ષડશીતિસહસ્રાણિ યોજનાનામશીતિ ચ
છયાશી હજાર અને એસી યોજનનું અંતર છે,
સમીપસ્થમિવાભાતિ નરાણાં શુભચારિણામ્ 1.192.
પણ સારા કર્મ કરનારા માટે એ અંતર બહુ નજીક લાગે છે.
તીક્ષ્ણકંટકયુક્તેન શર્કરાનિચિતેન ચ
તીક્ષ્ણ કાંટાવાળી અને કંકરોથી ઢંકાયેલી જમીનમાંથી પસાર થવું પડે છે.
ક્વચિદર્કેણ મહતા દુરંતૈશ્ચૈવ ખાતકૈઃ
ક્યાંક તીવ્ર તાપતા સૂર્યથી, તો ક્યાંક ભયાનક અને લોભી ખોદનારોથી રસ્તો અવરોધાય છે.
તતઃ પતદ્ભિર્વિમલૈઃ પર્વતૈર્વૃક્ષસંકુલૈઃ
પછી ક્યાંક શુદ્ધ વૃક્ષોથી ભરેલા પર્વતો પડતા હોય છે.
ક્વચિદ્વિષમગર્તાભિઃ ક્વચિલ્લોષ્ઠૈઃ સપિચ્છલૈઃ
ક્યાંક અસમાન ખાડાઓ, તો ક્યાંક માટીના ડોળા અને વાંસલાંઓથી રસ્તો અડચણભર્યો હોય છે.
અનેકશાખારચિતૈર્વ્યાપ્તૈર્વંશવનૈઃ ક્વચિત્
ક્યાંક અનેક શાખાવાળા અને ઘન વાંસના જંગલોથી રસ્તો ભરેલો હોય છે.
અથ શૃંગાટકૈર્વ્યાપ્તૈઃ ક્વચિદ્દાવાગ્નિના પુનઃ
પછી ક્યાંક પથ્થરના કટકટા, તો ક્યાંક જંગલમાં આગથી રસ્તો ઢંકાયેલો હોય છે.
ક્વચિદ્વાલુકયા વ્યાપ્તમાકંઠાંતં પ્રવેશયેત્
ક્યાંક રેતીથી ગળા સુધી ડૂબી જવાની ફરજ પડે છે.
ક્વચિત્સિંહૈઃ ક્વચિદ્વ્યાઘ્રૈર્દંશૈઃ કીટૈશ્ચ દારુણૈઃ
ક્યાંક સિંહો, ક્યાંક વાઘો અને ક્યાંક ભયાનક દંશ આપતા જીવજંતુઓ મળે છે.
મક્ષિકાભિશ્ચ રૌદ્રાભિઃ ક્વચિત્સપેંર્વિષોલ્બણૈઃ
ક્યાંક ભયાનક માખીઓ અને ક્યાંક ઝેરી સાપો મળે છે.
પંથાનમુલ્લિખદ્ભિશ્ચ તીક્ષ્ણ શૃંગૈર્મહાવૃષૈઃ 1.192.
તીક્ષ્ણ શિંગાવાળા મોટા સાંઢો રસ્તો ખોદતા હોય છે.
ડાકિનીભિશ્ચ રૌદ્રાભિર્વિકરાલૈશ્ચ રાક્ષસૈઃ
ક્યાંક ભયાનક ડાકણીઓ અને વિકરાળ રાક્ષસો મળે છે.
મહાપાશવિમિશ્રેણ મહાચંડેન વાયુના
મોટા ફાંસ અને ભયાનક પવન સાથે રસ્તો ભરેલો હોય છે.
ક્વચિદ્વિદ્યુત્પ્રપાતેન દીર્યમાણા વ્રજંતિ હિ
ક્યાંક વીજળી પડવાથી શરીર ફાટી જાય છે.
પ્રદીપ્તાંગારવર્ષેણ દહ્યમાના વ્રજંતિ હિ
ક્યાંક ધધકતા અંગારાની વરસાદથી દાઝતા જતા રહે છે.
મહામેઘરવૈર્ઘોરૈર્વિત્રાસ્યંતે મુહુર્મુહુઃ
મોટા મેઘોના ભયાનક ગર્જનાથી વારંવાર ડરાવી દેવામાં આવે છે.
મહાક્ષુરાંબુધારાભિઃ સેવ્યમાના વ્રજંતિ હિ
ક્યાંક તીક્ષ્ણ ધારવાળી વરસાદની ધારોમાંથી માર ખાતા આગળ વધવું પડે છે.
ભૃશં શીતેન તીક્ષ્ણેન રૂક્ષેણ મારુતેન ચ
ખૂબ જ ઠંડા, તીક્ષ્ણ અને કઠોર પવનથી પીડા થાય છે.
નિરાલંબેન દુર્ગેણ નિર્જનેન સમંતતઃ
ચારે બાજુ નિર્જન અને મુશ્કેલ રસ્તાવાળા જંગલમાંથી પસાર થવું પડે છે.
નીયંતે દેહિનઃ સર્વે યે મૂઢાઃ પાપકારિણઃ પુણ્યેન યાતિ દેવત્વં પાપેન નરકં વ્રજેત્
જે બધા જીવ અવિચારી અને પાપી છે, તેમને લઈ જવામાં આવે છે; પુણ્યથી દેવત્વ મળે છે અને પાપથી નરકમાં જવું પડે છે.
યૈર્મનાગપિ દેવેશો મનસા પૂજિતો રવિઃ ।। 1.192.
જે કોઈ મનથી પણ થોડુંક પણ દેવોના દેવ, સૂર્ય ભગવાનની પૂજા કરે છે—
કિં તુ પાપૈર્મહાઘોરૈઃ કિઞ્ચિત્કાલં તવાજ્ઞયા
પણ, ભારે પાપો હોય તો, તમારી આજ્ઞાથી થોડો સમય દુઃખ ભોગવવો પડે છે.
તસ્માત્પ્રકુર્યાદ્ભક્તિં વૈ ભાસ્કરે સતતં નરઃ
એથી, મનુષ્યએ હંમેશા ભાસ્કર ભગવાનની ભક્તિ કરવી જોઈએ.
ઇતિ શ્રીભવિષ્યે મહાપુરાણે બ્રાહ્મે પર્વણિ સપ્તમીકલ્પે સૌરધર્મે સપ્તાશ્વતિલકાનૂરુસંવાદે દ્વિનવત્યધિકશતતમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રી ભવિષ્ય મહાપુરાણના બ્રાહ્મ પર્વના સપ્તમી વિભાગમાં સૌર ધર્મ વિષયક સપ્તાશ્વતિલક અને અનૂરુ સંવાદના એકસો બાવનમા અધ્યાયનું સમાપન થાય છે.
દન્તકાષ્ઠવિધિવર્ણનમ્ સપ્તાશ્વતિલક ઉવાચ અયને વિષુવે વારે સંક્રાંતૌ ગ્રહણે તથા
દાંતની દાંડીના નિયમનું વર્ણન: સપ્તાશ્વતિલક કહે છે— અયન, વિષ્ણુવ, વાર, સંક્રાંતિ કે ગ્રહણના દિવસે—
વૈનતેય નિબોધ ત્વં વિધાનં સપ્તમીવ્રતે
હે વાઇનતેય, હવે હું તને સપ્તમી વ્રતનું વિધાન સમજાવું છું, ધ્યાનથી સાંભળ.
સિદ્ધાર્થકૈસ્તુ પ્રથમા દ્વિતીયા ચાર્કસંપુટૈઃ
પ્રથમ અને બીજું દિવસ સિદ્ધાર્થકના બીજ અને અર્કના કૌચથી કરવું.
સપ્તમી ચૌદનૈર્વીર સપ્તમી પરિકીર્તિતા
સાતમો દિવસ ચૌદનના લાડુથી કરવો, હે વીર, અને તેને સપ્તમી કહે છે.
તથા ચાનુક્રમે તાસાં લક્ષણં કથયા મ્યહમ્
હવે હું તને ક્રમવાર એ દિવસોની વિશેષતાઓ કહું છું.