ತಥಾ ಹೈಹಯದಾಯಾದಃ ಕೃತವೀರ್ಯೋ ನರಾಧಿಪಃ
ಹೈಹಯ ವಂಶದ ವಾರಸುದಾರನಾದ ಕೃತವೀರ್ಯನೂ ಈ ವ್ರತವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು.
ಶಕುಂತಲಾಪ್ಯೇವಮೇವ ವ್ರತಂ ಚೀರ್ತ್ವಾ ನರೋತ್ತಮಮ್
ಶಕುಂತಳೆಯೂ ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದಳು.
ತಥಾ ಪುರಾಣರಾಜಾನೋ ವೇದೋಕ್ತಾಶ್ಚಕ್ರವರ್ತಿನಃ
ಹಾಗೆಯೇ, ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವ ಪುರಾತನ ರಾಜರು ಮತ್ತು ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳು ಕೂಡ ಇದನ್ನು ಆಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಧರಣ್ಯಾ ಅಪಿ ಪಾತಾಲೇ ಮಗ್ನಯಾಚರಿತಂ ಪುರಾ
ಭೂಮಿ ಪಾತಾಳದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದಾಗಲೂ ಈ ವ್ರತವನ್ನು ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
ಸಮಾಪ್ತೇಽಸ್ಮಿಂಸ್ತದಾ ದೇವೀ ಹರಿಣಾ ಕ್ರೋಡರೂಪಿಣಾ
ಆಗ ಆ ವ್ರತ ಮುಗಿದ ನಂತರ, ದೇವಿಯನ್ನು ಹರಿ ವರಾಹ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಎತ್ತಿಕೊಂಡನು.
ಧರಣೀವ್ರತಮೇತತ್ತೇ ಕಥಿತಂ ಪಾಂಡುನನ್ದನ ಸರ್ವಪಾಪವಿನಿರ್ಮುಕ್ತೋ ವಿಷ್ಣುಸಾಯುಜ್ಯಮಾವ್ರಜೇತ್
ಪಾಂಡುಪುತ್ರನೇ, ಈ ಧರಣೀ ವ್ರತವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಮಾಡಿದವನು ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ವಿಷ್ಣುವಿನೊಂದಿಗೆ ಏಕತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
ಚೀರ್ಣಂ ರಸಾತಲತಲೇ ಗತಯಾ ಧರಣ್ಯಾ ತೇನ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಮಗಮದ್ಧರಣೀವ್ರತೇತಿ
ಭೂಮಿ ಪಾತಾಳದ ಆಳಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ ಈ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದುದರಿಂದ ಅದು 'ಧರಣೀ ವ್ರತ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಯಿತು.
ವಿಶೋಕದ್ವಾದಶೀವ್ರತವರ್ಣನಮ್ ವಿಭವೋದ್ಭವಕಾರಿ ಭೂತಲೇಽಸ್ಮಿನ್ಭವತಿ ವಿಭೋ ಭಯಸೂದನಂ ಚ ಪುಂಸಾಮ್
ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ಕೊಡುವವನೇ, ಭಯವನ್ನು ದೂರಮಾಡುವವನೇ, ಭಕ್ತರ ಕ್ಷೇಮಕ್ಕಾಗಿ ನೀನು ಇದ್ದೀಯೆ.
ತವ ಭಕ್ತಿಮತಸ್ತಥಾಪಿ ವಕ್ಷ್ಯೇ ವ್ರತಮಿನ್ದ್ರಾಸುರದಾನವೇಷು ಗುಹ್ಯಮ್
ನಿನಗೆ ಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನಿಗಾಗಿ, ದೇವತೆಗಳು, ದಾನವರು, ದೈತ್ಯರಲ್ಲಿ ರಹಸ್ಯವಾಗಿರುವ ಈ ವ್ರತವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
ಪುಣ್ಯಮಾಶ್ವಯುಜೇ ಮಾಸಿ ವಿಶೋಕದ್ವಾದಶೀವ್ರತಮ್
ಆಶ್ವಯುಜ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಪುಣ್ಯಕರವಾದ ವಿಶೋಕ ದ್ವಾದಶಿ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು.
ಉದಙ್ಮುಖಃ ಪ್ರಾಙ್ಮುಖೋ ವಾ ದಂತಧಾವನಪೂರ್ವಕಮ್
ಉತ್ತರ ಅಥವಾ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಮುಖವಿಟ್ಟು, ಹಲ್ಲು ತೊಳೆದು ಶುದ್ಧವಾಗಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
ವಿಧಿವತ್ತ್ವಾಂ ಸಮಭ್ಯರ್ಚ್ಯ ಭೋಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಅಪರೇಽಹನಿ
ನಿನ್ನನ್ನು ವಿಧಿಯಂತೆ ಪೂಜಿಸಿ, ನಾಳೆ ದಿನ ಆಹಾರ ಸೇವನೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಸಂಕಲ್ಪಿಸಬೇಕು.
ಸ್ನಾನಂ ಸರ್ವೌಷಧೈಃ ಕುರ್ಯಾತ್ಪಞ್ಚಗವ್ಯಜಲೇನ ತು
ಎಲ್ಲಾ ಔಷಧೀಯ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಂದ, ಹಾಗೆಯೇ ಹಾಲು, ತುಪ್ಪ, ಮೊಸರು, ಮಜ್ಜಿಗೆ ಮತ್ತು ಗೋಮೂತ್ರದಿಂದ ಕೂಡಿದ ನೀರಿನಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಬೇಕು.
ವಿಶೋಕಾಯ ನಮಃ ಪಾದೌ ಜಂಘೇ ಚ ವರದಾಯ ವೈ
ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ವಿಷೋಕನಿಗೆ ವಂದನೆ, ಕಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ವರದನಿಗೆ ವಂದನೆ.
ಕಂದರ್ಪಾಯ ನಮೋ ಗುಹ್ಯೇ ಮಾಧವಾಯ ನಮಃ ಕಟಿಮ್
ಗೋಪ್ಯಾಂಗದಲ್ಲಿ ಕಂದರ್ಪನಿಗೆ ವಂದನೆ, ಕಟಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಧವನಿಗೆ ವಂದನೆ.
ನಾಭಿಂ ಚ ಪದ್ಮನಾಭಾಯ ಹೃದಯಂ ಮನ್ಮಥಾಯ ವೈ
ನಾಭಿಯಲ್ಲಿ ಪದ್ಮನಾಭನಿಗೆ ವಂದನೆ, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಮನ್ಮಥನಿಗೆ ವಂದನೆ.
ಚಕ್ರಿಣೇ ನಾಮ ಬಾಹುಂ ಚ ದಕ್ಷಿಣಂ ಗದಿನೇ ನಮಃ 4.84.
ಬಲಭುಜದಲ್ಲಿ ಚಕ್ರಧಾರಿಗೆ ವಂದನೆ, ಗದಾಧಾರಿಗೆ ವಂದನೆ.
ನಾಸಾಮಶೋಕನಿಧಯೇ ವಾಸುದೇವಾಯ ಚಾಕ್ಷಿಣೀ
ಮೂಗಿನಲ್ಲಿ ದುಃಖವಿನಾಶಕನಿಗೆ ವಂದನೆ, ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ವಾಸುದೇವನಿಗೆ ವಂದನೆ.
ನಮಃ ಸರ್ವಾತ್ಮನೇ ತದ್ವಚ್ಛಿರ ಇತ್ಯಭಿಪೂಜಯೇತ್
ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ಇರುವ ಆತ್ಮನಿಗೆ ವಂದನೆ; ಹಾಗೆಯೇ ತಲೆಯನ್ನೂ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.
ತತಸ್ತಸ್ಯಾಗ್ರತೋ ಭವ್ಯಂ ಸ್ಥಂಡಿಲಂ ಕಾರಯೇನ್ಮೃದಾ
ಆತನ ಮುಂದೆ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಒಂದು ಪವಿತ್ರ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು.
ನದೀವಾಲುಕಯಾ ಪೂರ್ಣಂ ಲಕ್ಷ್ಮ್ಯಾಕೃತಿಂ ಕೃತೀ ನ್ಯಸೇತ್
ನದಿಯ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ರೂಪವನ್ನು ಆ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಬೇಕು.
ನಮೋ ದೇವ್ಯೈ ನಮಃ ಶಾಂತ್ಯೈ ನಮೋ ಲಕ್ಷ್ಮ್ಯೈ ನಮಃ ಶ್ರಿಯೇ
ದೇವಿಗೆ ವಂದನೆ, ಶಾಂತಿಗೆ ವಂದನೆ, ಲಕ್ಷ್ಮಿಗೆ ವಂದನೆ, ಶ್ರೀಗೆ ವಂದನೆ.
ವಿಶೋಕಾ ದುಃಖನಾಶಾಯ ವಿಶೋಕಾ ವರದಾಸ್ತು ಮೇ
ವಿಷೋಕಾ, ದುಃಖವನ್ನು ದೂರಮಾಡಲು ನೀನು ನನಗೆ ವರವನ್ನು ನೀಡು.
ತತಃ ಶುಕ್ಲಾಂಬರಧರೋ ಶೂರ್ಪಂ ಸಂವೇಷ್ಟ್ಯ ಪೂಜಯೇತ್
ನಂತರ ಬಿಳಿ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿ, ಸೂರ್ಪವನ್ನು ಹೊದಿಸಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.
ರಜನೀಷು ಚ ಸರ್ವಾಸು ಪಿಬೇದ್ದರ್ಭೋದಕಂ ವ್ರತೀ
ಎಲ್ಲಾ ರಾತ್ರಿ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ವ್ರತಧಾರಿ ದರ್ಭಾ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯಬೇಕು.
ಯಾಮತ್ರಯೇ ವ್ಯತೀತೇ ತು ಸುಪ್ತ್ವಾ ಸ್ವಸ್ಥೋಪಮಾನಸಃ
ಮೂರು ಯಾಮಗಳು ಕಳೆದ ಮೇಲೆ, ನಿದ್ರಿಸಿ, ಮನಸ್ಸು ಶಾಂತವಾಗಿರುವಂತೆ ಎದ್ದಿರಬೇಕು.
ಶಕ್ತಿತಸ್ತ್ರೀಣಿ ಚೈಕಂ ವಾ ವಸ್ತ್ರಮಾಲ್ಯಾನುಲೇಪನೈಃ 4.84.
ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ, ಮೂರು ಅಥವಾ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಬಟ್ಟೆ, ಹಾರ ಮತ್ತು ಲೇಪನವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.
ತತಸ್ತು ಗೀತವಾದ್ಯಾದ್ಯೈ ರಾತ್ರೌ ಜಾಗರಣೇ ಕೃತೇ
ನಂತರ ಹಾಡು, ವಾದ್ಯಾದಿಗಳೊಂದಿಗೆ ರಾತ್ರಿ ಜಾಗರಣೆ ಮಾಡಬೇಕು.
ಭೋಜನಂ ಚ ಯಥಾಶಕ್ತ್ಯಾ ವಿತ್ತಶಾಠ್ಯವಿವರ್ಜಿತಃ
ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ, ಧನದ ಬಗ್ಗೆ ಕಂಜಿಕಟ್ಟಿಲ್ಲದೆ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸಬೇಕು.
ಅನೇನ ವಿಧಿನಾ ಸರ್ವಂ ಮಾಸಿಮಾಸಿ ಸಮಾಚರೇತ್ ಸೋಪಧಾನಕವಿಶ್ರಾಮಮಾಸ್ತರಾವರಣಂ ಶುಭಮ್
ಈ ವಿಧಾನದಂತೆ ಪ್ರತೀ ತಿಂಗಳು, ಶುಭಕರ ಹಾಸಿಗೆ, ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ಹಾಸು ಹೊದಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.