ನಕ್ಷತ್ರಪುರುಷಾಖ್ಯೋಽಯಂ ಯಥಾವತ್ಕಥಿತಸ್ತವ
ನಕ್ಷತ್ರಪುರುಷನ ಕುರಿತು ನಿಜವಾದಂತೆ ನಿನಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಅಙ್ಗೋಪಾಙ್ಗಾನಿ ಚೈವಾಸ್ಯ ಪಾದಾದೀನಿ ಯಶಸ್ವಿನಿ
ಯಶಸ್ವಿನಿಯೇ, ಅವನ ಪಾದಗಳಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಗಗಳು ಹಾಗೂ ಉಪಾಂಗಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಗಾತ್ರಾಣಿ ಚೈವ ಭದ್ರಾಣಿ ಶರೀರಾರೋಗ್ಯಮುತ್ತಮಮ್
ಅವನ ಶುಭಕರ ಅಂಗಗಳು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ದೇಹಾರೋಗ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.
ವಾಙ್ಮಾಧುರ್ಯಂ ತಥಾ ಕಾಂತಿಂ ಯಚ್ಚಾನ್ಯದಪಿ ವಾಂಛಿತಮ್ 4.108.
ಮಧುರವಾದ ಮಾತು, ಕಾಂತಿ ಹಾಗೂ ಇಷ್ಟವಾದ ಇನ್ನಿತರೆ ಎಲ್ಲವೂ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
ವಶಿಷ್ಠೇನ ಯಥಾಖ್ಯಾತಂ ಸರ್ವಂ ತತ್ತೇ ನಿವೇದಿತಮ್
ವಶಿಷ್ಠರು ಹೇಳಿದಂತೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಿನಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಹೃದ್ಬಾಹುಜಾನುನಯನೋರುನಿತಂಬಭಾಗಂ ದಕ್ಷೈಃ ಪ್ರಕಲ್ಪ್ಯ ಸುತನುಂ ಪುರುಷೋತ್ತಮಸ್ಯ
ಪರಮಾತ್ಮನ ಹೃದಯ, ಕೈಗಳು, ಮೊಣಕಾಲುಗಳು, ಕಣ್ಣುಗಳು, ತೊಡೆಯು, ಹಿಪ್ಪುಗಳನ್ನು ನಿಪುಣವಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಇತಿ ಶ್ರೀಭವಿಷ್ಯೇ ಮಹಾಪುರಾಣ ಉತ್ತರಪರ್ವಣಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣಯುಧಿಷ್ಠಿರಸಂವಾದೇ ನಕ್ಷತ್ರಪುರುಷವ್ರತವರ್ಣನಂ ನಾಮಾಷ್ಟಾಧಿಕ ಶತತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ
ಇಂತಿ ಶ್ರೀಭವಿಷ್ಯ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಉತ್ತರಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಯುಧಿಷ್ಠಿರರ ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ ನಕ್ಷತ್ರಪುರುಷ ವ್ರತವರ್ಣನೆ ಎಂಬ ಶತದಿನೆಂಟನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.
ನಕ್ಷತ್ರಾಖ್ಯವ್ರತವರ್ಣನಮ್ ಅನಭ್ಯಾಸೇನ ಯೋಗಾದ್ವಾ ಕಿಮಿಷ್ಟಂ ವ್ರತಮುಚ್ಯತೇ
ನಕ್ಷತ್ರವ್ರತದ ವಿವರಣೆ: ಅಭ್ಯಾಸವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಅಥವಾ ಯೋಗದಿಂದಲೂ ಯಾವ ವ್ರತವನ್ನು ಇಚ್ಛಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಕೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಶಿವಸ್ಯೋಪರಿ ಯಸ್ಯ ಸ್ಯಾದ್ಭಕ್ತಿಃ ಸೂರ್ಯಸ್ಯ ಸಂಭವೇತ್
ಯಾರಿಗೆ ಶಿವನ ಮೇಲೆ ಭಕ್ತಿ ಇದ್ದರೆ, ಆ ಭಕ್ತಿಯು ಸೂರ್ಯನ ಮೇಲೆಯೂ ಇರಬಹುದು.
ಅಸ್ಮಿನ್ವ್ರತೇ ತದಪ್ಯತ್ರ ಶ್ರೂಯತಾಮಕ್ಷಯಂ ಮಹತ್
ಈ ವ್ರತದಲ್ಲಿಯೂ, ಇಲ್ಲಿ ಕೇಳು, ಮಹತ್ತರವಾದ ಶಾಶ್ವತ ಫಲವಿದೆ.
ಶಿವನಕ್ಷತ್ರಪುರುಷಂ ಶಿವಭಕ್ತಿಪ್ರದಾಯಕಮ್
ಶಿವನಕ್ಷತ್ರಪುರುಷನು ಶಿವಭಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುವವನು.
ಫಾಲ್ಗುನಸ್ಯಾಮಲೇ ಪಕ್ಷೇ ಯದಾ ಹಸ್ತಃ ಪ್ರಜಾಯತೇ
ಫಾಲ್ಗುಣ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಹಸ್ತ ನಕ್ಷತ್ರವು ಉದಯಿಸುವಾಗ,
ಶಿವಾ ಯೇತಿ ಚ ಹಸ್ತೇನ ಪಾದೌ ಪೂಜ್ಯತಮೌ ಸ್ಮೃತೌ
ಆ ದಿನ ಹಸ್ತನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಾದಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಭೀಮಾಯೇತಿ ಚ ಸ್ವಾತೀಷು ಪೂಜಯೇತ್ಪುರುಷರ್ಷಭ
ಭೀಮ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಿ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು.
ಮೇಢ್ರಂ ಚೈವಾನುರಾಧಾಸು ಅನಙ್ಗಾಙ್ಗಹರಾಯ ಚ
ಅನುರಾಧಾ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಮದ ಅಂಗಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ದೇವರಿಗೆ ಲಿಂಗವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.
ದಾನಾಖ್ಯಾಯ ನಮೋ ನಾಭಿಃ ಪೂಜ್ಯಾ ಮೂಲೇನ ಶೂಲಿನಃ
ದಾನ ಎಂಬ ದೇವರಿಗೆ ನಾಭಿಯ ಮೂಲಕ ನಮಸ್ಕರಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ತ್ರಿಶೂಲಧಾರಿಯ ಮೂಲಭಾಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.
ಶ್ರವಣೇನ ತಥಾ ಕುಕ್ಷೀ ಪೂಜ್ಯೇ ಕಪಾಲಿನೇತಿ ಚ 4.109.
ಕಿವಿ ಮತ್ತು ಹೊಟ್ಟೆಯ ಮೂಲಕ ಕಪಾಲಿನಿಗೆ ಈ ರೀತಿ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು.
ವಾಮೇತಿ ಪೂಜಯೇತ್ಪಾರ್ಥ ಹೃದಯಂ ಶತಭಿಷಾಸು ಚ
ಪಾರ್ಥನೇ, ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶತಭಿಷ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೃದಯವನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.
ಪೂಜ್ಯಂ ರುದ್ರಾಯ ಚ ತಥಾ ರೇವತೀಷು ಕರದ್ವಯಮ್
ಅದೇ ರೀತಿ ರೇವತಿ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಕೈಗಳನ್ನು ರುದ್ರನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.
ಭರಣೀಷು ತತಃ ಪೃಷ್ಠಂ ವೃಷಾಂಕಾಯ ನಮೋಽಸ್ತು ತೇ
ಭರಣಿ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಬೆನ್ನನ್ನು ವೃಷಧ್ವಜನಿಗೆ ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ವೃಷಧ್ವಜನೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
ವಾಕ್ಪೂಜ್ಯಾ ರೋಹಿಣೀಯೋಗೇ ನಮೋ ವಾಚಸ್ಪತೇತಿ ಚ
ರೋಹಿಣಿ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಮಾತನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ವಾಗೀಶ್ವರನೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
ಆರ್ದ್ರಾಸು ಪೂಜ್ಯಾವಧರೌ ಸ್ಥಾಣವೇತಿ ಯುಧಿಷ್ಠಿರ
ಯುಧಿಷ್ಠಿರಾ, ಆರ್ದ್ರಾ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ತುಟಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಣುವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.
ಪುಷ್ಯೇ ನೇತ್ರತ್ರಯಂ ಪೂಜ್ಯಂ ನಮಸ್ತೇ ಸರ್ವದರ್ಶಿನೇ
ಪುಷ್ಯ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಸರ್ವದರ್ಶಿನೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
ಮಘಾಸು ಚ ಜಟಾಜೂಟಂ ಪೂಜಯೇದಂಧಕಾರಯೇ
ಮಘಾ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಜಟಾಮಂಡಲವನ್ನು ಅಂಧಕಾರನಾಥನಾಗಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.
ನಮೋಽಸ್ತು ಪಾಶಾಂಕುಶಪದ್ಮಶೂಲಕಪಾಲಸರ್ಪೇನ್ದುಧನುರ್ದ್ಧರಾಯ
ಪಾಶ, ಅಂಕುಶ, ಕಮಲ, ತ್ರಿಶೂಲ, ಕಪಾಲ, ಹಾವು, ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಧರಿಸಿದವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
ಶಿರಃ ಸಮ್ಪೂಜಯೇದ್ದದ್ಯಾತ್ತತೋ ಧೂಪವಿಲೇಪನಮ್
ಮೂಡನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ನಂತರ ಧೂಪ ಮತ್ತು ಲೇಪನವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.
ಶಾಲಿತಣ್ಡುಲಕಪ್ರಸ್ಥಂ ಘೃತಪಾತ್ರೇಣ ಸಂಯುತಮ್ 4.109.
ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಜೋಳವನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ, ತುಪ್ಪದ ಪಾತ್ರೆಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.
ಶಕ್ತ್ಯಭಾವೇ ನ ದೋಷಃ ಸ್ಯಾದಧಿಕೇ ಚಾಧಿಕಂ ಫಲಮ್
ಶಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ದೋಷವಿಲ್ಲ; ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡಿದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಫಲ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ಸೂತಕಾಶೌಚದೋಷೇ ತು ಪುನರನ್ಯದುಪೋಷಯೇತ್
ಸೂತಕ ಅಥವಾ ಅಶೌಚದ ದೋಷ ಬಂದರೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಉಪವಾಸವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು.
ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನ್ಭೋಜಯೇದ್ಭಕ್ತ್ಯಾ ಗುಡಕ್ಷೀರ ಘೃತಾದಿಭಿಃ
ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಬೆಲ್ಲ, ಹಾಲು, ತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ಇತರ ಆಹಾರಗಳನ್ನು ಊಟ ಮಾಡಿಸಬೇಕು.