ધ્વજાતપત્રકલિલૈરનીકૈઃ પરિવારિતઃ
એ ધ્વજ અને છત્રીથી સજ્જ સૈન્યથી ઘેરાયેલો હતો.
બભૂવ ક્ષણમાત્રેણ કંદર્પશરપીડિતઃ
માત્ર એક ક્ષણે એ કામદેવના બાણોથી પીડિત થયો.
અદૃષ્ટરૂપાપ્સરસા કાચિદ્દેવી સમાગતા
અદૃશ્ય સૌંદર્ય ધરાવતી એક અપ્સરા, દેવીઓમાંની, એના સામે આવી.
મુમૂર્ષુર્જાયતે મોહાદનુદિગ્ધહતો યથા
એ મોહમાં આવી ગયો, જેમ કે કોઈ ઝેરવાળા બાણથી ઘાયલ થાય અને મૃત્યુ પામે.
ઉવાચ નારીં મુગ્ધાં તાં શૃણુ મદ્વચનં શુભે
એ નિર્દોષ સ્ત્રીને કહ્યું: 'શુભે, મારા શબ્દો સાંભળો.'
ઇત્યુક્તે સાશ્રુ ચાર્વંગી પ્રાહ માં વિદ્ધ્યયોનિજામ્
એના કહેતાં, સુંદર સ્ત્રી આંખોમાં આંસુ લઈને કહ્યું, 'મને યોનિમાંથી જન્મેલી માનો.'
નિરાશ્રયાં વિદિત્વૈનાં તતો જાતઃ સ્મરાર્દિતઃ 4.3.
એ જાણ્યું કે એ સ્ત્રી નિરાશ્રય છે, તો એના માટે કામથી પીડિત થયો.
નીત્વા વિવાહયામાસ શાસ્ત્રોક્તવિધિના તતઃ
એ સ્ત્રીને લઈ, શાસ્ત્ર મુજબ વિધિથી લગ્ન કર્યા.
ઉદ્યાનભવ્યભૂમીષુ નદીનાં પુલિનેષુ ચ
સુંદર ઉદ્યાન અને નદીઓના કિનારે,
પદ્મખંડેષુ ફુલ્લેષુ શોભિતેષુ સરસ્સુ ચ
ફૂલેલા કમળના જૂથ અને સુંદર સરોવરોમાં,
દિવ્યાવસથરમ્યેષુ વેલાકૂલેષુ પાર્થિવઃ
દિવ્ય અને સુંદર નિવાસસ્થાનમાં તથા નદીના કિનારે એ રાજા રહેતો હતો.
તતસ્ત્રયોદશે વર્ષે તસ્યા ગર્ભોઽભવન્મહાન્
પછી ત્રયોદશ વર્ષમાં એ સ્ત્રીને વિશાળ ગર્ભ થયો.
તદ્ભેદાહતકુંભેષુ બીજપ્રારોહણાન્નરાઃ
કુંભ ફાટતાં, બીજ ઉગતાં, એમાંથી લોકો જન્મ્યા.
પંચાશત્સંખ્યયા જાતા ઉપસર્ગાદિવર્જિતાઃ
પચાસ લોકો જન્મ્યા, જે કોઈ દુઃખ કે ખામીથી મુક્ત હતા.
તેષાં પુત્રાશ્ચ પૌત્રાશ્ચ બભૂવુઃ સુરસત્તમાઃ
તેમના પુત્રો અને પૌત્રો જન્મ્યા, હે દેવોમાં શ્રેષ્ઠ.
હયૈરન્યૈર્ગજૈરન્યૈઃ ક્રોધાંધાઃ કૌરવા ઇવ
અન્ય ઘોડાઓ અને અન્ય હાથીઓ સાથે, ક્રોધથી અંધ બની, કૌરવોની જેમ.
સપદાતિગજારોહાઃ સાંતઃપુરયુગેચ્છયા 4.3.
પદાતી અને હાથીઓના સવારો સાથે, મહેલની સ્ત્રીઓ સાથે, પોતાની ઇચ્છા પ્રમાણે.
સાસિસબલવિસ્તારાઃ સદર્પાઃ સમહોચ્છ્રયાઃ
વિસ્તૃત સૈન્ય સાથે, અહંકારથી ભરેલા અને ઊંચી પ્રતિષ્ઠા ધરાવતા.
સંદૃશ્ય નારદીયૈષા વિનષ્ટં સ્વકુલં રણે
હે નારદ, આ જોઈને, યુદ્ધમાં તેમનો પોતાનો વંશ નાશ પામ્યો.
હા દૈવ હા વિધે પાપ હા કૃતાન્ત નમસ્કૃત
હાય ભાગ્ય! હાય વિધિ! હાય પાપ! હાય મૃત્યુ, હું તને નમસ્કાર કરું છું.
ઇત્યુક્ત્વા સ્વમુરોહસ્તૈર્જઘાન ભૃશદુઃખિતા
આ રીતે બોલીને, તેણે પોતાના છાતી પર હાથથી માર્યો, ખૂબ દુઃખી થઈ.
સોઽપિ રાજા વિષણ્ણોઽસૌ નિર્વિણ્ણઃ શોકસાગરે
એ રાજા પણ ઉદાસ હતો, દુઃખના દરિયામાં ડૂબેલો.
વિષણ્ણો મંત્રિભિઃ સાર્ધં વૃદ્ધશોકેન સંયુતઃ
મંત્રીઓ સાથે, વૃદ્ધ દુઃખથી પીડિત, તે ઉદાસ હતો.
દ્વિજવેષપરિચ્છન્ન ઉપવિષ્ટઃ સુખાસને
બ્રાહ્મણના વેશમાં છુપાઈ, તે આરામદાયક આસન પર બેઠો.
કિં રોદનેન બહુના યુવયોઃ ક્લેશકારિણા
તમારા બંનેના વધારે રડવાથી શું ફાયદો, જે માત્ર કષ્ટ આપે છે?
શોભને યાદૃશઃ શોકઃ કૃતઃ સંસારસાગરે
હે સુંદર, આવું દુઃખ સંસારના દરિયામાં સર્જાયું છે.
પુરંદરસહસ્રાણિ ચક્રવર્તિશતાનિ ચ 4.3.
હજારો ઇન્દ્ર અને સૈંકડો સમ્રાટો થયા છે.
યેઽપિ શોષયિતું શક્તાઃ સમુદ્રં ગ્રાહસંકુલમ્
જે સમુદ્રમાં રહેલા દાનવોથી ભરેલા સમુદ્રને સૂકવી શકે છે,
કુર્યુશ્ચ કરયુગ્મેન ચૂર્ણં મેરું મહીતલે
અને જે પોતાના હાથથી પૃથ્વી પર મેરુ પર્વતને પીસી શકે છે,
ઊદ્ધર્તું ધરણીસંજ્ઞાં ગ્રહીતું ચન્દ્રભાસ્કરૌ
જે પૃથ્વીને ઉંચી ઉઠાવી શકે, ચાંદ્ર અને સૂર્યને પકડી શકે,