ભગઃ સૂર્યોર્યમશ્ચૈવ મિત્રો વરુણ એવ ચ
ભગ, સૂર્ય, યમ, મિત્ર અને વરુણ—આ બધા દેવતાઓ.
ત્વષ્ટા પૂષા તથા રુદ્રો દ્વાદશો વિષ્ણુરુચ્યતે જયા ચ વિજયા ચૈવ જયંતી ચાપરાજિતા મહાશ્વેતા મહાદેવી રાજ્ઞી ચૈવ સુવર્ચલા
તવષ્ટા, પુષા, રુદ્ર અને દ્વાદશમો વિષ્ણુ કહેવાય છે; જય, વિજય, જયંતી, અપરાજિતા, મહાશ્વેતા, મહાદેવી, રાણી અને સુવર્ચલા.
તથાન્યો વાપિ દેવાનાં સમૂહસ્ત ત્ર તત્ર હ
ત્યાં, અન્ય દેવતાઓના સમૂહને પણ સ્થાપિત કરી શકાય.
પુરસ્તાદ્ભાસુરસ્થાને સ્થાપનીયા વિજાનતા
પૂર્વ દિશાના તેજસ્વી સ્થાને, જ્ઞાનવાન વ્યક્તિએ તેમને સ્થાપિત કરવું.
સ્થાપ્યા સ્વદક્ષિણે પાર્શ્વે લોકપૂજ્યા સમંતતઃ
જેણે આખા જગતમાં પૂજ્ય સ્થાન મેળવ્યું છે, એવી દેવીને તમારા જમણા બાજુ સ્થાપિત કરવી.
સ્થાપ્ય બુદ્ધિમતી નિત્યં શ્રીકામૈર્વા વિવસ્વતઃ સ્થાપ્યાશ્ચ સ્વોત્તરે પાર્શ્વે ઇત્યેતા દેવશક્તયઃ
બુદ્ધિશાળી અને સદા સુખ-સમૃદ્ધિ ઇચ્છનારાઓ માટે પ્રિય એવી, અથવા વિવસ્વાનની શક્તિ, આ દેવીઓને તમારા ડાબા બાજુ સ્થાપિત કરવી.
દીપશ્ચાન્નમલંકારો વાસઃ પુષ્પાણિ મન્ત્રતઃ
દીવો, ભોજન, આભૂષણ, વસ્ત્ર અને ફૂલો મંત્રોચ્ચાર સાથે અર્પણ કરવા.
વિધિનાનેન સતતં સદા યોર્ચયતિ ભાસ્કરમ્
જે વ્યક્તિ હંમેશા આ રીતે ભાસ્કરદેવની પૂજા કરે છે,
અનેન વિધિના યસ્તુ ભોજયેદ્ભાસ્કરં નૃપ સર્વરોગહરઃ શાન્તો ભવ મે પ્રાશનં સદા ।। 1.216.
હે રાજા, જે આ વિધિ પ્રમાણે ભાસ્કરદેવને ભોજન અર્પણ કરે છે, તે બધા રોગોથી મુક્ત થાય છે, શાંતિ મેળવે છે અને હંમેશા મારી કૃપા પ્રાપ્ત કરે છે.
ઇત્થં પ્રાશ્ય જપેદ્ભૂમૌ દેવસ્ય પુરતો નૃપ
આ રીતે અર્પણ કર્યા પછી, હે રાજા, દેવતાના સમક્ષ જમીન પર બેસી જપ કરવો.
ભુઞ્જીત વાગ્યતઃ પશ્ચાન્મધુરં ક્ષારવર્જિતમ્
પછી, મૌન રાખીને, મીઠું વગરની મીઠી વસ્તુ ખાવાની.
કુર્વાણઃ સપ્તમીમેતાં સર્વરોગૈઃ પ્રમુચ્યતે
આ સપ્તમી વ્રત કરવાથી બધા રોગોથી છૂટકારો મળે છે.
કૃત્વોપવાસં સપ્તમ્યાં વિધિવત્પૂજયેદ્રવિમ્
સપ્તમીના દિવસે ઉપવાસ કરીને, નિયમ પ્રમાણે રવિદેવની પૂજા કરવી.
માહેશ્વરેણ વિધિના પૂજયેદત્ર ભાસ્કરમ્
અહીં મહેશ્વર માટે જે વિધિ છે, એ પ્રમાણે ભાસ્કરદેવની પૂજા કરવી.
દદ્યાત્ફલાનિ વિપ્રેભ્યો માર્તણ્ડઃ પ્રીયતામિતિ
'માર્તંડ પ્રસન્ન થાય' એવી પ્રાર્થના સાથે, બ્રાહ્મણોને ફળ આપવું.
દેવસ્ય પુરતો દત્ત્વા તથા ચામ્રફલાનિ ચ
દેવતાના સમક્ષ, આમ્રફળ પણ અર્પણ કરવા.
મહાતપો મહાશ્રેષ્ઠં ભાસ્કરસ્ય વિશામ્પતે
હે રાજાઓના રાજા, ભાસ્કરદેવ માટેનું આ મહાન અને શ્રેષ્ઠ તપ છે.
તથેદં પરમં પર્વ કથિતં બ્રહ્મસંજ્ઞિતમ્
આ રીતે, બ્રહ્મા નામનું પરમ પર્વ વર્ણવાયું છે.
અશ્વમેધસહસ્રસ્ય વાજપેયશતસ્ય ચ યત્ફલં પૃથિવીદાને તત્સર્વં પ્રાપ્નુયાન્નરઃ ।। 1.216.
હજારો અશ્વમેઘ યજ્ઞ, સો વાજપેય યજ્ઞ કે પૃથ્વીનું દાન જે ફળ આપે છે, એ બધું ફળ મનુષ્યને મળે છે.
રાજસૂયસહસ્રસ્ય વાજપેયશતસ્ય ચ
હજારો રાજસૂય અને સો વાજપેય યજ્ઞનું પણ જે ફળ મળે છે,
લેખત્વં બ્રાહ્મણો ગચ્છેત્ક્ષત્રિયો વિપ્રતાં વ્રજેત્
બ્રાહ્મણ લેખકપદ પ્રાપ્ત કરે છે અને ક્ષત્રિય બ્રાહ્મણપદ મેળવે છે.
સૂતમાગધ બન્દ્યાદ્યા યે ચાન્યે સંકરોદ્ભવાઃ
સૂત, માગધ, વંદી અને અન્ય સંકર જાતિના લોકો,
ઇતિહાસપુરાણાભ્યાં ન ત્વન્યત્પાવનં નૃણામ્
માનવ માટે ઇતિહાસ અને પુરાણ જેટલું પવિત્ર કંઈ નથી.
વિધિના રાજશાર્દૂલ શૃણ્વતાં યત્ફલં કિલ
હે રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ, નિયમ પ્રમાણે સાંભળનારને જે ફળ મળે છે, તે હવે સાંભળો.
શતાનીક ઉવાચ ભગવન્કેન વિધિના શ્રોતવ્યં ભારતં નરૈઃ
શતાનિકએ પૂછ્યું: હે ભગવન, પુરુષોએ મહાભારત કયા રીતે સાંભળવું જોઈએ?
કથં તુ વૈષ્ણવા ધર્માઃ શિવધર્મા અશેષતઃ
અને વૈષ્ણવ અને શૈવ ધર્મને સંપૂર્ણ રીતે કેવી રીતે સાંભળવું જોઈએ?
વાચનીયં કથં ચાપિ વાચકો દ્વિજસત્તમ
અને એનું વાંચન કેવી રીતે કરવું, અને શ્રેષ્ઠ વાચક કોણ હોવો જોઈએ?
સ્વરૂપં ચાસ્ય મે બ્રૂહિ ખષોલ્કસ્ય મહાત્મનઃ
મને મહાન આત્માવાળા ક્ષોલ્કનું સાચું સ્વરૂપ પણ કહો.
પારણેપારણે પૂજ્યો વાચકઃ શ્રાવકૈઃ કથમ્ 1.216.
પાઠના અંતે અને દરમ્યાન શ્રોતાઓએ વાચકનું સન્માન કેવી રીતે કરવું જોઈએ?
ન ચ કિં કાર્યસિદ્ધં યત્સિદ્ધં પર્વણિ પર્વણિ સુમન્તુરુવાચ સમ્યક્પૃષ્ટોઽસ્મિ રાજેન્દ્ર ઇતિહાસપુરાણયોઃ
દરેક ઉત્સવમાં શું કરવું જોઈએ? સુમંતુએ કહ્યું: હે રાજાધિરાજ, તમે ઇતિહાસ અને પુરાણ વિશે યોગ્ય રીતે પૂછ્યું છે.