ಗೋವತ್ಸಕಾಞ್ಚನಾದೀನಿ ದತ್ತ್ವಾ ಸರ್ವಂ ಕ್ಷಮಾಪಯೇತ್
ಹಸು, ಕರು, ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಇತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟು, ಎಲ್ಲದರ ಕ್ಷಮೆ ಯಾಚಿಸಬೇಕು.
ಸುಭಗಾ ಸುಖಸಂಯುಕ್ತಾ ಬಹುಪುತ್ರಾ ಚ ಜಾಯತೇ 4.124.
ಅವಳು ಭಾಗ್ಯವಂತಳು, ಸುಖದಿಂದ ಕೂಡಿರುವಳು, ಮತ್ತು ಬಹುಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೆರಳಾಗಿ ಪಡೆಯುವಳು.
ತಸ್ಮಾದವಶ್ಯಂ ಕರ್ತವ್ಯಂ ಪುತ್ರಶ್ರೀಸುಖಮಿಚ್ಛತಾ
ಆದ್ದರಿಂದ, ಯಾರು ಮಕ್ಕಳನ್ನು, ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಸುಖವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೋ ಅವರು ಇದನ್ನು ತಪ್ಪದೆ ಮಾಡಬೇಕು.
ಯಾ ಸ್ನಾನಮಾಚರತಿ ರುದ್ರಮಿತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಂ ಶ್ರದ್ಧಾನ್ವಿತಾ ದ್ವಿಜವರಾನುಮತಾಽಽನತಾಙ್ಗೀ
ಯಾರು ರುದ್ರಸ್ನಾನವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಸ್ನಾನವನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರ ಅನುಮತಿಯೊಂದಿಗೆ, ವಿನಯದಿಂದ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೋ ಅವರು...
ಇತಿ ಶ್ರೀಭವಿಷ್ಯೇ ಮಹಾಪುರಾಣ ಉತ್ತರಪರ್ವಣಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣಯುಧಿಷ್ಠಿರಸಂವಾದೇ ರುದ್ರಸ್ನಾನವಿಧಿವರ್ಣನಂ ನಾಮ ಚತುರ್ವಿಂಶತ್ಯುತ್ತರಶತತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ
ಇಂತಿ ಶ್ರೀಭವಿಷ್ಯ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಉತ್ತರಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಯುಧಿಷ್ಠಿರರ ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ ರುದ್ರಸ್ನಾನ ವಿಧಿಯ ವಿವರಣೆಯಾದ ನೂರ ಇಪ್ಪತ್ತ್ನಾಲ್ಕನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಗಿಯಿತು.
ಚನ್ದ್ರಾದಿತ್ಯಗ್ರಹಣಸ್ನಾನವಿಧಿವರ್ಣನಮ್ ತದಹಂ ಶ್ರೋತುಮಿಚ್ಛಾಮಿ ದ್ರವ್ಯಮನ್ನಂ ಪ್ರಧಾನತಃ
ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ ಗ್ರಹಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವ ವಿಧಿಯ ವಿವರಣೆ. ನಾನು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಳಸಬೇಕಾದ ಮುಖ್ಯವಾದ ದ್ರವ್ಯ ಮತ್ತು ಅನ್ನವನ್ನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ.
ತಸ್ಯ ಸ್ನಾನಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಮಂತ್ರೌಷಧಿಸಮನ್ವಿತಮ್
ಈಗ ನಾನು ಮಂತ್ರಗಳೂ ಔಷಧಿಗಳೂ ಸೇರಿರುವ ಆ ಸ್ನಾನವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಚನ್ದ್ರೋಪರಾಗಂ ಸಂಪ್ರಾಪ್ಯ ಕೃತ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣವಾಚನಮ್
ಚಂದ್ರಗ್ರಹಣವಾಗುವಾಗ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಂದ ಪಠಣ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡು—
ಪೂರ್ವಮೇವೋಪರಾಗಸ್ಯ ಸಮಾನೀಯೌಷಧಾದಿಕಮ್
ಗ್ರಹಣಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆಯೇ ಬೇಕಾದ ಔಷಧಿಗಳನ್ನೂ ಇತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೂ ಕೂಡಿಸಬೇಕು.
ಗಜಾಶ್ವರಥ್ಯಾವಲ್ಮೀಕಸಙ್ಗಮಾದ್ಧ್ರದಗೋಕುಲಾತ್
ಆನೆ ಮತ್ತು ಕುದುರೆ ಹಾದಿಗಳ ಸಂಗಮದಿಂದ, ಹುಳಿಯ ಗುಡ್ಡಗಳಿಂದ, ಕೆರೆಗಳಿಂದ, ಹಸುವಿನ ಮೇಯಲು ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ—
ಪಂಚಗವ್ಯಂ ಚ ಕುಂಭೇಷು ಪಂಚರತ್ನಾನಿ ಚೈವ ಹಿ
ಕುಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಪಂಚಗವ್ಯವನ್ನೂ, ಐದು ರತ್ನಗಳನ್ನೂ ಕೂಡ ಇರಿಸಬೇಕು.
ಸ್ಫಟಿಕಂ ಚನ್ದನಂ ಶ್ವೇತಂ ತೀರ್ಥವಾರಿಸಸರ್ಷಪಮ್ ಏತತ್ಸರ್ವಂ ವಿನಿಕ್ಷಿಪ್ಯ ಕುಮ್ಭೇಷ್ವಾವಾಹಯೇತ್ಸುರಾನ್
ಸ್ಫಟಿಕ, ಬಿಳಿ ಚಂದನ, ತೀರ್ಥಜಲ, ಸಾಸಿವೆ ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಕುಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಬೇಕು.
ಸರ್ವೇ ಸಮುದ್ರಾಃ ಸರಿತಸ್ತೀರ್ಥಾನಿ ಜಲದಾ ಹ್ರದಾಃ
ಎಲ್ಲ ಸಮುದ್ರಗಳು, ನದಿಗಳು, ತೀರ್ಥಗಳು, ಮೇಘಗಳು, ಕೆರೆಗಳು—
ಯೋಽಸೌ ವಜ್ರಧರೋ ದೇವ ಆದಿತ್ಯಾನಾಂ ಪ್ರಭುರ್ಮತಃ
ಅವನೇ ವಜ್ರಾಯುಧ ಧಾರಿ ದೇವರು, ಆದಿತ್ಯರ ಪ್ರಭು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುವವರು—
ರಕ್ಷೋಗಣಾಧಿಪಃ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಪ್ರಲಯಾನಿಲಸಪ್ರಭಃ 4.125.
ಅವನೇ ರಾಕ್ಷಸರ ಗುಂಪಿನ ನೇರ ನಾಯಕ, ಪ್ರಳಯದ ಗಾಳಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವವರು—
ಯೋಽಸೌ ಬಿನ್ದುಕರೋ ಬಿನ್ದುಃ ಪಿನಾಕೀ ವೃಷವಾಹನಃ
ಅವನೇ ಬಿಂದು ಸೃಷ್ಟಿಗಾರ, ಬಿಂದು ಸ್ವರೂಪಿ, ಪಿನಾಕ ಧಾರಿ, ಎತ್ತು ಮೇಲೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡುವವರು—
ತ್ರೈಲೋಕ್ಯೇ ಯಾನಿ ಭೂತಾನಿ ಸ್ಥಾವರಾಣಿ ಚರಾಣಿ ಚ
ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಎಲ್ಲಾ ಚಲಿಸುವ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರ ಜೀವಿಗಳು—
ಏವಮಾಮಂತ್ರಿತೈಃ ಕುಮ್ಭೈರಂಭೋಯುಕ್ತೈರ್ಯುಗಾನ್ವಿತೈಃ ಪೂಜಯೇದ್ವಸ್ತ್ರಗೋದಾನೈರ್ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಿಷ್ಟದೇವತಾಃ
ಹೀಗೆ ಮಂತ್ರೋಚ್ಚಾರಣೆಗೊಂಡ ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕುಂಭಗಳಿಂದ, ವಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಹಸುವಿನ ದಾನದಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನೂ ಆರಾಧ್ಯ ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.
ಏತಾನೇವ ತತೋ ಮಂತ್ರಾನ್ಸಂಲಿಖ್ಯ ಕನಕಾನ್ವಿತಾನ್ । ಯಜಮಾನಸ್ಯ ಶಿರಸಿ ಉದ್ಧಾರ್ಯಾಸ್ತೇ ನರೋತ್ತಮ
ಈ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಚಿನ್ನದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ ಬರೆಯಿಸಿ, ಯಜಮಾನನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಇಡಬೇಕು, ಒಳ್ಳೆಯವನೇ.
ಕಲಶಾನ್ದ್ರವ್ಯಸಂಯುಕ್ತಾನ್ಪ್ರಾಪ್ತೇ ಗ್ರಹಣಪರ್ವಣಿ ।। ಚನ್ದ್ರಗ್ರಹೇ ನಿವೃತ್ತೇ ತು ಕೃತಗೋದಾನಮಙ್ಗಲಃ
ಚಂದ್ರಗ್ರಹಣ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ, ಹಸುವಿನ ದಾನ ಮಾಡಿದ ಶುಭ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಕುಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಬೇಕಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ—
ಕೃತಸ್ನಾನಃ ಶ್ವೇತಪಟ್ಟಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಯ ನಿವೇದಯೇತ್
ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಬಿಳಿ ಉಡುಪನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.
ನ ತಸ್ಯ ಗ್ರಹಪೀಡಾ ಸ್ಯಾನ್ನ ಚ ಬಂಧುಜನಕ್ಷಯಃ
ಅವನಿಗೆ ಗ್ರಹಗಳಿಂದ ಯಾವುದೇ ಕಷ್ಟವೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ, ಬಂಧುಜನರ ನಷ್ಟವೂ ಸಂಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಸೂರ್ಯಗ್ರಹೇ ಸೂರ್ಯನಾಮ ಸದಾ ಮಂತ್ರೇಷು ಕೀರ್ತಯೇತ್ ೧೮ ಯ ಇದಂ ಶೃಣುಯಾನ್ನಿತ್ಯಂ ಶ್ರಾವಯೇದ್ವಾಪಿ ಮಾನವಃ
ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣದ ವೇಳೆ ಸದಾ ಸೂರ್ಯನ ಹೆಸರನ್ನು ಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಉಚ್ಛರಿಸಬೇಕು; ಯಾರು ಇದನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ಕೇಳಿಸುತ್ತಾರೆ—
ಚನ್ದ್ರಗ್ರಹೇ ನೃಪ ರವಿಗ್ರಹಣೇ ಜಪನ್ಮಾಂ ಮಂತ್ರೈರಿಮೈಃ ಸಮಭಿಮಂತ್ರ್ಯ ಶುಭೋದಕುಂಭಾತ್ 4.125.
ಚಂದ್ರಗ್ರಹಣ ಅಥವಾ ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣದ ವೇಳೆ, ರಾಜನೇ, ಈ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಶುಭ ಕುಂಭದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಜಪಿಸಿ—
ಇತಿ ಶ್ರೀಭವಿಷ್ಯೇ ಮಹಾಪುರಾಣ ಉತ್ತರಪರ್ವಣಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣಯುಧಿಷ್ಠಿರಸಂವಾದೇ ಚನ್ದ್ರಾದಿತ್ಯಗ್ರಹಣಸ್ನಾನ ವಿಧಿವರ್ಣನಂ ನಾಮ ಪಂಚವಿಂಶತ್ಯುತ್ತರಶತತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ
ಇಂತಾಗಿ ಶ್ರೀಭವಿಷ್ಯ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಉತ್ತರಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಯುಧಿಷ್ಠಿರರ ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ 'ಚಂದ್ರಸೂರ್ಯ ಗ್ರಹಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನದ ವಿಧಿ' ಎಂಬ ಶತದ ಇಪ್ಪತ್ತೈದನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.
ಸಾಂಭರಾಯಣೀವ್ರತವರ್ಣನಮ್ ಏತನ್ಮೇ ಬ್ರೂಹಿ ಗೋವಿನ್ದ ಪರಂ ಕೌತೂಹಲಂ ಹಿ ಮೇ
ಸಾಂಭರಾಯಣೀ ವ್ರತದ ವಿವರ.
ನಾನ್ಯದುಷ್ಕೃಷ್ಟಮುದ್ದಿಷ್ಟಂ ತಜ್ಜ್ಞೈರನಶನಾತ್ಪರಮ್ ೨ ಯಾದೃಗ್ರೂಪಶ್ಚ ಭಗವಾಂಶ್ಚಿಂತನೀಯೋ ಜನಾರ್ದನಃ
ಗೋವಿಂದಾ, ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು; ನನಗೆ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ತುಂಬಾ ಕುತೂಹಲವಾಗಿದೆ.
ನಿರ್ಧೂತಮಲದೋಷಶ್ಚ ಸ್ನಾತೋ ನಿಯತಮಾನಸಃ
ಪಂಡಿತರು ಉಪವಾಸವನ್ನಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ; ಭಗವಂತನಾದ ಜನಾರ್ದನನನ್ನು ಯಾವ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸು.
ಪ್ರಣಿಪಾತೈಃ ಸ್ತವೈಃ ಪುಣ್ಯೈರ್ಗಂಧೈರ್ಧೂಪೈಸ್ತು ಪೂಜಯೇತ್ ಸಮರ್ಪ್ಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಭ್ಯಶ್ಚ ದೇವಾರ್ಚಾದ್ಯುಪಯೋಗಿ ಚ
ಯಾರು ಪಾಪ ಮತ್ತು ಅಶುದ್ಧಿಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೋ,
ಬಂಧು ಪುತ್ರಕಲತ್ರೇಷು ಕ್ಷೇತ್ರಧಾನ್ಯಧನಾದಿಷು
ಅವರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಮಸ್ಕಾರ, ಸ್ತುತಿ, ಶುಭವಾದ ಸುಗಂಧಗಳು ಹಾಗೂ ಧೂಪಗಳಿಂದ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು; ನಂತರ ದೇವಪೂಜೆಗೆ ಬೇಕಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.