કૃત્વા સમીપે ભર્તારં દેવરં ચ તિલાક્ષતૈઃ
પતિ અને દેવરને પાસે બેસાડી, તિલ અને અક્ષતથી તેમની પૂજા કરવી.
અર્ચયિત્વા હ્યર્થિતોઽસૌ રક્તાશોકો યુધિષ્ઠિર
પૂજા કર્યા પછી, જ્યારે વિનંતી કરવામાં આવે, ત્યારે એ લાલ અશોક વૃક્ષ, હે યુધિષ્ઠિર,
ચિરં જીવતુ મે વૃદ્ધઃ શ્વશુરઃ કોશલેશ્વરઃ કૌશલ્યામપિ જીવન્તીં પશ્યેયમિતિ મૈથિલી ।। 4.9.
મારો વૃદ્ધ સસરા, કોશલના રાજા, લાંબું જીવન પામે અને હું, વૈદેહી, કૌશલ્યાને જીવતી જોઈ શકું.
યયાચે તં મહાભાગા દ્રુમં સત્યોપયાચનમ્
એ મહાભાગ્યવતી સ્ત્રીએ એ વૃક્ષને સત્યવચનથી વિનંતી કરી.
એવમન્યાપિ યા નારી પૂજયેદ્ભુવિ તં નગમ્
એ જ રીતે, જે બીજી સ્ત્રી પણ પૃથ્વી પર એ વૃક્ષની પૂજા કરે,
ક્ષમાપ્ય વન્દયેન્મૂલં પાદપં રક્તપલ્લવમ્
માફી માંગી, એ લાલ કળીઓ ધરાવતા વૃક્ષના મૂળને નમવું.
મહાવૃક્ષ મહાશાખ મકરધ્વજમન્દિર
મોટો વૃક્ષ, વિશાળ ડાળીઓ ધરાવતો, મકરચિહ્નધારી દેવનું નિવાસસ્થાન.
એવમાભાષ્ય તં વૃક્ષં દત્ત્વા વિપ્રાય દક્ષિણામ્
આ રીતે બોલીને, તેણે એ વૃક્ષ બ્રાહ્મણને દાનમાં આપ્યું અને સાથે દક્ષિણ પણ આપી.
યાઃ શોકનાશનમશોકતરું તરુણ્યઃ સંપૂજયંતિ કુસુમાક્ષતધૂપદીપૈઃ
યુવાન સ્ત્રીઓ એ શોક દૂર કરનાર અશોક વૃક્ષને ફૂલ, અક્ષત, ધૂપ અને દીવા વડે પૂજે છે.
કરવીરવ્રતવર્ણનમ્ દેવોદ્યાનભવં હૃદ્યં કરવીરં સમર્ચયેત
દૈવી ઉદ્યાનમાં ઉગેલો મનમોહક કરવીર વૃક્ષ ભક્તિપૂર્વક પૂજવો જોઈએ.
રક્તતંતુપરીધાનં ગન્ધધૂપવિલેપનૈઃ
તેને લાલ દોરાથી શોભાવવું, સુગંધિત ધૂપ અને ચંદનથી અલંકૃત કરવું.
ગુણકૈર્ઘટકૈર્દિવ્યૈર્નાલિકેરૈઃ સુશોભનૈઃ
શ્રેષ્ઠ ગુણો, દિવ્ય ઘડા અને સુંદર નાળિયેરથી તેની આરાધના કરવી.
કરવીર વિષાવાસ નમસ્તે ભાનુવલ્લભ
હે કરવીર, વિષમાં વસનાર, તને વંદન છે, તું સૂર્યપ્રિય છે.
આકૃષ્ણેન રજસા વર્તમાનો નિવેશયન્નમૃતં મર્ત્યં ચ
કાળી ધૂળ સાથે ગતિ કરતા, તું અમરતા અને મરતા બંને સ્થાપે છે.
એવં ભક્ત્યા સમભ્યર્ચ્ય દત્ત્વા વિપ્રાય દક્ષિણામ્
આ રીતે ભક્તિપૂર્વક પૂજા કરીને, બ્રાહ્મણને દક્ષિણ આપવી.
એતદ્વ્રતં મહાભાગ સૂર્યારાધનકામ્યયા
હે ભાગ્યશાળી, આ વ્રત સૂર્યની આરાધના માટે છે.
દમયન્ત્યા સરસ્વત્યા ગાયત્ર્યા ગંગયા તથા કરવીવ્રતં પાર્થ સર્વસૌખ્યફલપ્રદમ્
દમયંતી, સરસ્વતી, ગાયત્રી અને ગંગા દ્વારા, હે પાર્થ, કરવીર વ્રત સર્વ સુખ અને ફળ આપે છે.
સંપૂજ્ય રત્નકુસુમાંચિતસર્વશાખં નીલૈર્દલૈસ્તતતનું કરવીરવૃક્ષમ્
જ્યારે દરેક ડાળ પર રત્ન અને ફૂલો શોભે છે, અને નીલા પાંદડાંથી ઢંકાયેલો કરવીર વૃક્ષ પૂજાય છે.
ઇતિ શ્રીભવિષ્યે મહાપુરાણ ઉત્તરપર્વણિ શ્રીકૃષ્ણયુધિષ્ઠિરસંવાદે કરવીરવ્રતવર્ણનં નામ દશમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રી ભવિષ્ય મહાપુરાણના ઉત્તરપર્વમાં શ્રીકૃષ્ણ અને યુધિષ્ઠિર સંવાદમાં કરવીર વ્રતનું વર્ણન કરતો દસમો અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે.
કોકિલાવ્રતવર્ણનમ્ thumb|[https://vedastudy.tripod.com/pur_index25/rakshab.htm રક્ષાબન્ધનમ્] thumb|કોકિલા Cochlea કુલસ્ત્રીણાં તદાચક્ષ્વ વ્રતં મમ સુરોત્તમ
કોકિલા વ્રતનું વર્ણન. હે દેવોમાં શ્રેષ્ઠ, મને કુલવધૂઓ માટેનું એ વ્રત કહો.
તસ્યાં શત્રુઘ્નનામ્નાભૂદ્રાજા રામપ્રતિષ્ઠિતઃ
ત્યાં રામે સ્થાપિત કરેલો શત્રુઘ્ન નામનો રાજા હતો.
તસ્ય ભાર્યા કીર્તિમાલા નામ્નાસીત્પ્રથિતા ભુવિ
તેની પત્ની, ધરતી પર પ્રસિદ્ધ, કીર્તિમાળા નામે ઓળખાતી.
પૃષ્ટઃ સુખં મુનિશ્રેષ્ઠ કથં સમુપજાયતે
તેણીએ પુછ્યું, 'હે મુનિશ્રેષ્ઠ, સુખ કેવી રીતે મળે છે?'
એવમુક્તસ્તયા જ્ઞાની વશિષ્ઠઃ કીર્તિમાલયા
એ રીતે કીર્તિમાળાએ પૂછતાં, જ્ઞાની વશિષ્ઠે ઉત્તર આપ્યો.
સંકલ્પયેન્માસમેકં શ્રાવણે શ્વઃપ્રભૃત્યહમ્
શ્રાવણ મહિનામાં, આવતીકાલથી એક મહિનો હું સંકલ્પ કરું છું—
સ્નાનં કરિષ્યે નિયતા બ્રહ્મચર્યસ્થિતા સતી
—નિયમિત રીતે સ્નાન કરીશ અને બ્રહ્મચર્યનું પાલન કરીશ.
ઇતિ સંકલ્પ્ય પુરુષો નારી વા બ્રાહ્મણાંતિકે
આ રીતે પુરુષ કે સ્ત્રી, બ્રાહ્મણની હાજરીમાં સંકલ્પ કરે છે.
પુરુષઃ પ્રતિપત્કાલાદ્દન્તધાવનપૂર્વકમ્
પુરુષે પ્રથમ દિવસે દાંત સાફ કર્યા પછી—
સ્નાનં કુર્યાદ્વ્રતી પાર્થ સુગન્ધામલકૈસ્તિલૈઃ 4.11.
પાર્થ, વ્રત ધારણ કરનાર વ્યક્તિ સુગંધિત અને સ્વચ્છ આમળા તથા તિલના તેલથી સ્નાન કરે.
વચયાષ્ટૌ પુનઃ પિષ્ટ્વા શિરોરુહવિમર્દનમ્
પછી આઠ આમળા પીસી, તેને વડે માથાના વાળમાં મલિશ કરવી.