નૈવ રાજ્યેન મહતા ન ચૈવાર્થસ્ય રાશિભિઃ
મોટા રાજ્યથી કે ધનના ઢગલા દ્વારા નહિ,
સ્વર્ગાપવર્ગ સિદ્ધ્યર્થં ભાષિતં યત્તુ શોભનમ્
પરંતુ સ્વર્ગ અને મુક્તિ મેળવવા માટે, જે શુભ બોલવામાં આવે છે,
રાગદ્વેષાક્ષમાક્રોધકામતૃષ્ણાનુસારિણામ્
જે લોકો રાગ, દ્વેષ, ક્ષમા, ક્રોધ, કામ અને તૃષ્ણા પાછળ ચાલે છે,
સંસ્કૃતેનાપિ કિં તેન મૃદુલાલાપસંગિના
મૃદુ અને સંસ્કૃત ભાષામાં બોલવામાં આવે તો પણ, તેનો શું લાભ?
યચ્છ્રુત્વા જાયતે પુણ્યં રાગાદીનાં ચ સંક્ષયઃ
જેનું સાંભળવાથી પુણ્ય થાય છે અને રાગ જેવી વાસનાઓ ઓછી થાય છે.
સ્મૃતયો ભારતં વેદાઃ શાસ્ત્રાણિ સુમહાંતિ ચ
સ્મૃતિઓ, મહાભારત, વેદો અને મોટા શાસ્ત્રો—
પુત્રદારાદિસંસારે નરાણાં મૂઢચેતસામ્
પુત્ર, પત્ની અને અન્ય સંબંધોમાં મગ્ન, ભટકેલા મનવાળા માણસો માટે—
ઇદં શ્રેષ્ઠમિદં જ્ઞેયં સર્વં ત્વં જ્ઞાતુમિચ્છસિ
આ સર્વોત્તમ છે, આ જાણવું જોઈએ; તું બધું જાણવાની ઇચ્છા રાખે છે.
વિજ્ઞાયાક્ષરતન્માત્રં જીવિતં ચાતિવંચનમ્ 1.187.
અવિનાશી તત્વને સમજ્યા પછી, જીવન ખરેખર ભ્રમ છે.
પણ્ડિતેનાપિ કિં તેન સમર્થેન ચ દેહિનામ્
પંડિત કે સક્ષમ માણસ માટે પણ એનો શું ઉપયોગ?
પણ્ડિતોઽપિ સ મૂર્ખઃ સ્યાચ્છક્તિયુક્તોઽપ્યશક્તિકઃ
પંડિત હોવા છતાં એ મૂર્ખ થઈ શકે છે; શક્તિ હોવા છતાં અશક્ત થઈ શકે છે.
તસ્માત્સ પંડિતઃ શક્તઃ સ તપસ્વી જિતેન્દ્રિયઃ
એ જ પંડિત, શક્તિશાળી, તપસ્વી અને ઇન્દ્રિયજિત છે—
યઃ પ્રદદ્યાન્નૃપઃ કૃત્સ્નાં ક્ષ્માં ધનં કાંચનં તથા
જે રાજા આખી ધરતી, ધન અને સોનું આપે છે—
યઃ શૃણોતિ રવેર્ધર્મં ન્યાયતઃ સ ચ વક્તિ ચ
જે સૂર્યના ધર્મને સાંભળે છે અને યોગ્ય રીતે કહે છે—
દત્તગોદોહસંભૂતઃ ષડક્ષરવિધાનતઃ
ગાય દાનથી ઉત્પન્ન થયેલું, છ અક્ષરનાં નિયમથી—
સુરાસુરૈર્મથ્યમાનાત્ક્ષીરોદાત્સાગરાત્પુરા
કદાચ પેહલા દેવો અને અસુરોએ દુધના સાગરનું મથન કર્યું ત્યારે—
નંદા સુભદ્રા સુરભી સુમના શોભનાવતી
નંદા, સુભદ્રા, સુરભી, સુમના અને શોભનાવતી—
સર્વલોકોપકારાર્થં દેવાનાં તર્પણાય ચ
બધા લોકના હિત માટે અને દેવોને તૃપ્તિ આપવા માટે—
તાસામંગાનિ પુણ્યાનિ ષડ્રસાઃ ખગસત્તમ 1.187.
તેમના અંગો પવિત્ર છે, છ રસ ધરાવે છે, હંસમાં શ્રેષ્ઠ—
ગોમયં રોચનં મૂત્રં ક્ષીરં દધિ ઘૃતં ગવામ્
ગાયનું લોટ, પીતળ, મૂત્ર, દૂધ, દહીં અને ઘી—
ગોમયાદુત્થિતઃ શ્રીમાન્બિલ્વવૃક્ષોઽર્કવલ્લભઃ
ગાયના લોટમાંથી ઉત્પન્ન થયેલો, શુભ બિલ્વ વૃક્ષ, સૂર્યને પ્રિય છે.
પંકાન્યુત્પલપદ્માનિ પુનર્જાતાનિ ગોમયાત્
ગાયના લોટમાંથી ફરીથી કાદવ, કમળ અને પદ્મ ઉગે છે.
ગોમૂત્રાદ્ગુગ્ગુલુર્જાતઃ સુગંધિઃ પ્રિયદર્શનઃ
ગાયના મૂત્રમાંથી ગુગ્ગુલુ ઉત્પન્ન થાય છે, જે સુગંધિત અને જોવા માટે મનપસંદ હોય છે.
યદ્બીજં જગતઃ કિંચિત્તજ્જ્ઞેયં ક્ષીરસંભવમ્
જગતમાં જે કોઈ બીજ છે, તે બધું દૂધમાંથી ઉત્પન્ન થયેલું છે, એવું જાણવું.
ઘૃતાદમૃતમુત્પન્નમમરાણામતિપ્રિયમ્
ઘી અમૃતમાંથી બને છે અને અમર લોકો માટે ખૂબ જ પ્રિય છે.
તદંતે ચોષ્ણતોયેન કષાયૈશ્ચ નિરૂપયેત્
અંતે ગરમ પાણી અને કઢા વડે લગાવવું જોઈએ.
પૂજયેદ્બિલ્વપત્રૈશ્ચ પદ્મૈર્નીલોત્પલૈસ્તથા
બિલ્વના પાંદડા, કમળ અને નીલપદ્મ વડે પૂજા કરવી જોઈએ.
પાયસં દધિભક્તં ચ વજ્રં ચ મધુના સહ
દૂધમાં રાંધેલું પાયસ, દહીં ભાત અને વજ્ર, મધ સાથે આપવું.
કૃત્વા પ્રદક્ષિણં પશ્ચાત્પ્રણિપત્ય ક્ષમાપયેત્ 1.187.
પછી પ્રદક્ષિણા કરીને, નમન કરી માફી માંગવી.
ઇહ લોકે પરે ચૈવ સર્વાન્કામાન્સ ગચ્છતિ
આ લોકમાં અને પરલોકમાં, તે બધા ઈચ્છાઓને પ્રાપ્ત કરે છે.