ધૂપદીપાદિભિઃ પુષ્પૈર્યથાયોગ્યૈઃ સમાર્ચયત્
તે ધૂપ, દીવો, ફૂલ અને યોગ્ય ઉપહારથી રાજાની પૂજા કરી.
હંભાશબ્દેન મહતા વિલલાપ ભયાતુરા
મોટા ભયથી, તેણે 'હંભા' શબ્દથી જોરથી રડવું શરૂ કર્યું.
શીઘ્રં હત્વા તુ શાર્દૂલં મુમોદ નૃપતિસ્તદા
રાજાએ ઝડપથી શાર્દૂલને મારીને, એ સમયે આનંદ કર્યો.
ભૂપતિં પ્રાહ નમ્રાત્મા ધર્મજ્ઞં ચંદ્રશેખરમ્ ૧
નમ્ર મનથી, તેણે ધર્મજ્ઞ ચંદ્રશેખર રાજાને સંબોધન કર્યું.
પ્રહ્રાદસ્યૈવ શાપેન વ્યાઘ્રદેહત્વમાગતઃ
પ્રહલાદના શાપથી તે વાઘનું શરીર મેળવ્યું.
નૃપતિર્ગૃહમાગત્ય સુષ્વાપ પરયા મુદા
રાજા ઘર આવીને ખૂબ આનંદથી ઊંઘ્યો.
નૃપોક્તઃ સ યયૌ તત્ર યત્ર કામાવરૂથિની
રાજાના કહેવા પ્રમાણે તે ત્યાં ગયો, જ્યાં ઇચ્છાની સ્ત્રી રહેતી હતી.
અસ્યા મૂર્તિપ્રભાવેન રાજાસૌ મોહમાપ્સ્યતિ
આ સ્ત્રીના રૂપના પ્રભાવથી રાજા ભટકાઈ જશે.
તથા મત્વા સ નૃપતિર્ન વિવાહમથાકરોત્
એ રીતે વિચાર કરીને રાજાએ લગ્ન કર્યો નહીં.
બલભદ્રસ્ય સા પત્ની બભૂવ વરવર્ણિની
સુંદર રૂપાવતી એ બલભદ્રની પત્ની બની.
મોહિતઃ કામબાણેન મૂર્ચ્છિતઃ પતિતો ભુવિ
કામના બાણથી ઘાયલ થઈ, ભટકાઈ, બેહોશ થઈને જમીન પર પડી ગયો.
શિબિકાં ચૈવ સંસ્થાપ્ય સભાયાં ચ સમૈરયત્
તેને શિબિકા તૈયાર કરાવી અને સભામાં લાવવામાં આવી.
કસ્યેયં સુન્દરી ભાર્યા કુતો જાતા મહોત્તમા
આ સુંદર સ્ત્રી કોણની પત્ની છે? આ શ્રેષ્ઠ સ્ત્રી ક્યાંથી આવી છે?
મમેયં સુન્દરી નારી રત્નદત્તસ્ય સા સુતા
આ સુંદર સ્ત્રી મારી છે; તે રત્નદત્તની દીકરી છે.
મમ દાસસ્ય યા પત્ની ત્વદ્યોગ્યા ભૂપતે સદા
મારા દાસની પત્ની હંમેશા તમારી લાયક છે, રાજા.
ઇત્યુક્તઃ ક્રોધતામ્રાક્ષો ભૂપતિસ્તમુવાચ હ
આ રીતે કહેતાં, રાજાએ ગુસ્સાથી લાલ આંખે તેને કહ્યું.
ગૃહ્ણામિ યદિ તાં દેવીં નરકે યમકિંકરાઃ
જો હું એ સ્ત્રીને લઈ લઉં, તો યમના દાસો મને નરકમાં ખેંચી જશે.
ઇત્યુક્ત્વા ભૂપતિસ્તૂર્ણં વિરહાગ્નિપ્રપીડિતઃ
આ કહીને, રાજા વિયોગની આગથી પીડાઈ ઝડપથી ચાલ્યો.
ઇત્યુક્ત્વા સ તુ વૈતાલો નૃપં પ્રાહ શૃણુષ્વ ભોઃ
આ કહીને, વેતાળે રાજાને કહ્યું: 'સાંભળો, રાજા.'
સેનાપતિસ્તુ તત્રૈવ ભસ્મસાદભવત્ક્ષણાત્
ત્યાં જ સેના પતિ પલભરમાં ભસ્મ થઈ ગયો.
સ્વર્ગં ગતાસ્તુ તે સર્વે કસ્ય પુણ્યાધિકં મતમ્
બધા સ્વર્ગમાં ગયા; કોનું પુણ્ય વધારે ગણાય છે?
મરણં કિંકરસ્યૈવ યોગ્યં ભૂપતિહેતવે
માત્ર દાસનું મૃત્યુ રાજા માટે યોગ્ય છે કે કેમ?
દત્તા યત્કિંકરેણૈવ સુંદરી નૃપહેતવે
એક સેવકે રાજા માટે એક સુંદર સ્ત્રી આપી હતી.
જિત્વા કામં તથા પાલ્યં ધર્મં તસ્માન્નૃપેઽધિકમ્
ઈચ્છા પર જીત મેળવીને, ધર્મનું રક્ષણ કરવું જોઈએ, કારણ કે ધર્મ રાજા કરતાં વધુ મહાન છે.
શૃણુ ભૂપ મહાભાગ કથાં તવ મનોરમામ્
હે મહાભાગ્યશાળી રાજા, તને માટે મનોહર કથા સાંભળ.
ઉજ્જયિન્યાં મહાભાગ મહાસેનો નૃપોઽભવેત્
ઉજ્જયિનીમાં, હે મહાભાગ્યશાળી, મહાસેન નામે એક રાજા હતો.
ગુણાકરસ્તસ્ય સુતો મદ્યમાંસપરાયણઃ
તેનો પુત્ર ગુણાકર હતો, જે દારૂ અને માંસમાં રુચિ રાખતો હતો.
બાંધવૈઃ સ પરિત્યક્તો બભ્રામ વસુધાતલે
બાંધવોએ તેને છોડી દીધો, અને તે પૃથ્વી પર ભટકતો રહ્યો.
કપર્દી નામ તં યોગી કપાલાન્નૈરપૂજયત્
કપર્દી નામના યોગીએ તેને કપાળથી બનાવેલા ભોજનથી પૂજા કરી.
તદાતિથ્યં તદર્થં સ યક્ષિણીં સમુપાહ્વયત્
આતિથ્ય માટે, તેણે એક યક્ષિણીને બોલાવી.