ગાત્રત્રયં વિરૂપં સ્યાદ્દ્વિતીયં વા સ્વરૂપતઃ
તમારા ત્રણ અંગોમાંથી એક વિકૃત છે, બીજું સ્વરૂપમાં છે.
દુર્લ્લંઘ્યા પ્રકૃતિઃ સાક્ષાદનુભૂતકરી ભવેત્
પ્રકૃતિને પાર કરવી અઘરી છે અને તે સીધા અનુભવ કરાવે છે.
વિપ્રસ્યૈવં વચઃ શ્રુત્વા જગામાદર્શનં શનૈઃ
વિપ્રના શબ્દો સાંભળીને, એ ધીમે ધીમે નજરમાંથી અદૃશ્ય થઈ ગઈ.
મૂલજાલકવિપ્રેણ પૃષ્ટઃ પ્રાહામરાવતીમ્
મૂળજાળના વિપ્રે પૂછતાં, એએ કહ્યું: 'અમરાવતી.'
શક્રસ્યાવસરે વૃત્તે વ્રજન્ત્યાઃ સ્વગૃહં મયા
શક્રીય સમય પૂરો થતાં, જ્યારે એ પોતે પોતાના ઘર તરફ જઈ રહી હતી, ત્યારે મેં—
વિદ્યયા કલયા ચાપિ પૌરુષેણ વ્રતેન ચ
જ્ઞાન, કળા, પુરુષાર્થ અને વ્રતથી—
બ્રાહ્મણસ્તમથોવાચ મુગ્ધા દગ્ધાગ્નિસંભવા
પછી બ્રાહ્મણે એને કહ્યું: 'હે નિર્દોષ, અગ્નિથી જન્મેલી અને દગ્ધ થયેલી—'
તસ્યૈતદ્વચનં શ્રુત્વા સ સિદ્ધઃ સુવિશુદ્ધધીઃ
એના શબ્દો સાંભળીને, એ સિદ્ધ, શુદ્ધ મનવાળો—
કદાચિચ્ચ રતા તેન સ્વર્ગમાર્ગં યદૃચ્છયા
ક્યારેક, એના સાથે એકતામાં, એ સંયોગથી સ્વર્ગના માર્ગે પહોંચી.
મૂલજાલૈર્વર્તયંતં મહાકાલવનાશ્રયમ્
મૂળજાળ વિપ્રો દ્વારા પોષાયેલી, એ મહાકાલવનમાં રહે છે.
દર્શનાદથ સંભાષાદુપકારાત્સહાસનાત્
દેખાવ, વાતચીત, સહાય અને હસવાથી—
ન દર્શનં ન સંભાષા કદાચિત્સહ તેન મે
મારે ક્યારેય એના સાથે દર્શન, વાતચીત કે સહભાગીતા નહોતી.
ઇત્યેવમુક્ત્વા રંભોરૂ રંભા જંભારિણોંતિકમ્
આ રીતે બોલીને, રંભા સુંદર જાંઘવાળી, જંઘાના વિજયી પાસે ગઈ.
ગત્વા નિવેદયામાસ સ્નેહવ્રતવિચેષ્ટિતમ્
એ ત્યાં જઈને, પ્રેમ અને વ્રતના કાર્યો જણાવી દીધા.
શક્રઃ પ્રોવાચ ચાર્વંગીં ગીર્વાણહૃદયંગમામ્
શક્રે સુંદર, દેવોના હૃદયમાં પ્રવેશેલી એને કહ્યું.
દિવ્યમાલ્યાંબરધરં દિવ્યસ્રગુનુલેપનમ્
દિવ્ય માળા અને વસ્ત્ર પહેરેલી, સ્વર્ગીય સુગંધ અને આભૂષણોથી સજ્જ—
તત્રસ્થઃ સ દ્વિજો ભોગીવિભુનક્તિ સહ રંભયા
ત્યાં એ દ્વિજ, રંભા સાથે ભોગનો આનંદ માણે છે.
રાજ્યશ્રિયં જગતિ સર્વજનોપભોગ્યામાપ્નોતિ શક્રશિવકેશવયોર્નિવાસમ્
એ જગતમાં રાજયશ્રી મેળવે છે, જે સર્વ લોકો ભોગવે છે, અને શક્ર, શિવ, કેશવનું નિવાસ પ્રાપ્ત કરે છે.
તિલકવ્રતવર્ણનમ્ દુર્ગાસૂર્યાગ્નિસોમાનાં વ્રતાનિ મધુસૂદન
તિલક વ્રતનું વર્ણન—
શાસ્ત્રાંતરેષુ દૃષ્ટાનિ તવ બુદ્ધિગતાનિ ચ
દુર્ગા, સૂર્ય, અગ્નિ અને સોમના વ્રતો, હે મધુસૂદન, અન્ય શાસ્ત્રોમાં જોવા મળે છે અને તારી બુદ્ધિમાં પણ છે.
પ્રતિપત્ક્રમયોગેન વિહિતા યસ્ય યા તિથિઃ
ચંદ્રમાસના નિયમ પ્રમાણે જે દિવસે જે તિથિ આવે છે, એ દિવસે જેનું કરવાનું હોય તે કરવું.
શુક્લા તસ્યાં પ્રકુર્વીત સ્નાનં નિયમતત્પરઃ
શુક્લ પક્ષમાં, નિયમપૂર્વક અને શ્રદ્ધાથી સ્નાન કરવું.
નારી નરો વા રાજેન્દ્ર સંતર્પ્ય પિતૃદેવતાઃ
સ્ત્રી હોય કે પુરુષ, રાજા, પિતૃઓ અને દેવતાઓને તૃપ્ત કરી,
પિષ્ટાતકેન વિલિખેદ્વત્સરં પુરુષાકૃતિમ્
પિઠ અને મીઠાઈથી એક વર્ષ માટે મનુષ્યની આકૃતિ બનાવવી.
દીપૈશ્ચાપિ સનૈવેદ્યૈઃ પૂજયેદ્વત્સરં તદા પૂજયેદ્બ્રાહ્મણાન્વિદ્વાન્મંત્રૈર્વેદોદિતૈઃ શુભૈઃ
દીવો અને નૈવેદ્યથી એ આકૃતિની પૂજા એક વર્ષ સુધી કરવી; અને વિદ્વાન વ્યક્તિએ શુભ વેદમંત્રો વડે બ્રાહ્મણોની પૂજા કરવી.
સંવત્સરોઽસિ પરિવત્સરોસીડા વત્સરોઽભિત્સરોઽસિ ઉષસસ્તે કલ્પંતામહોરાત્રાસ્તે કલ્પંતામર્ધમાસસ્તે કલ્પતાં માસાસ્તે કલ્પતામૃતવસ્તે કલ્પન્તાં સંવત્સરસ્તે કલ્પતામ્
તું વર્ષ છે, તું વર્ષનો ચક્ર છે, તું આનંદ છે, તું વર્ષ છે, તું આગમન છે; તારી ઉષા, દિવસ-રાત, અર્ધમાસ, મહિના, ઋતુઓ અને વર્ષો સતત ચાલતા રહે.
એવમભ્યર્ચ્ય વાસોભિઃ પશ્ચાત્તમભિવેષ્ટયેત્
આ રીતે પૂજા કર્યા પછી, એ આકૃતિને વસ્ત્રથી ઢાંકી દેવી.
તતસ્તં પ્રાર્થયેત્પશ્ચાત્પુરઃ સ્થિત્વા કૃતાંજલિઃ 4.8.
પછી, એ આકૃતિ સામે હાથ જોડીને પ્રાર્થના કરવી.
એવમુક્ત્વા યથાશક્તિ દદ્યાદ્વિપ્રાય દક્ષિણામ્
આ રીતે બોલ્યા પછી, પોતાની શક્તિ પ્રમાણે બ્રાહ્મણને દક્ષિણા આપવી.
તતઃ પ્રભૃત્યનુદિનં તિલકાલંકૃતં મુખમ્
પછી દરરોજ, કપાળ પર તિલક લગાવવું.