તસ્ય દ્રષ્ટુમથાભ્યાગાન્નારદો મુનિસત્તમઃ
એનો રંગ નિલોત્પલના પાંદડાં જેવો ગાઢ છે અને બંને કાનમાં કુંડળોથી શોભે છે.
સંશયં પરિપૃચ્છામિ ભગવન્વક્તુમર્હસિ
એને જોવા માટે શ્રેષ્ઠ મુનિ નારદ ત્યાં આવ્યા.
તસ્યા દર્શય મે રૂપં માયાયાઃ પુરુષોત્તમ
હે પુરુષોત્તમ, એ માયાનું રૂપ મને બતાવો.
આબ્રહ્મસ્તંબપર્યંતં સદેવાસુરમાનુષમ્
બ્રહ્માથી લઈને ઘાસના તણાં સુધી, દેવો, દાનવો અને માનવો સહિત બધાં—
એવમુક્તસ્તુ મુનિના દેવદેવો જનાર્દનઃ
મુનિએ આમ કહ્યું ત્યારે દેવોમાં દેવ, જનાર્દન—
ભૂયોઽપિ મોહયામાસ સોમગ્રાહેણ નારદમ્
ફરીથી ચંદ્રગ્રહણના બહાને નારદને ભ્રમિત કર્યો.
માયાં દર્શય મે દેવ નાન્યદસ્તિ પ્રયોજનમ્ 4.3.
હે દેવ, મને માયા બતાવો; બીજું કોઈ કારણ નથી.
અડુલ્યગ્રેણ સંગૃહ્ય નારદં મુનિ પુઙ્ગવમ્
મુનિમાં શ્રેષ્ઠ નારદને કપડાના છેડે પકડી લીધો.
ઋગ્વેદસદૃશઃ સાક્ષાદ્વિષ્ણુર્બ્રહ્મવદાસ્થિતઃ
વિષ્ણુ, બ્રહ્મા જેવો, ઋગ્વેદમાં વર્ણવ્યા પ્રમાણે ત્યાં ઊભો રહ્યો.
શિખી કમંડલુધૃતો મૃગચર્મોપવીતકઃ
જટાવાળું, કમંડલુ હાથમાં, મૃગચર્મ પહેરેલું, તે ઉપવીત તરીકે.
કૃત્વાપિ કુશતંત્વગ્રપવિત્રકૃત લક્ષણમ્
કુશા અને વૃક્ષની છાલથી પવિત્રતાના ચિહ્નો બનાવ્યા.
વૈદિશં નામ નગરં વેત્રવત્યાસ્તટે શુભમ્
વેટ્રવતી નદીના કાંઠે, વૈદિશા નામના શુભ શહેરમાં ગયો.
ગોમહિષ્યજસંપૂર્ણં પાશુપાલ્યેન સંસ્થિતઃ
ગાય અને મહિષથી ભરેલું, ત્યાં પાશુપાલ બનીને રહ્યો.
ગૃહકર્મણિ તન્નિષ્ઠઃ સીરભદ્ર ઇતિ સ્મૃતઃ
ગૃહકર્મમાં નિષ્ઠા રાખી, સીરભદ્ર નામે ઓળખાયો.
તેનાપ્યાસનસન્માનૈઃ સમર્થેન કૃતાદરૌ
તેણે યોગ્ય આસન અને સન્માનથી સૌને આદરપૂર્વક સ્વીકાર્યા.
ન વાસ્મદીયં યુષ્માકં રોચતેન્નં તતો હરિઃ
અમારું તમારે ગમતું નથી, તમારું અમને ગમતું નથી; એમ હરિએ કહ્યું.
ઉન્નામ્ય વક્ત્રં ચોવાચ દેવસંસ્તુતયા ગિરા 4.3.
મુખ ઉંચું કરીને, દેવોએ વખાણેલી વાણીથી બોલ્યો.
પશુપાશગૃહાસક્તાઃ શતાર્દ્ધબલવાહનાઃ
પશુપાલોના ઘરોમાં જોડાયેલા, પચાસ બળના વાહન ધરાવતા,
ત્વઞ્ચ વૃત્તિશતૈર્ન્નિત્યં વર્દ્ધસ્વ સ્વજનાવૃતઃ
અને તું, હંમેશા પોતાના લોકો વચ્ચે, અનેક રીતે જીવનયાપન વધાર.
ક્ષેત્રે ગોસ્વામિનામાનં દ્વિજં દદૃશતુશ્ચ તૌ
ક્ષેત્રમાં, બંનેએ ગોસ્વામી નામના દ્વિજને જોયો.
ભાગીરથ્યાસ્તટે રમ્યે વેણિકાગ્રામસન્નિધૌ
ભાગીરથીના સુંદર કાંઠે, વેણિકા ગામની નજીક,
તાભ્યાં સંપ્રાર્થિતો વિપ્રો ભોજ્યં પ્રાદાચ્ચ કિંચન
તેમના વિનંતી પર, બ્રાહ્મણે તેમને થોડું ખાવાનું આપ્યું.
ઇત્યુક્તોઽસૌ દ્વિજશ્રેષ્ઠો હલકર્મ વિધાય તત્
આ રીતે કહેવામાં આવ્યા પછી, એ શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણે ત્યાં હલ ચલાવવાનું કામ કર્યું.
ચક્રે ચૈવાદરં ભક્ત્યા સ્વયમાસનસત્ક્રિયામ્
એણે ભક્તિપૂર્વક, પોતે જ સન્માનપૂર્વક બેઠાડણ અને મહેમાનગતિની વ્યવસ્થા કરી.
સહ પત્ન્યા સતનયો ભોજ્યં ભુક્તિં ચકાર સઃ
પત્ની અને પુત્ર સાથે, એણે ખાવાનું ભોજન કર્યું.
પ્રયાતૌ દદતુઃ શ્રેષ્ઠં વરં તસ્મૈ દ્વિજાતયે
જ્યારે તેઓ જતા રહ્યા, તેમણે એ બ્રાહ્મણને ઉત્તમ વરદાન આપ્યું.
મા ધાન્યં મખસંતાન મત્પ્રસાદાદ્વિજોત્તમ 4.3.
હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, મારા આશીર્વાદથી તારા અનાજ અને યજ્ઞવંશ ક્યારેય ઓછા નહીં થાય.
કિમિદં વદ દેવેશ શાપરૂપો વરસ્ત્વયા
હે દેવોના સ્વામી, આ શું છે? કહો, શું તું આપેલું વરદાન શાપરૂપ છે?
ઇત્યુક્તઃ પ્રાહ દેવેશઃ શૃણુ નારદ મદ્વચઃ
આ રીતે પૂછવામાં, દેવોના સ્વામી બોલ્યા: હે નારદ, મારા વચન સાંભળ.
સંવત્સરેણ યત્પાપં મત્સ્યઘાતી સમાચરેત્
માછલી મારનાર વ્યક્તિ વર્ષમાં જે પાપ કરે,