ಗೋವಿನ್ದಮರ್ಚಯತಿ ಗೋರಸಭೋಜನಸ್ತು ಗಾ ವೈ ವಿನೋದಯತಿ ತದ್ವದ್ಗವಾಹ್ನಿಕಶ್ಚ
ಗೋವಿಂದನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಹಸುವಿನ ಹಾಲಿನ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸಿ, ಹಸುಗಳನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿ, ಹಸುವಿನ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.
ಇತಿ ಶ್ರೀಭವಿಷ್ಯೇ ಮಹಾಪುರಾಣ ಉತ್ತರ ಪರ್ವಣಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣಯುಧಿಷ್ಠಿರಸಂವಾದೇ ಗೋವಿನ್ದದ್ವಾದಶೀವ್ರತವರ್ಣನಂ ನಾಮಾಷ್ಟಸಪ್ತತಿತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ
ಇಂತು ಶ್ರೀಭವಿಷ್ಯ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಉತ್ತರಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಯುಧಿಷ್ಠಿರರ ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ 'ಗೋವಿಂದ ದ್ವಾದಶೀ ವ್ರತದ ವಿವರಣೆ' ಎಂಬ ಎಪ್ಪತ್ತೆಂಟನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಗಿಯಿತು.
ಅಖಣ್ಡದ್ವಾದಶೀವ್ರತವರ್ಣನಮ್ ದಾನಧರ್ಮೇ ಕೃತಂ ಯಸ್ಯ ವಿಪಾಕಂ ವದ ಯಾದೃಶಃ
ಅಖಂಡ ದ್ವಾದಶೀ ವ್ರತದ ವಿವರಣೆ: ದಾನಧರ್ಮದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಫಲ ಯಾವುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಹೇಳು.
ವೈಕಲ್ಯಾತ್ಫಲವೈಕಲ್ಯಂ ಯಾದೃಶ ತಚ್ಛೃಣುಷ್ವ ಮೇ
ಅಚೂಕತೆಯಿಲ್ಲದೆ ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯದಿಂದ ಯಾವ ರೀತಿಯ ಫಲದ ಕೊರತೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನನ್ನ ಮಾತು ಕೇಳು.
ಉಪವಾಸಾನ್ವಿನಾ ಖಣ್ಡಂ ಪ್ರಾಪ್ನುವಂತ್ಯೇವ ತಾಞ್ಛೃಣು
ಉಪವಾಸ ಮಾಡದೆ ಇರುವವರು ಪೂರ್ಣ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯದೆ, ಭಾಗಶಃ ಫಲವನ್ನಷ್ಟೇ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕೇಳು.
ರೂಪಂ ತಥೋತ್ತರಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ವ್ರತವೈಕಲ್ಯದೋಷತಃ
ವ್ರತವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಪಾಲಿಸದ ದೋಷದಿಂದ, ಅವರಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ರೂಪ ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಫಲ ಮಾತ್ರ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ಉಪವಾಸೀ ನರಃ ಪತ್ನೀಂ ನಾರೀಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ತಥಾ ಪತಿಮ್
ಉಪವಾಸ ಮಾಡುವ ಪುರುಷನು ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಉಪವಾಸ ಮಾಡುವ ಮಹಿಳೆ ಗಂಡನನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾಳೆ.
ಯೇ ದ್ರವ್ಯೇ ಸತ್ಯದಾತಾರಸ್ತಥಾನ್ನೇ ಸತ್ಯನಗ್ನಯಃ
ಸತ್ಯದಿಂದ ಧನವನ್ನು ಕೊಡುವವರು, ಮತ್ತು ಹೃದಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅನ್ನವನ್ನು ನೀಡುವವರು—
ವಸ್ತ್ರಾನುಲೇಪನೈರ್ಹೀನಾ ಭೂಷಣೈಶ್ಚಾತಿರೂಪಿಣಃ
ಅವರು ಬಟ್ಟೆ, ಲೇಪನ ಅಥವಾ ಆಭರಣಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರರಾಗುತ್ತಾರೆ.
ತೇ ಸರ್ವೇ ವ್ರತವೈಕಲ್ಯಾತ್ಫಲ ವೈಕಲ್ಯಮಾಗತಾಃ ಉಪವಾಸೇನ ಕರ್ತವ್ಯಂ ವೈಕಲ್ಯಾದ್ವಿಕಲಂ ಫಲಮ್
ಇವರೆಲ್ಲರೂ ವ್ರತವನ್ನು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಪಾಲಿಸದ ಕಾರಣದಿಂದ ಅಪೂರ್ಣ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಉಪವಾಸವನ್ನು ಮಾಡಲೇಬೇಕು, ಏಕೆಂದರೆ ಅಪೂರ್ಣತೆಯಿಂದ ಅಪೂರ್ಣ ಫಲವೇ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ಕಿಂ ತತ್ರ ವದ ಕರ್ತವ್ಯಮಚ್ಛಿದ್ರಂ ಯೇನ ಜಾಯತೇ
ಅಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳು, ಯಾವದರಿಂದ ಫಲದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ದೋಷ ಇರದು?
ವೈಕಲ್ಯಂ ಪ್ರಶಮಂ ಯಾತಿ ಶೃಣುಷ್ವ ಗದತೋ ಮಮ ಕೃತೋಪವಾಸೋ ದೇವೇಶಂ ಸಮಭ್ಯರ್ಚ್ಯ ಜನಾರ್ದನಮ್
ನಾನು ಹೇಳುವುದನ್ನು ಕೇಳು: ಉಪವಾಸವನ್ನು ಮಾಡಿ ದೇವತೆಗಳ ಅಧಿಪತಿ ಜನಾರ್ದನನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದಾಗ ಅಪೂರ್ಣತೆ ಶಾಂತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಸ್ನಾತೋ ನಾರಾಯಣಂ ಬ್ರೂಯಾದ್ಭುಞ್ಜನ್ನಾರಾಯಣಂ ತಥಾ
ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು, ಹಾಗೆಯೇ ಊಟ ಮಾಡುವಾಗಲೂ ನಾರಾಯಣನನ್ನು ನೆನೆಸಬೇಕು.
ಪಞ್ಚಗವ್ಯಜಲಸ್ನಾತೋ ವಿಶುದ್ಧಾತ್ಮಾ ಜಿತೇನ್ದ್ರಿಯಃ ಇದಮುಚ್ಚಾರಯೇತ್ಪಶ್ಚಾದ್ದೇವಸ್ಯ ಪುರತೋ ಹರೇಃ
ಪಂಚಗವ್ಯದಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶುದ್ಧಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ನಂತರ ಹರಿಯವರ ಮುಂದೆ ಇದನ್ನು ಪಠಿಸಬೇಕು.
ಸಪ್ತಜನ್ಮನಿ ಯತ್ಕಿಞ್ಚಿನ್ಮಯಾ ಖಣ್ಡವ್ರತಂ ಕೃತಮ್
ಏಳುವಾರು ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಮಾಡಿದ ಯಾವ ಅಪೂರ್ಣ ವ್ರತವಿದ್ದರೂ—
ಯಥಾಖಂಡಂ ಜಗತ್ಸರ್ವಂ ತ್ವಮೇವ ಪುರುಷೋತ್ತಮ
ಹೇ ಪರಮಾತ್ಮನೇ, ನೀನು ಹೇಗೆ ಈ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವೆಯೋ—
ಚತುರ್ಭಿರಪಿ ಮಾಸೈಸ್ತು ಪಾರಣಂ ಪ್ರಥಮಂ ಸ್ಮೃತಮ್
ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳಾದರೂ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಉಪವಾಸವನ್ನು ಮುರಿಯುವುದು ಶಾಸ್ತ್ರಾನುಸಾರವಾಗಿದೆ.
ಚೈತ್ರಾದಿಷು ಚ ಮಾಸೇಷು ಚತುರ್ಗುಣ್ಯಂ ತು ಪಾರಣಮ್
ಚೈತ್ರ ಮೊದಲಾದ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಉಪವಾಸ ಮುರಿಯುವುದು ನಾಲ್ಕು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ.
ಶ್ರಾವಣಾದಿಷು ಮಾಸೇಷು ಕಾರ್ತ್ತಿಕಾಂತೇಷು ಪಾರಣಮ್
ಶ್ರಾವಣದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಕಾರ್ತಿಕದ ಅಂತ್ಯವರೆಗೆ ಉಪವಾಸ ಮುರಿಯುವುದು ಶಾಸ್ತ್ರಾನುಸಾರವಾಗಿದೆ.
ಸೌವರ್ಣಂ ರೌಪ್ಯಂ ತಾಮ್ರಂ ಚ ಮೃನ್ಮಯಂ ಪಾತ್ರಮಿಷ್ಯತೇ
ಚಿನ್ನ, ಬೆಳ್ಳಿ, ತಾಮ್ರ ಅಥವಾ ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು.
ಏವಂ ಸಂವತ್ಸರಸ್ಯಾಂತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನ್ಸ ಜಿತೇನ್ದ್ರಿಯಃ 4.79.
ಹೀಗೆ, ವರ್ಷಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದವನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಗೌರವಿಸಬೇಕು.
ವಸ್ತ್ರಾಭರಣದಾನೈಶ್ಚ ಪ್ರಣಿಪತ್ಯ ಕ್ಷಮಾಪಯೇತ್
ಬಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಿ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಕ್ಷಮೆ ಯಾಚಿಸಬೇಕು.
ಏವಂ ಸಮ್ಯಗ್ಯಥಾನ್ಯಾಯ್ಯಮಖಂಡದ್ವಾದಶೀಂ ನರಃ
ಹೀಗೆ, ಯಾರು ಸರಿಯಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾದ ದ್ವಾದಶಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೋ,
ಸಪ್ತಜನ್ಮಸು ವೈಕಲ್ಯಂ ಯದ್ವ್ರತಸ್ಯ ಕ್ವಚಿತ್ಕೃತಮ್
ಏಳು ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ವ್ರತದ ದೋಷವಿದ್ದರೂ ಅದು ನೀಗುತ್ತದೆ.
ತಸ್ಮಾದೇಷಾ ಪ್ರಯತ್ನೇನ ನರೈಃ ಸ್ತ್ರೀಭಿಶ್ಚ ಸುವ್ರತ
ಆದ್ದರಿಂದ, ಒಳ್ಳೆಯ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳ ಪುರುಷರೂ ಮಹಿಳೆಯರೂ ಈ ವ್ರತವನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಆಚರಿಸಬೇಕು.
ಯೇ ದ್ವಾದಶೀವ್ರತಮಖಂಡಮಿತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಂ ಮಾರ್ಗೋತ್ತಮಾಙ್ಗಮಧಿಕೃತ್ಯ ಕೃತೇನ ಯೇನ
ಯಾರು ನಿರಂತರ ದ್ವಾದಶೀ ವ್ರತವನ್ನು, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಾರ್ಗವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುದನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಂದ ಅದು ಫಲಿಸುತ್ತದೆ.
ಇತಿ ಶ್ರೀಭವಿಷ್ಯೇ ಮಹಾಪುರಾಣ ಉತ್ತರಪರ್ವಣಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣಯುಧಿಷ್ಠಿರಸಂವಾದೇಽಖಂಡದ್ವಾದಶೀವ್ರತವರ್ಣನಂ ನಾಮೈಕೋನಾಶೀತಿತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ
ಹೀಗೆ, ಶ್ರೀಭವಿಷ್ಯ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಉತ್ತರಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಯುಧಿಷ್ಠಿರರ ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ 'ಅಖಂಡ ದ್ವಾದಶೀ ವ್ರತದ ವರ್ಣನೆ' ಎಂಬ ಎಪ್ಪತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.
ಮನೋರಥದ್ವಾದಶೀವ್ರತವರ್ಣನಮ್ ನರೋ ವಾ ಯದಿ ವಾ ನಾರೀ ಸಮಭ್ಯರ್ಚ್ಯ ಜಗತ್ಪತಿಮ್
ಮನೋರಥ ದ್ವಾದಶೀ ವ್ರತದ ವರ್ಣನೆ: ಪುರುಷನಾದರೂ ಮಹಿಳೆಯಾದರೂ, ಜಗತ್ತಿನ ಒಡೆಯನನ್ನು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿದ ಮೇಲೆ—
ಹರೇರ್ನಾಮ ವದನ್ಭಕ್ತ್ಯಾ ಭಾವಯುಕ್ತೋ ಯುಧಿಷ್ಠಿರ
ಯುಧಿಷ್ಠಿರಾ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಹರಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಭಾವದಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.
ತತೋನ್ಯಸ್ಮಿನ್ದಿನೇ ಪ್ರಾಪ್ತೇ ದ್ರಾದಶ್ಯಾಂ ನಿಯತೋ ಹರಿಮ್
ಅದಾದಮೇಲೆ, ಮುಂದಿನ ದಿನ ದ್ವಾದಶಿಯಲ್ಲಿ, ನಿಯಮದಿಂದ ಹರಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.