હૃદયં ચોત્તમાંગં ચ શિખા વૈ વક્ત્રમેવ ચ
હૃદય, માથાનો શિખર, શિખા અને મુખ.
વરદાઽભયહસ્તાશ્ચ ધ્યાતવ્યા સાધકેન તુ
વરદાન અને અભય આપતા હાથ સાધકે ધ્યાનમાં લેવા જોઈએ.
વિશેષઃ કથિતો હ્યેષ કામરૂપઃ સ્વભાવતઃ
આ વિશેષ સ્વરૂપ વર્ણવાયું છે, જે સ્વભાવથી ઇચ્છિત રૂપ ધારણ કરે છે.
શ્વેતવર્ણં સ્મરેત્સોમં રક્તવર્ણં કુજં સ્મરેત્
સોમને સફેદ રંગમાં અને કુજને લાલ રંગમાં સ્મરણ કરવું.
શંખક્ષીરનિભં શ્વેતં કાણં ચાંજનસંનિભમ્
સફેદને શંખ કે દૂધ જેવો અને કાળાને કાજલ જેવો સ્મરણ કરવું.
વામહસ્તૌ કટિન્યસ્તૌ દક્ષિણૌ ચાભયપ્રદૌ
બંને ડાબા હાથ કમર પર અને બંને જમણા હાથ અભય આપે છે.
ઇતિ ભાનું ગ્રહૈઃ સાર્ધં યે ધ્યાયંતિ નૃપોત્તમ
હે રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ, જે લોકો સૂર્ય અને ગ્રહો સાથે ધ્યાન કરે છે—
તવાખ્યાતમિદં વક્ત્રં ગ્રહાણાં ભીષ્મ કૃત્સ્નશઃ
હે ભીષ્મ, ગ્રહોની આ વાત તને સંપૂર્ણ રીતે કહી આપી છે.
અનેન વિધિના ભીષ્મ સદા દેવં દિવાકરમ્
હે ભીષ્મ, આ રીતે સૂર્યદેવની હંમેશા પૂજા કરવી જોઈએ.
ઇત્થં પૂજયમાનસ્તુ સર્વદેવં દિવાકરમ્
આ રીતે સર્વદેવ સ્વરૂપ સૂર્યની પૂજા કરવાથી—
ઇતિ શ્રીભવિષ્યે મહાપુરાણે બ્રાહ્મે પર્વણિ સપ્તમીકલ્પે સૌરધર્મેષુ સૂર્યપૂજામાહાત્મ્યવર્ણન્ં નામ ષડુત્તરદ્વિશતતમોઽધ્યાયઃ
શ્રી ભવિષ્ય મહાપુરાણના બ્રાહ્મ પરવના સौरધર્મ વિભાગમાં સાતમું કલ્પ, સૂર્યપૂજાના મહાત્મ્ય વર્ણન નામે બે સો છઠ્ઠો અધ્યાય અહીં પૂર્ણ થાય છે.
આદિત્યપૂજાવિધિવર્ણનમ્ પૂજયંતિ સદા હ્યેનં બ્રહ્મવિષ્ણુશિવાદયઃ
બ્રહ્મા, વિષ્ણુ, શિવ અને અન્ય દેવો હંમેશા આ રીતે તેની પૂજા કરે છે.
વ્યાસ ઉવાચ એવમેતન્ન સંદેહો યથા વદસિ ભારત
વ્યાસે કહ્યું: હા, ભારત, જેમ તમે કહ્યુ છે, એમાં કોઈ શંકા નથી.
નાસ્તિ સૂર્યસમં બ્રહ્મ નાસ્તિ સૂર્યસમં હુતમ્
સૂર્ય જેટલું બ્રહ્મ નથી, સૂર્ય જેટલું હવન પણ નથી.
નાસ્તિ સૂર્યાદૃતે કામો નાસ્તિ સૂર્યાદૃતે પદમ્
સૂર્ય વગર કોઈ ઈચ્છા નથી, સૂર્ય વગર કોઈ સ્થાન નથી.
નાસ્તિ સૂર્યસમા માતા નાસ્તિ સૂર્યસમો ગુરુઃ
સૂર્ય જેટલી માતા નથી, સૂર્ય જેટલો ગુરુ પણ નથી.
તમેકં દૈવતં વિદ્યાન્નૈવાપ્યર્કપરાયણમ્
એ એક દેવતાને જ સર્વોચ્ચ માનવો, જે સૂર્યમાં નિષ્ઠા રાખે છે.
તમર્ચંતઃ સ્તુવંતશ્ચ પ્રાપ્નુવંતિ પરાં ગતિમ્
જે લોકો તેની પૂજા કરે છે અને સ્તુતિ કરે છે, તેઓ સર્વોચ્ચ સ્થિતિ પામે છે.
રાજા ચોરા ગ્રહાઃ સર્પા દારિદ્ર્યં દુઃખસંપદઃ
રાજા, ચોર, ગ્રહો, સાપ, ગરીબી અને દુઃખ—
સ પૂજ્યઃ સ નમસ્કાર્યઃ સ હિ ધ્યાતવ્ય એવ ચ
તેની પૂજા કરવી, તેને નમવું અને તેનું ધ્યાન કરવું જોઈએ.
પ્રત્યક્ષદેવતા હ્યેષા દેવદેવોયમાદરાત્ 1.207.
આ દેખાતા દેવતા છે, દેવોમાં દેવ છે, અને શ્રદ્ધાથી પૂજ્ય છે.
પૂજયેત્તનયઃ પાપી તથાદિત્યદિનૈરપિ
પાપી પુત્ર પણ, ખાસ કરીને સૂર્યના દિવસોમાં, તેની પૂજા કરવી જોઈએ.
પ્રાપ્તે સૂર્યદિને ભક્ત્યા ભાનું સંપૂજ્ય શ્રદ્ધયા
સૂર્યદિન આવે ત્યારે, ભક્તિ અને શ્રદ્ધાથી ભાનુની પૂજા કરવી જોઈએ.
યસ્તુ પૂર્વં રવેર્ભક્ત્યા પઞ્ચરત્નસમન્વિતમ્
જે વ્યક્તિ પહેલા રવિની ભક્તિપૂર્વક પાંચ રત્નોથી પૂજા કરે છે—
માર્તંડપ્રીતયે યસ્તુ કુર્યાચ્છ્રાદ્ધં વિધાનતઃ
જે વ્યક્તિ મર્તંડની પ્રસન્નતા માટે નિયમ પ્રમાણે શ્રાદ્ધ કરે છે,
કૃત્વોપવાસં ષષ્ઠ્યાં તુ સપ્તમ્યાં યસ્તુ માનવઃ
છઠ્ઠા કે સાતમા દિવસે ઉપવાસ રાખી જે મનુષ્ય શ્રાદ્ધ કરે છે,
સર્વદોષવિનિર્મુક્તઃ સૂર્યલોકે મહીયતે
તે બધા દોષોથી મુક્ત થઈને સૂર્યલોકમાં સન્માન પામે છે.
પ્રપૂજ્ય વિધિવદ્ભાનું સર્વાન્કામાનવાપ્નુયાત્
વિધી પ્રમાણે ભાનુની પૂજા કરીને, માણસે સર્વ ઇચ્છાઓ પ્રાપ્ત કરે છે.
ઇતિ ભીષ્મ વિજાનીહિ ન દેવો ભાસ્કરાત્પ્રિયઃ
ભીષ્મા, એ જાણ કે ભાસ્કર કરતાં વધુ પ્રિય દેવતા કોઈ નથી.
રત્નપર્વતમારુહ્ય યથા ભુવિ નરાધિપાઃ
જેમ રાજાઓ ભૂમિ પર રત્નોથી ભરેલા પર્વત પર ચઢે છે,