પ્રાતઃ કાલે તુ સંપ્રાપ્તે કૈલાસં યક્ષિણી ગતા
પ્રભાત સમયે, યક્ષિણી કૈલાસ ગઈ.
કપર્દી પ્રદદૌ તસ્મૈ વિદ્યાં યક્ષિણિકર્ષિણીમ્
કપર્દીએ તેને યક્ષિણીને આકર્ષિત કરવાની વિદ્યા આપી.
સ જજાપ શુભં મન્ત્રં ન પ્રાપ્તા કામચારિણી
તે auspicious મંત્ર જપતો રહ્યો, પણ ઈચ્છા પૂર્ણ કરતી યક્ષિણી આવી નહીં.
પ્રાપ્તવાન્પિતરૌ નત્વા સ્વગેહે નિવસન્નિશિ ।। 3.2.17.
પિતાને માતાને વંદન કરીને, તે રાતે પોતાના ઘરમાં રહેવા ગયો.
પ્રતિબોધિવનં પ્રાપ્તસ્તચ્છિષ્યત્વમુપાયયૌ
તે પ્રતિબોધિવન પહોંચ્યો અને ત્યાં શિષ્ય બન્યો.
ન પ્રાપ્તા યોગિની દેવી તદા ચિન્તાતુરો ઽભવત્
યોગિણી દેવી આવી નહીં, અને તે ચિંતામાં પડી ગયો.
પુનરાહ કથં દેવી ન પ્રાપ્તા યક્ષિણી પ્રિયા
પછી તેણે પુછ્યું, 'હે દેવી, પ્રિય યક્ષિણી કેમ આવી નહીં?'
ત્રિવિધં કર્મ ભો વિપ્ર સિદ્ધ્યર્થે સાધકાય વૈ
હે બ્રાહ્મણ, સિદ્ધિ માટે ત્રણ પ્રકારના કર્મ હોય છે.
સુન્દરાંગકૃતં જ્ઞેયં પુનર્વાક્કાયસંભવમ્
સુંદર શરીરથી કરેલું કર્મ જાણવું જોઈએ, અને ફરીથી, વાણી તથા શરીરથી ઉત્પન્ન થયેલું કર્મ પણ સમજવું જોઈએ.
પરત્ર ચ ભુવર્લોકે પિણ્ડદેહકૃતં સ્મૃતમ્
અને પરલોકમાં, પિતૃલોકમાં, સ્થૂળ શરીરથી કરેલું કર્મ યાદ રાખવામાં આવે છે.
મનોવાક્કાયસંભૂતમિહ જન્મનિ સિદ્ધિદમ્
આ જન્મમાં મન, વાણી અને શરીરથી જે થાય છે, તે સિદ્ધિ આપે છે.
તસ્માત્કર્તવ્યમેવેહ ત્રિવિધં કર્મ સાધકૈઃ અતોઽન્યજન્મનિ પ્રાપ્તો યક્ષત્વં તત્પરો દ્વિજઃ
એથી સાધકોએ અહીં ત્રણ પ્રકારના કર્મ જરૂર કરવું જોઈએ; નહીં તો બીજા જન્મમાં યક્ષ બનવું પડે છે, તેથી દ્વિજ એમાં તત્પર રહે છે.
ઇત્યુક્ત્વા સ તુ વૈતાલઃ પ્રસન્નવદનોઽભવત્
આ રીતે કહીને વેતાળ ખુશ ચહેરા સાથે થયો.
સાધુ સાધ્વિતિ તં પ્રોચ્ય સદ્વાક્યૈઃ સમપૂજયત્ 3.2.17.
‘સારા, બહુ સારું’ કહીને એણે સારા શબ્દોથી તેની પૂજા કરી.
સુદક્ષો નામ નૃપતિર્વસન્કંબલકે પુરે
વસંકંબલક શહેરમાં સુદક્ષ નામનો રાજા હતો.
ન્યાયવાન્ધર્મવાઞ્છૂરો દાતા શિવપરાયણઃ
એ ન્યાયી, ધર્મપરાયણ, શૂરવીર, દાનવીર અને શિવભક્ત હતો.
તનયા સુન્દરી તસ્ય નામ્ના ધનવતી શુભા
એની સુંદર દીકરીનું નામ ધનવતી હતું, જે શુભ અને ધનવાન હતી.
કિયતા ચૈવ કાલેન મોહિની તત્સુતાભવત્
થોડા સમય પછી મોહિની એના ઘર માં દીકરી બની.
તદા ધનવતી રંડા નિધના પિતુરંતિકે
પછી ધનવતી વિધવા થઈ, પિતા નજીક જ મૃત્યુ પામ્યા.
ન્યાયશર્મા દ્વિજઃ કશ્ચિદ્બ્રહ્મસ્વસ્યાપહારકઃ
ન્યાયશર્મા નામનો એક બ્રાહ્મણ હતો, જે બ્રહ્મસ્વની ચોરી કરતો.
અકસ્માદ્વૈશ્યજા પ્રાપ્તા તત્કરં સા તદાસ્પૃશત્
અચાનક વૈશ્ય જાતની સ્ત્રી આવી; એ સમયે એણે એના હાથને સ્પર્શ કર્યો.
હા રામકૃષ્ણ પ્રદ્યુમ્નાનિરુદ્ધેતિ પુનઃપુનઃ
એ વારંવાર ‘હા રામ, કૃષ્ણ, પ્રદ્યુમ્ન, અનિરુદ્ધ!’ કહી રડતી.
દ્વિજ આહ ચ વિપ્રોઽહં ત્ર્યહં શૂલ્યાં નિરૂપિતઃ
બ્રાહ્મણે કહ્યું, ‘હું વિપ્ર છું; ત્રણ દિવસથી શૂળ પર રાખવામાં આવ્યો છું.’
શ્રુત્વા ધનવતી તસ્મા ઉદ્વાહ્ય મોહિનીં સુતામ્ 3.2.18.
આ સાંભળીને ધનવતી એના દીકરી મોહિનીનું લગ્ન કરાવ્યું.
દ્વિજઃ પ્રાહ શૃણુ વ્યંગે યદા તે હૃચ્છયો ભવેત્
બ્રાહ્મણે કહ્યું, ‘શુભે, સાંભળ, જ્યારે તારા મનમાં ઇચ્છા થાય—’
ઇત્યુક્ત્વા મરણં પ્રાપ્ય યમલોકં ગતો દ્વિજઃ
આ રીતે કહી બ્રાહ્મણ મૃત્યુ પામ્યો અને યમલોકમાં ગયો.
માતુર્ગૃહે તુ સા નારી મોહિની યૌવનાન્વિતા
મોહિની, હવે યુવાન સ્ત્રી, માતાના ઘરે રહી.
કે ભોગાશ્ચ કિમાશ્ચર્યં કો જાગર્તિ શયીત કઃ
કયા ભોગ છે, કયું આશ્ચર્ય છે, કોણ જાગે છે અને કોણ ઊંઘે છે?
ઇતિ શ્લોકં દ્વિજાનાહ નોત્તરં ચ દદુર્દ્વિજાઃ
એ રીતે દ્વિજોએ શ્લોક બોલ્યો, અને બ્રાહ્મણોએ કોઈ જવાબ આપ્યો નહીં.
તામુવાચ પ્રસન્નાત્મા શૃણુ મોહિનિ સુંદરિ શય્યા ચ ભૂષણં જ્ઞેયો ભોગો હ્યષ્ટવિધો બુધૈઃ
પ્રસન્ન મનવાળા એ તેને કહ્યું: 'મોહિની, સુંદર સ્ત્રી, સાંભળ; શય્યા, આભૂષણ અને ભોગ — વિવેકી લોકો આઠ પ્રકારના માને છે.'