તૃતીયશ્ચાહ ભો રાજન્ધનપાલાય શોભિને મહ્યં ચ સ્વસુતાં શીઘ્રં સમર્પય સુખી ભવ
ત્રીજાએ કહ્યું: 'રાજા, તમારી દીકરી ધનપાલને તરત આપો અને ખુશ રહો.'
ચતુર્થશ્ચાહ ભો રાજન્સર્વકલાસુ કોવિદઃ ।। 3.2.7.
ચોથાએ કહ્યું: 'રાજા, તમે સર્વ કળામાં નિપુણ છો—'
પુણ્યાર્થમેકરત્નં ચ હોમાર્થં દ્વિતિયં વસુ
પુણ્ય માટે એક રત્ન, યજ્ઞ માટે બીજું ધન—
શેષં સુભોજનાર્થં ચ રત્નં નિત્યં મયાહૃતમ્
ઉપલબ્ધ રત્નો હું હંમેશા ઉત્તમ ભોજન માટે લાવતો રહ્યો છું.
ઇતિ શ્રુત્વા વચસ્તેષાં મોહિતો નૃપતિસ્તદા
તેમના શબ્દો સાંભળીને, રાજા અચંભિત થઈ ગયા.
સા દેવી તુ વચઃ શ્રુત્વા વ્રીડિતા દૈવમોહિતા
પણ એ દેવીએ આ વાતો સાંભળીને શરમાઈ ગઈ અને ભાગ્યના પ્રભાવે ભટકી ગઈ.
ઇત્યુક્ત્વા સ તુ વૈતાલો વિહસ્યોવાચ ભૂપતિમ્
આ રીતે કહીને વેતાળે હસીને રાજાને કહ્યું.
ધર્મદત્તાય સા કન્યા યોગ્યા ભવતિ રૂપિણી
એ સુંદર કન્યા ધર્મદત્ત માટે યોગ્ય છે.
સર્વશાસ્ત્રેષુ નિપુણઃ સ દ્વિજો વર્ણતઃ સ્મૃતઃ
તે બધા શાસ્ત્રોમાં નિપુણ છે અને જાતે બ્રાહ્મણ ગણાય છે.
કલાજ્ઞઃ સ તુ શૂદ્રો હિ ધનુર્વેદી સ ભૂપતિઃ અતો વિવાહિતા બાલા ધર્મદત્તાય શીલિને
તે કળા જાણે છે, પણ શૂદ્ર છે; ધનુર્વેદમાં પારંગત અને રાજા છે; તેથી એ બાળાને ધર્મદત્ત જેવા સારા માણસને વિવાહમાં આપી.
વિદેહદેશે ભૂપાલ નગરી મિથિલાવતી
વિદેહ દેશમાં, રાજા, મિથિલાવતી નામની નગર હતી.
ગુણાધિપસ્તત્ર રાજા ધનધાન્યસમન્વિતઃ
ત્યાં ગુણાધિપ નામે રાજા હતો, જે પાસે ઘણું ધન અને અનાજ હતું.
વૃત્ત્યર્થં મિથિલાદેશે તત્ર વાસં ચકાર સઃ
જીવિકા માટે તેણે મિથિલા પ્રદેશમાં રહેવું શરૂ કર્યું.
મૃગયાર્થે વનં પ્રાપ્તસ્તત્ર શાર્દૂલમુત્તમમ્
શિકાર માટે તે જંગલમાં ગયો અને ત્યાં ઉત્તમ વાઘ મળ્યો.
વ્યાઘ્ર માર્ગેણ ભૂપાલો વનાન્તરમુપાયયૌ
વાઘના માર્ગે રાજા જંગલમાં વધુ અંદર ગયો.
ક્ષુત્ક્ષામકણ્ઠો નૃપતિઃ શ્રમસન્તાપપીડિતઃ
ભૂખથી ગળો સૂકાઈ ગયો હતો અને રાજા થાક અને કષ્ટથી પીડાતો હતો.
ઇતિ શ્રુત્વા સ રાજન્યો હત્વા હરિણમુત્તમમ્
આ સાંભળીને ક્ષત્રિય રાજાએ ઉત્તમ હરણને મારી નાખ્યું.
વાંછિતં તે દદામ્યાશુ સ હોવાચ મહીપતિમ્
“તમે જે ઈચ્છો છો, હું તરત આપીશ,” એમ તેણે રાજાને કહ્યું.
ત્વયા સહસ્રમુદ્રાશ્ચ ખાદિતા મમ ભૂપતે
રાજા, તમે મારા હજાર મુદ્રા ખાઈ લીધી છે.
શતમુદ્રાસ્તુ માસાન્તે મહ્યં દેહિ કુટુંબિને 3.2.8.
મહિના અંતે, ઘરવાળિયા, મને સો મુદ્રા આપજો.
એકસ્મિન્દિવસે રાજન્સ ચ રાજા ગુણાધિપઃ
એક દિવસે, રાજા, એ ગુણાધિપ રાજા—
સ ગત્વા સાગરતટે દેવીમૂર્તિં દદર્શ હ
તે સાગર કિનારે ગયો અને ત્યાં દેવીની મૂર્તિ જોઈ.
ગન્ધર્વતનયાં સુભ્રૂં પૂજયિત્વા પ્રસન્નધીઃ।। પ્રાંજલિઃ પુરતસ્તસ્થૌ તદા દેવી સમાગતા
ગાંધીર્વની સુંદર ભમોવાળી કન્યાની પૂજા કરી, મન પ્રસન્ન થયો; હાથ જોડીને એના સામે ઊભો રહ્યો, અને ત્યારે દેવી હાજર થઈ.
વરં વરય તં પ્રાહ ચિરંદેવસ્તુ ચાબ્રવીત્
“વરસ માંગ,” એમ દેવીએ કહ્યું; અને લાંબા આયુષ્યવાળાએ જવાબ આપ્યો.
ઇતિ શ્રુત્વા તુ સા દેવી વિહસ્યોવાચ કામિનમ્
આ સાંભળી દેવી હસી અને ઇચ્છાવાનને કહ્યું.
તથેત્યુક્ત્વા ગતસ્તોયે પ્લાવિતો મિથિલાં યયૌ
તે 'જેમ તું કહે છે તેમ' કહીને પાણીમાં ગયો, તરતો રહ્યો અને મિથિલા તરફ ગયો.
ગુણાધિપસ્તુ તચ્છ્રુત્વા સ્વભૃત્યેન સમન્વિતઃ
આ સાંભળી ગુણાધિપ પોતાના સેવક સાથે આગળ વધ્યો.
ગાંધર્વેણ વિવાહેન માં ગૃહાણ ગુણાધિપ
ગુણાધિપ, મને ગાંધર્વ વિવાહથી સ્વીકાર.
પુણ્યદે ત્વં ગૃહાણાદ્ય તર્હિ ત્વાં સંભજામ્યહમ્
પુણ્યદે, આજે મને સ્વીકાર; પછી હું તારી સાથે એક થાઈશ.
સ હોવાચ શૃણુ ત્વં ભો મમ ભૃત્યં ચિરં સુરમ્ 3.2.8.
તેણે કહ્યું: 'શ્રવણ કર, તું અને મારો સેવક, લાંબા સમયથી, સુરમ.'