ಶ್ರೀ ಗಣೇಶಾಯ ನಮಃ । ನಾರಾಯಣಂ ನಮಸ್ಕೃತ್ಯ ನರಂ ಚೈವ ನರೋತ್ತಮಮ್ । ದೇವೀಂ ಸರಸ್ವತೀಂ ಚೈವ ತತೋ ಜಯಮುದೀರಯೇತ್ । ಜಯತಿ ಪರಾಶರಸೂನುಃ ಸತ್ಯವತೀಹೃದಯನನ್ದನೋ ವ್ಯಾಸಃ । ಯಸ್ಯಾಸ್ಯಕಮಲಗಲಿತಂ ವಾಙ್ಮಯಮಮೃತಂ ಜಗತ್ಪಿಬತಿ । ಮೂಕಙ್ಕರೋತಿ ವಾಚಾಲಂ ಪಙ್ಗು ಲಙ್ಘಯತೇ ಗಿರಿಮ್ । ಯತ್ಕೃಪಾ ತಮಹಂ ವನ್ದೇ ಪರಮಾನನ್ದಮಾಧವಮ್ । ನಾನಾಖ್ಯಾನಕಕೇಸರಂ ಹರಿಕಥಾಸಮ್ಬೋಧನಾಬೋಧಿತಮ್ । ಭೂಯಾದ್ಭಾರತಪಙ್ಕಜಂ ಕಲಿಮಲಪ್ರಧ್ವಂಸಿ ನಃ ಶ್ರೇಯಸೇ । ವಿಪ್ರಾಯ ವೇದವಿದುಷೇ ಚ ಬಹುಶ್ರುತಾಯ । ಪುಣ್ಯಂ ಸಮಂ ಭವತಿ ತಸ್ಯ ಚ ತಸ್ಯ ಚೈವ । ಕೃತ್ವಾ ಪುರಾಣಾನಿ ಪರಾಶರಾತ್ಮಜಃ ಸರ್ವಾಣ್ಯನೇಕಾನಿ ಸುಖಾವಹಾನಿ । ತತ್ರಾತ್ಮಸೌಖ್ಯಾಯ ಭವಿಷ್ಯಧರ್ಮಾನ್ ಕಲೌ ಯುಗೇ ಭಾವಿ ಲಿಲೇಖ ಸರ್ವಮ್ । ತತ್ರಾಪಿ ಸರ್ವರ್ಷಿವರಪ್ರಮುಖ್ಯೈಃ ಪರಾಶರಾದ್ಯೈರ್ಮುನಿಭಿಃ ಪ್ರಣೀತಾನ್ । ಸ್ಮೃತ್ಯುಕ್ತಧರ್ಮಾಗಮಸಂಹಿತಾರ್ಥಾನ್ ವ್ಯಾಸಃ ಸಮಾಸಾದವದದ್ಭವಿಷ್ಯಮ್ । ಅಲ್ಪಾಯುಷೋ ಲೋಕಜನಾನ್ಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ವಿದ್ಯಾವಿಹೀನಾನ್ಪಶುವತ್ಸುಚೇಷ್ಟಾನ್ । ತೇಷಾಂ ಸುಖಾರ್ಥಂ ಪ್ರತಿಬೋಧನಾಯ ವ್ಯಾಸಃ ಪುರಾಣಂ ಪ್ರಥಿತಂ ಚಕಾರ । ಜಯತಿ ಚ ಶಿತಿದೇಹಃ ಶಾರ್ಙ್ಗಃಧನ್ವಾ ಮುರಾರಿಃ । ಜಯತಿ ಚ ಸ ತು ದೇವೋ ಭಾನುಮಾಂಶ್ಚಿತ್ರಭಾನುಃ
ಗಣೇಶನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು. ನಾರಾಯಣನು ಮತ್ತು ಉತ್ತಮಮನಿಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಶುಷ್ಕರಾಗಿದ್ದವರಿಗೂ ಮುನ್ನುಗುಟ್ಟು, ದೇವತೆ ಸರಸ್ವತಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಮೇಲೆ ವಿಜಯ ಘೋಷಿಸಬೇಕು. ಪರಾಶರನ ಮಗನಿಗೆ — ಯಶಸ್ವಿ ಸತ್ಯವತಿ ಹೃದಯದ ಆನಂದವಾನ್ ವ್ಯಾಸನಿಗೆ ಜಯ; ಅವರ ಪವಿತ್ರ, ದೂಷಣವಿಲ್ಲದ ವಾಕ್ಪಟುತ್ವದಿಂದ ಪ್ರಪಂಚ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಮೃತವನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತದೆ. ಅವರು ಜ್ಞಾತವಿಲ್ಲಿದ್ದವರಿಗೆ ವಾಣಿ عطಿಸುತ್ತಾರೆ, ತುಟಿಗೆ ಪ್ರತ್ವಾವ ನೀಡುತ್ತಾರೆ, ಲಂಗಡಿಗಳನ್ನು ಪರ್ವತಏರುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಮೂಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರೇ ಅತಿ ಸುಖಕರವಾದ ಮಾಧವನೆಂದು ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ, ಅವರ ಕರುಣೆ ಏಂತಹುದು। ಅನೇಕ ಕಥಾಕಥನಗಳನ್ನೂ ಹರಿ ಕಥಾ ಸೂತ್ರರತ್ನವನ್ನೂ ತಿಳಿದಿರಿಸಿಕೊಂಡ ಮೇಲೆ ಭರತರ ಪದ್ಮವೃದ್ಧಿ ಸಾಧಿಸಲಿ ಮತ್ತು ಕಾಳಿಯ ಅಶುಭಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ದೂರ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಹೋಗಲಿ. ದ್ವಿಜರು, ವೇದಜ್ಞರು, ಹಲವು ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಖ್ಯಾತರಾದವರಿಗೂ ಸಮಾನ ಪುಣ್ಯ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ಪರಾಶರನ ಪುತ್ರನು ಎಲ್ಲಾ ಸ್ವಾರ್ಥಗಳನ್ನೂ ತಂದ; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ, ಜೀವಿಗಳ ಸಂತೋಷಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಲಧರ್ಮಗಳ ಭವಿಷ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ನುಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು — ಕಾಳಿ ಯುಗದಲ್ಲೂ ಎಲ್ಲವೂ ಉಪಲಭ್ಯವಾಗುವುದು. ಇವುಗಳು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಪರಾಶರರಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳಾದ ಪ್ರಮುಖರು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದವರು, ಸ್ಮೃತಿಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಅಂಗಮ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶನೆಯಂತೆ.
ಶ್ರಿಯಾವೃತಂ ತು ರಾಜಾನಂ ಶತಾನೀಕಂ ಮಹಾಬಲಮ್ । ಅಭಿಜಗ್ಮುರ್ಮಹಾತ್ಮಾನಃ ಸರ್ವೇ ದ್ರಷ್ಟುಂ ಮಹರ್ಷಯಃ
ಶೋಭೆಯೊಂದಿಗೆ ಸುತ್ತوفرಲಾದ, ಲಕ್ಷಸೈನ್ಯ ಮತ್ತು ಮಹಾಸಕ್ತಿಯನ್ನೇ ಹೊಂದಿದ್ದ ರಾಜನನ್ನು ನೋಡುವುದಕ್ಕೆ ಮಹಾತ್ಮಗಳು ಎಲ್ಲರೂ ಬಂದರು — ವಿಖ್ಯಾತ ಋಷಿಗಳು ವಿಮರ್ಶಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು.
ಭೃಗುರತ್ರಿರ್ವಸಿಷ್ಠಶ್ಚ ಪುಲಸ್ತ್ಯಃ ಪುಲಹಃ ಕ್ರತುಃ । ಪರಾಶರಸ್ತಥಾ ವ್ಯಾಸಃ ಸುಮನ್ತುರ್ಜೈಮಿನಿಸ್ತಥಾ
ಭೃಗು, ತ್ರಿಧನ್ವಂತ್, ವಶಿಷ್ಠ, ಪುಲಸ್ತ್ಯ, ಪುಲಹ ಹಾಗೂ ಕ್ರತು ಇದ್ದರು; ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಾಶರ, ವ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಸುಮಂತ್ರ ಹಾಗೂ ಜೈಮಿನಿ ಇದ್ದರು.
ಮುನಿಃ ಪೈಲೋ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯೋ ಗೌತಮಸ್ತು ಮಹಾತಪಾಃ । ಭಾರದ್ವಾಜೋ ಮುನಿರ್ಧೀಮಾಂಸ್ತಥಾ ನಾರದಪರ್ವತೌ
ಋಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಪೈಲ, ಯಜ್ಞವಾಲ್ಕ್ಯ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಗವಂತ ಗಾಯತ್ರಿ ಗೌತಮ ಇದ್ದ; ಅಲ್ಲಿ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಭರದ್ವಾಜ ಮತ್ತು ನಾರದರೂ ಇದ್ದರು.
ವೈಶಮ್ಪಾಯನೋ ಮಹಾತ್ಮಾ ಶೌನಕಶ್ಚ ಮಹಾತಪಾಃ । ದಕ್ಷೋಽಙ್ಗಿರಾಸ್ತಥಾ ಗರ್ಗೋ ಗಾಲವಶ್ಚ ಮಹಾತಪಾಃ
ಅದರಲ್ಲಿಯೇ ಮಹಾ ಆತ್ಮ ವೈಶಾಂಪಾಯನನು, ತ್ಯಾಗಿಗಳ ಷಾಣುಕ, ದಕ್ಷ, ಅಶ್ವದ ಗ್ಯಾಂಗಿರಸ್ಗಳು, ಗರ್ಗ್ಯ ಮತ್ತು ಗಲೆಯಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಮಾಡಿದ ಜ್ಞಾನಿ ಗಲವ ಇದ್ದರು.
ತಾನಾಗತಾನೃಷೀನ್ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಶತಾನೀಕೋ ಮಹೀಪತಿಃ । ವಿಧಿವತ್ಪೂಜಯಾಮಾಸ ಅಭಿಗಮ್ಯ ಮಹಾಮತಿಃ
ಅಕ್ಕಿಯಾದ ಆ ಸಮಾಜಿತ ಋಷಿಗಳನ್ನು ಕಂಡು, ಲಕ್ಷಸೈನ್ಯದ ಜಂಟಿ ರಾಜ — ಜ್ಞಾನಿ ಅರಳಿ — ಅವರಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಗೌರವ ನೀಡಿ ಮಂದಿಸಿದನು.
ಪುರೋಹಿತಂ ಪುರಸ್ಕೃತ್ಯ ಅರ್ಧ್ಯಂ ಗಾಂ ಸ್ವಾಗತೇನ ಚ । ಪೂಜಯಿತ್ವಾ ತತಃ ಸರ್ವಾನ್ಪ್ರಣಮ್ಯ ಶಿರಸಾ ಭೃಶಮ್
ಸಹಾಯಕಗಳನ್ನೆ ಕರೆತಂದು, ನೀರು ಮತ್ತು ತೇಲಿಸುವ ತೈಲವನ್ನು ಆತ್ಮೀಯತೆಯಿಂದ ಸಮರ್ಪಿಸಿ, ಜನರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ನಂತರ ಅವರ ತಲೆಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ ಪ್ರಣಾಮಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದನು.
ಸುಖಾಸೀನಾಂಸ್ತತೋ ರಾಜಾ ನಿರಾತಙ್ಕಾನ್ ಗತಕ್ಲಮಾನ್ । ಉವಾಚ ಪ್ರಣತೋ ಭೂತ್ವಾ ಬಾಹುಮುದ್ಧೃತ್ಯ ದಕ್ಷಿಣಮ್
ಆರೋಗ್ಯಕರ ಅಸನದಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಭಯವಿಲ್ಲದೆ ಮತ್ತು ಶ್ರಮವಿಲ್ಲದೆ ಕುಳಿತಾದ ರಾಜನು ನಮನವಿಟ್ಟು ದಕ್ಷಿಣದ ಕಡೆಗೆ ತನ್ನ ಬಲಭುಜವನ್ನು ಎತ್ತಿ ಮಾತು ಹೇಳಿದನು.
ಇದಾನೀಂ ಸಫಲಂ ಜನ್ಮ ಮನ್ಯೇಽಹಂ ಭುವಿ ಸತ್ತಮಾಃ । ಆತ್ಮನೋ ದ್ವಿಜಶಾರ್ದೂಲಾ! ತಥಾ ಕೀರ್ತಿರ್ಯಶೋ ಬಲಮ್
ಈಗ ನಾನು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ನನ್ನ ಜನನವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿ ಅಂತ ನಾನು ಅಭಿಪ್ರಾಯಿಸುತ್ತೇನೆ, ಮಹಾನ್ ಮಹತ್ವದ್ದರಲ್ಲಿ; ಹೋ ದ್ವಿಜನರ್ಭರೆಂದ ಮೇವೊ!, ನನ್ನ ಯಶಸ್ಸು, ಖ್ಯಾತಿ ಮತ್ತು ಬಲ ಇದೇ ಇರಲಿ.
ಧನ್ಯೋಽಹಂ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಾ ಚ ಯತೋ ಮಾಂ ದ್ರಷ್ಟುಮಾಗತಾಃ । ಯೇಷಾಂ ಸ್ಮರಣಮಾತ್ರೇಣ ಯುಷ್ಮಾಕಂ ಪೂಯತೇ ನರಃ
ನಾನು ಧರ್ಮಾರ್ಥಕಕರ್ಮಗಳುದಲ್ಲದವರಲ್ಲಿ ಪಂಡಿತನು ಎಂಬ ಆಶೀರ್ವಾದ ಹೊಂದಿದ್ದೇನೆ, ಯಾಕಂದರೆ ನನ್ನನ್ನು ಕಂಡು ಬಂದವರು — ಅವರನ್ನೆ ಸ್ಮರಿಸುವತಲ್ಲದೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ನಿಮ್ಮ ನಡುವೆಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.
ಶ್ರೋತುಮಿಚ್ಛಾಮ್ಯಹಂ ಕಿಞ್ಚಿದ್ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಮನುತ್ತಮಮ್ । ಆನೃಶಂಸ್ಯಂ ಸಮಾಶ್ರಿತ್ಯ ಕಥಯಧ್ವಮ್ ಮಹಾಬಲಾಃ!
ನಾನು ಧರ್ಮದ ಪರಮವಿದ್ಯೆಯ ಕೆಲವು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ; ದೋಷರಹಿತದ ಮಾತಿನ ಮೇಲೆ ನಂಬಿಕೆ ಇಟ್ಟು ಹೇಳಿರಿ, ಓ ಮಹಾಪಂಡಿತರೇ!
ಯೇನಾಹಂ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಂ ತು ಶ್ರುತ್ವಾ ಗಚ್ಛೇ ಪರಾಂ ಗತಿಮ್ । ಯಥಾಗತೋ ಮಮ ಪಿತಾ ಶ್ರುತ್ವಾ ವೈ ಭಾರತಂ ಪುರಾ
ಈ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಕೇಳಿ ಪರಮಗಮನ್ನಿ ನಾನು ತಲಸುವೆ; ಹಿಂದೆ ನನ್ನ ತಂದೆಯೂ ಆಹದಾಗೂ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಭರತ, ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಶ್ರೇಯಸ್ ಪಡೆದನು.
ತಥೋಕ್ತಾಸ್ತೇನ ರಾಜ್ಞಾ ವೈ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಸ್ತೇ ಸಮನ್ತತಃ । ಸಮಾಗಮ್ಯ ಮಿಥಸ್ತೇ ತು ವಿಮೃಶ್ಯ ಚ ಭೃಶಮ್ ತದಾ
ಅದಾಗಿ ಆ ರಾಜನು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ, ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಅವನ ಸುತ್ತಲೂ ಒಂದಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡು; ಸುತ್ತರಿಯಲ್ಲಿ ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಸಂವಾದ ಮಾಡಿ ದೀರ್ಘವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಿದರು.
ಪೂಜಯಿತ್ವಾ ತತೋ ವ್ಯಾಸಮಿದಂ ವಚನಮಬ್ರುವನ್ । ವ್ಯಾಸಂ ಪ್ರಸಾದಯ ವಿಭೋ! ಏಷ ತೇ ಕಥಯಿಷ್ಯತಿ
ವ್ಯಾಸರನ್ನ ಅರಾಧಿಸಿ ಆಮೇಲೆ ಅವನು ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದ: "ಓ ದೇವ, ವ್ಯಾಸನನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸು! ಅವನಿಂದ ಇದು ನಿಮಗೆ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ."
ತಿಷ್ಠತ್ಯಸ್ಮಿನ್ಮಹಾಬಾಹೋ! ವಯಂ ವಕ್ತುಂ ನ ಶಕ್ನುಮಃ । ತಿಷ್ಠಮಾನೇ ಗುರೌ ಶಿಷ್ಯಃ ಕಥಂ ವಕ್ತಿ ಮಹಾಮತೇ!
"ಇಲ್ಲೇ ಉಳಿಯು, ಮಹಾಯೋಧರೇ; ನಾವು ಮಾತನಾಡಲಾರೆವು. ಗುರು ಇದ್ದರೆ ತಾನು ಸ್ಕೇಲನಾಸ್ತು; ಶಿಷ್ಯನು ಹೇಗೆ ಮಾತನಾಡಲಿ, ಓ ಮಹೋನ್ನತನೆ?"
ಅಯಂ ಗುರುಃ ಸದಾಸ್ಮಾಕಂ ಸಾಕ್ಷಾನ್ನಾರಾಯಣಸ್ತಥಾ । ಕೃಪಾಲುಶ್ಚ ತಥಾ ಚಾಯಂ ತಥಾ ದಿವ್ಯವಿಧಾನವಿತ್
ನಮ್ಮ ಈ ಗುರು ನಾರಾಯಣನೇ ಇರುತ್ತಾನೆ; ದಯಾಳು ಮತ್ತು ದೇವೀಯ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾಗಿ ಕರ್ಣವಂತನು ಆತನು.
ಚತುರ್ಣಾಮಪಿ ವರ್ಣಾನಾಂ ಪಾವನಾಯ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್ । ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಮನೇನೋಕ್ತಂ ಧರ್ಮಾದ್ಯೈಃ ಸುಸಮನ್ವಿತಮ್
ನಾಲ್ಕು ವರ್ಣಗಳ ಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ಈ ಮಹಾ ಆತ್ಮ ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದಾನೆ; ಆತನು ಉಪದೇಶಿಸಿದ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಕರ್ತವ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವವು.
ಬಿಭೇತಿ ಗಹನಾಚ್ಛಾಸ್ತ್ರಾಲ್ಲೋಕೋ ವ್ಯಾಧಿರಿವೌಷಧಾತ್ । ಭಾರತಸ್ಯ ಚ ವಿಸ್ತಾರೋ ಮುನಿನಾ ವ್ಯಾಹೃತಃ ಸ್ವಯಮ್
ಲೋಕವು ಆ ಅಧ достаточно ತಾತ್ವಿಕ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ರೋಗನಾಶಕ ಔಷಧಿಯಂತೆ ಭಯಪಡುವಂತೆ ಭಯಪಡುತ್ತದೆ; ಭಾರತದ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ಸ್ವಯಂ ಮಾಡ್ವಿದ್ವಾನನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು.
ಯಥಾ ಸ್ವಾದು ಚ ಪಥ್ಯಂ ಚ ದದ್ಯಾಸ್ತ್ವಂ ಭಿಷಗೌಷಧಮ್ । ತಥಾ ರಮ್ಯಂ ಚ ಶಾಸ್ತ್ರಂ ಚ ಭಾರತಂ ಕೃತವಾನ್ಮುನಿಃ
ಯಾವ ರೀತಿ ವೈದ್ಯರು ರುಚಿಕರ ಮತ್ತು ಪೋಷಕ ಎಂದು ಇರುವ ವಸ್ತುವನ್ನು ಔಷಧಿಯಾಗಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ, ಆ ರೀತಿಯೇ ಋಷಿಯು ಭಾರತವನ್ನು ಶ್ಲಾಘನೀಯ ಮತ್ತು ಉಪಕಾರಿ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವನು.
ಆಸ್ತಿಕ್ಯಾರೋಹಸೋಪಾನಮೇತದ್ಭಾರತಮುಚ್ಯತೇ । ತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ಸ್ವರ್ಗನರಕೌ ಲೋಕಃ ಸಾಕ್ಷಾದವೇಕ್ಷತೇ
ಈ ಭಾರತವನ್ನು ಭಕ್ತರ ಏರಿಕೆ ಮತ್ತು ಸತ್ಯದ ಪಡಿಯಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು; ಶ್ರವಣವಾದಾಗ ಸ್ವರ್ಗ ಮತ್ತೆರಡು ನರಾದ ಕಡೆ ನೇರವಾಗಿ ಅದನ್ನು ನೋಡುವವು.
ದೇವತಾತೀರ್ಥತಪಸಾಂ ಭಾರತಾದೇವ ನಿಶ್ಚಯಃ । ನ ಜನ್ಯತೇ ನಾಸ್ತಿಕತಾ ತಸ್ಯ ಮೀಮಾಂಸಕೈರಪಿ
ಅಯ್ಯೋ ಭಾರತ, ದೇವತೆಗಳ, ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳಗಳ ಮತ್ತು ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ಸತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಶಾಸ್ತ್ರದ ನಿಂದಕರು ಕೂಡ ಅಲ್ಲಿ ಅವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ವಿಷ್ಣೌ ದೇವೇಷು ವೇದೇಷು ಗುರುಷು ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಷು ಚ । ಭಕ್ತಿರ್ಭವತಿ ಕಲ್ಯಾಣೀ ಭಾರತಾದೇವ ಧೀಮತಾಮ್
ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಭಕ್ತಿ ದೇವರುಗಳೊಡನೆ, ವೇದಗಳಲ್ಲಿ, ಗುರುಗಳಿಬ್ಬರಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿಯೂ ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ — ಇಂತಹ ಶುಭಭಕ್ತಿ ಜ್ಞಾನಿಯರಿಗೆ ನಿನಸರಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ, ಓ ಭರತ.
ಧರ್ಮಾರ್ಥಕಾಮಮೋಕ್ಷಾಣಾಂ ಭರತಾತ್ಸಿದ್ಧಿರೇವ ಹಿ । ಅಜಿಹ್ಮೋ ಭಾರತಃ ಪನ್ಥಾ ನಿರ್ವಾಣಪದಗಾಮಿನಾಮ್
ಧರ್ಮ, ಐಶ್ವರ್ಯ, ಕಾಮ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷ ಸಾಧಕರಿಗಾಗಿ ಭಾರತೇ ಯಶಸ್ಸಿನ ಕಾರಣ; ನಿರ್ವಾಣಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೋಗುವವರ ಮಾರ್ಗಭಾಗವೂ ಭಾರತವೇ.
ಮೋಕ್ಷಧರ್ಮಾರ್ಥಕಾಮಾನಾಂ ಪ್ರಪಞ್ಚೋ ಭಾರತೇ ಕೃತಃ । ಅನಿತ್ಯತಾಪಸನ್ತಪ್ತಾ ಭವನ್ತಿ ತಸ್ಯ ಮುಕ್ತಯೇ
ಭರತದಲ್ಲಿ ಲೋಕವು ಮೋಕ್ಷ, ಧರ್ಮ,armony ಇನ್ನೂ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಕಾಮನಿಚಿತೋದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ; ನಿಯತವತ್ತಾದ ತಪಸ್ಯೆಯ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಉಷ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ಸುಡಿಗೊಂಡವರು ಅದರಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.
ವಿಪತ್ತಿಂ ಭಾರತಾಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ವೃಷ್ಣಿಪಾಣ್ಡವಸಮ್ಪದಾಮ್ । ದುಃಖಾವಸಾನಾದ್ರಾಜೇನ್ದ್ರ! ಪುಣ್ಯಂ ಚ ಸಂಶ್ರಯೇದ್ಬುಧಃ
ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ವೃಷ್ಣ-ಪಾಂಡವಿಗಳ ಐಶ್ವರ್ಯದಿಗೆ ವಿಪತ್ತು ಬಂತು ಎಂದು ಕೇಳಿ, ಜ್ಞಾನದರ್ಶಿ ರಾಜನು ದುಃಖದ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮದ ಆಶ್ರಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕು, ಅಯ್ಯೋ ರಾಜಾಧಿರಾಜ.
ಏವಂವಿಧಂ ಭಾರತಂ ವೈ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಯೇನ ಮಹಾತ್ಮನಾ । ಸೋಽಯಂ ನಾರಾಯಣಃ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ವ್ಯಾಸರೂಪೀ ಮಹಾಮುನಿಃ
ಅಂತಹ ಮಹಾನ್ ಆತ್ಮದಿಂದ ಭಾರತವಿದುವಂತೆ ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ಆ ನಾರಾಯಣನೇ ಸ್ವಕೀಯರೂಪದಲ್ಲಿ — ಮಹರ್ಷಿ ವ್ಯಾಸರ ಸಂಶ್ರುತರೂಪ.
ಸ ತೇಷಾಂ ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಪ್ರತಾಪೀ ಯೋ ಮಹೀಪತಿಃ । ಪ್ರಸಾದಯಾಮಾಸ ಮುನಿಂ ವ್ಯಾಸಂ ಶಾಸ್ತ್ರವಿಶಾರದಮ್
ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಆ ರಾಜನು ಗ್ರಂಥದಾಚಾರ್ಯ ವ್ಯಾಸರನ್ನು ಶಮನಿಸಿ, ಅವನಿಗೆ ಅನುಕೂಲತೆಯನ್ನು ನೀಡಿದನು.
ಶತಾನೀಕ ಉವಾಚ ಅಞ್ಜಲಿಃ ಶಿರಸಾ ಬ್ರಹ್ಮನ್! ಕೃತೋಽಯಂ ಪಾದಯೋಸ್ತವ । ಬ್ರೂಹಿ ಮೇ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಂ ತು ಯೇನಾ ಪೂತತಾಂ ವ್ರಜೇ
ಅಂಜಲಿ ತಲೆಯನು ಮೂಡಿ ಹೇಳಿದಳು: ಅಯ್ಯೋ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ, ನಿಮ್ಮ ಪಾದಗಳು ನಿಜಕ್ಕೂ ನನ್ನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಇಡಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುವಂಥ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳಿ.
ಸಮುದ್ಧರ ಭವಾದಸ್ಮಾತ್ಕೀರ್ತಯಿತ್ವಾ ಕಥಾಂ ಶುಭಾಮ್ । ಯಥಾ ಮಮ ಪಿತಾ ಪೂರ್ವಂ ಕೀರ್ತಯಿತ್ವಾ ತು ಭಾರತಮ್
ನನ್ನನ್ನು ಎತ್ತಿ, ನಿಮ್ಮ ತಂದೆ ನನ್ನ ಮುಂದಿದೆಕೆ ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಭಾರತ ಕುರಿತು ಘೋಷಿಸಿದ ಆ ಶುಭಕಥೆಯನ್ನು ಪುನಃ ಉಲ್ಲೇಖಿಸು.
ವ್ಯಾಸ ಉವಾಚ ತಸ್ಯೈತದ್ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ವ್ಯಾಸೋ ವಚನಮಬ್ರವೀತ್ । ಏಷ ಶಿಷ್ಯಃ ಸುಮನ್ತುರ್ಮೇ ಕಥಯಿಷ್ಯತಿ ತೇ ಪ್ರಭೋ!
ವ್ಯಾಸರು ಹೇಳಿದರು: ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ವ್ಯಾಸನು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ — 'ನನ್ನ ಶಿಷ್ಯ ಸುಮಂತ್ರನನು, ಅಯಾ, ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ನಿನಗೆ ವೃತಾಂತ ಕೊಡಿಸುವನು, ರಾಜನೇ.'"