વ્રીડિતા તુ કથાં કૃત્વા ભૂપતિં પ્રાહ કામિની
શરમાઈને, કામિનીએ પોતાની વાત કહીને રાજાને કહ્યું.
ચિરંદેવં તુ સંપ્રાપ્ય કામાંધા ત્વાં સમાગતા શાપિતા દેવદેવેન નરભોગકરી હ્યહમ્
લાંબા સમય પછી દેવને મળીને, ઇચ્છામાં અંધ બની, હું તારી પાસે આવી; દેવોના દેવ દ્વારા મને પુરુષભોગી બનવાનો શાપ મળ્યો.
ઇતિ શ્રુત્વા સ ભૂપાલો ધર્માત્મા શીલવિગ્રહઃ
આ સાંભળી ધર્મનિષ્ઠ અને સારા સ્વભાવના રાજાએ જવાબ આપ્યો.
ચિરંદેવસ્તુ રાજન્યો મત્પુત્ર ઇવ વર્તતે
લાંબા સમયથી દેવ, રાજપુત્ર, મારા પુત્ર જેવો વર્તે છે.
લજ્જિતા સા તદા દેવી સ્નુષેવઃ ચ વવર્ત વૈ
પછી દેવી શરમાઈ અને વહુ જેવી વર્તી.
ઇત્યુક્ત્વા ભૂપતિં પ્રાહ વૈતાલો રુદ્રકિંકરઃ
આ રીતે કહીને, રુદ્રના સેવક વૈતાળે રાજાને કહ્યું.
સત્યં ધર્મશ્ચ વેતાલ શૃણુ તત્કારણં શુભમ્
વૈતાળ, સત્ય અને ધર્મ—તું એ શુભ કારણ સાંભળ.
નૃપાણાં પરમો ધર્મઃ સર્વોપકરણં સ્મૃતઃ
રાજાઓનો શ્રેષ્ઠ ધર્મ બધા માટે ઉપકારક થવો છે એમ માનવામાં આવે છે.
ભૃત્યેન ચ કૃતં કર્મ તચ્છૃણુષ્વ વદામ્યહમ્ સેવા વૃત્તિઃ કૃતા સર્વા યથાન્યૈર્ન નરૈઃ કૃતા
સેવકે જે કામ કર્યું તે હું કહું છું, સાંભળ; જેવી રીતે બીજાઓએ સેવા અને જીવનયાપન કર્યું, તેવી રીતે મનુષ્યોએ નથી કર્યું.
પશ્ચાદ્ભૂપતિના જ્ઞાતઃ સંકટે બૃહદાગતે 3.2.8.
પછી, જ્યારે મોટું સંકટ આવ્યું ત્યારે રાજાને આ વાત ખબર પડી.
મહાપ્રવીણશ્ચ મતસ્તમાહ સ ચ ભૂપતિમ્
અને જેણે ઘણું જ્ઞાન મેળવ્યું હતું, તેણે રાજાને કહ્યું.
રાજન્કામપુરે રમ્યે વીરસિંહો મહીપતિઃ
રાજા, કામપુર નામના સુંદર શહેરમાં વીરસિંહ નામે મહાન રાજા હતો.
હિરણ્યદત્તસ્તત્રૈવ વૈશ્યો ધનમદાન્વિતઃ
ત્યાં હિરણ્યદત્ત નામનો એક વૈશ્ય રહેતો હતો, જે પોતાના ધનની ઘમંડમાં ભરેલો હતો.
અવસત્સુખતો નિત્યં વસંતે કુસુમપ્રિયા
એ હંમેશાં સુખથી રહેતો અને વસંતના ફૂલોમાં આનંદ માણતો હતો.
ગચ્છન્તીં તાં સમાલોક્ય ધર્મદત્તાત્મજો બલી
જ્યારે તે જઈ રહી હતી, ત્યારે ધર્મદત્તનો બળવાન પુત્ર એને જોયો.
સા તુ તં નિર્જને સ્થાને પ્રોવાચ વિનયાન્વિતા
એ વિનમ્રતા સાથે, એકાંત જગ્યાએ એને વાત કરી.
વિવાહે સતિ પૂર્વં ત્વાં ભજામિ દશમેઽહનિ
વિવાહ થયા પછી, દસમા દિવસે હું તારા પાસે આવીશ.
તથેતિ મત્વા તાં ત્યક્ત્વા નિજગેહં સમાગતઃ
'જેમ તું કહે છે તેમ જ' એમ વિચારી, એ એને છોડી પોતાના ઘરે પાછો ગયો.
મદપાલાય વૈશ્યાય મણિગ્રીવસુતાય ચ
મદપાલ નામના વૈશ્ય અને મણિગ્રીવની દીકરીને પણ.
નવમેઽહનિ તત્સ્વામી ગૃહીત્વા કામિનીં બલાત્ 3.2.9.
નવમા દિવસે, એના સ્વામીએ બળજબરીથી એ સ્ત્રીને લઈ ગઈ.
અરુદત્સા તુ તત્પત્ની મિત્રવાક્યેન કર્ષિતા
એ પત્ની, મિત્રના વચનથી દુઃખી થઈને રડવા લાગી.
કિં રોદિષિ મદાપૂર્ણે સત્યં કથય શોભને
'તને શું થયું છે કે તું રડે છે, ઘમંડથી ભરાયેલી? સાચું કહો, સુંદરિ.'
યદિ નાયામિ પાર્શ્વે ત્વાં સોમદત્ત ધનોત્તમ
'હું જો તારા પાસે ન આવું, હે સોમદત્ત, ધનવાનોમાં શ્રેષ્ઠ,'
ઇતિ વાક્યેન બદ્ધાહં યાસ્યામ્યદ્ય તદંતિકે
'આ વચનથી હું બંધાઈ ગઈ છું; આજે હું એના પાસે જઈશ.'
સુષ્વાપ સા તુ તત્પાર્શ્વે હ્યગમત્કામવિહ્વલા
એ એની બાજુએ સુખથી સુઈ ગઈ, કામના થી વ્યાકુળ થઈને.
વચશ્ચોવાચ લોભાત્મા કુત્ર યાસિ ચ સુન્દરિ
લોભી એ પૂછ્યું: 'સુંદરિ, તું ક્યાં જઈ રહી છે?'
કામાલસા તુ તં ચૌરમુવાચ મદવિહ્વલા
કામથી થાકી ગયેલી એ સ્ત્રીએ, મનમાં ઉન્માદથી, એ ચોરને જવાબ આપ્યો.
ચૌરસ્તામાહ ભોઃ સુભ્રૂર્ભૂષણ દેહિ મેઽબલે
ચોરે કહ્યું: 'સુંદર ભ્રૂવાળી, મને તારો આભૂષણ આપ, હે સૌમ્ય સ્ત્રી.'
આલિંગ્યોપપતિં મિત્રં તુભ્યં દાસ્યામિ ભૂષણમ્
'તારા પ્રેમીને, મિત્રને આલિંગન આપીને, હું તને આભૂષણ આપીશ.'
દૃષ્ટ્વા તામબ્રવીદ્વૈશ્યઃ કથં યાતા સ્મરાલસે 3.2.9.
એને જોઈને વૈશ્યે પૂછ્યું: 'કેમ, તું પ્રેમથી થાકી ને અહીં આવી છે?'