ભદ્રોપવાસવ્રતવર્ણનમ્ તદહં જ્ઞાતુમિચ્છામિ પ્રાપ્યતે કેન કર્મણા
શુભ ઉપવાસ વ્રતનું વર્ણન. હું જાણવું ઇચ્છું છું કે એ કેવી રીતે પ્રાપ્ત થાય છે.
વરપ્રદાનાદ્દેવાનામૃષીણાં સેવનેન વા
શું એ દેવતાઓને વરદાન આપવાથી મળે છે, કે ઋષિઓની સેવા કરવાથી મળે છે?
તત્પ્રભાવાદ્ભવેન્નૂનં રાજઞ્જાતિસ્મરો નરઃ
એના પ્રભાવથી, રાજા, મનુષ્ય જરૂર જ прошл જન્મને યાદ રાખે છે.
શુભોદયઃ પુરા વૈશ્યો બભૂવ યમુનાતટે
પહેલાંના સમયમાં, યમુનાના કાંઠે શુભોદય નામનો એક વૈશ્ય રહેતો હતો.
સંજયસ્ય સુતો જાતઃ સ્વર્ણષ્ઠીવીતિ વિશ્રુતઃ
તે સંજયનો પુત્ર હતો અને સૌર્ણષ્ટીવીએ નામે પ્રસિદ્ધ થયો.
નારદસ્ય પ્રભાવેણ પુનરુ જીવ્યતેઽપ્યસૌ
નારદજીના પ્રભાવથી, તે ફરીથી જીવતો થયો.
દસ્યુભિશ્ચ કથં નીતો મૃત્યું વૈ જીવિતઃ કથમ્
દસ્યુઓએ તેને કેવી રીતે મરણ તરફ લઈ ગયો અને તે કેવી રીતે જીવતો રહ્યો?
. દેવર્ષી તસ્ય મિત્રે ચ સદા નારદપર્વતૌ
દેવર્ષિ અને તેનો મિત્ર, નારદ અને પર્વત, હંમેશા સાથે હતા.
એકદા સંજયગૃહં સંપ્રાપ્તૌ તૌ યદૃચ્છયા
એક વખત, સંજયના ઘરમાં એ બે યાદૃચ્છા પહોંચ્યા.
તેષામથોપવિષ્ટાનાં પૂર્વવૃત્તાંતભાષિણૌ 4.13.
જ્યારે તેઓ બેઠા હતા, ત્યારે તેઓએ ભૂતકાળની વાતો કરી.
પર્વતઃ પ્રાહ રાજાનં કન્યેયં વરવર્ણિની
પર્વતએ રાજાને કહ્યું: 'આ કન્યા સુંદર રંગની છે.'
પદ્મપત્રેક્ષણનખા પદ્મકિંજલ્કસપ્રભા
એના નેત્ર અને નખ કમળની પાંખડી જેવા છે, અને તેની કાંતિ કમળના રેંશા જેવી છે.
સવિલાસા ગજગતિઃ સુનાસા કોકિલસ્વરા
એ લહેરી છે, ચાલમાં હાથી જેવી છે, નાક સુંદર છે અને અવાજ કોયલ જેવો મધુર છે.
તિલપુષ્પસ્ફુટા નાસા રૂપં સંપરિલક્ષ્યતે
એની નાક તિલના ફૂલ જેવી નાજુક છે અને તેનું સૌંદર્ય સ્પષ્ટ દેખાય છે.
એવં બ્રુવા ણં તં વિપ્રં વિસ્મયોત્ફુલ્લલોચનમ્
આ રીતે બોલીને, તેણે આશ્ચર્યથી બ્રાહ્મણ તરફ પહોળી આંખે જોયું.
અથોવાચ નૃપં ધીમાન્નારદઃ ક્ષુભિતેન્દ્રિયઃ ૧૬ ઈપ્સિતં તવ દાસ્યામિ વરં મર્ત્યેષુ દુર્લ્લભમ્
પછી બુદ્ધિશાળી નારદે, ઇન્દ્રિયોથી વ્યાકુલ થઈ, રાજાને કહ્યું: 'હું તને મનુષ્યોમાં દુર્લભ એવો વરદાન આપું છું.'
કૃતાઞ્જલિરુવાચેદં પ્રહર્ષોત્ફુલ્લલોચનઃ
હાથ જોડીને, આનંદથી ખીલી ઉઠેલા નેત્રો સાથે, તેણે આ શબ્દો કહ્યા.
યસ્ય મૂત્રં પુરીષં વા શ્લેષ્માણં ક્ષિપતિ ક્ષિતૌ
જે કોઈ પોતાનું મૂત્ર, વિસર્જન કે કફ ધરતી પર ફેંકે છે—
એવમસ્ત્વિતિ તં રાજન્નારદઃ પ્રત્યભાષત 4.13.
એવું જ થાઓ—હે રાજા, નારદે તેને આવું ઉત્તર આપ્યું.
એવમુક્ત્વા સ તાં કન્યાં સાલઙ્કારાં સુમધ્યમામ્
આ રીતે કહી, તેણે એ સુંદર અને અલંકૃત કન્યાને આપી.
તત્તસ્ય ચેષ્ટિતં દૃષ્ટ્વા પર્વતઃ ક્રોધમૂર્છિતઃ
એનું વર્તન જોઈને, પર્વત ગુસ્સાથી ભરાઈ ગયો.
મયેયં પ્રાર્થિતા પૂર્વં ત્વયા યસ્માદ્વિવાહિતા
આ કન્યાને પહેલાં મેં માંગેલી હતી, પણ તુંએ તેને લગ્ન કરી લીધો.
દત્તસ્ત્વયાસ્ય યઃ પુત્રો વરદાનેન નારદ
જે પુત્ર તુંએ તેને વરદાનથી આપ્યો, હે નારદ,
એવમુક્તઃ પર્વતેન નારદઃ પ્રાહ દુર્મનાઃ
પર્વતે આવું કહ્યાથી, નારદ દુઃખી થઈ બોલ્યો:
સામાન્યં સર્વભૂતાનાં કન્યા ભવતિ સુવ્રત
હે સજ્જન, કન્યા બધાં જીવ માટે સામાન્ય હોય છે.
ન સેવિતાસ્ત્વયા વૃદ્ધાસ્તેન માં શપસે રુષા
તમે વડીલની સેવા કરી નથી, તેથી જ તું ગુસ્સામાં મને શાપ આપે છે.
યસ્માદેતદવિજ્ઞાય શપસે મામનાગસમ્
કારણ કે, આ જાણ્યા વિના, તું નિર્દોષ મને શાપ આપે છે—
સંજયસ્ય સુતઃ શાપાદ્યદિ પઞ્ચત્વમેષ્યતિ
જો તારા શાપથી સંજયનો પુત્ર મૃત્યુ પામશે—
એવં શપ્ત્વા તદાઽ ન્યોન્યં દેવર્ષી તાવુભૌ પુનઃ 4.13.
આ રીતે એકબીજાને શાપ આપી, એ બે દેવર્ષિએ પછી—
અથાસ્ય સપ્તમે માસિ જાતઃ પુત્રો નૃપસ્ય સઃ
પછી સાતમા મહિનામાં રાજાને પુત્ર થયો.