પુનરાખ્યાનકં વિપ્ર વર્ણયામાસ સુન્દરમ્
પુનઃ એક સુંદર વાર્તા બ્રાહ્મણને ફરીથી સંભળાવી.
કાન્યકુજ્જે મહારાજ બ્રાહ્મણો દાનશીલકઃ પ્રતિગ્રહેણ યદ્દ્રવ્યં તેન દાનમચીકરત્
કાન્યકુજમાં, મહારાજા, એક બ્રાહ્મણ હતો જે દાનમાં તત્પર હતો; તેણે જે પણ સંપત્તિ પ્રાપ્ત કરી, તે બધું દાનમાં આપી દીધું.
કદાચિત્તુ શરત્કાલે નવદુર્ગાવ્રતં હ્યભૂત્
ક્યારેક શરદ ઋતુમાં નવદુર્ગાનું વ્રત રાખવામાં આવ્યું.
કિં કર્તવ્યં મયા ચાદ્ય યેન દ્રવ્યયુતો હ્યહમ્
તે વિચારતો હતો, 'આજે શું કરું જેથી મને સંપત્તિ મળે?'
ઇતિ શોકસમાયુક્તસ્તદા દેવીપ્રસાદતઃ
એ રીતે, દુઃખથી ભરેલો, એ સમયે દેવીની કૃપાથી—
નિરાહારવ્રતં તેન કૃતં તુ નવમાહ્નિકમ્
તેને નવ દિવસ સુધી અન્ન વગરનું વ્રત રાખ્યું.
જીમૂતકેતુરિતિ ચ સોભૂદ્વિદ્યાધરાધિપઃ
વિદ્યાધરોના અધિપતિનું નામ જીમૂતકેતુ હતું.
ઉવાસ કતિચિદ્વર્ષાન્દિવ્ય ભોગપ્રભોગવાન્
તે કેટલાય વર્ષો સુધી દિવ્ય ભોગ અને આનંદ માણતો રહ્યો.
તેન વૃક્ષપ્રભાવેન જાતઃ પુત્રો મહોત્તમઃ
એ વૃક્ષની શક્તિથી તેને એક ઉત્તમ પુત્ર થયો.
સ વૈ પૂર્વભવે રાજન્મધ્યદેશે મહોત્તમે 3.2.15.
મહારાજા, પૂર્વ જન્મમાં તે મધ્યદેશના શ્રેષ્ઠ પ્રદેશમાં હતો.
એકદા મૃગયાકેલિલોલુપઃ સ મહીપતિઃ
એકવાર, એ રાજા શિકારની રમતમાં રુચિ રાખીને નીકળી પડ્યો.
ચૈત્રશુક્લનવમ્યાં તુ ન કૃતં જીવઘાતનમ્
ચૈત્ર મહિનાની શુક્લ નવમીના દિવસે કોઈ જીવનું વધ કરવામાં આવ્યું નહોતું.
વાલ્મીકેશ્ચ કુટીમધ્યે રાત્રૌ જાગરણં કૃતમ્
વાળ્મીકીની કૂટીમાં રાત્રે જાગરણ કરવામાં આવ્યું.
શ્રુતા રામમયી ગાથા તસ્ય પુણ્યપ્રભાવતઃ
તેના પુણ્યના પ્રભાવથી રામની ગાથા સાંભળવામાં આવી.
કલ્પવૃક્ષસ્ય વૈ પૂજા કૃતા તેન મહાત્મના
એ મહાત્માએ કલ્પવૃક્ષની પૂજા કરી.
સ તમાહ મહાવૃક્ષ મદીયં નગરં શુભમ્
એ મહા વૃક્ષે તેને કહ્યું, 'મારું શુભ નગર—'
ઇત્યુક્તે સતિ વૃક્ષેણ નગરં ભૂપતેઃ સમમ્
વૃક્ષે આવું કહ્યું ત્યારે, નગર રાજા સાથે એકરૂપ થઈ ગયું.
સર્વે તે રાજતુલ્યાશ્ચ કલ્પવૃક્ષપ્રસાદતઃ
કલ્પવૃક્ષની કૃપાથી તેઓ બધા રાજા સમાન બની ગયા.
મલયાદ્રૌ મહારમ્યે તેપતુર્બહુલં તપઃ
મલય પર્વતની સુંદર જગ્યાએ, તેઓએ ભારે તપસ્યા કરી.
કમલાક્ષીતિ વિખ્યાતા કન્યા ચ શિવમંદિરે 3.2.15.
કમલાક્ષી નામે પ્રખ્યાત કન્યા, શિવના મંદિરમાં હતી.
જીમૂતવાહનશ્ચૈવ પૂજાર્થે મંદિરં યયૌ
જીમૂતવાહન પણ પૂજા માટે મંદિરમાં ગયો.
તસ્યા દર્શનમાત્રેણ કામબાણેન પીડિતઃ
તેને માત્ર દૃશનથી જ ઈચ્છાના બાણોથી પીડા થઈ.
જીમૂતવાહન ઉવાચ મદનાય નમસ્તુભ્યં કૃષ્ણપુત્રાય તે નમઃ
જીમૂતવાહન બોલ્યો: 'મદનને વંદન, કૃષ્ણના પુત્રને પણ વંદન.'
પંચબાણાય કામાય પ્રદ્યુમ્નાય નમોનમઃ
પાંચ બાણવાળા કામદેવને, પ્રદ્યુમ્નને, વારંવાર વંદન છે.
તદા પ્રસન્નો ભગવાન્મકરધ્વજદેવતા
પછી, મકરધ્વજ દેવતા પ્રસન્ન થયા.
વિશ્વાવસુરિતિ ખ્યાતસ્તસ્ય ભૂપસ્ય વૈ સુતઃ
વિશ્વાવસુ, જે ખુબ જ પ્રસિદ્ધ છે, એ રાજાનું પુત્ર હતો.
નરં નારાયણં નત્વા ગરુડોત્તુંગમાયયૌ
નર અને નારાયણને વંદન કરીને, તે ગરુડ પર ચડીને આવ્યો.
રુરોદ બહુધા તત્ર યત્ર જીમૂતવાહનઃ
જ્યાં જીમૂતવાહન હતો, ત્યાં તેણે ઘણી રીતે રડ્યો.
વૃદ્ધામાશ્વાસ્ય પપ્રચ્છ કેનેદં દુઃખમાગતમ્
વૃદ્ધાને આશ્વાસન આપી, તેણે પૂછ્યું, 'આ દુઃખ કોણે લાવ્યું?'
તદ્વિયોગેન દુઃખાર્તા વિલપામિ મહાકુલા 3.2.15.
તેના વિયોગથી દુઃખી, હું મહાન કુળની સ્ત્રી શોક કરતી છું.