ತತ್ರಾಪಶ್ಯನ್ಮಹಾವೃಕ್ಷಂ ಫಲಿತಂ ಪುಷ್ಪಿತಂ ತಥಾ ತದ್ಬ್ರೂಹಿ ಸೋಪ್ಯುವಾಚೇದಂ ನಾನಂತಂ ವೇದ್ಮ್ಯಹಂ ದ್ವಿಜ
ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಹಣ್ಣು ಹೂಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಮರವನ್ನು ನೋಡಿದನು. ಅವನು 'ಹೇಳು' ಎಂದಾಗ ಆ ಮರವು, 'ನಾನು ಅನಂತನನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ, ದ್ವಿಜ' ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿತು.
ಏವಂ ನಿರೀಕ್ಷಿತಸ್ತೇನ ಗಾಂ ದದರ್ಶ ಸವತ್ಸಕಾಮ್
ಹೀಗೆ ಅವನು ನೋಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅವನು ಹಸುವನ್ನು ಕರುವಿನೊಂದಿಗೆ ನೋಡಿದನು.
ಸೋಬ್ರವೀದ್ಧೇನುಕೇ ಬ್ರೂಹಿ ಯದ್ಯನಂತಸ್ತ್ವಯೇಕ್ಷಿತಃ
ಅವನು ಆ ಹಸುವಿಗೆ, 'ನೀನು ಅನಂತನನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದೀಯಾ? ಹೇಳು' ಎಂದು ಕೇಳಿದನು.
ತತೋ ಜಗಾಮಾಥ ವನೇ ಗೋವೃಷಂ ಶಾದ್ವಲೇ ಸ್ಥಿತಮ್
ಆಮೇಲೆ ಅವನು ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಹಸಿರು ಹುಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುವ ಎಮ್ಮೆನ್ನು ನೋಡಿದನು.
ಗೋವೃಷಸ್ತಮುವಾಚಾಥ ನಾನನ್ತೋ ವೀಕ್ಷಿತೋ ಮಯಾ
ಆ ಎಮ್ಮೆ ಅವನಿಗೆ, 'ನಾನು ಅನಂತನನ್ನು ಕಂಡಿಲ್ಲ' ಎಂದು ಹೇಳಿತು.
ಅನ್ಯೋನ್ಯಜಲಕಲ್ಲೋಲವೀಚಿಭಿಃ ಪರಿಶೋಭಿತಮ್
ಅದು ಪರಸ್ಪರ ನೀರಿನ ಆಟದ ಅಲೆಗಳು ಮತ್ತು ರೆಪ್ಪೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.
ಸೇವಿತಂ ಭ್ರಮರೈರ್ಹಂಸೈಶ್ಚಕ್ರೈಃ ಕಾರಂಡವೈರ್ಬಕೈಃ
ಅಲ್ಲಿ ಭೃಂಗಗಳು, ಹಂಸಗಳು, ಚಕ್ರಗಳು, ಕಾರಂಡವಗಳು ಮತ್ತು ಕೊಕ್ಕರೆಗಳು ಸೇವಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.
ಊಚತುಃ ಪುಷ್ಕರಿಣ್ಯೌ ತಂ ನಾನಂತಂ ವಿದ್ವಹೇ ದ್ವಿಜ
ಆ ಎರಡು ಪುಷ್ಕರಿಣಿಗಳು ಅವನಿಗೆ, 'ನಾವು ಅನಂತನನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ, ದ್ವಿಜ' ಎಂದು ಹೇಳಿದವು.
ತಾವಪ್ಯುಕ್ತೌ ಸುಮಂತೇನ ತಸ್ಯಾಪಿ ವಿನಿವೇದಿತಮ್
ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಸುಮಂತನಿಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಅವನು ಕೂಡ ಅದನ್ನು ತಿಳಿಸಿದನು.
ತಸ್ಮಿನ್ಕ್ಷಣೇ ಮುನಿವರೇ ಕೌಂಡಿನ್ಯೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋತ್ತಮೇ
ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ, ಮಹರ್ಷಿ ಕೌಂಡಿನ್ಯನು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು,
ವೃದ್ಧಬ್ರಾಹ್ಮಣರೂಪೇಣ ಇತ ಏಹೀತ್ಯುವಾಚ ತಮ್
ಹಳೆಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ 'ಇಲ್ಲಿ ಬಾ' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
ತಾಂ ಪುರೀಂ ದರ್ಶಯಾಮಾಸ ದಿವ್ಯನಾರೀನರೈರ್ಯುತಾಮ್
ಅವರು ಅವನಿಗೆ ದಿವ್ಯ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆ ನಗರವನ್ನು ತೋರಿಸಿದರು.
ಪಾರ್ಶ್ವಸ್ಥಶಂಖಚಕ್ರಾಸಿಗದಾಗರುಡಶೋಭಿತಮ್
ಅದು ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಶಂಖ, ಚಕ್ರ, ಖಡ್ಗ, ಗದೆಯು ಮತ್ತು ಗರುಡನಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.
ವಿಭೂತಿಭೇದೈಶ್ಚಾನನ್ತಮನನ್ತಂ ಪರಮೇಶ್ವರಮ್
ಅಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವೈಭವಗಳಿಂದ ಅನಂತನು, ಅವ್ಯಯನು, ಪರಮೇಶ್ವರನು ತಾನೇ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.
ಪಾಪೋಹಂ ಪಾಪಕರ್ಮಾಹಂ ಪಾಪಾತ್ಮಾ ಪಾಪಸಮ್ಭವಃ
ನಾನು ಪಾಪಿ, ನನ್ನ ಕೆಲಸಗಳು ಪಾಪಮಯ, ನನ್ನ ಆತ್ಮವೂ ಪಾಪದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ, ನಾನು ಪಾಪದಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ.
ಅದ್ಯ ಮೇ ಸಫಲಂ ಜನ್ಮ ಜೀವಿತಂ ಚ ಸುಜೀವಿತಮ್ ಗರ್ದಭಂ ಕುಞ್ಜರಂ ಚೈವ ದೇವ ಮೇ ಬ್ರೂಹಿ ತತ್ತ್ವತಃ
ಇಂದು ನನ್ನ ಜನ್ಮ ಫಲವತ್ತಾಗಿದೆ, ಜೀವನವೂ ಸಾರ್ಥಕವಾಗಿದೆ; ದೇವರೆ, ಆ ಕತ್ತೆ ಮತ್ತು ಆನೆ ಬಗ್ಗೆ ನನಗೆ ನಿಜವಾಗಿ ಹೇಳು.
ವಿದ್ಯಾದಾನಂ ನೋಪಕುರ್ವಞ್ಛಿಷ್ಯೇಭ್ಯಸ್ತರುತಾಂ ಗತಃ
ನಾನು ನನ್ನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ವಿದ್ಯೆ ನೀಡದೆ, ಮರದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಿದ್ದೇನೆ.
ಸಾ ಗೌರ್ವಸುನ್ಧರಾ ದೃಷ್ಟಾ ನಿಷ್ಫಲಾ ಯಾ ತ್ವಯೇಕ್ಷಿತಾ
ನೀನು ನೋಡಿದ ಆ ಹಸು ಅಥವಾ ಭೂಮಿ ಫಲವಿಲ್ಲದದ್ದಾಗಿದೆ.
ಧರ್ಮಾಧರ್ಮವ್ಯವಸ್ಥಾನಂ ತಚ್ಚ ಪುಷ್ಕರಿಣೀದ್ವಯಮ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋಸಾವನಂತೋಹಂ ಗುಹಾಸಂಸಾರಗಹ್ವರೇ
ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಅಧರ್ಮದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಆ ಎರಡು ಪವಿತ್ರ ಕೆರೆಗಳು, ಮತ್ತು ನಾನು ಈ ಗುಹೆಯಂತಹ ಸಂಸಾರದ ಅಂತರಾಳದಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು.
ಇತ್ಯುಕ್ತಂ ತೇ ಮಯಾ ಸರ್ವಂ ವಿಪ್ರ ಗಚ್ಛ ಪುನರ್ಗೃಹಮ್
ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾನಿನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ; ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ಈಗ ಮನೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗು.
ಚರಾನಂತವ್ರತಂ ತತ್ತ್ವಂ ನವ ವರ್ಷಾಣಿ ಪಂಚ ಚ
ನೀನು ಹದಿನೈದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸತ್ಯದಿಂದ ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸು.
ಭುಕ್ತ್ವಾ ಚ ವಿಪುಲಾನ್ಭೋಗಾನ್ಸರ್ವಾನ್ಕಾಮಾನ್ಯಥೇಪ್ಸಿತಾನ್
ನೀನು ಅಪಾರವಾದ ಭೋಗಗಳನ್ನೂ, ಬಯಸಿದ ಎಲ್ಲ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೂ ಅನುಭವಿಸಿ,
ಇತಿ ದತ್ತ್ವಾ ವರಂ ದೇವಸ್ತತ್ರೈವಾಂತರ್ಹಿತೋಽಭವತ್
ಹೀಗೆ ವರವನ್ನು ನೀಡಿ, ಆ ದೇವರು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅಂತರಧಾನರಾದರು.
ಶೀಲಯಾ ಸಹ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಭುಕ್ತ್ವಾ ಭೋಗಾನ್ಮನೋರಮಾನ್ ಕಲ್ಪಸ್ಥಾನೀ ಚ ಸಂಭೂತೋ ದೃಶ್ಯತೇದ್ಯಾಪಿ ಸ ಜ್ವಲನ್
ಶೀಲಾ ಪತ್ನಿಯ ಜೊತೆಗೆ, ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನು ಸುಂದರವಾದ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ, ಯುಗಗಳ ಕಾಲ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ, ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿರುವವನಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಏತತ್ತೇ ಕಥಿತಂ ಪಾರ್ಥ ವ್ರತಾನಾಮುತ್ತಮಂ ವ್ರತಮ್
ಪಾರ್ಥನೇ, ಹೀಗೆ ವ್ರತಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ವ್ರತವನ್ನು ನಿನಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಯೇ ಚ ಶೃಣ್ವಂತಿ ಸತತಂ ವಾಚ್ಯಮಾನಂ ನರೋತ್ತಮ
ಯಾರು ಸದಾ ಇದನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೋ, ಆ ಮಹಾನ್ ಪುರುಷರು,
ಸಂಸಾರಸಾಗರಗುಹಾಂ ಸುಸುಖಂ ವಿಹರ್ತುಂ ವಾಂಛಂತಿ ಯೇ ಕುರುಕುಲೋದ್ಭವ ಶುದ್ಧಸತ್ತ್ವಾಃ
ಕುರುಕುಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಶುದ್ಧಮನಸ್ಸಿನವರು, ಸಂಸಾರದ ಸಾಗರದ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಸುಖವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸಲು ಬಯಸುವವರು,
ಇತಿ ಶ್ರೀಭವಿಷ್ಯೇ ಮಹಾಽಪುರಾಣ ಉತ್ತರಪರ್ವಣಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣಯುಧಿಷ್ಠಿರಸಂವಾದೇಽಅನಂತಚತುರ್ದಶೀವ್ರತವರ್ಣನಂ ನಾಮ ಚತುರ್ನವತಿತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ
ಹೀಗೆ ಶ್ರೀಭವಿಷ್ಯ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಉತ್ತರಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಯುಧಿಷ್ಠಿರರ ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ ಅನಂತಚತುರ್ಧಶೀ ವ್ರತದ ವರ್ಣನೆ ಎಂಬ ನವ್ವತ್ತನಾಲ್ಕನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.
ಶ್ರವಣಿಕಾವ್ರತಮ್ ಏತಾಃ ಕಾಃ ಕಿಂ ಚ ಕುರ್ವಂತಿ ಧರ್ಮಂ ಚಾಸಾಂ ಬ್ರವೀಹಿ ಮೇ
ಶ್ರವಣಿಕಾವ್ರತವೆಂದರೆ ಏನು, ಅವರು ಯಾರು, ಏನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅವರ ಧರ್ಮವೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ನನಗೆ ವಿವರಿಸು.
ಅನನ್ತ ಉವಾಚ । ತುಷ್ಟೋಽಹಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶ್ರೇಷ್ಠ ಭಕ್ತ್ಯಾ ತವ ವಿಶೇಷತಃ । ವರಂ ಗೃಹಾಣ ವಿಪ್ರೇನ್ದ್ರ ತುಷ್ಟೋಽಸ್ಮಿ ತ್ಯಜ ವಿಸ್ಮಯಂ ।। । ಕೌಣ್ಡಿನ್ಯ ಉವಾಚ । ಸ್ವಕರ್ಮ್ಮಫಲಭೋಗೇನ ಯಾಂ ಯಾಂ ಯೋನಿಂ ವ್ರಜಾಮ್ಯಹಂ । ತಸ್ಯಾಂ ತಸ್ಯಾಂ ಹೃಷೀಕೇಶ ಹರಿಭಕ್ತಿರ್ದೃಢಾಸ್ತು ಮೇ ।। ಅತಿಪ್ರಮಾದಾನ್ಮೋಹಾದ್ವಾ ಯನ್ಮಯಾ ದುಷ್ಕೃತಂ ಕೃತಂ । ತದಾಗಃ ಕ್ಷಮ್ಯತಾಂ ನಾಥ ಪ್ರಣಮಾಮಿ ಪುನಃ ಪುನಃ ।। ಶ್ರುತ್ವಾನನ್ತಸ್ತು ತದ್ವಾಕ್ಯಂ ದದೌ ತಸ್ಮೈ ವರತ್ರಯಂ । ದಾರಿದ್ರನಾಶನಂ ಧರ್ಮ್ಮಂ ವಿಷ್ಣುಲೋಕಂ ತಥಾಕ್ಷಯಂ
ಅನಂತನು ಹೇಳಿದನು: 'ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಿನ್ನ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಾನು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ. ನೀನು ಯಾವ ವರವನ್ನು ಬೇಕೆಂದು ಕೇಳು, ನಾನು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ; ಆಶ್ಚರ್ಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬಿಡು.' ಕೌಂಡಿನ್ಯನು ಹೇಳಿದನು: 'ನನ್ನ ಕರ್ಮಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ನಾನು ಯಾವ ಯಾವ ಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದರೂ, ಆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜನ್ಮದಲ್ಲೂ ಹೃಷೀಕೇಶನೇ, ನನಗೆ ಹರಿಯ ಭಕ್ತಿ ಸದಾ ದೃಢವಾಗಿರಲಿ. ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದ ಅಥವಾ ಮೋಹದಿಂದ ನಾನು ಮಾಡಿದ ಯಾವ ದೋಷವಿದ್ದರೂ, ಆ ಪಾಪವನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸು ಸ್ವಾಮಿ; ನಾನು ಪುನಃ ಪುನಃ ನಿನಗೆ ವಂದಿಸುತ್ತೇನೆ.' ಅನಂತನು ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವನಿಗೆ ಮೂರು ವರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದನು: ದಾರಿದ್ರ್ಯನಾಶ, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾದ ಸ್ಥಾನ.