ಕಾರ್ತ್ತಿಕ್ಯಾಂ ಪುಷ್ಕರಾರಣ್ಯಂ ಮಾಘ್ಯಾಂ ವಾರಾಣಸೀ ಸ್ಮೃತಾ
ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಕರ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು; ಮಾಘ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ವಾರಾಣಸಿಯನ್ನು ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಕುಂಭಾನ್ಸ್ವಛಾಂಭಸಃ ಪೂರ್ಣಾನ್ಸಹಿರಣ್ಯಾನ್ನಸಂಯುತಾನ್
ಶುದ್ಧ ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕುಂಭಗಳನ್ನು, ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಅನ್ನದೊಂದಿಗೆ ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು.
ಮಧುರಾನ್ನರಸೈಃ ಪೂರ್ಣಾನ್ಭಾಜನಾನ್ಕನಕೋಜ್ಜ್ವಲಾನ್
ಮಧುರ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ರಸಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಹೊಳೆಯುವ ಚಿನ್ನದ ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು.
ಮಾಘ್ಯಾಂ ಮಘಾಸು ಚ ತಥಾ ಸಂತರ್ಪ್ಯ ಪಿತೃದೇವತಾಃ
ಮಾಘ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಘಾ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಿತೃಗಳು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಬೇಕು.
ಕಾರ್ಪಾಸದಾನಮತ್ರೈವ ತಿಲದಾನಂ ಚ ಶಸ್ಯತೇ
ಇಲ್ಲಿಯೇ ಹತ್ತಿ ಮತ್ತು ಎಳ್ಳಿನ ದಾನವನ್ನು ಕೂಡ ಶ್ಲಾಘಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಉಪಾನದ್ದಾನಮತ್ರೈವ ಕಥಿತಂ ಸರ್ವಕಾಮದಮ್
ಇಲ್ಲಿಯೇ ಬಟ್ಟೆಗಳ ದಾನವನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಇಚ್ಛೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಕಲಿಕಾಲೋದ್ಭವಂ ಸರ್ವಂ ಶಸ್ಯತೇ ಪಾಂಡುನನ್ದನ ಕಾರ್ಯಂ ಕುರುಕುಲಶ್ರೇಷ್ಠ ಹರೇರ್ನೀರಾಜನಂ ತಥಾ ।। 4.100.
ಪಾಂಡುಪುತ್ರನೇ, ಕಳಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಎಲ್ಲವೂ ಇಲ್ಲಿ ಶ್ಲಾಘಿಸಲಾಗಿದೆ; ಕುರುಕುಲದ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಹರಿಯ ಆರಾಧನೆ ಕೂಡ ಮಾಡಬೇಕು.
ಗಜಾಶ್ವರಥದಾನಂ ಚ ಘೃತಧೇನ್ವಾದಯಸ್ತಥಾ
ಆನೆ, ಕುದುರೆ, ರಥಗಳ ದಾನ ಮತ್ತು ತುಪ್ಪ ಕೊಡುವ ಹಸುಗಳ ದಾನವೂ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಫಲಾನಿ ಯಾನಿ ವಿದ್ಯಂತೇ ಸುಗನ್ಧಿಮಧುರಾಣಿ ಚ
ಎಲ್ಲಾ ಸುಗಂಧ ಮತ್ತು ಮಧುರ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಕೂಡ ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು.
ಖರ್ಜೂರೀಂ ನಾಲಿಕೇರಾಂಶ್ಚ ಕದಲ್ಯಾಶ್ಚ ಫಲಾನಿ ಚ
ಖರ್ಜೂರ, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಬಾಳೆಹಣ್ಣುಗಳಂತಹ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.
ವೃಂತಾಕಾನ್ಕಾರವೇಲ್ಲಾಂಶ್ಚ ಬಿಂಬಾನ್ಕೂಷ್ಮಾಂಡಕರ್ಬುರಾನ್ ತೇ ವ್ಯಾಧಿತಾ ದರಿದ್ರಾಶ್ಚ ಜಾಯಂತೇ ಭುವಿ ಮಾನವಾಃ
ಬದನೆಕಾಯಿ, ಸೌತೆಕಾಯಿ, ಕಲ್ಲಂಗಡಿ, ಟೊಮೇಟೊ, ಕುಂಬಳಕಾಯಿ, ಸೂರಣ ಇವುಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ರೋಗ ಮತ್ತು ಬಡತನದಿಂದ ಬಳಲುವ ಜನರು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ.
ನ ಕೇವಲಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಾಂ ದಾನಂ ಸರ್ವಸ್ಯ ಶಸ್ಯತೇ ದರಿದ್ರಾಣಾಂ ಚ ಬಂಧೂನಾಂ ದಾನಂ ಕೋಟಿಗುಣೋತ್ತ ರಮ್
ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ದಾನ ನೀಡುವುದು ಶ್ಲಾಘನೀಯವಲ್ಲ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ದಾನ ಮಾಡುವುದು ಶ್ರೇಷ್ಠ. ಬಡ ಬಂಧುಗಳಿಗೆ ದಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಅದು ಸಾವಿರ ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಫಲ ಕೊಡುತ್ತದೆ.
ಮಿತ್ರಂ ಕುಲೀನಶ್ಚಾಪನ್ನೋ ವಧುರ್ದಾರಿದ್ರ್ಯದುಃಖಿತಃ
ಸ್ನೇಹಿತನು, ಕುಲೀನನು ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಅಥವಾ ಪತ್ನಿ ಬಡತನದಿಂದ ದುಃಖಪಡುವಳಾದರೂ—
ವನಂ ಪ್ರಸ್ಥಾಪಿತೇ ರಾಮೇ ಸಸೀತೇ ಸಹ ಲಕ್ಷ್ಮಣೇ ಸಾ ಸರ್ವೇಃ ಶ್ರಾವಿತಾನೇಕೈಃ ಕೋಶಲ್ಯಾ ಭರತೇನ ವೈ
ರಾಮನು ಸೀತೆಯೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಂದಿಗೆ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊರಟಾಗ, ಭರತ ಮತ್ತು ಇತರರು ಎಲ್ಲ ವಿಷಯವನ್ನೂ ಕೌಸಲ್ಯೆಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು.
ಯದಾ ನ ಪ್ರತ್ಯಯಂ ಯಾತಿ ಕಥಂಚಿತ್ಕೋಶಲಾತ್ಮಜಾ
ಆದರೂ ಕೌಸಲ್ಯೆಯ ಪುತ್ರಿ ಯಾವ ರೀತಿಯ ದೃಢ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಲಿಲ್ಲ.
ವೈಶಾಖೀ ಕಾರ್ತಿಕೀ ಮಾಘೀ ತಿಥಯೋಮರಪೂಜಿತಾಃ
ವೈಶಾಖ, ಕಾರ್ತಿಕ, ಮಾಘ ಮಾಸಗಳ ಶುಭ ತಿಥಿಗಳನ್ನು ದೇವತೆಗಳು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಏತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ತು ಕೌಶಲ್ಯಾ ಸಹಸಾ ಪ್ರತ್ಯಯಂ ಗತಾ 4.100.
ಇದು ಕೇಳಿದ ಕೂಡಲೇ ಕೌಸಲ್ಯೆಗೆ ದೃಢ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಟಾಯಿತು.
ಏತತ್ತಿಥೀನಾಂ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಮಾಖ್ಯಾತಂ ಬಹುವಿಸ್ತರಮ್
ಈ ತಿಥಿಗಳ ಮಹಿಮೆ ಇಲ್ಲಿ ವಿಶದವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ವೈಶಾಖಕಾರ್ತಿಕಮಘಾಸಹಿತಾಥ ಮಾಘೇ ಯಾ ಪೂರ್ಣಿಮಾ ಭವತಿ ಪೂರ್ಣಶಶಾಂಕಚಿಹ್ನಾ
ವೈಶಾಖ, ಕಾರ್ತಿಕ, ಮಾಘ ಮಾಸಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾಘ ಮಾಸದ ಪೂರ್ಣಿಮೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣ ಚಂದ್ರನ ಗುರುತು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.
ಯುಗಾದಿತಿಥಿವ್ರತಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವರ್ಣನಮ್ ಕಥ್ಯಮಾನಮಿಹೇಚ್ಛಾಮಿ ಶುಭಧರ್ಮಪದಂ ಮಹತ್
ಈಗ ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಯುಗದ ಮೊದಲ ದಿನದ ವ್ರತದ ಮಹಿಮೆ ಮತ್ತು ಶುಭ ಧರ್ಮಮಾರ್ಗವನ್ನು ವಿವರಿಸಬೇಕೆಂದು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಯತ್ರಾಣ್ವಪಿ ನರೈರ್ದ್ದತ್ತಂ ಜಪ್ತಂ ವಾ ಸುಮಹದ್ಭವೇತ್
ಯಾವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಪುರುಷರು ಸ್ವಲ್ಪವಾದರೂ ದಾನ ಮಾಡಲಿ ಅಥವಾ ಜಪ ಮಾಡಲಿ, ಅದು ಬಹಳ ದೊಡ್ಡ ಫಲವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ.
ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಉವಾಚ ಶೃಣು ಪಾಂಡವ ತೇ ವಚ್ಮಿ ರಹಸ್ಯಂ ದೇವನಿರ್ಮಿತಮ್
ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದನು: ಪಾಂಡವನೆ, ಕೇಳು, ನಾನು ದೇವತೆಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
ವೈಶಾಖಮಾಸಸ್ಯ ತು ಯಾ ತೃತೀಯಾ ನವಮ್ಯಸೌ ಕಾರ್ತಿಕಶುಕ್ಲಪಕ್ಷೇ
ವೈಶಾಖ ಮಾಸದ ತೃತೀಯೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ನವಮೀ—
ವೈಶಾಖಸ್ಯ ತೃತೀಯಾ ತು ಸಮಾ ಕೃತಯುತೇನ ತು
ವೈಶಾಖ ಮಾಸದ ತೃತೀಯೆ ಹತ್ತು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ.
ತ್ರಯೋದಶೀ ನಭಸ್ಯೇ ತು ದ್ವಾಪರೇಣ ಸಮಾಗತಾ
ಭದ್ರಪದ ಮಾಸದ ತ್ರಯೋದಶಿಯು ದ್ವಾಪರ ಯುಗದೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿದೆ.
ಏತಾಶ್ಚತಸ್ರೋ ರಾಜೇನ್ದ್ರ ಯುಗಾನಾಂ ಪ್ರಭವಾದ್ಯಥಾ
ಈ ನಾಲ್ಕು ತಿಥಿಗಳು, ರಾಜನೇ, ಯುಗಗಳ ಆರಂಭವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಉಪವಾಸಸ್ತಪೋ ದಾನಂ ಜಪಹೋಮಕ್ರಿಯಾಸ್ತಥಾ
ಉಪವಾಸ, ತಪಸ್ಸು, ದಾನ, ಜಪ, ಹೋಮ ಇವುಗಳೆಲ್ಲವೂ—
ವೈಶಾಖಸ್ಯ ತೃತೀಯಾಯಾಂ ಶ್ರೀಸಮೇತಂ ಜಗದ್ಗುರುಮ್ ವಸ್ತ್ರಾಲಂಕಾರಸಂಭಾರೈನೈವೇದ್ಯೈ ರ್ವಿವಿಧೈಸ್ತಥಾ
ವೈಶಾಖ ಮಾಸದ ತೃತೀಯೆಯಂದು ಶ್ರೀಸಹಿತ ಜಗದ್ಗುರುವನ್ನು ಬಟ್ಟೆ, ಆಭರಣ, ವಿವಿಧ ಭೋಜನ ಮತ್ತು ನೈವೇದ್ಯಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.
ತತಸ್ತಸ್ಯಾಗ್ರತೋ ಧೇನುರ್ಲವಣಸ್ಯಾಢಕೇನ ತು 4.101.
ಆಮೇಲೆ ಅವನ ಮುಂದೆ ಒಂದು ಹಸುವನ್ನು, ಒಂದು ಅಡಕೆ ಉಪ್ಪಿನೊಂದಿಗೆ ಇಡಬೇಕು.
ಅವಿಚರ್ಮೋಪರಿ ಸ್ಥಾಪ್ಯ ಕಲ್ಪಯಿತ್ವಾ ವಿಧಾನತಃ
ಆ ಹಸುವನ್ನು ಚರ್ಮದ ಮೇಲಿಟ್ಟು, ವಿಧಾನದಂತೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು.