રક્તતંતુપરીધાનં ગન્ધધૂપવિલેપનૈઃ
તેને લાલ દોરાથી શોભાવવું, સુગંધિત ધૂપ અને ચંદનથી અલંકૃત કરવું.
ગુણકૈર્ઘટકૈર્દિવ્યૈર્નાલિકેરૈઃ સુશોભનૈઃ
શ્રેષ્ઠ ગુણો, દિવ્ય ઘડા અને સુંદર નાળિયેરથી તેની આરાધના કરવી.
કરવીર વિષાવાસ નમસ્તે ભાનુવલ્લભ
હે કરવીર, વિષમાં વસનાર, તને વંદન છે, તું સૂર્યપ્રિય છે.
આકૃષ્ણેન રજસા વર્તમાનો નિવેશયન્નમૃતં મર્ત્યં ચ
કાળી ધૂળ સાથે ગતિ કરતા, તું અમરતા અને મરતા બંને સ્થાપે છે.
એવં ભક્ત્યા સમભ્યર્ચ્ય દત્ત્વા વિપ્રાય દક્ષિણામ્
આ રીતે ભક્તિપૂર્વક પૂજા કરીને, બ્રાહ્મણને દક્ષિણ આપવી.
એતદ્વ્રતં મહાભાગ સૂર્યારાધનકામ્યયા
હે ભાગ્યશાળી, આ વ્રત સૂર્યની આરાધના માટે છે.
દમયન્ત્યા સરસ્વત્યા ગાયત્ર્યા ગંગયા તથા કરવીવ્રતં પાર્થ સર્વસૌખ્યફલપ્રદમ્
દમયંતી, સરસ્વતી, ગાયત્રી અને ગંગા દ્વારા, હે પાર્થ, કરવીર વ્રત સર્વ સુખ અને ફળ આપે છે.
સંપૂજ્ય રત્નકુસુમાંચિતસર્વશાખં નીલૈર્દલૈસ્તતતનું કરવીરવૃક્ષમ્
જ્યારે દરેક ડાળ પર રત્ન અને ફૂલો શોભે છે, અને નીલા પાંદડાંથી ઢંકાયેલો કરવીર વૃક્ષ પૂજાય છે.
ઇતિ શ્રીભવિષ્યે મહાપુરાણ ઉત્તરપર્વણિ શ્રીકૃષ્ણયુધિષ્ઠિરસંવાદે કરવીરવ્રતવર્ણનં નામ દશમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રી ભવિષ્ય મહાપુરાણના ઉત્તરપર્વમાં શ્રીકૃષ્ણ અને યુધિષ્ઠિર સંવાદમાં કરવીર વ્રતનું વર્ણન કરતો દસમો અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે.
કોકિલાવ્રતવર્ણનમ્ thumb|[https://vedastudy.tripod.com/pur_index25/rakshab.htm રક્ષાબન્ધનમ્] thumb|કોકિલા Cochlea કુલસ્ત્રીણાં તદાચક્ષ્વ વ્રતં મમ સુરોત્તમ
કોકિલા વ્રતનું વર્ણન. હે દેવોમાં શ્રેષ્ઠ, મને કુલવધૂઓ માટેનું એ વ્રત કહો.
તસ્યાં શત્રુઘ્નનામ્નાભૂદ્રાજા રામપ્રતિષ્ઠિતઃ
ત્યાં રામે સ્થાપિત કરેલો શત્રુઘ્ન નામનો રાજા હતો.
તસ્ય ભાર્યા કીર્તિમાલા નામ્નાસીત્પ્રથિતા ભુવિ
તેની પત્ની, ધરતી પર પ્રસિદ્ધ, કીર્તિમાળા નામે ઓળખાતી.
પૃષ્ટઃ સુખં મુનિશ્રેષ્ઠ કથં સમુપજાયતે
તેણીએ પુછ્યું, 'હે મુનિશ્રેષ્ઠ, સુખ કેવી રીતે મળે છે?'
એવમુક્તસ્તયા જ્ઞાની વશિષ્ઠઃ કીર્તિમાલયા
એ રીતે કીર્તિમાળાએ પૂછતાં, જ્ઞાની વશિષ્ઠે ઉત્તર આપ્યો.
સંકલ્પયેન્માસમેકં શ્રાવણે શ્વઃપ્રભૃત્યહમ્
શ્રાવણ મહિનામાં, આવતીકાલથી એક મહિનો હું સંકલ્પ કરું છું—
સ્નાનં કરિષ્યે નિયતા બ્રહ્મચર્યસ્થિતા સતી
—નિયમિત રીતે સ્નાન કરીશ અને બ્રહ્મચર્યનું પાલન કરીશ.
ઇતિ સંકલ્પ્ય પુરુષો નારી વા બ્રાહ્મણાંતિકે
આ રીતે પુરુષ કે સ્ત્રી, બ્રાહ્મણની હાજરીમાં સંકલ્પ કરે છે.
પુરુષઃ પ્રતિપત્કાલાદ્દન્તધાવનપૂર્વકમ્
પુરુષે પ્રથમ દિવસે દાંત સાફ કર્યા પછી—
સ્નાનં કુર્યાદ્વ્રતી પાર્થ સુગન્ધામલકૈસ્તિલૈઃ 4.11.
પાર્થ, વ્રત ધારણ કરનાર વ્યક્તિ સુગંધિત અને સ્વચ્છ આમળા તથા તિલના તેલથી સ્નાન કરે.
વચયાષ્ટૌ પુનઃ પિષ્ટ્વા શિરોરુહવિમર્દનમ્
પછી આઠ આમળા પીસી, તેને વડે માથાના વાળમાં મલિશ કરવી.
તર્પયિત્વા તિલાપિષ્ટૈઃ કોકિલાં પક્ષિરૂપિણીમ્
પછી તિલના લોટથી બનેલી કોયલને તૃપ્ત કરવી—
પત્રૈર્વા ધૂપનૈવેદ્યદીપાલક્તકચંદનૈઃ નિત્યં તિલવ્રતી ભક્તો મંત્રેણાનેન પાંડવ
અથવા પાંદડા, ધૂપ, નૈવેદ્ય, દીવો, લાખ અને ચંદનથી; તિલવ્રત ધારણ કરનાર ભક્તે પાંડવ, આ મંત્રથી રોજ પૂજા કરવી.
તિલસહે તિલસૌખ્યે તિલવર્ણે તિલપ્રિયે
‘તિલથી પોષાયેલી, તિલમાં આનંદ પામતી, તિલ જેવો રંગ ધરાવતી, તિલને પ્રિય માનતી—’
ઇત્યુચ્ચાર્ય તતઃ પશ્ચાદ્ગૃહમભ્યેત્ય સંયતઃ
આ રીતે ઉચ્ચારી, પછી સંયમ રાખીને ઘેર પરત જવું.
માસાંતે તામ્રપાત્ર્યાં તુ કોકિલાં તિલપિષ્ટજામ્
મહિનો પૂરો થાય ત્યારે, તાંબાના વાસણમાં તિલના લોટથી બનેલી કોયલ—
વસ્ત્રૈર્દ્ધનૈર્ગુડૈર્યુક્તાં શ્રાવણ્યાં કુંડલેઽથ વા વ્યાસે વા સંપ્રદાતવ્યા વ્રતિભિઃ શુભકામ્યયા
વસ્ત્ર, ધન અને ગોળથી શોભાયમાન, શ્રાવણીમાં કુંડામાં કે વ્યાસસ્થળે, શુભ ઈચ્છાથી વ્રતધારી દાન આપે.
એવં યા કુરુતે નારી કોકિલાવ્રતમાદરાત્
જે સ્ત્રી આ રીતે શ્રદ્ધાપૂર્વક કોયલવ્રત કરે છે—
નિઃસાપત્ન્યં પતિં ભવ્યં સસ્નેહં પ્રાપ્ય ભૂતલે
તેને પૃથ્વી પર સહપત્ની વિના, શુભ અને પ્રેમાળ પતિ મળે છે.
એતદ્વ્રતં વશિષ્ઠેન મુનિના કથિતં પુરા 4.11.
આ વ્રત પ્રાચીનકાળે વશિષ્ઠ મુનિએ શીખવ્યું હતું.
તસ્યાશ્ચ સર્વં સંપન્નં વશિષ્ઠવચનાદિહ
વશિષ્ઠના વચનથી, અહીં તેના બધા મનોકામનાઓ પૂર્ણ થાય છે.