ಯಸ್ಯ ಸ್ವಾದುಜಲಂ ಕೂಪೇ ಪಿಬಂತಿ ಸತತಂ ಜನಾಃ
ಯಾರ ಬಾವಿಯಲ್ಲಿ ಜನರು ಯಾವಾಗಲೂ ರುಚಿಯಾದ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಾರೆ,
ಯಃ ಪ್ರಾಸಾದಾನ್ರಚಯತಿ ಶುಭಾನ್ದೇವತಾನಾಂ ತಡಾಗೇ ಕೀರ್ತಿಸ್ತಸ್ಯ ಭ್ರಮತಿ ವಿಪುಲಾ ವಂಶಮಾರ್ಗಾನುಯಾತಾ 4.127.
ಯಾರು ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಸುಂದರ ಮಂದಿರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರ ಹೆಸರು ವಂಶದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡುತ್ತದೆ.
ತೇಷಾಂ ತಡಾಗಾನಿ ಬಹೂದಕಾನಿ ಕೂಪಾಶ್ಚ ಯೂಪಾಶ್ಚ ಪ್ರತಿಶ್ರಯಾಶ್ಚ
ಅವರ ತೊಟ್ಟಿಗಳು ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತವೆ, ಅವರ ಬಾವಿಗಳು, ಯಜ್ಞದ ಕಂಬಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಸ್ಥಳಗಳು ಕೂಡ ಇರುತ್ತವೆ.
ವೃಕ್ಷೋದ್ಯಾಪನವಿಧಿವರ್ಣನಮ್ ಉದ್ಯಾಪನವಿಧಿಂ ಚೈವ ಸರಹಸ್ಯಂ ಸಮಾಸತಃ
ಮರಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವ ವಿಧಿಯ ವಿವರಣೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಗುಟ್ಟನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪತ್ರೈಃ ಪುಷ್ಪೈಃ ಫಲೈರ್ಮೂಲೈಃ ಕುರ್ವಂತಿ ಪಿತೃತರ್ಪಣಮ್
ಅವರು ಎಲೆ, ಹೂವು, ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಬೇರುಗಳಿಂದ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ತರ್ಪಣ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಬಹುಭಿರ್ಮೃತಕಿಞ್ಜಾತೈಃ ಪುತ್ರೈರ್ಧರ್ಮಾರ್ಥವರ್ಜಿತೈಃ
ಅನೇಕರು ಮೃತನಾದ ಬಳಿಕ ಹುಟ್ಟಿದ, ಧರ್ಮವೂ ಸಂಪತ್ತೂ ಇಲ್ಲದ ಮಕ್ಕಳಿಂದ,
ಪ್ರಾಣಿನಃ ಪ್ರೀಣಯಂತಿ ಸ್ಮ ಚ್ಛಾಯಾವಲ್ಕಲಪಲ್ಲವೈಃ
ಸಜೀವಿಗಳು ಛಾಯೆ, ಹೊತ್ತು ಮತ್ತು ಮೊಗ್ಗುಗಳಿಂದ ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾರೆ.
ಪುಷ್ಪಪತ್ರಫಲಚ್ಛಾಯಾಮೂಲವಲ್ಕಲದಾರುಭಿಃ
ಹೂವು, ಎಲೆ, ಹಣ್ಣು, ಛಾಯೆ, ಬೇರು, ಹೊತ್ತು ಮತ್ತು ಮರದ ಕಡ್ಡಿಗಳಿಂದ.
ಪುತ್ರಾಃ ಸಂವತ್ಸರಸ್ಯಾಂತೇ ಶ್ರಾದ್ಧಂ ಕುರ್ವಂತಿ ವಾ ನ ವಾ
ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು, ಮಾಡದೆ ಇರಬಹುದು.
ನ ತತ್ಕರೋತ್ಯಗ್ನಿಹೋತ್ರಂ ಸುಖಂ ಯದ್ಯೋಷಿತಃ ಸುತಃ
ಹೆಂಡತಿಯ ಮಗನಾದರೂ, ಅವನು ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರವನ್ನು ಮಾಡದೆ ಇದ್ದರೆ, ಅದರಿಂದ ಸಂತೋಷ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಸಚ್ಛಾಯಾ ಚ ಸಪುಷ್ಪಾ ಚ ಸಫಲಾ ವೃಕ್ಷವಾಟಿಕಾ
ನಿಜವಾದ ನೆರಳು ನೀಡುವ, ಹೂವು ಹತ್ತಿರುವ, ಹಣ್ಣು ಕೊಡುವ ಮರಗಳ ತೋಟವು ಪ್ರಶಂಸನೀಯ.
ಅಶೋಕಫಲಾವಕರಾ ತಿಲಕಾಲಂಕೃತಾನನಾ
ಅಶೋಕ ಮರದ ಹಣ್ಣುಗಳು ಬಿದ್ದಿರುತ್ತವೆ, ಮುಖಗಳಲ್ಲಿ ತಿಲಕವಿಟ್ಟು ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಸದಾ ಸ ತೀರ್ಥೀ ಭವತಿ ಸದಾ ದಾನಂ ಪ್ರಯಚ್ಛತಿ ।। 4.128.
ಅವನು ಯಾವಾಗಲೂ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಯಾವಾಗಲೂ ದಾನ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ.
ಅಶ್ವತ್ಥಮೇಕಂ ಪಿಚುಮಂದಮೇಕಂ ನ್ಯಗ್ರೋಧಮೇಕಂ ದಶ ಚಿಞ್ಚಿಣೀಕಾನ್
ಒಂದು ಅಶ್ವತ್ಥ, ಒಂದು ಪಿಚುಮಂಡ, ಒಂದು ಬನಿಯಾನ್ ಮರ ಮತ್ತು ಹತ್ತು ಚಿಂಚಿನ ಮರಗಳನ್ನು ನೆಡಬೇಕು.
ಪುಷ್ಪೋಪಗಂಧಾಢ್ಯಫಲೋಪಗನ್ಧಂ ಯಃ ಪಾದಪಂ ಸ್ಪರ್ಶಯತೇ ದ್ವಿಜಾಯ
ಹೂವುಗಳ ಸುಗಂಧದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಅಥವಾ ಹಣ್ಣುಗಳ ವಾಸನೆಯುಳ್ಳ ಮರವನ್ನು ಯಾರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೋ,
ಪ್ರತಿಶ್ರಯಾಶ್ರಾನ್ತ ಸಮಾಶ್ರಯತ್ವಾತ್ಸಮೀಹಿತಂ ತತ್ರ ಫಲಂ ಬುಭುಕ್ಷೋಃ
ಆ ಮರವು ದಣಿದವರಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡುತ್ತದೆ, ಹಸಿವಾದವನು ಯಾವ ಹಣ್ಣು ಬಯಸಿದರೂ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ನ ಖಾನಿತಾಃ ಪುಷ್ಕರಿಣ್ಯೋ ರೋಪಿತಾ ನ ಮಹೀರುಹಾಃ
ಯಾರೂ ಕೆರೆಗಳನ್ನು ತೋಡುತ್ತಿಲ್ಲ, ದೊಡ್ಡ ಮರಗಳನ್ನು ನೆಡುವುದೂ ಇಲ್ಲ.
ಛಾಯಾಮನ್ಯಸ್ಯ ಕುರ್ವಂತಿ ತಿಷ್ಠಂತಿ ಸ್ವಯಮಾತಪೇ
ಅವರು ಇತರರಿಗೆ ನೆರಳು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ತಾವೇ ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುತ್ತಾರೆ.
ಅತಃ ಪರಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ವೃಕ್ಷಸ್ಯೋದ್ಯಾಪನೇ ವಿಧಿಮ್
ಈಗ ನಾನು ಮರವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸುವ ಸರಿಯಾದ ವಿಧಾನವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಅಪುತ್ರಯಾ ಪುರಾ ಪಾರ್ಥ ಪಾರ್ವತ್ಯಾ ಮನ್ದರಾಚಲೇ
ಒಮ್ಮೆ ಪಾರ್ಥಾ, ಮಂದರ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ, ಪುತ್ರವಿಲ್ಲದ ಪಾರ್ವತಿಗೆ
ಜಾತಕರ್ಮಾದಿಕಾಸ್ತಸ್ಯ ಯಾಃ ಕ್ರಿಯಾಃ ಕಿಲ ಬುದ್ಧಿಮನ್
ಅವನಿಗೆ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲ ವಿಧಿಗಳೂ, ಓ ಜ್ಞಾನಿ, ನೆರವೇರಿಸಲಾಯಿತು.
ತತೋ ಮೂಲೇ ಘನದಲೋ ವಲ್ಗುಚ್ಛಾಯಾಂಗಪಲ್ಲವಃ
ನಂತರ, ಆ ಬೇರು ಬಳಿ, ದಟ್ಟ ಎಲೆಗಳು, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹರಡುವ ನೆರಳು, ಹಸಿರು ಮೊಗ್ಗುಗಳು ಇದ್ದವು.
ಸ್ತ್ರೀನಾಮಕಂಟಕೀಕುಬ್ಜಕೀಟವೃಶ್ಚಿಕಕೋಟರಃ 4.128.
ಅಲ್ಲಿ ಹೆಂಗಸರಿಗೆ ಮುಳ್ಳು, ವಕ್ರತೆ, ಹುಳು, ಚೀಲ, ಸರ್ಪ, ಬಿಳಿ ಇಲ್ಲ.
ಆಲವಾಲೇ ಸುವಿಹಿತೇ ಶುಭೇ ಬದ್ಧಚತುಷ್ಕಿಕೇ
ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ, ಶುಭಕರವಾದ, ನಾಲ್ಕು ಬದಿಗಳೂ ಕಟ್ಟಿದ ವಲಯದಲ್ಲಿ,
ಸದೈವೋದ್ಯಾಪನಂ ಪಾರ್ಥ ಪಾದಪಾನಾಂ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ
ಪಾರ್ಥಾ, ಮರಗಳನ್ನು ಸದಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸುವುದು ಸದಾ ಪ್ರಶಂಸನೀಯ.
ಪತಾಕಾಲಂಕೃತಂ ವೃಕ್ಷಂ ಪೂರ್ವೇದ್ಯುರಧಿವಾಸಯೇತ್
ಪತಾಕೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಮರವನ್ನು ಮುಂಚಿನ ದಿನವೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಬೇಕು.
ಪಿಷ್ಟಾತಕೇನಾವಕಿರೇತ್ಸರ್ವೌಷಧ್ಯಾ ಚ ಪಾದಪಮ್
ಆ ಮರದ ಮೇಲೆ ಹಿಟ್ಟು ರೊಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಔಷಧಿ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಎರಚಬೇಕು.
ಪಲ್ಲವಾಲಂಕೃತಮುಖಾನ್ಸಿತಚನ್ದನಚರ್ಚಿತಾನ್
ಹಸಿರು ಎಲೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಮುಖಗಳಿಗೆ ಬಿಳಿ ಚಂದನವನ್ನು ಹಚ್ಚಬೇಕು.
ಪತಾಕಾಲಂಕೃತಾಃ ಸರ್ವೇ ಕಾರ್ಯಾಸ್ತತ್ಸನ್ನಿಧೌ ದ್ರುಮಾಃ
ಅಲ್ಲಿ ಇರುವ ಎಲ್ಲಾ ಮರಗಳನ್ನು ಧ್ವಜಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಬೇಕು.
ರಕ್ತಪೀತಸಿತಾಚ್ಛಾದೈಶ್ಚರ್ಚಿತಾಃ ಸುಮನೋಹರೈಃ
ಅವುಗಳನ್ನು ಕೆಂಪು, ಹಳದಿ ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಸುಂದರ ವಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಬೇಕು.