दाता भोगी च चतुरो दीर्घायुर्नीरुजः सुखी
दाता और भोग करने वाले, ये चारों ही दीर्घायु, निरोग और सुखी होते हैं।
नारी वा कुरुते या तु सापि तत्पुण्यभागिनी
यदि कोई स्त्री भी यह व्रत करती है, तो वह भी उसी पुण्य की भागी होती है।
स्वर्ग्या समीहितसुखार्थफलप्रदा च या मृग्यते मुनिवरैः प्रवरा तिथीनाम् 4.43.
यह तिथि स्वर्ग, इच्छित सुख और फल देने वाली है, और श्रेष्ठ मुनियों द्वारा सर्वश्रेष्ठ मानी जाती है।
इति श्रीभविष्ये महापुराण उत्तरपर्वणि श्रीकृष्णयुधिष्ठिरसंवादे विजयसप्तमीव्रतकथनं नाम त्रिचत्वारिंशोऽध्यायः
इस प्रकार श्रीभविष्य महापुराण के उत्तरपर्व में श्रीकृष्ण और युधिष्ठिर के संवाद में विजय सप्तमी व्रत का वर्णन करने वाला तैंतालीसवाँ अध्याय समाप्त हुआ।
आदित्यमण्डलविधिवर्णनम् आदित्यमंडलं नाम सर्वाशुभविनाशनम्
आदित्य मंडल का वर्णन: आदित्य मंडल सभी अशुभताओं का नाश करने वाला कहा गया है।
यवचूर्णेन शुभ्रेण कुर्याद्गोधूमजेन वा
इसे शुद्ध जौ के आटे या गेहूँ के आटे से बनाना चाहिए।
संपूज्य भास्करं भक्त्या तदग्रे मंडलं शुभम्
भक्ति भाव से सूर्य की पूजा करके, उनके सामने शुभ मंडल बनाना चाहिए।
मण्डलं तत्र संस्थाप्य रक्तवस्त्रैः सुपूजितम्
उस मंडल को वहाँ स्थापित करके, लाल वस्त्रों से अच्छी तरह पूजन करना चाहिए।
आदित्यतेजसोत्पन्नं राजतं विधिनिर्मितम्
सूर्य की तेज से उत्पन्न हुआ चाँदी, विधि के अनुसार बनाई जाती है।
(इति दानमंत्रः) कामदं धनदं धर्म्यं पुत्रदं सुखदं तव
(यह दान का मंत्र है) — यह तुम्हें मनचाहा फल, धन, धर्म, संतान और सुख दे।
( इति प्रतिग्रहमंत्र) एवं दत्त्वा नरो राजन्सूर्यवद्दिवि राजते
(यह ग्रहण करने का मंत्र है) — इस प्रकार दान देने के बाद, हे राजन, मनुष्य स्वर्ग में सूर्य के समान चमकता है।
दातव्यं जयसप्तम्यां तदारभ्य दिनेदिने
यह दान जय सप्तमी के दिन देना चाहिए, और फिर प्रतिदिन देना उचित है।
गोधूमचूर्णजनितं यवचूर्णजं वा आदित्यमंडलमखण्डगुडाद्यपूर्णम्
गेहूँ या जौ के आटे से बने हुए, अखंड सूर्य मंडल को गुड़ आदि से भरना चाहिए।
इति श्रीभविष्ये महापुराण उत्तर पर्वणि श्रीकृष्णयुधिष्ठिरसंवादे आदित्यमंडलविधिवर्णनं नाम चतुश्चत्वारिंशोऽध्यायः
इस प्रकार श्रीभविष्य महापुराण के उत्तर पर्व में श्रीकृष्ण और युधिष्ठिर के संवाद में आदित्य मंडल विधि का वर्णन नामक चवालीसवाँ अध्याय समाप्त हुआ।
त्रयोदशवर्ज्यसप्तमीव्रतवर्णनम् तामेकां वद मे देव सप्तमीं धनसौख्यदाम्
तेरह वस्तुओं को छोड़कर सप्तमी व्रत का वर्णन। हे देव, वह एकमात्र सप्तमी बताइए जो धन और सुख देती है।
श्रीकृष्ण उवाच भानोर्दिने सिते पक्षे अतीते चोत्तरायणे
श्रीकृष्ण बोले — सूर्य के दिन, शुक्ल पक्ष में और उत्तरायण आरंभ होने के बाद—
सव्रीहिकान्यवतिलान्सह माषमुद्गैर्गोधूममांसमधुमैथुनकांस्यपात्रम्
भुने हुए जौ, नए तिल, साथ में माष, मूँग, गेहूँ, मांस, मधु और कांसे के पात्र के साथ—
देवान्मुनीन्पितृगणान्सजलाञ्जलीभिः संतर्प्य पूज्य गगनांगणहस्तभुक्तान्
देवताओं, ऋषियों और पितरों को जल से अर्घ्य देकर, जैसे आकाश में रहने वाले ग्रहण करते हैं, तृप्त और पूजित करना चाहिए।
यानि त्रयोदश जनैरिह वर्जितानि द्रव्याणि तानि परिहृत्य परिद्विषष्ट्या
यहाँ जो तेरह वस्तुएँ लोगों द्वारा वर्जित बताई गई हैं, उन्हें छोड़कर, बासठ के साथ—
इति श्रीभविष्ये महापुराण उत्तरपर्वणि श्रीकृष्ण युधिष्ठिरसंवादे त्रयोदशवर्ज्यसप्तमीव्रतं नाम पंचचत्वारिंशोऽध्यायः
इस प्रकार श्रीभविष्य महापुराण के उत्तर पर्व में श्रीकृष्ण-युधिष्ठिर संवाद में तेरह वर्ज्य सप्तमी व्रत नामक पैंतालीसवाँ अध्याय समाप्त हुआ।
कुक्कुटीमर्कटीव्रतवर्णनम् सोर्चितो वसुदेवेन देवक्या च युधिष्ठिर
कुक्कुटी और मर्कटी व्रत का वर्णन। हे युधिष्ठिर, ये व्रत वसुदेव और देवकी ने किए थे।
उपविष्टः कथाः पुण्याः कथयित्वा मनोहराः
बैठकर पुण्य और मन को भाने वाली कथाएँ सुनाई गईं।
कंसे हते मृताः पुत्राः पुत्रा जाताः पुन. पुनः
कंस के मारे जाने पर, जो पुत्र मर गए थे, वे बार-बार जन्म लेते रहे।
यथा चन्द्रमुखी दीप्तिर्बभूव मृतपुत्रिका त्वमेव देवकि तथा भविष्यसि न संशयः
जैसे चंद्रमुखी नामक कन्या, जो मर गई थी, फिर से तेजस्वी हुई, वैसे ही हे देवकी, तुम भी अवश्य वैसी ही बनोगी, इसमें कोई संदेह नहीं।
चरितं किं व्रतवरं बहुसंततिकारकम्
कौन सा आचरण, कौन सा श्रेष्ठ व्रत है जो बहुत संतान देता है?
तस्य राज्ञो महादेवी नाम्ना चन्द्रमुखी पुरा
उस राजा की महादेवी का नाम पहले चंद्रमुखी था।
पुरोहितस्य तस्यैव पत्न्यासीन्मानमानिका
उस पुरोहित की पत्नी का नाम मानमानीका था।
अथापि तेपि मित्रिण्यौ स्नानार्थं सरयूजले
फिर वे दोनों सहेलियाँ स्नान के लिए सरयू नदी के जल में गईं।
स्नात्वा तु मंडल चक्रुः स्वपतेर्व्यक्तरूपिणः 4.46.
स्नान करके उन्होंने अपने प्रकट रूप वाले पति के लिए एक मंडल बनाया।
गन्धपुष्पाक्षतैर्भक्त्या पूजयित्वा यथाविधि
उन्होंने सुगंध, फूल और अक्षत से विधिपूर्वक भक्ति सहित पूजा की।