અહં તે શરણં પ્રાપ્તઃ શરણાગતવત્સલ
હું તમારી શરણે આવ્યો છું, હે શરણાગતને પ્રેમ કરનાર.
સ્ત્રીરત્નં દેહિ રાજ્ઞોઽર્થે નો ચેત્પ્રાણાંસ્ત્યજામ્યહમ્
રાજા માટે મને શ્રેષ્ઠ સ્ત્રી આપો, નહિતર હું પોતાનું જીવન ત્યજી દઈશ.
જલે વૃક્ષં સુવર્ણાંગં પત્રવિદ્રુમકં મહત્
પાણીમાં એક વૃક્ષ ઊભું હતું, જેનું તણું સોનાનું અને પાંદડા મોટા અને મોતી જેવા લાલ હતા.
તસ્યોપરિ સ્થિતા બાલા સુકુમારી મનોરમા
એ વૃક્ષ પર એક નાજુક અને સુંદર યુવતી ઊભી હતી.
ઇતિ દૃષ્ટ્વા મહાશ્ચર્યં નૃપાંતિકમુપાયયૌ
આ અદ્ભુત દૃશ્ય જોઈને તે રાજા પાસે ગયો.
તથાવિધં નૃપો દૃષ્ટ્વા સાગરાંતમુપાયયૌ
એવું અજાયબ જોઈને રાજા દરિયા સુધી ગયો.
તાં નારીં પ્રાહ નમ્રાત્મા ત્વદર્થેઽહં સમાગતઃ
તે સ્ત્રીને વિનમ્ર હૃદયથી કહ્યું, 'હું તારા માટે અહીં આવ્યો છું.'
વિહસ્ય સાઽઽહ તં ભૂપં કૃષ્ણપક્ષે ચતુર્દશી 3.2.11.
તે સ્ત્રીએ હસીને રાજાને કહ્યું, 'કૃષ્ણપક્ષની ચૌદસે દિવસે...''
ઇતિ શ્રુત્વા સ નૃપતિસ્તદ્દિને સ્મરવિહ્વલઃ
આ સાંભળીને રાજા એ દિવસે કામથી વ્યાકુળ થયો.
એતસ્મિન્નંતરે તત્ર રાક્ષસો બકવાહનઃ
એ વચ્ચે ત્યાં બકવાહન નામનો રાક્ષસ આવ્યો.
કામાંધો રાક્ષસં હત્વા સ્વપત્નીં પ્રાહ નિર્ભયામ્
ઇચ્છાથી અંધ થયો, તેણે રાક્ષસને મારી નાખ્યો અને પોતાની પત્નીને નિર્ભય થઈને કહ્યું.
સાહ ભોઃ શૃણુ ભૂપાલ વિદ્યાધરસુતા હ્યહમ્
તે સ્ત્રીએ કહ્યું, 'રાજા, સાંભળ! હું ખરેખર વિદ્યાાધરની દીકરી છું.'
નાગતા ભોજને કાલે પિતૃમાત્રોશ્ચ મંદિરે
હું ભોજનના સમયે આવી નહોતી, ને પિતા-માતાના ઘરમાં પણ ગઈ નહોતી.
અદ્ય કૃષ્ણચતુર્દશ્યાં ત્વાં ભજિષ્યતિ રાક્ષસઃ
આજે કૃષ્ણપક્ષની ચૌદસે દિવસે રાક્ષસ તને પકડશે.
તદાહં રોદનં કૃત્વા બ્રવીમિ પિતરં પ્રતિ
ત્યારે હું રડીને પિતાને કહ્યું.
સ હોવાચ કુમારિ ત્વં વીરભુક્તા ભવિષ્યસિ
પિતાએ કહ્યું, 'દીકરી, તને વીર પુરુષ મેળશે.'
ત્વદાજ્ઞયાહં યાસ્યામિ ભો રાજન્પિતૃમંદિરે
તમારી આજ્ઞાથી, રાજા, હું પિતાના ઘરમાં જઈશ.
ત્વયા સાર્દ્ધં ગમિષ્યામિ ગૃહં વિદ્યાધરસ્ય તત્ 3.2.11.
હું તારી સાથે વિદ્યાાધરનાં ઘરમાં જઈશ.
તદા તુ નગરે તસ્મિન્નૃણાં જાતો મહોત્સવઃ પઞ્ચત્વમગમત્તૂર્ણં કુતો હેતોર્હિ તદ્વદ
પછી એ શહેરમાં લોકોમાં મોટો ઉત્સવ થયો, પણ અચાનક મૃત્યુ આવ્યું—કઈ માટે એવું થયું, કહો.
નૃપં સ હૃદિ સંધ્યાત્વા રાજ્યભંગભયાતુરઃ
તેના મનમાં રાજાને લઈને રાજ્ય ગુમાવવાનો ડર હતો.
વિષયી યો હિ ભૂપાલસ્તસ્ય રાજ્યવિનાશનમ્
જે રાજા વિષયવાસના હોય, તેનું રાજ્ય નાશ પામે છે.
રાજંશ્ચૂડાપુરે રમ્યે ભૂપશ્ચૂડામણિઃ સ્મૃતઃ
સુંદર ચૂડાપુર શહેરમાં ચૂડામણિ નામે એક રાજા હતો.
દેવસ્વામી ગુરુસ્તસ્ય વેદવેદાંગપારગઃ
દેવસ્વામી એ તેનો ગુરુ હતો, જે વેદ અને તેના અંગોમાં પારંગત હતા.
શિવમારાધયામાસ પુત્રાર્થે વરવર્ણિની
સુંદર રૂપવતી સ્ત્રીએ પુત્રપ્રાપ્તિ માટે શિવજીની ઉપાસના કરી.
હરિસ્વામીતિ વિખ્યાતો જાતો દેવાંશવાન્બલી
પછી હરિસ્વામી નામે એક પુત્ર જન્મ્યો, જે પ્રસિદ્ધ, બલવાન અને દેવોના અંશથી યુક્ત હતો.
રૂપલાવણ્યિકા નામ્ના તત્પત્ની હિ સુરાંગના
તેની પત્નીનું નામ રૂપલાવણિકા હતું, જે સ્વર્ગની અપ્સરા હતી.
એકદા પતિના સાર્દ્ધં વસન્તે કુસુમાકરે
એક વખત વસંત ઋતુમાં, ફૂલોની ઋતુમાં, તે પતિ સાથે રહી.
સુકલો નામ ગંધર્વસ્તસ્યા રૂપેણ મોહિતઃ
સુકલ નામનો એક ગંધર્વ તેના રૂપથી મોહિત થયો.
પ્રબુદ્ધઃ સ તુ તાં નારીં મૃગયામાસ વિહ્વલઃ
જાગૃત થઈને, તે ગંધર્વે એ સ્ત્રીને પામવા માટે તરસથી શોધવા લાગ્યો.
સંન્યસ્ય વિષયાન્સર્વાન્હરિધ્યાનપરાયણઃ
પછી તેણે બધા વિષયોને ત્યજીને હરિધ્યાનમાં મન લગાવ્યું.