તેજોબિંબાંતમધ્યસ્થ આદિત્યઃ પરમાર્થતઃ
આદિત્ય સત્યમાં તેજસ્વી મંડળના મધ્યમાં સ્થિત છે.
ઇત્યેષ વિધિરાખ્યાતો મયા ભીષ્મ તવાખિલઃ
ભીષ્મ, હું તને આ આખી વિધિ સમજાવી છે.
ઇત્થં પૂજ્ય વિવસ્વન્તં હૃદ્બીજેન વિસર્જયેત્
આ રીતે વિવસ્વંતનું પૂજન કરી, હૃદયબીજથી વિદાય આપવી.
સૂર્યપૂજામાહાત્મ્યવર્ણનમ્ રૂપવર્ણ સમં ચૈવ પૌરાણિકમનુત્તમમ્
સૂર્યપૂજનના મહાત્મ્યનું વર્ણન: તેનું રૂપ અને રંગ સમાન છે, અને પુરાણ અનુસાર સર્વોત્તમ છે.
પૌરાણિકાનાં મંત્રાણામુદ્ધારં વૈદિકાદૃતે
પુરાણિક મંત્રોનું સંકલન, વૈદિક મંત્રો સિવાય.
વર્ણરેફસમાયુક્તં વિદ્રુમેનૈવ ભૂષિતમ્
વર્ણ અને રેફા સાથે, મોતીથી શોભિત.
બિંદુરેફસમાયુક્તં દીર્ઘયા માત્રયા તથા
બીંદુ અને રેફા સાથે, લાંબી માત્રા સાથે.
તૃતીયં તુ તથા પ્રોક્તં સવિસર્ગં જનાધિપ
ત્રીજું, જેમ જણાવાયું છે, વિસર્ગ સાથે, જનાધિપ.
ભાસ્કરોયં મહાન્સાક્ષાન્મંત્રમૂર્તિસ્ત્રિરક્ષરઃ
ભાસ્કર આ મહાન છે, પ્રગટ છે, મંત્રરૂપ છે અને ત્રણ અક્ષરો ધરાવે છે.
યસ્ત્વિદં જપતે ભક્ત્યા સ યાતિ પરમાં ગતિમ્
જે આ મંત્રને ભક્તિપૂર્વક જપે છે, તે પરમ ગતિ પામે છે.
પદ્માકારૌ કરૌ કૃત્વા મધ્યે શ્લિષ્ટે તુ મધ્યમે
હાથને કમળના આકારમાં બનાવી, મધ્યમાં મધ્યમ આંગળીઓ જોડવી.
અનયા બદ્ધયા રાજન્ભાસ્કરસ્ય પ્રિયો ભવેત્
આ રીતે હાથ બાંધવાથી, રાજા, સૂર્યદેવને પ્રિય બનાય છે.
હૃદયં તસ્ય વિજ્ઞેયં યદક્ષરવરં સ્મૃતમ્
તેનું હૃદય એ છે જે શ્રેષ્ઠ અક્ષર તરીકે યાદ કરવામાં આવે છે.
શિરસ્યર્કમિતિ પ્રોક્તં દેવદેવસ્ય ભારત
માથા પર 'અર્ક' કહેવાય છે, હે ભારત વંશી, દેવોના દેવ માટે.
અષ્ટાક્ષરા તુ વિદ્યેયમાદિત્યસ્ય મહાત્મનઃ
આ આઠ અક્ષરનું મંત્ર મહાત્મા આદિત્ય માટે જાણવું જોઈએ.
અકારેણ સમાયુક્તં બિંદુરેફસમન્વિતમ્
તે 'અ' અક્ષર સાથે જોડાયેલ છે, બિંદુ અને રેફ સાથે છે.
એકાક્ષરમિદં પ્રોક્તમભેદ્યં યઃ સ્મરેદિદમ્
આ એક અક્ષર અવિભાજ્ય કહેવાય છે; જે તેને યાદ કરે છે—
સવિસર્ગો રેફ ઇતિ અસ્ત્રમેકાક્ષરં સ્મૃતમ્
વિસર્ગ અને રેફ સાથે, આ એક અક્ષરનું અસ્ત્ર તરીકે યાદ થાય છે.
સંમુખૌ તૌ કરૌ કૃત્વા શ્લિષ્ટૌ તુ ગ્રથિતાંગુલી
બંને હાથ આગળ રાખી, આંગળીઓ જોડીને ગાંઠવી.
હૃચ્છિરઃ સશિખા ચર્મા મુદ્રેયં વ્યોમસંજ્ઞિતા
હૃદય, માથું, શિખા અને ચામડી—આ મુદ્રા 'આકાશ-ચિહ્ન' કહેવાય છે.
માલશબ્દકૃતાદિસ્તુ મુદ્રા હ્યસ્ત્રસ્ય કીર્તિતા
માળાની ધ્વનિ સાથે કરેલી મુદ્રા અસ્ત્રની મુદ્રા તરીકે પ્રસિદ્ધ છે.
કર્ણબિંદુસમાયુક્તં યં ચતુર્થં મહામતે
કાન પાસે બિંદુ સાથે, ચોથી મુદ્રા, હે મહામતિ—
સ્મરઃ સ્યાત્સાધકેંદ્રાણાં દુરંતો નાશને ધ્રુવમ્
તે સાધકોમાં શ્રેષ્ઠ માટે નિશ્ચિતપણે દુશ્મનનો નાશક છે.
કનિષ્ઠાનામિકે કુંચ્ય અંગુષ્ઠેન તતઃ ક્રમેત્
નાની અને અનામિકા આંગળી વાળી, પછી અંગૂઠા વડે આગળ વધવું.
ગોવૃષા નામ વિખ્યાતા દર્શયેદ્દિવ્યગોચરમ્
'ગોવૃષા' નામે જાણીતી, તે દિવ્ય ગાયનું દર્શન આપે છે.
ઉભાહ્વારૂં વિભૂતિશ્ચ વિમલા રેં પ્રકીર્તિતા
બંને હાથ, વિભૂતિ અને શુદ્ધ 'રે' ધ્વનિ પ્રસિદ્ધ છે.
ગોવૃષા નામ રં સર્વં વીરભદ્રકરી તથા
'ગોવૃષા' એ 'રં'નું નામ છે, અને વીરભદ્રના હાથ માટે પણ.
ઉત્તાનૌ તુ કરૌ કૃત્વા સવ્યાકુંચ્ય તતોંગુલીઃ
બંને હાથ સીધા રાખી, પછી ડાબા હાથની આંગળીઓ વાળી.
સર્વાસાં ચૈવ શક્તીનામેતા મુદ્રાઃ પ્રદર્શયેત્
બધી શક્તિઓ માટે આ મુદ્રાઓ બતાવવી જોઈએ.
નામાન્યેતાનિ શક્તીનાં સમાસાત્કથિતાનિ તુ
આ શક્તિઓના સંયુક્ત નામો અહીં જણાવવામાં આવ્યા છે.