ತದಸ್ಯಾಂ ಸ್ರೋತಸಿ ಸ್ನಾತ್ವಾ ಸಂತರ್ಪ್ಯ ಪಿತೃದೇವತಾಃ
ಆ ದಿನ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಪಿತೃಗಳು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿದ ಮೇಲೆ—
ಪೂಜಯೇತ್ಕುಸುಮೈರ್ಹೃದ್ಯೈರ್ನೈವೇದ್ಯೈರ್ಘೃತಪಾಚಿತೈಃ ಶಾಕಾಹರಣಮುನ್ಯನ್ನೈರ್ನಕ್ತಂ ಭುಞ್ಜೀತ ವಾಗ್ಯತಃ
ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಹರ್ಷಕೊಡುವ ಹೂವುಗಳಿಂದ, ತುಪ್ಪದಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿದ ನೈವೇದ್ಯಗಳಿಂದ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು; ರಾತ್ರಿ ಕೇವಲ ತರಕಾರಿಗಳನ್ನೋ ಅಥವಾ ಸರಳ ಆಹಾರವನ್ನೋ ತಿನ್ನಬೇಕು, ಮಾತಾಡದೆ ಇರಬೇಕು.
ವಸಂತಬಾಂಧವ ವಿಧೋ ಶೀತಾಂಶೋ ಸ್ವಸ್ತಿ ನಃ ಕುರು
ವಸಂತದ ಗೆಳೆಯನಾದ ಚಂದ್ರನೇ, ನಮ್ಮೆಲ್ಲರಿಗೂ ಶುಭವಾಗಲಿ ಎಂದು ಕರುಣಿಸು.
ಪಕ್ಷೇಪಕ್ಷೇ ಪೌರ್ಣಮಾಸ್ಯಾಂ ವಿಧಿರೇಷ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ
ಪ್ರತಿ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿಯೂ ಪೌರ್ಣಮಿಯ ದಿನಕ್ಕೆ ಈ ವಿಧಿ ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿದೆ.
ತಸ್ಯಾಪ್ಯೇಷ ವಿಧಿಃ ಪ್ರೋಕ್ತಃ ಸರ್ವಸೌಖ್ಯಪ್ರದಾಯಕಃ ಅಸ್ಯಾಂ ದತ್ತಂ ತಪಸ್ತಪ್ತಂ ಪಿತೄಣಾಮಕ್ಷಯಂ ಭವೇತ್
ಈ ದಿನಕ್ಕೆ ಇದೇ ವಿಧಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಇದು ಎಲ್ಲ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಏನು ಕೊಟ್ಟರೂ ಅಥವಾ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದರೂ ಅದು ಎಂದಿಗೂ ಕ್ಷಯವಾಗದು.
ಅಮಾವಾಸ್ಯಾ ಮಹಾರಾಜ ಪ್ರಯತ್ನೈರ್ಯೈರುಪೋಷಿತಾ
ಮಹಾರಾಜನೆ, ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯನ್ನು ಉಪವಾಸದಿಂದ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಆಚರಿಸಬೇಕು.
ಯಃ ಕಶ್ಚಿತ್ಕುರುತೇ ತಸ್ಮಿನ್ಪಿತೃಪಿಣ್ಡೋದಕಕ್ರಿಯಾಮ್
ಆ ದಿನ ಯಾರು ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ನೀರು ಮತ್ತು ಪಿಂಡದ ಅರ್ಪಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ—
ಭವೇಯುರಕ್ಷಯಾಸ್ತಸ್ಯ ಲೋಕಾಃ ಪಿತೃನಿಷೇವಿತಾಃ
ಅವರಿಗೆ ಪಿತೃಗಳು ಅನುಭವಿಸುವ ಲೋಕಗಳು ಎಂದಿಗೂ ಕ್ಷಯವಾಗದೆ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.
ಬ್ರಾಹ್ಮಣಃ ಪಿತೃಭಕ್ತಶ್ಚ ಸರ್ವವಿದ್ಯಾವಿಶಾರದಃ 4.99.
ಯಾರು ಪಿತೃಭಕ್ತನಾಗಿಯೂ ಎಲ್ಲ ವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾಗಿಯೂ ಇರುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು—
ಏವಂ ಸಂವತ್ಸರಸ್ಯಾಂತೇ ಹೈಮಂ ಕೃತ್ವಾ ಸುಶೋಭನಮ್
ಹೀಗೆ, ವರ್ಷಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ವಿಧಿಯನ್ನು ಸುಂದರವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿದ ಮೇಲೆ—
ಉಪದೇಶಂ ಪ್ರಯಚ್ಛೇದ್ಯಸ್ತಸ್ಮೈ ವ್ರತಕೃತೇ ನರಃ ಮಾಸೇಮಾಸೇ ವಿಧಿರಯಂ ವ್ರತಸ್ಯಾಸ್ಯ ನರಾಧಿಪ
ಯಾರು ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದವನಿಗೆ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾರೋ, ಈ ವ್ರತಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಮಾಸವೂ ಇದೇ ವಿಧಿಯಾಗಿದೆ, ನರಾಧಿಪನೆ.
ಯೋ ನ ಶಕ್ನೋತಿ ವಾ ಕರ್ತುಂ ಪಕ್ಷಂ ವಾಥ ನಿರಂತರಮ್
ಯಾರು ಪಕ್ಷವನ್ನಾಗಲೀ ಅಥವಾ ನಿರಂತರವಾಗಿಯೂ ಈ ವ್ರತವನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವೋ—
ಯಶ್ಚೈತತ್ಕುರುತೇ ಪಾರ್ಥ ಪೌರ್ಣಮಾಸೀವ್ರತಂ ನರಃ
ಪಾರ್ಥನೆ, ಯಾರು ಈ ಪೌರ್ಣಮಾಸಿ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೋ,
ಪುತ್ರಪೌತ್ರಧನೋಪೇತೋ ಯಜ್ವಾ ದಾತಾ ಪ್ರಿಯಂವದಃ
ಅವರಿಗೆ ಮಕ್ಕಳು, ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು, ಧನ ಸಂಪತ್ತು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಅವರು ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾ, ದಾನ ಮಾಡುತ್ತಾ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮಧುರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವವರಾಗುತ್ತಾರೆ.
ತತಶ್ಚೈವಾಕ್ಷಯಾಁಲ್ಲೋಕಾನ್ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ ಸುರಸೇವಿತಾನ್ ಆಸ್ತೇ ಸಂಪೂರ್ಣಸರ್ವಾಂಗೋ ಯಾವತ್ಕಲ್ಪಾಯುತತ್ರಯಮ್
ಆಮೇಲೆ ಅವರು ದೇವತೆಗಳು ಪೂಜಿಸುವ ಶಾಶ್ವತ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಮೂರು ಸಾವಿರ ಯುಗಗಳವರೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ದೇಹದೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಅಭ್ಯರ್ಚಯಂತಿ ಸಿತಪಞ್ಚದಶೀಷು ಸೋಮಂ ಕೃಷ್ಣಾಸು ಯೇ ಪಿತೃಗಣಂ ಜಲಪಿಂಡದಾನೈಃ
ಹದಿನೈದು ಬೆಳಗಿನ ಚಂದ್ರದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಯಾರು ಸೋಮನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೋ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಪಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ನೀರಿನ ತರ್ಪಣ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ,
ಇತಿ ಶ್ರೀಭವಿಷ್ಯೇ ಮಹಾಪುರಾಣ ಉತ್ತರಪರ್ವಣಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣಯುಧಿಷ್ಠಿರಸಂವಾದೇ ವಿಜಯಪೌರ್ಣ ಮಾಸೀವ್ರತವರ್ಣನಂ ನಾಮ ನವನವತಿತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ
ಇಂತಿ ಶ್ರೀಭವಿಷ್ಯ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಉತ್ತರಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಯುಧಿಷ್ಠಿರರ ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ ವಿಜಯಪೌರ್ಣಮಾಸಿ ವ್ರತವರ್ಣನೆ ಎಂಬ ಒಂಬತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗಿದೆ.
ವೈಶಾಖೀಕಾರ್ತ್ತಿಕೀಮಾಘೀವ್ರತವರ್ಣನಮ್ ತಾ ಮೇ ವದ ಯದುಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ನಾನೇ ದಾನೇ ಮಹಾಫಲಾಃ
ಯದುಕುಲದ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ವೈಶಾಖ, ಕಾರ್ತಿಕ, ಮಾಘ ಮಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ದಾನದಿಂದ ಮಹಾ ಫಲ ನೀಡುವ ವ್ರತಗಳನ್ನು ನನಗೆ ವಿವರಿಸು.
ಸ್ನಾನದಾನವಿಹೀನೈಸ್ತಾ ನ ನೇಯಾಃ ಪಾಂಡುನನ್ದನ
ಪಾಂಡುಪುತ್ರನೇ, ಆ ವ್ರತಗಳನ್ನು ಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ದಾನವಿಲ್ಲದೆ ಆಚರಿಸಬಾರದು.
ತೀರ್ಥಸ್ನಾನಂ ತದಾ ಶಸ್ತಂ ದಾನಂ ವಿತ್ತಾನುರೂಪತಃ
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದು ಶ್ರೇಷ್ಠ, ದಾನವನ್ನು ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು.
ಕಾರ್ತ್ತಿಕ್ಯಾಂ ಪುಷ್ಕರಾರಣ್ಯಂ ಮಾಘ್ಯಾಂ ವಾರಾಣಸೀ ಸ್ಮೃತಾ
ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಕರ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು; ಮಾಘ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ವಾರಾಣಸಿಯನ್ನು ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಕುಂಭಾನ್ಸ್ವಛಾಂಭಸಃ ಪೂರ್ಣಾನ್ಸಹಿರಣ್ಯಾನ್ನಸಂಯುತಾನ್
ಶುದ್ಧ ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕುಂಭಗಳನ್ನು, ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಅನ್ನದೊಂದಿಗೆ ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು.
ಮಧುರಾನ್ನರಸೈಃ ಪೂರ್ಣಾನ್ಭಾಜನಾನ್ಕನಕೋಜ್ಜ್ವಲಾನ್
ಮಧುರ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ರಸಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಹೊಳೆಯುವ ಚಿನ್ನದ ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು.
ಮಾಘ್ಯಾಂ ಮಘಾಸು ಚ ತಥಾ ಸಂತರ್ಪ್ಯ ಪಿತೃದೇವತಾಃ
ಮಾಘ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಘಾ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಿತೃಗಳು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಬೇಕು.
ಕಾರ್ಪಾಸದಾನಮತ್ರೈವ ತಿಲದಾನಂ ಚ ಶಸ್ಯತೇ
ಇಲ್ಲಿಯೇ ಹತ್ತಿ ಮತ್ತು ಎಳ್ಳಿನ ದಾನವನ್ನು ಕೂಡ ಶ್ಲಾಘಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಉಪಾನದ್ದಾನಮತ್ರೈವ ಕಥಿತಂ ಸರ್ವಕಾಮದಮ್
ಇಲ್ಲಿಯೇ ಬಟ್ಟೆಗಳ ದಾನವನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಇಚ್ಛೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಕಲಿಕಾಲೋದ್ಭವಂ ಸರ್ವಂ ಶಸ್ಯತೇ ಪಾಂಡುನನ್ದನ ಕಾರ್ಯಂ ಕುರುಕುಲಶ್ರೇಷ್ಠ ಹರೇರ್ನೀರಾಜನಂ ತಥಾ ।। 4.100.
ಪಾಂಡುಪುತ್ರನೇ, ಕಳಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಎಲ್ಲವೂ ಇಲ್ಲಿ ಶ್ಲಾಘಿಸಲಾಗಿದೆ; ಕುರುಕುಲದ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಹರಿಯ ಆರಾಧನೆ ಕೂಡ ಮಾಡಬೇಕು.
ಗಜಾಶ್ವರಥದಾನಂ ಚ ಘೃತಧೇನ್ವಾದಯಸ್ತಥಾ
ಆನೆ, ಕುದುರೆ, ರಥಗಳ ದಾನ ಮತ್ತು ತುಪ್ಪ ಕೊಡುವ ಹಸುಗಳ ದಾನವೂ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಫಲಾನಿ ಯಾನಿ ವಿದ್ಯಂತೇ ಸುಗನ್ಧಿಮಧುರಾಣಿ ಚ
ಎಲ್ಲಾ ಸುಗಂಧ ಮತ್ತು ಮಧುರ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಕೂಡ ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು.
ಖರ್ಜೂರೀಂ ನಾಲಿಕೇರಾಂಶ್ಚ ಕದಲ್ಯಾಶ್ಚ ಫಲಾನಿ ಚ
ಖರ್ಜೂರ, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಬಾಳೆಹಣ್ಣುಗಳಂತಹ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.