ભાગીરથ્યાસ્તટે રમ્યે વેણિકાગ્રામસન્નિધૌ
ભાગીરથીના સુંદર કાંઠે, વેણિકા ગામની નજીક,
તાભ્યાં સંપ્રાર્થિતો વિપ્રો ભોજ્યં પ્રાદાચ્ચ કિંચન
તેમના વિનંતી પર, બ્રાહ્મણે તેમને થોડું ખાવાનું આપ્યું.
ઇત્યુક્તોઽસૌ દ્વિજશ્રેષ્ઠો હલકર્મ વિધાય તત્
આ રીતે કહેવામાં આવ્યા પછી, એ શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણે ત્યાં હલ ચલાવવાનું કામ કર્યું.
ચક્રે ચૈવાદરં ભક્ત્યા સ્વયમાસનસત્ક્રિયામ્
એણે ભક્તિપૂર્વક, પોતે જ સન્માનપૂર્વક બેઠાડણ અને મહેમાનગતિની વ્યવસ્થા કરી.
સહ પત્ન્યા સતનયો ભોજ્યં ભુક્તિં ચકાર સઃ
પત્ની અને પુત્ર સાથે, એણે ખાવાનું ભોજન કર્યું.
પ્રયાતૌ દદતુઃ શ્રેષ્ઠં વરં તસ્મૈ દ્વિજાતયે
જ્યારે તેઓ જતા રહ્યા, તેમણે એ બ્રાહ્મણને ઉત્તમ વરદાન આપ્યું.
મા ધાન્યં મખસંતાન મત્પ્રસાદાદ્વિજોત્તમ 4.3.
હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, મારા આશીર્વાદથી તારા અનાજ અને યજ્ઞવંશ ક્યારેય ઓછા નહીં થાય.
કિમિદં વદ દેવેશ શાપરૂપો વરસ્ત્વયા
હે દેવોના સ્વામી, આ શું છે? કહો, શું તું આપેલું વરદાન શાપરૂપ છે?
ઇત્યુક્તઃ પ્રાહ દેવેશઃ શૃણુ નારદ મદ્વચઃ
આ રીતે પૂછવામાં, દેવોના સ્વામી બોલ્યા: હે નારદ, મારા વચન સાંભળ.
સંવત્સરેણ યત્પાપં મત્સ્યઘાતી સમાચરેત્
માછલી મારનાર વ્યક્તિ વર્ષમાં જે પાપ કરે,
અતોઽર્થં કૃષિપાલ્યેન નરકં યાતિ લાંગલી
એના કારણે, ખેતરમાં હલ ચલાવનાર માણસ નરકમાં જાય છે.
મયિ ભુક્તે પ્રસન્ને વા કો વિશેષોઽસ્ય નારદ
હું પ્રસન્ન થઈને ભોજન કરું ત્યારે, હે નારદ, એ માટે શું ફરક રહે છે?
ઇદાનીં હલકાલુષ્યૈઃ સીરભદ્રો વિચેષ્ટિતૈઃ
હવે, હલના અશુદ્ધિ અને સીરભદ્રના કરેલા કામો કારણે,
સપુત્રપૌત્રસંતાનો હૃતોર્થસ્તદ્ગૃહે મયા
એના ઘરમાં પુત્ર, પૌત્ર અને સંપત્તિ મેં લઈ લીધી છે.
સોઽપિ દ્વિજો મુનિશ્રેષ્ઠ સંસારાદુત્તરિષ્યતિ
એ બ્રાહ્મણ પણ, હે શ્રેષ્ઠ મુનિ, સંસારથી પાર ઉતરી જશે.
કાન્યકુબ્જસ્ય સામીપ્યે સરઃ શ્રેષ્ઠમપશ્યતામ્
કાન્યકુભ્જની નજીક, તેમણે એક ઉત્તમ સરોવર જોયું.
પદ્મિનીજલકહ્લારરક્તોત્પલસિતોત્પલૈઃ 4.3.
તેમાં કમળ, જળકુમળા, લાલ અને નીલા કમળ, અને સુગંધિત ફૂલો ખીલી રહ્યા હતા.
તટૈ રમ્યૈર્ઘનૈર્વૃક્ષૈઃ કેતકીખણ્ડમંડિતમ્
તેના સુંદર કાંઠા ઘન વૃક્ષો અને કેતકીના ગુચ્છોથી શોભાયમાન હતા.
દાત્યૂહશિખિભારુણ્ડચકોરાદ્યૈશ્ચ સંકુલમ્
દાત્યૂહ, મોર, ભારુંડ, ચકોર અને બીજા અનેક પક્ષીઓથી ભરપૂર હતું.
જલકુક્કુટસંગીતં હંસસારસશોભિતમ્
પાણીના પક્ષીઓના ગીતોથી ગુંજતું, હંસ અને સારસથી શોભિત હતું.
વશિષ્ઠસ્ય મુનેર્નામ્ના વિખ્યાતં શ્રીમહોદયમ્
વશિષ્ઠ મુનિના નામથી પ્રસિદ્ધ, તેને શ્રીમહોદયમ કહેવામાં આવે છે.
સ્થાતવ્યં પુરતસ્તેષાં તસ્માત્સ્નાનં સમાચરેત્
ત્યાં તેમના સામે ઊભા રહી, પછી સ્નાન કરવું જોઈએ.
યત્તીર્થલોકં વિખ્યાતં સ્નાત્વા તીરં સમાશ્રિતઃ
તે પ્રસિદ્ધ તીર્થમાં સ્નાન કરીને, તટ પર આશ્રય લેવો જોઈએ.
આચમ્ય સસ્નૌ તીર્થેન ક્ષણાત્તીર્થમવાપ્ય ચ
પાણી પીધું, તીર્થમાં સ્નાન કર્યું અને ક્ષણમાં તીર્થ પ્રાપ્ત કર્યું.
તાવત્સ્ત્રીત્વં સમાપન્નો નારદઃ કેન વર્ણ્યતે
એ જ સમયે, નારદ સ્ત્રીરૂપમાં આવી ગયા — એ કેવી રીતે વર્ણવી શકાય?
સ્મરપાશોપમૌ કર્ણૌ કપોલૌ કનકોજ્જ્વલૌ
કામદેવના ફાંસ જેવા કાન અને સોનાની જેમ ચમકતા ગાલ હતા.
દશના હીરકૈસ્તુલ્યા વિદ્રુમાભઃ શુભાધરઃ 4.3.
દાંત હીરાની જેમ, અને સુંદર હોઠ મોતીની જેમ લાલ હતા.
શંખરેખાત્રયેણૈવ કંઠદેશો વિરાજતે
કાંઠે શંખની ત્રણ રેખાઓથી તેજસ્વી દેખાતો હતો.
યુતૌ રક્તોત્પલાભાસૌ પાણી રક્તનખાંગુલી
હાથ લાલ કમળ જેવા, અને અંગૂઠા તથા નખ લાલ રંગથી રંગાયેલા હતા.
સ્તનાવવિરલૌ સ્નિગ્ધૌ ચક્રવાકયુગોપમૌ
દોઢ સ્તન ચમકતા અને નજીક-નજીક, ચક્રવાક પક્ષીઓની જેમ હતા.