ततो वरुणसूक्तेन वरुणं नागसंयुतम्
फिर वरुण सूक्त से, नागों सहित वरुण की पूजा करें।
पूजयेद्वरुणं देवमर्घ्यं दद्याद्विशेषतः
वरुण देव की पूजा करें और विशेष रूप से अर्घ्य अर्पित करें।
श्वेताश्वसुरसंभूतं श्रीश्च तेति च संजपन्
'श्वेत अश्व से उत्पन्न' और 'श्री' का जप करते हुए आगे बढ़ें।
तद्विष्णोरिति मंत्रेण कुशमूलेन स्थापयेत्
'तद्विष्णोः' मंत्र से कुश की जड़ से स्थापना करें।
गायत्र्या स्नापयेद्देवं रत्नतोयेन साधकः
गायत्री मंत्र से साधक को रत्नजल से देवता का स्नान कराना चाहिए।
दधिक्राव्णेति दध्ना च मधुवातेति वै मधु
'दधिक्रावण' मंत्र के साथ दही और 'मधुवात' मंत्र के साथ शहद अर्पित करें।
शिरीषपुष्पसंभूतं दर्पणं कास्यसंभवम् कृष्णां गां गोमयं वापि स्वस्तिकं शंखमेव च
शिरीष के फूलों से बना दर्पण, कांसे से बना दर्पण, काली गाय, या गोबर, स्वस्तिक और शंख—
कारयेत्पदकं वापि यवगोधूमकस्य वा श्रीरसं पुष्पसंभूतं दर्पणं कांस्यसंभवम्
एक आसन तैयार करें, या फिर जौ या गेहूँ के आटे से बना हुआ आसन रखें; शुभ रस के लिए पात्र, फूल, और काँसे का दर्पण भी रखें।
नन्द्यावर्ते मलयजे ततो निर्मलयेत्सुधीः
नन्द्यावर्त और चन्दन से फिर बुद्धिमान शुद्धि करें।
ध्रुवप्रतिकृतैर्मंत्रैरष्टभिश्च यथाक्रमम्
ध्रुव के अनुसार बनाए गए आठ मन्त्रों को क्रम से पढ़ें।
ततो नारायणसूक्तेन देवं नारायणं व्रजेत्
फिर नारायण सूक्त से भगवान नारायण का पूजन करें।
तत आचमनीयं च वस्त्रयुग्मं निवेदयेत्
इसके बाद आचमन के लिए जल और दो वस्त्र अर्पित करें।
पृथक्पृथक्ततो दद्यात्तावंत्येनापि भो द्विजाः सर्ववर्णप्रदे देव वाससी ते विनिर्मिते
फिर अलग-अलग जितना सम्भव हो उतना दें, हे द्विजों; हे प्रभु, आप सब वर्णों को वस्त्र देते हैं, ये वस्त्र आपके लिए बनाए गए हैं।
शरीरं ते न जानामि चेष्टां नैव च नैव च
मैं आपका शरीर नहीं जानता, न ही आपकी क्रियाएँ, और न ही कुछ और।
अष्टोत्तरशतान्दीपान्परितः स्थापयेत्क्रमात्
एक सौ आठ दीपक चारों ओर क्रम से रखें।
त्वं सूर्य्यचन्द्रज्योतींषि विषादस्त्वं तथैव च 2.2.19.
आप सूर्य और चन्द्रमा की ज्योति हैं, आप ही विष का नाश करने वाले भी हैं।
प्रदक्षिणं ततः कुर्यात्पञ्चधा सप्तधाथ वा
फिर पाँच या सात बार परिक्रमा करें।
वनस्पतिरसो दिव्यो गंधाढ्यः सुरभिः शुचिः
वृक्षों का रस दिव्य, सुगन्धित, मनभावन और शुद्ध होता है।
अलंकारैश्च गंधैश्च पीतवस्त्रैस्तथैव च दद्यात्पञ्चाञ्जलिं पश्चाद्विष्णुसूक्तं पुनर्जपेत्
आभूषणों, सुगन्धों और पीले वस्त्रों के साथ, पाँच अंजलि अर्पित करें, फिर विष्णु सूक्त का पुनः जप करें।
ततः सुशोभने स्थाने वेदीं निर्माय देशिकः
फिर किसी सुंदर स्थान में आचार्य वेदी बनाए।
विवाहोक्तेन विधिना कुर्यान्निर्मंछनादिकम्
विवाह के विधान के अनुसार शुद्धिकरण आदि कर्म करें।
चामरं व्यजनं छत्रं कांस्यं लोहं तथैव च
चामर, पंखा, छाता, काँसा और लोहा भी रखें।
चतुष्कोणां च सुषमां द्व्यंगुष्ठपरिमंडलाम्
चौकोर, सुंदर और दो अंगुल की परिधि वाला स्थान बनाएं।
अथ वा स्वर्णपत्रे च कुंकुमेन तले लिखेत्
या फिर स्वर्ण की थाली पर केसर से ऊपर लिखें।
कारयेच्चतुरस्रं च पीठोपरि न्यसेद्बुधः
एक चौकोर आकृति बनाकर उसे आसन पर रखें, हे बुद्धिमान।
अशक्तेन तथैवैककाष्ठे वा पिप्पलच्छदे 2.2.19.
अगर कोई असमर्थ हो, तो एक लकड़ी या पीपल का पत्ता भी वैसे ही काम में ले सकता है।
प्राणप्रतिष्ठां कुर्यात्तु वरुणाय निवेदयेत्
उसे प्राण-प्रतिष्ठा करनी चाहिए और फिर वह सब वरुण को अर्पित करना चाहिए।
अशोकः खदिरः शालो ह्यश्वत्थो बिल्वकस्तथा
अशोक, खदिर, साल, अश्वत्थ और बेल के पेड़ भी उपयुक्त हैं।
एषामेव काष्ठयूपं यजमानप्रमाणकम्
इन्हीं लकड़ियों से यज्ञ का यूप बनाना चाहिए, जो यजमान के बराबर हो।
( वरुणोत्तमिति मंत्रस्य नारायण ऋषिः गायत्री छंदो वरुणो देवता वरुणप्रीतये विनियोगः आप्यायस्वेति मंत्रस्य पर्वत ऋषिः उष्णिक्छन्दः सरस्वती देवता वरुणप्रीतये चतुष्पथमृदा स्नाने विनियोगः कया न इति मंत्रस्य वसिष्ठ ऋषिरनुष्टुप्छन्दः सोमो देवता वरुणप्रीतये नागगंधस्नाने विनियोगः सरस्वत्यै भैषज्येनेति मंत्रस्य वामदेव ऋषिः पंक्तिश्छंदो विष्णुर्देवता वरुणप्रीतये विनियोगः अग्न आयाहीति मंत्रस्य जनार्दन ऋषिः जगतीछन्द ऐन्द्री देवता वरुणप्रीतये विनियोगः पश्चान्नीराजनं कुर्यात्पञ्चघोषपुरःसरम् ।। 2.2.19.
( 'वरुणोत्तम' मंत्र के लिए नारायण ऋषि, गायत्री छंद, वरुण देवता, और वरुण की प्रसन्नता के लिए विनियोग है। 'आप्यायस्व' मंत्र के लिए पर्वत ऋषि, उष्णिक छंद, सरस्वती देवी, और चौराहे की मिट्टी से स्नान में वरुण की प्रसन्नता के लिए विनियोग है। 'कया न' मंत्र के लिए वसिष्ठ ऋषि, अनुष्टुप छंद, सोम देवता, और नागगंध स्नान में वरुण की प्रसन्नता के लिए विनियोग है। 'सरस्वत्यै भैषज्येनेति' मंत्र के लिए वामदेव ऋषि, पंक्ति छंद, विष्णु देवता, और वरुण की प्रसन्नता के लिए विनियोग है। 'अग्न आ याहि' मंत्र के लिए जनार्दन ऋषि, जगती छंद, ऐन्द्रि देवी, और वरुण की प्रसन्नता के लिए विनियोग है। इसके बाद पाँच प्रकार की ध्वनि के साथ नीराजन करें। )