તૃણાનિ કાષ્ઠં પુષ્પાણિ બીજૌષધિમનુત્તમામ્
ઘાસ, લાકડું, ફૂલો, બીજ અને ઉત્તમ ઔષધિઓ,
તામ્રં સીસં ત્રપું કાંસ્યં શંખાદ્યં ચ જલોદ્ભવમ્
તામ્બુ, સીસું, રાંગ, કાંસું, શંખ અને પાણીમાંથી ઉત્પન્ન થયેલી બીજી વસ્તુઓ,
ઔર્ણકાર્પાસકૌશેયભંગપટ્ટોદ્ભવાનિ ચ
ઉન્ન, કપાસ, રેશમ, ભાંગ અને પટના વસ્ત્રો,
એવમાદીનિ ચાન્યાનિ દ્રવ્યાણિ વિવિધાનિ ચ 1.191.
અને આવી જ બીજી અનેક પ્રકારની વસ્તુઓ.
યદ્વા તદ્વા તુ પારોક્ષ્યમપિ સર્ષપમાત્રકમ્
છે તે કે બીજું, mustard જેટલું નાનકડું પણ પાપ હોય,
એવમાદ્યૈર્નરઃ પાપૈરુત્ક્રાંતેઃ સમનંતરમ્
આવા પાપો કર્યા પછી, માણસના મૃત્યુ પછી તરત જ,
યમલોકે વ્રજેદેવં શરીરેણ યમાજ્ઞયા
યમરાજના હુકમથી, એ શરીર સાથે યમલોકમાં જાય છે.
દેવમાનુષજીવાનામધર્મનિરતાત્મનામ્
દેવતાઓ, મનુષ્યો અને બીજા જીવોમાં, જેમનું મન અધર્મમાં લાગેલું છે,
વિનયાભાવયુક્તાનાં પ્રમાદા ત્સ્વલિતાત્મનામ્
જેમને લાજ નથી, જે બેધ્યાન છે અને જે માર્ગથી ભટકી ગયા છે,
પારદારિકચોરાણામન્યાયવ્યવહારિણામ્
પરસ્ત્રીગામી, ચોર અને જે અયોગ્ય રીતે વર્તે છે,
તસ્માત્કૃતસ્ય પાપસ્ય પ્રાયશ્ચિત્તં સમાચરેત્
એટલે, જે પાપ થઈ ગયું હોય તેનું પ્રાયશ્ચિત્ત કરવું જોઈએ.
યઃ કરોતિ શુભં કર્મ કારયેદનુમોદયેત્
જે સારા કામ કરે છે, કરાવે છે કે તેમાં સંમતિ આપે છે,
ઇતિ સંક્ષેપતઃ પ્રોક્તા પાપભેદાત્ત્રિધા ગતિઃ
આ રીતે, પાપના પ્રકાર પ્રમાણે ત્રણ પ્રકારની ગતિ સંક્ષિપ્તમાં સમજાવી છે.
સપ્તાશ્વતિલકાનૂરુસંવાદવર્ણનમ્ સપ્તાશ્વતિલક ઉવાચ સંત્રાસજનનં ઘોરં પાપાનાં પાપકારિણામ્ । ૧ સ્ત્રીપુનપુંસકૈર્વૃદ્ધૈર્ગંતવ્યં સર્વજંતુષુ
સપ્તાશ્વતિલક બોલ્યા: પાપીઓ અને પાપ કરનારાઓ માટે ભયજનક અને ડરાવનારી ગતિ છે; સ્ત્રી, પુરુષ કે વૃદ્ધ, બધા જીવોએ એમાં જવું પડે છે.
ચિત્રગુપ્તાદિભિઃ સર્વૈર્ધર્મસ્થૈઃ સત્યવાદિભિ અવશ્યં હિ કૃતં કર્મ ભોક્તવ્યં તદ્વિચારિતમ્
ચિત્રગુપ્ત અને બીજા સત્ય અને ધર્મમાં સ્થિર એવા લોકો દ્વારા, જે કર્મ કર્યું છે તેનું ફળ ચોક્કસ ભોગવવું જ પડે છે.
તત્ર યે શુભકર્માણઃ સૌમ્ય ચિત્તા દયાન્વિતાઃ
ત્યાં, જે સારા કર્મ કરે છે, જેમનું મન નરમ છે અને દયા ધરાવે છે,
યઃ પ્રદદ્યાદ્દ્વિજેંદ્રાણામુપાનત્કાષ્ઠછત્રકમ્
જે કોઈ શ્રેષ્ઠ દ્વિજને ચંપલ, લાકડાની લાઠી કે છત્રી આપે છે,
સોપાનત્કો નરો યસ્તુ દેવાયતનમાવિશેત્
અને જે માણસ ચંપલ પહેરીને દેવમંદિરમાં જાય છે,
સોપાનત્કાનિ દાનાનિ તથાન્નં તુ વિશેષતઃ યસ્માદ્યાતિ સુખેનૈવ તસ્માદ્ધર્મં સમાચરેત્
ચંપલ સાથે આપેલા દાન અને ખાસ કરીને અન્નનું દાન—એથી સુખથી ગમન થાય છે, એટલે ધર્મનું પાલન કરવું જોઈએ.
યે પુનઃ ક્રૂરકર્માણો નરાઃ પાપરતાઃ ખગ
પણ જે મનુષ્યો ક્રૂર કર્મ કરે છે અને પાપમાં મગ્ન છે, હે પંખી,
ષડશીતિસહસ્રાણિ યોજનાનામશીતિ ચ
છયાશી હજાર અને એસી યોજનનું અંતર છે,
સમીપસ્થમિવાભાતિ નરાણાં શુભચારિણામ્ 1.192.
પણ સારા કર્મ કરનારા માટે એ અંતર બહુ નજીક લાગે છે.
તીક્ષ્ણકંટકયુક્તેન શર્કરાનિચિતેન ચ
તીક્ષ્ણ કાંટાવાળી અને કંકરોથી ઢંકાયેલી જમીનમાંથી પસાર થવું પડે છે.
ક્વચિદર્કેણ મહતા દુરંતૈશ્ચૈવ ખાતકૈઃ
ક્યાંક તીવ્ર તાપતા સૂર્યથી, તો ક્યાંક ભયાનક અને લોભી ખોદનારોથી રસ્તો અવરોધાય છે.
તતઃ પતદ્ભિર્વિમલૈઃ પર્વતૈર્વૃક્ષસંકુલૈઃ
પછી ક્યાંક શુદ્ધ વૃક્ષોથી ભરેલા પર્વતો પડતા હોય છે.
ક્વચિદ્વિષમગર્તાભિઃ ક્વચિલ્લોષ્ઠૈઃ સપિચ્છલૈઃ
ક્યાંક અસમાન ખાડાઓ, તો ક્યાંક માટીના ડોળા અને વાંસલાંઓથી રસ્તો અડચણભર્યો હોય છે.
અનેકશાખારચિતૈર્વ્યાપ્તૈર્વંશવનૈઃ ક્વચિત્
ક્યાંક અનેક શાખાવાળા અને ઘન વાંસના જંગલોથી રસ્તો ભરેલો હોય છે.
અથ શૃંગાટકૈર્વ્યાપ્તૈઃ ક્વચિદ્દાવાગ્નિના પુનઃ
પછી ક્યાંક પથ્થરના કટકટા, તો ક્યાંક જંગલમાં આગથી રસ્તો ઢંકાયેલો હોય છે.
ક્વચિદ્વાલુકયા વ્યાપ્તમાકંઠાંતં પ્રવેશયેત્
ક્યાંક રેતીથી ગળા સુધી ડૂબી જવાની ફરજ પડે છે.
ક્વચિત્સિંહૈઃ ક્વચિદ્વ્યાઘ્રૈર્દંશૈઃ કીટૈશ્ચ દારુણૈઃ
ક્યાંક સિંહો, ક્યાંક વાઘો અને ક્યાંક ભયાનક દંશ આપતા જીવજંતુઓ મળે છે.