તસ્યા મૂર્ચ્છા તદા ક્ષીણા દ્વિતીયાયા અજાયત
એ વખતે એની બેહોશી ગઈ અને બીજી બેહોશી આવી.
પ્રભાતે સુંદરે જાતે સ તાભિર્ગૃહમાયયૌ આસાં મધ્યે મહારાજ કા શ્રેષ્ઠા સુકુમારિકા
સુંદર સવાર થતાં એ તેમને લઈને ઘરે આવ્યો; એમાંથી, મહારાજા, કઈ કન્યા શ્રેષ્ઠ હતી?
વાયુપ્રકૃતિતશ્ચાસૌ પદ્મપુષ્પેણ ખંજિતા
પવન સ્વભાવથી એ કમળના ફૂલથી વિમૂઢ થઈ.
શીતાંશુના દ્વિતીયા તુ મૂર્ચ્છિતા કફભાવતઃ
બીજી કન્યા કફના કારણે ચંદ્રની ઠંડકથી બેહોશ થઈ.
વિહસ્યાહ પુનર્દેવો ભવભક્તં મહીપતિમ્
દેવતાએ હસીને ફરીથી એ ભવભક્ત રાજાને કહ્યું.
સ હોવાચ પ્રધાનોઽસૌ વેદધર્મઃ સનાતનઃ 3.2.10.
એણે કહ્યું, 'મુખ્ય તો એ સનાતન વેદધર્મ છે.'
શૂદ્રો વૈશ્યસ્તથા ક્ષત્રી બ્રાહ્મણો બ્રહ્મચર્યકૃત્
શૂદ્ર, વૈશ્ય, ક્ષત્રિય અને બ્રાહ્મણ — દરેકે પોતાના જીવનમાં બ્રહ્મચર્યનું પાલન કરે છે.
યઃ કૃત્વા દારસંસર્ગં યતિવદ્વર્તતે ગૃહી
જે વ્યક્તિ પત્ની સાથે સંસર્ગ કર્યા પછી પણ યતિની જેમ રહે છે, તે ગૃહસ્થ કહેવાય છે.
ગૃહેષુ યતિવદ્ધર્મો જૈનશાસ્ત્રે પ્રકીર્તિતઃ
જૈન શાસ્ત્રોમાં ગૃહમાં રહીને યતિની જેમ ધર્મનું પાલન કરવું જણાવાયું છે.
રાજાનમબ્રવીદ્ગાથાં ધર્મપ્રશ્નમયીં શુભામ્
તેણે રાજાને શુભ અને ધર્મના પ્રશ્નોથી ભરપૂર ગાથા કહી.
રાજન્પુણ્યપુરે રમ્યે નાનાજનનિષેવિતે
રાજન, પunyaના સુંદર શહેરમાં, જ્યાં અનેક જાતિના લોકો સેવા કરે છે—
સત્યપ્રકાશસ્તન્મંત્રી લક્ષ્મીશ્ચામાત્યકામિની
સત્યપ્રકાશ એ મંત્રી હતો અને લક્ષ્મી એ મંત્રીની પ્રિય હતી.
આનંદઃ કતિધા લોકે તન્મમાચક્ષ્વ સત્તમ
હે ઉત્તમ, મને કહો કે દુનિયામાં આનંદ કેટલાં પ્રકારના છે?
બ્રહ્મચર્યાશ્રમે યો વૈ બ્રહ્માનંદો મહોત્તમઃ
બ્રહ્મચર્ય આશ્રમમાં સર્વોચ્ચ આનંદને 'બ્રહ્માનંદ' કહે છે.
વાનપ્રસ્થે મહારાજ સ ધર્માનંદકોઽધમઃ
હે મહારાજ, વાનપ્રસ્થમાં એ આનંદ 'ધર્માનંદ' કહેવાય છે, પણ એ થોડો ઓછો છે.
સંન્યસ્તે તુ શિવાનંદસ્સ હિ સર્વોત્તમોત્તમઃ
પણ સંન્યાસમાં 'શિવાનંદ' સર્વથી શ્રેષ્ઠ અને સર્વોચ્ચ છે.
સ્ત્રિયં વિના સુખં નાસ્તિ ગૃહસ્થાશ્રમકે નૃપ
હે રાજા, ગૃહસ્થ આશ્રમમાં પત્ની વિના સુખ નથી.
પત્નીમન્વેષયામાસ સ્વયોગ્યાં ધર્મતત્પરામ્
તેણે પોતાના માટે યોગ્ય અને ધર્મમાં લાગેલી પત્ની શોધી.
સ ભૂપો મંત્રિણં પ્રાહ નારીમન્વેષયાદ્ય ભોઃ 3.2.11.
એ રાજાએ પોતાના મંત્રીને કહ્યું: 'આજે કોઈ સ્ત્રી શોધો, હે ભાઈ.'
ઇતિ શ્રુત્વા યયૌ મંત્રી દેશાદ્દેશાંતરં પ્રતિ તુષ્ટાવ મનસા સિંધું સર્વતીર્થપતિં શુભમ્
આ સાંભળીને મંત્રી એક પ્રદેશમાંથી બીજા પ્રદેશમાં ગયો અને મનમાં પવિત્ર તીર્થપતિ સિંધુની સ્તુતિ કરી.
અહં તે શરણં પ્રાપ્તઃ શરણાગતવત્સલ
હું તમારી શરણે આવ્યો છું, હે શરણાગતને પ્રેમ કરનાર.
સ્ત્રીરત્નં દેહિ રાજ્ઞોઽર્થે નો ચેત્પ્રાણાંસ્ત્યજામ્યહમ્
રાજા માટે મને શ્રેષ્ઠ સ્ત્રી આપો, નહિતર હું પોતાનું જીવન ત્યજી દઈશ.
જલે વૃક્ષં સુવર્ણાંગં પત્રવિદ્રુમકં મહત્
પાણીમાં એક વૃક્ષ ઊભું હતું, જેનું તણું સોનાનું અને પાંદડા મોટા અને મોતી જેવા લાલ હતા.
તસ્યોપરિ સ્થિતા બાલા સુકુમારી મનોરમા
એ વૃક્ષ પર એક નાજુક અને સુંદર યુવતી ઊભી હતી.
ઇતિ દૃષ્ટ્વા મહાશ્ચર્યં નૃપાંતિકમુપાયયૌ
આ અદ્ભુત દૃશ્ય જોઈને તે રાજા પાસે ગયો.
તથાવિધં નૃપો દૃષ્ટ્વા સાગરાંતમુપાયયૌ
એવું અજાયબ જોઈને રાજા દરિયા સુધી ગયો.
તાં નારીં પ્રાહ નમ્રાત્મા ત્વદર્થેઽહં સમાગતઃ
તે સ્ત્રીને વિનમ્ર હૃદયથી કહ્યું, 'હું તારા માટે અહીં આવ્યો છું.'
વિહસ્ય સાઽઽહ તં ભૂપં કૃષ્ણપક્ષે ચતુર્દશી 3.2.11.
તે સ્ત્રીએ હસીને રાજાને કહ્યું, 'કૃષ્ણપક્ષની ચૌદસે દિવસે...''
ઇતિ શ્રુત્વા સ નૃપતિસ્તદ્દિને સ્મરવિહ્વલઃ
આ સાંભળીને રાજા એ દિવસે કામથી વ્યાકુળ થયો.
એતસ્મિન્નંતરે તત્ર રાક્ષસો બકવાહનઃ
એ વચ્ચે ત્યાં બકવાહન નામનો રાક્ષસ આવ્યો.