ઇત્યુક્ત્વા સ તુ વૈતાલો નૃપતિં પ્રાહ નમ્રધીઃ
આ રીતે કહી વેતાળે નમ્રતાપૂર્વક રાજાને સંબોધન કર્યું.
નૃપસ્યૈવોપકારં ચ સ્વભાવો વિધિના કૃતઃ
રાજાનું પરોપકારનું સ્વભાવ ભાગ્ય દ્વારા નિર્ધારિત હતું.
પતિવ્રતાપ્રભાવેન જીવદાનેન ભૂપતેઃ
પતિવ્રતાની શક્તિ અને ભુપતિના જીવદાનથી,
નિર્ભયઃ શંખચૂડસ્તુ સ્વશત્રું પ્રતિ ચાગમત્
શંકચૂડ હવે નિર્ભય બની પોતાના દુશ્મન પાસે ગયો.
ચંદ્રશેખરભૂપસ્ય નગરી દક્ષિણે સ્થિતા
ચંદ્રશેખર રાજાની નગરના દક્ષિણ ભાગમાં,
રત્નદત્તોવસદ્વૈશ્યો ધર્મજ્ઞો ધનધાન્યવાન્
રત્નદત્ત નામનો વૈશ્ય રહેતો હતો, જે ધર્મજ્ઞ અને ધન-ધાન્યથી સમૃદ્ધ હતો.
તદ્રૂપમુત્તમં દૃષ્ટ્વા સ વૈશ્યો ભૂપતિં પ્રતિ
તે વૈશ્યે એ ઉત્તમ રૂપ જોઈને રાજા પાસે ગયો.
તાં ગૃહાણ કૃપાસિંધો ત્વદ્યોગ્યા વિધિનિર્મિતા
હે કૃપાસાગર, તેને સ્વીકાર; તે તારી લાયક છે અને ભાગ્યે બનાવેલી છે.
મંત્રિણં વિદુરં પ્રાહ ત્વં ચ ગચ્છ મહામતે
તે મંત્રિ વિદુરને કહ્યું: 'હે મહામતિ, તું પણ જા.'
ઇત્યુક્ત્વા સ યયૌ ગેહં ભૂપતિશ્ચંદ્રશેખરઃ। શ્યામલા નામ તત્પત્ની જ્ઞાત્વા રાજાનમાગતમ્
આ રીતે કહીને ચંદ્રશેખર રાજા ઘરે ગયો; તેની પત્ની શ્યામલા, જાણીને કે રાજા આવ્યો છે,
ધૂપદીપાદિભિઃ પુષ્પૈર્યથાયોગ્યૈઃ સમાર્ચયત્
તે ધૂપ, દીવો, ફૂલ અને યોગ્ય ઉપહારથી રાજાની પૂજા કરી.
હંભાશબ્દેન મહતા વિલલાપ ભયાતુરા
મોટા ભયથી, તેણે 'હંભા' શબ્દથી જોરથી રડવું શરૂ કર્યું.
શીઘ્રં હત્વા તુ શાર્દૂલં મુમોદ નૃપતિસ્તદા
રાજાએ ઝડપથી શાર્દૂલને મારીને, એ સમયે આનંદ કર્યો.
ભૂપતિં પ્રાહ નમ્રાત્મા ધર્મજ્ઞં ચંદ્રશેખરમ્ ૧
નમ્ર મનથી, તેણે ધર્મજ્ઞ ચંદ્રશેખર રાજાને સંબોધન કર્યું.
પ્રહ્રાદસ્યૈવ શાપેન વ્યાઘ્રદેહત્વમાગતઃ
પ્રહલાદના શાપથી તે વાઘનું શરીર મેળવ્યું.
નૃપતિર્ગૃહમાગત્ય સુષ્વાપ પરયા મુદા
રાજા ઘર આવીને ખૂબ આનંદથી ઊંઘ્યો.
નૃપોક્તઃ સ યયૌ તત્ર યત્ર કામાવરૂથિની
રાજાના કહેવા પ્રમાણે તે ત્યાં ગયો, જ્યાં ઇચ્છાની સ્ત્રી રહેતી હતી.
અસ્યા મૂર્તિપ્રભાવેન રાજાસૌ મોહમાપ્સ્યતિ
આ સ્ત્રીના રૂપના પ્રભાવથી રાજા ભટકાઈ જશે.
તથા મત્વા સ નૃપતિર્ન વિવાહમથાકરોત્
એ રીતે વિચાર કરીને રાજાએ લગ્ન કર્યો નહીં.
બલભદ્રસ્ય સા પત્ની બભૂવ વરવર્ણિની
સુંદર રૂપાવતી એ બલભદ્રની પત્ની બની.
મોહિતઃ કામબાણેન મૂર્ચ્છિતઃ પતિતો ભુવિ
કામના બાણથી ઘાયલ થઈ, ભટકાઈ, બેહોશ થઈને જમીન પર પડી ગયો.
શિબિકાં ચૈવ સંસ્થાપ્ય સભાયાં ચ સમૈરયત્
તેને શિબિકા તૈયાર કરાવી અને સભામાં લાવવામાં આવી.
કસ્યેયં સુન્દરી ભાર્યા કુતો જાતા મહોત્તમા
આ સુંદર સ્ત્રી કોણની પત્ની છે? આ શ્રેષ્ઠ સ્ત્રી ક્યાંથી આવી છે?
મમેયં સુન્દરી નારી રત્નદત્તસ્ય સા સુતા
આ સુંદર સ્ત્રી મારી છે; તે રત્નદત્તની દીકરી છે.
મમ દાસસ્ય યા પત્ની ત્વદ્યોગ્યા ભૂપતે સદા
મારા દાસની પત્ની હંમેશા તમારી લાયક છે, રાજા.
ઇત્યુક્તઃ ક્રોધતામ્રાક્ષો ભૂપતિસ્તમુવાચ હ
આ રીતે કહેતાં, રાજાએ ગુસ્સાથી લાલ આંખે તેને કહ્યું.
ગૃહ્ણામિ યદિ તાં દેવીં નરકે યમકિંકરાઃ
જો હું એ સ્ત્રીને લઈ લઉં, તો યમના દાસો મને નરકમાં ખેંચી જશે.
ઇત્યુક્ત્વા ભૂપતિસ્તૂર્ણં વિરહાગ્નિપ્રપીડિતઃ
આ કહીને, રાજા વિયોગની આગથી પીડાઈ ઝડપથી ચાલ્યો.
ઇત્યુક્ત્વા સ તુ વૈતાલો નૃપં પ્રાહ શૃણુષ્વ ભોઃ
આ કહીને, વેતાળે રાજાને કહ્યું: 'સાંભળો, રાજા.'
સેનાપતિસ્તુ તત્રૈવ ભસ્મસાદભવત્ક્ષણાત્
ત્યાં જ સેના પતિ પલભરમાં ભસ્મ થઈ ગયો.