જ્યેષ્ઠસામ્નોઽપિ તે પુત્ર લક્ષણં કથયામિ હિ
હવે, પુત્ર, હું તને જ્યેષ્ઠ સામના લક્ષણો પણ કહું છું.
તવ શ્રાવ્યં જપં પુત્રજ્યેષ્ઠગાયૈ રવિઃ સદા એવમારાધ્ય દેવેશં તતો દુઃખં પ્રહાસ્યસિ
પુત્ર, તારો જાપ સૂર્ય હંમેશા જ્યેષ્ઠ ગાયનથી ગાય છે; આવું દેવોના સ્વામીની ઉપાસના કરવાથી તું દુઃખ છોડીને સુખી થૈ જશે.
આરાધયામાસ રવિં ભક્ત્યા શ્રદ્ધાસમન્વિતઃ
તે ભક્તિ અને શ્રદ્ધાથી સૂર્યની ઉપાસના કરી.
શૃણ્વતસ્તુ પુરાણાનિ બહ્મહત્યા ગતા તદા ।। વ્યાધિશ્ચ કુરુશાર્દૂલ ફલમેતચ્છ્રુતસ્યવૈ ઽ
પૌરાણિક કથાઓ સાંભળતી વખતે, બ્રાહ્મણહત્યાનું પાપ દૂર થઈ ગયું; અને, કુરુમાં શ્રેષ્ઠ, આ સાંભળવાનો ફળ છે.
જપતા યત્ફલં તેન દેવં પૂજયતા નૃપ
રાજા, જે ફળ જાપથી મળે છે, એ જ દેવની પૂજા કરતાં પણ મળે છે.
સ ગતો મૂર્તિમાન્વિપ્રઃ પ્રસાદાદ્ભાસ્કરસ્ય તુ
તે બ્રાહ્મણ ભગવાન ભાસ્કર કૃપાથી દેહધારી થઈ મુક્તિ પામ્યો.
આવર્તતે ન ચાદ્યાપિ ગતોસૌ પરમં પદમ્
એ હજુ પણ જીવનના ચક્રમાં ફરતો રહે છે અને પરમ અવસ્થાને પ્રાપ્ત કરી નથી.
ઉપોષ્યેમાં ભવેદ્વીર સપ્તમીં યાતિ ભાસ્કરમ્
વીર, સાતમી તિથિએ ઉપવાસ રાખવાથી, ભાસ્કર સુધી પહોંચવામાં આવે છે.
જપમાનસ્તુ વૈ સોપિ પુરાણશ્રવણસ્તથા
મંત્ર જપવાથી અને પુરાણો સાંભળવાથી પણ,
અર્કસ્ય પુટિકા પુણ્યા વિત્તદા યા પ્રિયા રવેઃ
રવિને પ્રિય, અર્કનું પવિત્ર ફળ પુણ્ય અને ધન આપે છે.
સૌરાર્ચનવિધિવર્ણનમ્ દ્વિતીયા મરિચૈર્યા તુ શૃણુષ્વ ગદતો મમ
હવે સૂર્યના કિરણોથી કરાતી બીજી પૂજાની રીત વિશે હું કહું છું, ધ્યાનથી સાંભળો.
શુક્લપક્ષે તુ ચૈત્રસ્ય ષષ્ઠ્યાં સમ્યગુપોષિતઃ
ચૈત્ર માસના શુક્લપક્ષમાં, છઠ્ઠા દિવસે યોગ્ય રીતે ઉપવાસ રાખો.
સૂર્યાદિહૃદયં ચાપિ શિરોન્યાસયુતાંસ્તથા
અને સૂર્યાદિ-હૃદયને માથા પર સ્થાપિત કરો.
યદુક્તં બ્રહ્મણા પૂર્વં ભક્ત્યા ભાનોર્મહાત્મનઃ
જે બ્રહ્માએ પહેલા ભાનુ માટે ભક્તિપૂર્વક કહ્યું હતું,
સર્વપાપક્ષયાર્થાય તચ્છૃણુષ્વ મહામતે
મહાન બુદ્ધિ ધરાવનાર, સર્વ પાપના નાશ માટે જે કહ્યું છે, તે સાંભળો.
શિખાદામસમાયુક્તં વકારામૃતમુત્તમમ્ ૐ એષ સૂર્યઃ સ્વયં તાત મંત્રમૂર્તિર્મહાબલઃ
શિખા-દામ સાથે જોડાયેલ, 'વ' અક્ષરનું ઉત્તમ અમૃત, ઓમ—આ સૂર્ય સ્વયં છે, મંત્રરૂપ અને મહા શક્તિશાળી.
અસ્યાનુસ્મરણાન્મંત્રી નિત્યં મધુરભોજનઃ
આનું સ્મરણ કરનાર મંત્રજાપી હંમેશા મીઠું ભોજન મેળવે છે.
વ્યાધિમૃત્યોશ્ચ નિર્મુક્તઃ સૂર્યલોકં સ ગચ્છતિ
રોગ અને મૃત્યુમાંથી મુક્ત થઈ, તે સૂર્યલોકમાં પહોંચે છે.
મનસા કર્મણા વાચા શાપાનુગ્રહતોપિ વા
મન, કર્મ, વાણી, શાપ કે કૃપાથી પણ,
જપિત્વા દ્વાદશલક્ષં સશરીરો દિવં વ્રજેત્ 1.212.
બાર લાખ વાર જપ કર્યા પછી, તે શરીર સાથે સ્વર્ગમાં જાય છે.
અથેદં પરમં વામં સૂર્યસ્ય હૃદયં શૃણુ
હવે સૂર્યનું પરમ, ગુપ્ત હૃદય સાંભળો.
વિયુક્તં ચંદ્રસંયુક્તમૃકારેણ ચ ભારત
ચંદ્ર સાથે જોડાયેલ અને 'ઋ' અક્ષર સાથે, હે ભારત, અલગ થયેલું છે.
યકારબિંદુસંયુક્તં વૈશાખઃ કથિતો બુધૈઃ
'ય' અક્ષર પર બિંદુ સાથે જોડાયેલ, વૈશાખનું વર્ણન વિદ્વાનોએ કર્યું છે.
ઇષ્ટં કવચમાદિષ્ટમસ્ત્રં વક્ષ્યે નિબોધ મે
ઈચ્છિત કવચ અને નિર્ધારિત અસ્ત્ર હું કહું છું—મારી વાત ધ્યાનથી સાંભળો.
ઇદમસ્ત્રં સ્મૃતં રાજન્નમૃતં ચ નિબોધ મે
રાજા, આ શસ્ત્ર અમૃત નામે ઓળખાય છે, એ જાણો.
ૐ બ્રહ્મન્નસ્ત્રમમૃતં ગાયત્રીં ચાપિ તે રોગં ધેનુર્વૈ પરિકીર્તિતમ્
ઓમ, બ્રાહ્મણ, અમૃત શસ્ત્ર અને ગાયત્રી તને જણાવવામાં આવ્યા છે; તારો રોગ ગાય તરીકે કહેવાયો છે.
વ્યનેત્ર એતાન્યંગાનિ સૂર્યસ્યામિતતેજસઃ
સૂર્યના આંખો અને બીજા અંગો, જેની તેજ અપરિમિત છે, એ આ છે.
સાવિત્રીં કંઠદેશે તુ અશેષં મૂર્ધ્નિ ચિંતયેત્
સાવિત્રીને ગળાના ભાગમાં અને આખું મસ્તક પર ધ્યાન કરવું જોઈએ.
પ્રાણાયામે ચ તથા પરિવીરસમન્વિતમ્ 1.212.
પ્રાણાયામમાં પણ, વીરોની સાથે, આ કરવું.
પુનસ્ત્વામેવ વધ્યં તુ વકારેણાત્મના લભેત્
પછી, 'વ' અક્ષર અને આત્માથી તને બાંધવું જોઈએ.