಿರಿಭಿಚ್ಛಕ್ರಃ ಪ್ರಮಾದಾನ್ನೀಯತೇ ಯದಿ
ಅವಧಾನದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಚಕ್ರವು ಬೀಳುತ್ತದೆ; ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.
ಯಾವತ್ತು ನೀಯತೇ ಸ್ಥಾನಾದನ್ಯಸ್ಮಾದೈಂದ್ರತೋ ಧ್ವಜಃ ।। 4.139.
ಯಾವಾಗಲೂ ಧ್ವಜವನ್ನು ಅದರ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಅಥವಾ ಇಂದ್ರಸ್ಥಾನದಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಿದರೆ,
ಇಂದ್ರಧ್ವಜಸಮುತ್ಥಾನಂ ಪ್ರಮಾದಾನ್ನ ಕೃತಂ ಯದಿ
ಇಂದ್ರಧ್ವಜವನ್ನು ಎತ್ತುವ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದ ಮಾಡದೆ ಇದ್ದರೆ,
ಕಥಂಚಿದ್ಯದಿ ವಿಘ್ನಃ ಸ್ಯಾದ್ವಿಪಾಕಂ ಮೇ ನಿಬೋಧ ವೈ
ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಘ್ನ ಉಂಟಾದರೆ, ಅದರ ಫಲವನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ಕೇಳು.
ಮಸ್ತಕೇ ಮನ್ತ್ರವಿಚ್ಛೇದೋ ಮುಖೇ ಮುಖ್ಯಬಲಕ್ಷಯಃ
ತಲೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರದ ವ್ಯತ್ಯಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಬಾಯಿಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಶಕ್ತಿಯ ನಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.
ವರತ್ರಾಯಾಂ ಮಿತ್ರನಾಶಃ ಸ್ಥೂಣಿಕಾಸು ಪದಾತಯಃ
ರೇಷ್ಮೆ ಹಗ್ಗದಲ್ಲಿ ಸ್ನೇಹಿತರ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ; ಕಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲಾಳು ಸೇನೆಯ ಸೋಲು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.
ಉತ್ಥಾಪ್ಯ ಪೂಜಯೇದ್ಭಕ್ತ್ಯಾ ದಿವಾರಾತ್ರಮತಂದ್ರಿತಃ
ಧ್ವಜವನ್ನು ಎತ್ತಿದ ಮೇಲೆ, ದಿನವೂ ರಾತ್ರಿ ಕೂಡಾ ಅದನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ, ದಣಿವಿಲ್ಲದೆ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.
ಸೌವರ್ಣಂ ರೌಪ್ಯಕಂ ಕೃತ್ವಾ ಪೂರ್ಣಮುತ್ಥಾಪಯೇದ್ಧ್ವಜಮ್
ಬಂಗಾರ ಅಥವಾ ಬೆಳ್ಳಿಯಿಂದ ಧ್ವಜವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಎತ್ತಬೇಕು.
ತ್ರಪುಸೈಃ ಕರ್ಕಟೀಭಿಶ್ಚ ನಾಲಿಕೇರೈಃ ಕಪಿತ್ಥಕೈಃ
ತಗಡು, ಕರ್ಕೋಟಕ, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಮತ್ತು ಕಪಿತ್ತ ಹಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿರಬೇಕು.
ನೈವೇದ್ಯಾದಿಭಿರಭ್ಯರ್ಚ್ಯ ಮಂತ್ರೇಣಾನೇನ ತೋಷಯೇತ್ ಕ್ಷೇಮಾರ್ಥಂ ಸರ್ವಲೋಕಸ್ಯ ಪೂಜೇಯಂ ಪ್ರತಿಗೃಹ್ಯತಾಮ್
ನೈವೇದ್ಯ ಮತ್ತು ಇತರ ಅರ್ಪಣಗಳಿಂದ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ, ಈ ಮಂತ್ರದೊಂದಿಗೆ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಬೇಕು. ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳ ಕ್ಷೇಮಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು.
ಶ್ರವಣಾದ್ಭರಣೀಂ ಯಾವತ್ಪೂಜಾಂ ಕೃತ್ವಾ ವಿಧಾನತಃ
ಶ್ರವಣದಿಂದ ಭರಣಿ ನಕ್ಷತ್ರದವರೆಗೆ, ವಿಧಿಯಂತೆ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು.
ಸಾರ್ಥಂ ಸುರಾಸುರಗಣೈಃ ಪುರಂದರಶತಕ್ರತೋ 4.139.
ಸಮೂಹದೊಂದಿಗೆ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ದಾನವರು ಸೇರಿ, ಪುರಂದರ ಎಂಬ ಶತಯಜ್ಞಿ ಇಂದ್ರನು ಯಾತ್ರೆಗೆ ಹಾಜರಾಗುತ್ತಾನೆ.
ಏವಂ ಯಃ ಕುರುತೇ ಯಾತ್ರಾಮಿನ್ದ್ರಕೇತೋರ್ಯುಧಿಷ್ಠಿರ
ಯುದ್ಧಿಷ್ಠಿರ, ಇಂದ್ರಧ್ವಜದ ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಯಾರು ನಡೆಸುತ್ತಾರೋ,
ಈತಯೋ ನ ಪ್ರವರ್ತಂತೇ ತಸ್ಮಾನ್ಮೃತ್ಯುಕೃತಂ ಭಯಮ್ ಭುಕ್ತ್ವಾ ರಾಜ್ಯಂ ಚಿರಂಕಾಲಮಿನ್ದ್ರಲೋಕೇ ಮಹೀಯತೇ
ಅವರಿಗೆ ಅಡಚಣೆಗಳು ಬರುವುದಿಲ್ಲ; ಮೃತ್ಯುವಿನ ಭಯವೂ ದೂರವಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ದೀರ್ಘಕಾಲ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಆನಂದಿಸಿ, ಇಂದ್ರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
ರಾಷ್ಟ್ರೇ ಪುರೇ ಚ ನಗರೇ ಸುರರಾಜಕೇತೋರ್ಯತ್ರೋತ್ಸವೋ ನೃಪಜನೈಃ ಕ್ರಿಯತೇ ಸಮೇತ್ಯ
ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ, ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿಯೂ, ನಗರದಲ್ಲಿಯೂ, ಇಂದ್ರಧ್ವಜದ ಹಬ್ಬವನ್ನು ರಾಜರು ಸೇರಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಇತಿ ಶ್ರೀಭವಿಷ್ಯೇ ಮಹಾಪುರಾಣ ಉತ್ತರಪರ್ವಣಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣಯುಧಿಷ್ಠಿರಸಂವಾದೇ ಮಹೇನ್ದ್ರಧ್ವಜಮಹೋತ್ಸವವರ್ಣನಂ ನಾಮೈಕೋನಚತ್ವಾರಿಂಶದುತರಶತತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ
ಇಂತಾಗಿ ಶ್ರೀಭವಿಷ್ಯ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಉತ್ತರಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಿಷ್ಠಿರರ ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ ಮಹೇಂದ್ರಧ್ವಜ ಮಹೋತ್ಸವದ ವರ್ಣನೆಯೆಂಬ ನೂರ್ನಲವತ್ತೊಂದನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಗಿಯಿತು.
ದೀಪಾಲಿಕೋತ್ಸವವರ್ಣನಮ್ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಉವಾಚ ಪುರಾ ವಾಮನರೂಪೇಣ ಯಾಚಯಿತ್ವಾ ಧರಾಮಿಮಾಮ್
ದೀಪಾಲಿಯ ಹಬ್ಬದ ವರ್ಣನೆ. ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದನು: ಹಿಂದೆ ವಾಮನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಬೇಡಿ ಪಡೆದನು,
ಇನ್ದ್ರಾಯ ದತ್ತವಾನ್ರಾಜ್ಯಂ ಬಲಿಂ ಪಾತಾಲವಾಸಿನಮ್
ಆಮೇಲೆ ಇಂದ್ರನಿಗೆ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕೊಟ್ಟು, ಬಲಿಯನ್ನು ಪಾತಾಳದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದನು.
ಏಕಮೇವ ಹಿ ಭೋಗಾರ್ಥಂ ಬಲಿರಾಜ್ಯೇತಿಚಿಹ್ನಿತಮ್
ಭವಿಸುವ ಸೌಖ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಬಲಿಯ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು.
ಕಾರ್ತ್ತಿಕೇ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷಸ್ಯ ಪಞ್ಚದಶ್ಯಾಂ ನಿಶಾಗಮೇ
ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದ ಹದಿನೈದನೇ ರಾತ್ರಿ, ರಾತ್ರಿ ಬರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ,
ಕಿಮರ್ಥಂ ದೀಯತೇ ದಾನಂ ತಸ್ಯಾಂ ಕಾ ದೇವತಾ ಭವೇತ್
ಆ ರಾತ್ರಿ ದಾನವನ್ನು ಏಕೆ ಕೊಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಯಾವ ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದು ಏನು?
ಕಿಂಸ್ವಿತ್ತಸ್ಯೈ ಭವೇದ್ದೇಯಂ ಕೇಭ್ಯೋ ದೇವಂ ಜನಾರ್ದನ
ಆ ರಾತ್ರಿ ಯಾವ ದಾನವನ್ನು, ಯಾರಿಗೆ ಕೊಡಬೇಕು, ಜನಾರ್ದನ?
ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಉವಾಚ ಕಾರ್ತ್ತಿಕೇ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷೇ ಚ ಚತುರ್ದಶ್ಯಾಂ ದಿನೋದಯೇ
ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದನು: ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದ ಚತುರ್ದಶಿಯಂದು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ,